Initiatief
Discriminatie op de woningmarkt
Dertigledendebat over discriminatie op de woningmarkt
Aanwezig
Sprekers · 10
Document
Verslag
10 sprekers · 215 bijdragen
Discriminatie op de woningmarkt
Discriminatie op de woningmarkt
Aan de orde is het dertigledendebat over discriminatie op
de woningmarkt.
Ik zie dat ook de heer El Abassi gearriveerd is. Ik gaf zojuist
aan dat we gelijk zouden doorgaan met het volgende debat.
De heer El Abassi van DENK is de eerste spreker van de
zijde van de Kamer. Aan u het woord. U hebt daarvoor drie
minuten de tijd, maar dat is u bekend.
De heer El AbassiDENKVoorzitter. Stelt u zich eens voor: Shanieka en Ahmed zijn
net getrouwd en zoeken een woning. Ze reageren meerdere
keren, maar krijgen telkens te horen dat het huis al net is
vergeven. Opvallend genoeg krijgen vrienden met een
Nederlandse naam wel een uitnodiging. Dit is geen uitzondering, maar een structureel probleem op de Nederlandse
woningmarkt. Uit onderzoek onder 18.000 mensen blijkt
dat bijna de helft van de woningzoekenden met een nietwesterse achtergrond discriminatie heeft ervaren. Ter vergelijking: onder alle respondenten ligt dat op 12%. Dit verschil is veel te groot om te negeren.
Discriminatie bij verhuur is niet alleen onfatsoenlijk, het is
ook in strijd met onze Grondwet, met het Europees recht
en met het fundamentele principe dat iedereen gelijke
kansen verdient, ongeacht naam, afkomst of geloof. Dit
raakt aan mensenrechten, ethiek en rechtvaardigheid. In
2021 werd een DENK-motie breed gesteund waarin werd
gevraagd om jaarlijks mysteryguestonderzoeken uit te
voeren. Toch ontbreekt het aan structurele opvolging.
Waarom is dit geen vast onderdeel van het beleid, zo zou
ik de minister willen vragen. Onafhankelijke monitoring
binnen een rechtsstatelijk kader is namelijk essentieel.
Daarnaast zijn verhuurbemiddelaars inmiddels verplicht
om een werkwijze tegen discriminatie te hanteren. Maar
wie controleert dit, vraag ik de minister. Hoeveel gemeenten
handhaven actief? Zijn er daadwerkelijk boetes uitgedeeld
of blijft dit te vaak een papieren werkelijkheid? We mogen
het probleem niet bij woningzoekenden neerleggen. De bal
ligt echt bij de makelaars, verhuurders en bemiddelaars,
die al dan niet bewust bijdragen aan uitsluiting, en bij
overheden, die te weinig controleren. Zonder handhaving
is wetgeving slechts symbolisch.
Voorzitter. Wat ook niet helpt, is wanneer leden van het
kabinet suggereren dat mensen uit islamitische landen
antisemitisme in hun cultuur brengen. Zulke generaliserende uitspraken voeden wantrouwen, ondermijnen het
draagvlak voor inclusie en kunnen discriminatie normaliseren. Ieder mens verdient het om waardig behandeld te
worden. Op een woningmarkt waar de macht oneerlijk
verdeeld is, moeten we extra waakzaam zijn op misbruik
en uitsluiting. Structurele mysteryguestonderzoeken zijn
onmisbaar als onafhankelijke graadmeter en moeten
daarom blijvend worden uitgevoerd. Daarnaast is een landelijke regie op handhaving cruciaal, net als een voldoende
ondersteuning voor gemeenten om effectief op te kunnen
treden. Tot slot is het noodzakelijk om te verkennen of bij
aantoonbare verhuurdersdiscriminatie zwaardere sancties
mogelijk zijn.
Voorzitter, ik rond af. Of je nou Peter heet of Mehmet, of je
nou alleenstaand bent of samenwoont: iedereen moet
dezelfde kans krijgen op een thuis. Alleen dan kunnen we
spreken van een eerlijke en een menselijke woningmarkt.
Voorzitter, dank u wel.
Dank u wel, meneer El Abassi. Ik kom bij de tweede spreker
van de zijde van de Kamer, de heer Bamenga van D66.
De heer BamengaD66Voorzitter. Ik herinner mij nog goed dat ik na mijn afstuderen op zoek was naar een woning. Al snel vond ik de juiste
en reageerde ik online. Een vriendelijke man belde mij op
met goed nieuws: ik kwam in aanmerking voor de woning.
Na het opsturen van mijn documenten leek alles rond. Op
het laatste moment werd om mijn paspoort gevraagd. Kort
daarna volgde een telefoontje: helaas, het gaat 'm niet
worden. Kennelijk waren ze al die tijd in de veronderstelling
dat ze te maken hadden met de Friese heer Bámenga en
niet met de Congolese Nederlander, de heer Baménga.
Plotseling was de woning niet meer voor mij beschikbaar.
Plotseling werd ik gereduceerd tot mijn naam, tot mijn
huidskleur.
Voorzitter. Dat komt hard binnen, ook bij de zoveel andere
Nederlanders die dit overkomt. Van de mensen met een
niet-westerse achtergrond geeft bijna de helft aan, de
afgelopen tien jaar te zijn gediscrimineerd op de woningmarkt. Slechts een op de vijf huurbemiddelaars zegt "nee"
als iemand komt met een discriminerend verzoek.
We horen in de politiek vaak: hier is geen plek voor racisme
en discriminatie. Ook dit kabinet heeft dat in het regeerprogramma staan. Maar de realiteit is helaas anders. De realiteit
is dat mensen die discriminatie op de woningmarkt ervaren,
die ook ervaren op de arbeidsmarkt, op straat, bij de bank,
in het onderwijs. En nu dus zelfs op het gebied van de meest
basale levensbehoeften zoals een dak boven je hoofd.
Mensen worden op achterstand gezet vanwege hun achtergrond. Daar word ik woedend van, maar ook gedreven om
het anders te gaan doen. Daarom zou ik graag willen weten
welke concrete acties de minister gaat ondernemen om te
zorgen dat de Wet goed verhuurderschap beter wordt
gehandhaafd. Kan de minister toezeggen dat zij met een
handelingskader zal komen voor gemeenten en met ADV's
waarin staat wat, waar met welke klacht gebeurt? En wanneer komt zij daarmee? Maar liefst zeven op de tien keer
wordt er niet eens een melding van gemaakt.
De mysterycalls werken erg goed om de rotte appels die
keihard discrimineren, eruit te halen. Maar we merken dat
ze vervolgens niet worden aangepakt. Accepteert de
minister dat deze mensen daar ongestraft mee wegkomen?
In Rotterdam zijn goede ervaringen opgedaan met anoniem
reageren op een woning. Het is bizar dat dat nodig is, maar
het werkt wel. Is de minister bereid te kijken hoe we dat
breder kunnen inzetten? Waar blijft het onderzoek naar
discriminatie op de woningmarkt in het jaar 2024?
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-1
Laten we niet vergeten dat discriminatie, helaas, een breed
probleem is in de hele samenleving. Denk aan jonge mensen met een handicap die niet in aanmerking komen voor
een aangepaste woning omdat die alleen voor 55-plussers
zou zijn. Vindt de minister dat in lijn met het VN-verdrag
Handicap? Wil zij werken aan een oplossing? Of denk aan
mbo'ers die keer op keer met goede moed naar een hospiteeravond gaan, maar telkens niet gekozen worden. Hoe
wil de minister werken aan een eerlijke kans op een studentenwoning voor mbo'ers?
Dank u wel.
pas als we er werk van maken. Maar bovenal: bouw sociale
huurwoningen voor lage en middeninkomens, zodat mensen niet op de woningmarkt met elkaar hoeven te concurreren en een prooi zijn voor foute verhuurders. Het laatste
voorstel: veranker design for all in woningbouw. Mensen
met een beperking worden structureel uitgesloten van
passende woonruimte. Dat vraagt om wetgeving en standaardisering, en niet om vrijblijvende intenties.
Voorzitter. Het mag niet uitmaken hoe je heet, of je in een
rolstoel zit of alleenstaand bent. Toegang tot wonen is een
recht, en geen gunst. Zolang daar nog sprake is van ongelijkheid, is het aan deze Kamer om de norm te herstellen.
Dank u wel, meneer Bamenga. De volgende spreker is
mevrouw Beckerman van de SP.
Dank u wel.
Mevrouw BeckermanSPNormaal zeg je het in het voorbijlopen, maar ik wil het nu
in de microfoon zeggen: wat een mooi, maar ook indringend
betoog.
Voorzitter. Artikel 1 van onze Grondwet is volkomen helder:
discriminatie is verboden. Toch, in de acht jaar dat ik nu
Kamerlid ben, staan we hier keer op keer omdat op de
woningmarkt keer op keer wordt gediscrimineerd. Ook nu
weer blijkt uit onderzoek dat mensen met een migratieachtergrond, met een beperking of zonder partner structureel
worden benadeeld. We zien het bij huurwoningen. Uit cijfers
blijkt bijvoorbeeld dat mensen met een Marokkaans klinkende naam zo'n 20% minder kans maken om te worden
uitgenodigd voor een bezichtiging. En we zien het bij
koopwoningen: 11% van de mensen die een hypotheek
probeerden af te sluiten, rapporteerde discriminatie. De SP
wil daarom dit. Ten eerste zien we dat nu 37% van de verhuurbemiddelaars meegaat in discriminerende verzoeken.
De SP zegt: stel nou een landelijk register voor verhuurbemiddelaars in, met gedragscodes, tuchtrecht en uitsluiting
bij herhaald discriminerend gedrag. Ten tweede: versterk
het toezicht op hypotheekverstrekkers. Voorkom dat AI en
automatische scoring leiden tot uitsluiting; transparantie
over acceptatiecriteria moet verplicht worden.
Maar de overheid moet uiteraard ook naar zichzelf kijken.
We zien dat de woningmarkt nu winstgedreven is. "Waar
kan ik aan verdienen?" is belangrijker dan het grondrecht
op wonen en het grondrecht om niet gediscrimineerd te
worden. Verdienen aan expats, verdienen aan internationale
studenten, verdienen aan arbeidsmigranten, discriminatie
... Het sluit op allerlei manieren mensen buiten. Het echte
alternatief is: brede volkshuisvesting, zonder winstoogmerk.
In de afgelopen jaren zijn er met de Wet goed verhuurderschap, de Wet vaste huurcontracten en de Wet betaalbare
huur stappen gezet om uitwassen op de vrije markt tegen
te gaan. En tegelijkertijd bouwde de overheid zelf ook weer
geitenpaadjes in. Zo mogen tijdelijke huurcontracten voor
sommige groepen wél, wordt de Wet betaalbare huur ontdoken met shortstaycontracten en werkt de Wet goed verhuurderschap alleen met voldoende handhavingscapaciteit.
De SP wil daarom dit. Ten eerste: pak ontduiking van de
wet, bijvoorbeeld door het gebruikmaken van shortstaycontracten, aan. Twee: hoe precairder je positie, hoe moeilijker
het is om discriminatie te melden. Zorg daarom dat
gemeenten voldoende handhavingscapaciteit hebben om
foute verhuurders snel en goed aan te pakken. De wet werkt
Dank u wel, mevrouw Beckerman. Dan kom ik bij de volgende spreker: mevrouw Welzijn van NSC.
Mevrouw WelzijnNSCDank u wel, voorzitter. Wonen is een basisbehoefte. Nieuw
Sociaal Contract is van mening dat iedereen een eerlijke
kans zou moeten krijgen op een geschikte woning, ongeacht
achtergrond, inkomen of persoonlijke situatie. Maar toch
zien we in de praktijk dat dit niet het geval is. Discriminatie,
financiële drempels en beperkte beschikbaarheid van
woningen zetten veel mensen op achterstand. Het is een
ernstig probleem dat een brede aanpak vraagt. Mijn fractie
vindt het opvallend dat de laatste Kamerbrief over dit
onderwerp dateert van december 2022 en dat de jaarlijkse
monitor voor het laatst in mei 2023 is gepubliceerd — tenzij
wij zelf verkeerd gekeken hebben. Maar toch het verzoek
aan de minister om deze monitor weer structureel uit te
laten voeren en de Kamer hierover te informeren.
Middels de Wet goed verhuurderschap is er een loket
opgezet om ervaringen met discriminatie te kunnen melden.
Maar is het genoeg om alleen een klachtenloket in te stellen? Daarom vraagt mijn fractie aan de minister: in hoeverre
worden deze loketten ook daadwerkelijk gevonden en
benut? Waar zijn ze precies gelokaliseerd? Is dat in een
gemeente, is dat per provincie of landelijk? En vooral: wat
gebeurt er met de klachten die binnenkomen? Hoe worden
die afgehandeld? En wat levert het op?
Voor dit debat focussen wij ons op mensen met een
beperking. Waarom? Omdat zij vaak niet goed vertegenwoordigd zijn. Vaak worden zij door verhuurders als moeilijke kwesties gezien omdat er specifieke aanpassingen
gedaan moeten worden, en ook speelt de toegankelijkheid
van de woning daarbij een rol. In de brief van december
2022 is hier aandacht voor gevraagd. Mijn fractie, Nieuw
Sociaal Contract, wil graag weten welke ontwikkelingen er
sindsdien, dus sinds 2022, zijn geweest in het woningaanbod aan deze groep.
Sinds 2013 is scheiden van wonen en zorg ingevoerd. De
gevolgen voor de volkshuisvesting waren groot. Mensen
met een handicap moeten vaker in wijken wonen. Zorg en
behandeling moeten in de woning plaatsvinden. Maar
zorgkantoren merken dat verhuurders niet altijd bereid zijn
om die aanpassingen aan die huizen ook echt te doen. De
Wmo vergoedt vaak niet volledig en aanpassingen kosten
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-2
vaak veel geld. Als de persoon in kwestie verhuist, dan is
het geen gegeven dat een volgende bewoner toevallig
precies die aanpassingen ook nodig heeft. Kapitaalvernietiging ligt dan op de loer. Dit maakt onder andere dat verhuurders dan huiverig zijn om mensen met een beperking te
huisvesten. Heeft de minister een oplossing voor deze
situatie en zo ja, welke?
Nieuw Sociaal Contract kan zich voorstellen dat de minister
afspraken maakt met gemeenten over een vaste woningvoorraad met generieke aanpassingen, waarbij de specifieke
aanpassingen die echt gericht zijn op het individu door de
Wmo worden bekostigd en waarbij de verhuurder gecompenseerd wordt als deze dergelijke specifieke aanpassingen
weer ongedaan moet maken. Is de minister bereid te verkennen of zoiets mogelijkerwijs op te zetten is?
Dank u wel, voorzitter.
Dank u wel, mevrouw Welzijn. Dan kom ik bij de volgende
spreker van de zijde van de Kamer. Dat is mevrouw De Vos
van Forum voor Democratie.
Mevrouw De VosFVDDank u wel, mevrouw de voorzitter. Nederland kampt met
een historisch grote woningnood. Elk jaar stijgt de vraag
naar woningen harder dan het aanbod. De oorzaak hiervan
heeft Forum voor Democratie al vaak benoemd, maar ik
breng deze graag in herinnering. De Nederlandse bevolking
groeit uitsluitend door immigratie, de woningbouw wordt
gefrustreerd door klimaat- en stikstofregels en individualisering in combinatie met vergrijzing zorgt ervoor dat mensen vaker alleen wonen. Dat is allemaal waar.
Forum voor Democratie heeft dan ook verscheidene voorstellen gedaan om deze oorzaken te verlichten, of, beter
nog, weg te nemen. Beëindig de massale immigratie, stimuleer niet-integrerende migranten om terug te keren naar
hun land van herkomst en zorg dat de bouwsector zijn werk
kan doen.
Maar vandaag spreken we specifiek over discriminatie op
de woningmarkt. Niet iedereen kan momenteel een woning
krijgen. En dus moeten er keuzes worden gemaakt, keuzes
die in de eerste plaats worden gemaakt door de markt,
vraag en aanbod, waarbij het beste bod wint. Maar deze
keuzes worden niet alleen door de markt gemaakt. Zo telt
ons land ruim 120.000 internationale studenten, die vaak
via voorrangsregelingen aan woonruimte kunnen komen.
Onze eigen jongeren hebben het nakijken. Ook statushouders genieten in veel gemeenten voorrang op sociale
huurwoningen. Minister Keijzer heeft aangekondigd deze
voorrangsregeling te willen beëindigen. Van harte steun
daarvoor van Forum voor Democratie.
Maar verschillende gemeentes, waaronder Amsterdam,
Den Haag en Utrecht, verzetten zich tegen deze maatregel.
Dat verbaast me niets. Drie dagen voor de aankondiging
van minister Keijzer kondigde minister Faber namelijk aan
dat zij gemeentes maar liefst €30.000 per gehuisveste statushouder gaat betalen, ook wanneer zij via een voorrangsregeling een sociale huurwoning krijgen. Het is een pervers
systeem, waarmee de benadeling van Nederlanders structureel in stand wordt gehouden door dit kabinet.
Er is een interruptie voor u van de heer De Hoop.
De heer De HoopGroenLinks-PvdAJe kon er de klok op gelijkstellen dat dit door Forum voor
Democratie ingebracht zou worden in dit debat. Maar ik wil
toch wel even heel helder van mevrouw De Vos horen dat
de voorrangsregeling, die we democratisch met elkaar
hebben vastgesteld, geen discriminatie is. Je kunt er politiek
iets van vinden, maar het is geen discriminatie. Waar we
het vandaag over hebben, is dat mensen vanwege hun
afkomst, vanwege op wie ze verliefd zijn, of omdat ze en
handicap hebben of een ander geloof hebben, doelbewust
op achterstand worden gezet en geen kans hebben. Daar
heb ik mevrouw De Vos nog met geen woord over gehoord.
Ik hoop dat zij het met mij eens is dat dat echt iets anders
is dan een democratisch vastgestelde voorrangsregeling
voor urgente gevallen in een krappe woningmarkt. Ik hoop
toch echt dat zij daar wel een scherp onderscheid in ziet.
Mevrouw De VosFVDNou, volgens mij is er inderdaad een onderscheid. Het staat
mensen vrij om hun huis te verkopen aan wie zij dat willen.
Het staat mensen ook vrij om het huis dat zij willen verhuren, te verhuren aan diegene aan wie ze dat willen verhuren.
Ik vind het heel kwalijk dat er vanuit de overheid een
bepaalde voorkeur is voor aan wie huizen worden verstrekt
via gemeentes. Dat is wat ik hier ook aankaartte. Ik vind het
kwalijk dat er geld wordt gegeven om statushouders te
huisvesten ten koste van Nederlanders. Dus dat is eigenlijk
wat ik erover te zeggen heb.
Laatste keer op dit punt, meneer De Hoop.
De heer De HoopGroenLinks-PvdATot zover dan het waardige debat vandaag. Ik vind het echt
onbestaanbaar, onbestaanbaar dat Forum voor Democratie
het dan maar oké vindt dat verhuurders mensen discrimineren en dat u daarnaast daadwerkelijk nog stelt dat het
feit dat de overheid met reden voorrangsregelingen heeft
voor mensen in de krappe woningmarkt dan ook nog érger
is dan iemand discrimineren als particuliere verhuurder. Ik
vind het onbestaanbaar. Ik vind het zonde voor het debat,
dat volgens mij waardig had kunnen zijn als we allemaal
de discriminatie op de woningmarkt hadden erkend. Dus
ik doe nog één poging. Is mevrouw De Vos het met mij eens
dat het echt discriminatie op de woningmarkt is als een
verhuurder zegt: jij mag hier niet wonen omdat je homo
bent, jij mag hier niet huren omdat je verliefd bent op een
ander, jij mag hier niet huren omdat je een andere afkomst
of een ander geloof hebt? Bent u het met mij eens dat dat
niet zou moeten kunnen, of vindt u dat prima?
Mevrouw De VosFVDIk hoor de heer De Hoop allerlei voorbeelden geven waar
ik nog helemaal geen enkele onderbouwing van heb gezien.
Ik heb gezien dat er onderzoeken zijn gepubliceerd over
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-3
wat mensen ervaren aan discriminatie. Dat is een subjectief
oordeel. Ik kan de heer De Hoop vertellen dat mensen zoals
ik, die niet aan al die lijstjes van de heer De Hoop voldoen,
ook met "discriminatie" te maken kunnen hebben, dat die
bijvoorbeeld ook een woning mis kunnen lopen omdat de
verkoper graag de woning wil gunnen aan iemand uit een
samengesteld gezin. Ik heb dat persoonlijk ervaren. Daar
baalde ik van, maar er kwam geen gedachte bij mij op om
dan een klacht in te dienen. Dat is gewoon de vrijheid die
de verkoper heeft. Die vrijheid zou er ook zeker moeten zijn.
Dat is geen discriminatie; dat is gewoon de vrijheid van de
verkoper. Nogmaals, ik vind het heel kwalijk als de overheid
onderscheid gaat maken in aan wie zij woningen wel of niet
willen gunnen. Dat is wat ik hier vandaag aankaart.
De heer De HoopGroenLinks-PvdAEr zijn onderzoeken genoeg. RIGO deed onderzoek in Den
Haag. In 2021 deed het ministerie samen met de gemeente
Utrecht onderzoek met mysterycallers. We weten gewoon
dat 80% van de makelaars het oké vindt als een verhuurder
discrimineert en daar niet op ingrijpt. Ik vind het werkelijk
waar treurig dat u dát niet eens wilt erkennen. Ik vind het
werkelijk waar treurig dat u, naast dat u de discriminatie
niet eens wilt erkennen, het feit dat mensen voorrang krijgen op een woning schandaliger vindt dan die discriminatie.
Ik vind het echt pijnlijk dat u dan ook nog "discriminatie"
zegt met aanhalingstekens in de lucht, alsof er niks aan de
hand is. Ik zeg het nog één keer: ik vind het echt de waardigheid van dit debat tenietdoen. Ik vind het heel erg jammer. Ik hoop toch echt dat u op een bepaalde manier in dit
debat nog wilt erkennen dat het echt speelt, dat mensen
echt een achterstand hebben vanwege wie ze zijn, en dat
we dat als samenleving niet zouden moeten willen.
U hebt uw punt gemaakt. Mevrouw De Vos, u mag reageren
en daarna kunt u uw bijdrage vervolgen.
Mevrouw De VosFVDIk dreig in herhaling te vallen. Ik heb gezegd wat ik hierover
te zeggen heb. Ik zie vooral subjectieve onderzoeken.
Mensen kunnen ervaren wat ze ervaren. Ik heb gezegd wat
ik zelf ervaren heb. Ik vind het eigenlijk eerder schandalig
dat de heer De Hoop het geen probleem vindt dat de overheid structureel mensen voorrang geeft op bepaalde
woningen.
Wilt u uw bijdrage vervolgen? O, er is nog een interruptie
van de heer El Abassi.
De heer El AbassiDENK"Subjectieve onderzoeken". Ik neem aan dat FVD het heeft
over het onderzoek waar het debat vandaag over gaat. Ik
zou willen vragen of FVD ook op de hoogte is van allerlei
andere, objectieve onderzoeken. Dat is mijn eerste vraag.
Dit onderzoek gaat om 18.000 mensen, waarvan 48% van
de mensen met een migratieachtergrond discriminatie heeft
ervaren. Daarvan zegt FVD dus: dat is subjectief. Al die
mensen zeggen dat, maar dat is volgens FVD allemaal
subjectief. Klopt dat?
Mevrouw De VosFVDVolgens mij is het een feit dat dat een subjectieve ervaring
is. Deze mensen ervaren dat blijkbaar zo. Mijn indruk is dat
mensen met een migratieachtergrond dat ook vaker zo
ervaren, terwijl mensen zoals ik dat afdoen als: dat is
gewoon de voorkeur van de verkoper, en dat is het goed
recht van de verkoper.
De heer El AbassiDENKIk constateer niet anders dan dat elke vorm van discriminatie subjectief is. Degene die discrimineert kan het vanuit
zijn oogpunt niet als discriminatie ervaren, terwijl degene
die gediscrimineerd wordt dat wel zo ervaart.
Dan wil ik even naar de objectieve onderzoeken gaan. Die
zijn er genoeg. Art.1 en RADAR hebben namelijk een
onderzoek gedaan. Het Verwey-Jonker Instituut heeft een
onderzoek gedaan. Er is nog een onderzoek van het Verwey-
Jonker Instituut, in opdracht van de staatscommissie. Zo
kan ik er nog heel veel opnoemen. In deze onderzoeken is
er iets anders gedaan. Hierin is niet de mensen iets
gevraagd, maar zijn er Marokkaanse en Turkse Nederlanders
op pad gestuurd. Er zijn praktijktesten gedaan, met nepprofielen. Daar is uit gekomen dat mensen met een Marokkaans
klinkende mannennaam steeds een significant lagere uitnodigingskans hadden. Dit is één voorbeeld. Dat was in alle
vier de grote steden zo. Tegelijkertijd had je ook de mysterycalls, waarbij mensen werden opgebeld, bijvoorbeeld
makelaars. Tegen zo'n makelaar werd dan gezegd: joh, ik
heb liever geen Turken of Marokkanen in mijn huis. 73%
van de makelaars heeft niet gezegd: dat doe ik niet. Wat
vindt FVD van deze twee dingen?
Mevrouw De VosFVDIk ben benieuwd … U mag mij deze onderzoeken zeker
toesturen. Maar volgens mij is er een heel relevant verschil
tussen een voorkeur en een vorm van discriminatie. Nogmaals, het staat verkopers vrij om te verhuren of te verkopen aan wie ze willen. Het is hun huis en als zij, om wat
voor reden dan ook, een bepaald persoon daar wel of niet
in willen hebben, staat hun dat vrij, net zoals het verkopers
vrijstaat om hun huis te verkopen aan iemand die lager
biedt dan iemand anders, omdat ze om wat voor reden dan
ook hun huis graag aan die persoon willen verkopen.
De heer El AbassiDENKIk vind dit toch echt bezwaarlijk. Als we FVD confronteren
met de interviews van 18.000 mensen, zet FVD die weg als
subjectief. Vervolgens zeggen we dat er ook objectieve
onderzoeken zijn gedaan, waarin mysteryguests zijn ingezet,
waarin mensen op pad zijn gestuurd als Marokkaanse of
Turkse Nederlanders. Uit die onderzoeken is naar boven
gekomen dat deze mensen significant vaker geweigerd
worden. Ook zijn er belletjes gepleegd met verhuurmakelaars. Daaruit is naar voren gekomen dat die makelaars
meedoen met discriminatie. En dan zegt FVD: ja, maar zo'n
verhuurder gaat er zelf over wie hij wel of niet in huis wil
hebben. Dan kan ik niet anders dan constateren dat FVD
discriminatie goed aan het praten is. Dat vind ik jammer en
dat vind ik dit debat onwaardig.
Mevrouw De VosFVDNogmaals …
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-4
Mevrouw De Vos, u mag ook uw bijdrage vervolgen.
Mevrouw De VosFVDIk wil hier nog wel even kort op reageren. Nogmaals, dat
onderzoek onder 18.000 mensen is inderdaad subjectief.
Dat is hoe zij dat zelf ervaren. Dat is op geen enkele manier
objectief gestaafd. Hoe mensen dat ervaren zegt volgens
mij niet zo heel veel over wat er daadwerkelijk gebeurt.
De heer El Abassi had het over objectieve onderzoeken.
Nogmaals, ik zie ze graag tegemoet. Ik ben heel benieuwd
of daarin ook rekening is gehouden met bijvoorbeeld het
opleidingsniveau en het salaris van mensen, want dat kan
wel degelijk ook een factor zijn geweest. Ik ben heel
benieuwd of daarop gecorrigeerd is.
Voorzitter. Ik vervolg mijn betoog. FVD zou de voorrangsregelingen waar ik net over heb gesproken, willen omdraaien.
Wij willen dat studentenkamers in de eerste plaats naar
Nederlandse studenten gaan of dat zij ten minste een gelijke
kans hebben. Deelt de minister deze visie? Zo ja, hoe gaat
ze deze dan realiseren? Hoe gaat zij ervoor zorgen dat
gemeenten statushouders straks geen voorrang blijven
geven voor sociale huurwoningen? Is zij in gesprek met
minister Faber om de betalingsregeling aan gemeenten
van €30.000 per gehuisveste asielzoeker te beëindigen en
zo de perverse prikkel weg te nemen?
Voorzitter. Een huis voor Nederlanders zou onze eerste
prioriteit moeten zijn. Nederland is ons enige thuis. Forum
voor Democratie wil daarom geen voorrangsregelingen
voor buitenlandse studenten en statushouders, maar voor
onze eigen mensen.
Dank u wel.
Dank u wel, mevrouw De Vos. Dan kom ik bij de volgende
spreker van de zijde van de Kamer. Dat is de heer De Hoop
van GroenLinks-PvdA.
De heer De HoopGroenLinks-PvdADank, voorzitter. Een voet tussen de deur krijgen in deze
woningcrisis is al moeilijk genoeg voor heel veel mensen,
maar stel je eens voor dat daar ook nog eens bij komt dat
je geen kans hebt door hoe je eruitziet, door je achternaam,
door je beperking, door je opleidingsniveau of door van
wie je houdt. In aanloop naar dit debat hoorde ik van mensen dat zij vanwege hun niet-Nederlandse achternaam niets
meer terughoorden. Er waren ook mensen die de naam van
hun Nederlandse partner of huisgenoot gebruikten en dan
opeens wel succes hadden. Ze zeggen allemaal dat het een
emotioneel zware ervaring voor hen is geweest, en dat kan
ik me goed voorstellen. Want wat wordt er tegen mensen
gezegd? "Als je je best doet, dan kom je er wel; dan krijg je
die baan of dat huis wel." Maar wat ervaren mensen in de
werkelijkheid? Dat ze toch op achterstand worden gezet,
dat ze er niet bij horen, dat de deur in hun gezicht wordt
dichtgeslagen. Dat is niet hun ervaring of gevoel. Dat is niet
subjectief. Dat wordt gestaafd met keiharde cijfers.
Uit het onderzoek van EenVandaag blijkt dat bijna de helft
van de ondervraagden met een niet-westerse achtergrond
de laatste tien jaar is gediscrimineerd op de woningmarkt.
Uit andere onderzoeken blijkt dat meneer El Amrani veel
minder vaak wordt uitgenodigd dan meneer De Vries. Ook
blijkt dat Daan en Thijs minder vaak een bezichtiging krijgen
dan Daan en Julia. Mbo-studenten worden geweigerd door
verhuurders van studentenwoningen. Alleenstaanden
worden vaak benadeeld omdat de voorkeur uitgaat naar
een stel met twee salarissen. Talloze onderzoeken laten
zien dat discriminatie op de woningmarkt hardnekkig is,
vooral bij kleine particuliere verhuurders. Hierbij worden
ze geholpen door 80% — 80%! — van de makelaars. Die
doen er niks tegen. Ik vind dat echt onacceptabel. Deze
verhuurders krijgen op de woningmarkt echt te veel ruimte.
De overheid moet keihard ingrijpen. Het recht op een
woning, vastgelegd in de Grondwet, geldt voor iedereen;
voor iedereen. Aangezien dit kabinet nogal eens twijfelt of
alle Nederlanders erbij horen, vraag ik de minister of zij dat
met mij eens is. Ik hoor graag een scherpe veroordeling
van deze praktijken. En, zo ja, hoe is zij dan van plan om
harder op te treden tegen discriminatie op de woningmarkt?
Is de minister bereid om te kijken naar een algehele verhuurdersvergunning, zodat deze bij discriminerende verhuurders
kan worden ingetrokken?
Aangezien de meerderheid van de makelaars discriminatie
dus blijkbaar faciliteert, vraag ik hoe de minister kijkt naar
een vergunningsstelsel of een register voor hen. Uit het
onderzoek van EenVandaag bleek dat zeven van de tien
mensen die discriminatie meemaken, besloten hiervan geen
melding te maken. Ik vind dat ook wel heel erg verdrietig.
Sinds 1 januari 2024 moet de gemeente een meldpunt
hebben voor huurders en woningzoekenden. Blijkbaar
weten mensen dit meldpunt dus niet te vinden of durven
ze niet. Hoe gaat de minister dit punt verbeteren en
bereikbaarder en bekender maken?
Voorzitter. Zolang we ruimte geven aan de markt en particuliere verhuurders kunnen doen wat ze willen, zonder dat
de overheid bij dit soort incidenten zelf kan ingrijpen, zal
het recht op een woning niet voor iedereen gelden. Dat is
wat ons betreft onbestaanbaar.
Dank u wel.
Dank u wel, meneer De Hoop. Dan kom ik bij de volgende
spreker van de zijde van de Kamer: mevrouw Wijen-Nass
van de BBB.
Mevrouw Wijen-NassBBBDank u wel, mevrouw de voorzitter. Voor de BBB is het heel
simpel: iedereen in Nederland verdient gelijke kansen.
Discriminatie is verboden. Artikel 1 van onze Grondwet is
daar heel duidelijk over. Maar de feiten liegen er ook niet
om. Uit onderzoeken blijkt dat mensen worden buitengesloten vanwege hun afkomst, geaardheid of beperking. Dat is
onacceptabel. Zoiets mag in Nederland niet gebeuren.
Voorzitter. Wonen is een basisrecht. Een dak boven je hoofd
is geen luxe, maar een levensbehoefte. Of je nu een huis
huurt of koopt: iedereen moet dezelfde kansen krijgen. Bij
de BBB maakt het niet uit wat je achtergrond is, hoe oud je
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-5
bent of wat je gelooft; iedereen verdient gelijke kansen op
de woningmarkt. Wat uit onderzoeken blijkt, is dat het
selectieproces vaak vaag en ondoorzichtig is. Vooral in de
particuliere huursector weet je vaak niet waarom iemand
wel of geen woning krijgt. Afwijzingen worden zelden toegelicht, terwijl verhuurders dat wel zouden moeten doen.
De Wet goed verhuurderschap is ook een van de handvaten.
In de praktijk zie je wel dat de bewijslast nog heel vaak bij
de woningzoekende ligt. Probeer maar eens te bewijzen
dat je bent afgewezen vanwege discriminatie, zeker als er
nog eens twintig anderen in de rij staan voor die ene
woning; dat is gewoon bijna onbegonnen werk. Wat ons
betreft is er genoeg geregeld, maar die regels moeten
simpelweg worden nageleefd.
Dank u wel, voorzitter.
Dank u wel, mevrouw Wijen-Nass. De laatste spreker van
de zijde van de Kamer is de heer De Groot van de VVD.
De heer Peter de GrootVVDDank u wel, voorzitter. Er is geen plek voor discriminatie
op de woningmarkt. Daarom zijn we als VVD geschrokken
van die onderzoeken: er wordt gediscrimineerd op basis
van geloof, afkomst en geaardheid, maar ook vanwege het
gegeven dat iemand single is of juist een partner heeft. Elke
vorm van discriminatie is onacceptabel en hoort niet thuis
in ons land. In Nederland moet iedereen overal zichzelf
kunnen zijn en een eerlijke kans krijgen op de woningmarkt.
Daar moeten we overigens nog wel heel veel meer voor
bouwen, maar dat bespreken we in andere debatten.
Natuurlijk is het zo dat het gros van de makelaars en verhuurders helemaal niet discrimineert. Daarom moeten we
op zoek naar een aanpak die ervoor zorgt dat degenen die
dat wel doen, hard zullen worden aangepakt. Om foute
verhuurders te kunnen aanpakken, is sinds 1 januari 2024
de Wet goed verhuurderschap in werking. Deze wet zorgt
ervoor dat huurders die foute verhuurders tegenkomen,
zich kunnen wenden tot een loket bij de gemeente; ook in
het geval van discriminatie. Er is al een aantal vragen over
gesteld. Hoe staat het eigenlijk met de inrichting van deze
loketten, vraag ik aan de minister. Is het bij de minister
bekend of alle gemeenten al over zo'n loket beschikken? In
hoeverre worden er door huurders meldingen gedaan van
malafide verhuursituaties, zoals discriminatie? Het zijn
dezelfde vragen als die welke al gesteld zijn.
Daarnaast moeten we makelaars die discrimineren kunnen
weren, bijvoorbeeld door het proces van bieden transparant
te maken, of bijvoorbeeld door de mogelijkheid van bieden
zonder interventie door een makelaar. De VVD werkt daarom
aan een initiatiefwet om makelaars en taxateurs te reguleren. In deze initiatiefwet staan veel punten, zoals het werken
met een register en het afleggen van een eed door makelaars. In deze eed worden bepalingen opgenomen voor het
tegengaan van discriminatie.
Om hierop te kunnen handhaven en vooral om foute praktijken te voorkomen, wil ik de oprichting van een tuchtcollege. Dit tuchtcollege toetst naar aanleiding van klachten
of de eed en de van toepassing zijnde gedragscodes door
de ingeschrevenen in het register zijn nageleefd.
U hebt een interruptie van de heer Bamenga.
De heer BamengaD66Ik hoor mooie woorden van de heer De Groot als het gaat
om het aanpakken van discriminatie op de woningmarkt.
Een van de manieren is natuurlijk het inzetten van mysterycalls. We hebben gezien dat dit best wat hits oplevert, maar
het probleem is dat er vervolgens geen opvolging wordt
gegeven aan die hits. Is de heer De Groot het met D66 eens
dat we zouden moeten werken aan een betere opvolging
van die mysterycalls, zodat discriminatie op de woningmarkt
daadwerkelijk wordt aangepakt?
De heer Peter de GrootVVDIk vind het een goede vraag. Het is eigenlijk een vraag die
ook ik aan de minister heb gesteld over mysterycalls. Je
moet moedig zijn om naar de gemeente te gaan, je te melden en te zeggen dat je discriminatie hebt ervaren en dat
je iets hebt meegemaakt waardoor je zegt: ik wil dat deze
verhuurder wordt aangesproken en dat er iets gedaan
wordt. Dan is het nog maar de vraag wat er dan gedaan
wordt. Dat is eigenlijk ook de vraag van de heer Bamenga.
Ik zou deze vraag dus ook aan de minister willen stellen.
Met de Wet goed verhuurderschap hebben we dat eerste
stuk geregeld, namelijk dat er meldingen gedaan kunnen
worden en dat de gemeente aan de slag moet. Hoe zorgen
we er nu voor dat dit ook wordt opgevolgd? Het is een
beetje een lang antwoord, voorzitter, maar dit is het laatste
stukje. Natuurlijk weet ik dat gemeenten de mogelijkheid
hebben om bijvoorbeeld verhuurvergunningen in te trekken.
Dus ze kunnen een verhuurplicht opleggen en dan de vergunning intrekken. Maar er zit een stukje tussen waar we
niet zo veel van weten. Daar hoort dit wat mij betreft ook
bij.
De heer BamengaD66Wat mij betreft is dit een positief antwoord. We zijn zeker
benieuwd naar de reactie van de minister. Het gaat mij echt
om die straffeloosheid. We zien allemaal hoe ernstig het
is. Het kan niet zomaar zijn dat er naar aanleiding van
mysterycalls zo veel hits zijn. Ik meen dat slechts 21% van
de huurbemiddelaars daadwerkelijk aangeeft: wij doen het
niet. Dat betekent dat bijna 80% van de mensen direct of
indirect bereid is om te discrimineren. Daar moeten we echt
wel wat mee doen.
De heer Peter de GrootVVDIk kan het alleen maar ondersteunen. Daarom geen uitgebreide reactie, zoals op de voorgaande vraag.
Er is een interruptie van mevrouw De Vos.
Mevrouw De VosFVDDe VVD is een liberale partij. Ik vroeg me eigenlijk af of de
VVD niet vindt dat verkopers en verhuurders de vrijheid
moeten behouden om zelf te kiezen aan wie zij verkopen
of verhuren. Het betreffende huis is hun eigendom.
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-6
De heer Peter de GrootVVDDat is in beginsel ook zo. Als ik u op straat tegenkom en u
vraagt "heeft u een huis voor mij?" en ik zeg "ja, ik heb een
huis", dan mag ik het aan u geven, dan mag ik het verhuren.
Waar het hier over gaat, is echt een aanmerkelijk verschil.
Op het moment dat meerdere mensen zich aanmelden voor
bijvoorbeeld het kopen van mijn huis, mag ik niet op basis
van ras of, in de woorden van de heer De Hoop, op basis
van op wie degene verliefd is, bij voorbaat al zeggen: nee,
ik sluit u uit. Dat is echt heel wat anders. Dat is eigenlijk ook
wat makelaars zouden moeten doen in het biedproces. Het
is niet aan de makelaar om te selecteren. De makelaar levert
een dienst voor een verkoop. Uiteindelijk maakt het niet uit
aan wie hij verkoopt. Uit het biedproces moet een goede
prijs komen. De verkoper kan dan altijd nog beslissen om
het huis niet te verkopen, omdat bijvoorbeeld niet de goede
prijs geboden is, maar niet op basis van het feit dat iemand
alleenstaand is en geen stelletje. We zien dat daarop
gediscrimineerd wordt.
Mevrouw De VosFVDHoe ziet dat er dan in de praktijk uit? In mijn inbreng gaf ik
het voorbeeld van wat ik zelf ook heb meegemaakt. Ik heb
een huis niet gekregen, omdat er een andere gegadigde
was die een samengesteld gezin had, en de verkoper gunde
het die mensen omdat zij zelf in een vergelijkbare situatie
zat. Dat was voor mij op dat moment natuurlijk jammer. Ik
baalde daarvan, want ik had het huis graag willen kopen,
maar ik had er wel begrip voor. Ik vind ook dat het de verkoper vrij moet staan om die keuze te maken. Is de VVD dat
met mij eens of ziet u dat als discriminatie waar ook een
klachtenloket voor moet komen of een andere interventie
vanuit de overheid?
De heer Peter de GrootVVDWat ik voorstel — dat is in de basis waar het over gaat —
is dat als je een open biedproces hebt, je op basis van de
kenmerken die al vaak in dit debat voorbij zijn gekomen
niet uitselecteert. Dat is discriminatie. Ik ontken het niet. In
tegenstelling tot mevrouw De Vos, die zegt: ik zie in die
onderzoeken niets van discriminatie terug; het is niet subjectief. Wij nemen die onderzoeken wel heel erg serieus.
Als we daarin zien dat er makelaars zijn die liever een stel
hebben, omdat zij twee salarissen hebben en daardoor
meer draagkracht voor de bieding, betekent dat wel dat je
op basis daarvan alleenstaanden achterstelt. Dat is niet
waar de VVD voor staat. Het moet een transparant biedingsproces zijn.
Mevrouw De VosFVDDe heer De Groot komt met allerlei insinuaties, maar ik
stelde een heel concrete vraag over een concreet voorbeeld.
Ik heb eigenlijk niet gehoord wat de heer De Groot daar
precies van vindt. Mag een huis dan niet meer aan een
specifiek gezin worden gegund vanwege de samenstelling
van dat gezin? Heb ik dat goed begrepen?
De heer Peter de GrootVVDDe VVD stelt voor dat iedereen die aan de startstreep staat
dezelfde kans heeft. Daar gaat het uiteindelijk om. Je moet
dezelfde kansen hebben. Als de verkoper of verhuurder op
voorhand geen eisen stelt aan het proces, maar achteraf
keuzes maakt die hem beter uitkomen, kan er sprake zijn
van discriminatie. Dat is wat de VVD wil tegengaan.
Dit is uw laatste keer, mevrouw De Vos.
Mevrouw De VosFVDAls ik het goed begrijp, dan vindt de VVD inderdaad dat er
sprake is van discriminatie als een verkoper besluit een huis
te verkopen aan een samengesteld gezin?
De heer Peter de GrootVVDDat is te kort door de bocht. Dat is niet wat ik zeg. Het proces
om te komen tot verkoop moet vooraf helder zijn. Het moet
een transparant proces zijn, waarbij de makelaar tussentijds
niet even enveloppen kan openen om te zien wat wel of
niet bevalt. Het moet gewoon een eerlijk en transparant
proces zijn, en doordat het proces zo vormgegeven is en
eerlijk verloopt, zal de uitkomst goed zijn. Dat is wat de VVD
zegt.
De heer De HoopGroenLinks-PvdAIk ben het zeer eens met de bijdrage van collega De Groot.
Met de Wet goed verhuurderschap hebben we ook echt de
hoop dat we hier meer aan kunnen doen. Tegelijkertijd
spreek ik nu ook gemeentes die het gevoel hebben dat ze
niet goed genoeg kunnen doorpakken. Ik ben dan ook een
beetje aan het zoeken naar wat er misschien nog extra nodig
is. Staat de VVD ervoor open om te kijken naar een centraal
huurregister of een vergunningsplicht voor verhuurders?
Zo'n vergunning krijg je dan één keer — elke verhuurder
kan daar aanspraak op maken — maar als er iets verkeerd
gaat, kan de vergunning direct worden afgepakt. We willen
niet extra administratieve lasten, maar wel een manier om
het daadkrachtiger aan te pakken. Vindt de VVD, naar aanleiding van dit soort onderzoeken, niet ook dat er toch nog
een schepje boven op de Wet goed verhuurderschap
gedaan moet worden?
De heer Peter de GrootVVDIk moet daar even goed over nadenken, omdat de Wet goed
verhuurderschap natuurlijk al de vergunningplicht in zich
heeft. Dus op het moment dat zo'n gemeente zegt "dat is
een gebied waar het veel voorkomt, waar veel meldingen
zijn over discriminatie, maar ook over foute verhuurpraktijken; ik wijs dat gebied aan", dan komt die vergunningplicht
er. Dan moet die vergunning uiteindelijk verleend worden
aan die verhuurder om daar te mogen verhuren. Dat zit dus
in principe al in die wet. Om nu nog een stap verder te gaan,
om dat bij voorbaat al bij alle verhuurders te eisen, brengt
wel extra regeldruk en administratie met zich mee. Ik weet
ook niet of het uitvoerbaar is voor gemeentes, die dat
moeten faciliteren, want daar moeten we ook naar kijken.
Het betekent wel dat al die vergunningen ook uitgegeven
moeten worden. Ik zou het niet willen hebben dat
gemeentes het zo druk krijgen dat daar bijvoorbeeld
wachttijden gaan ontstaan. Ik vond dus eigenlijk bij de Wet
goed verhuurderschap de initiële gedachte "laten we dat
vooral doen bij díe gebieden waar we zien dat het nodig
is" een heel goed uitgangspunt. Sterker nog, ik wilde het
eigenlijk in het beginsel nog iets soberder: ik wilde dat we
het alleen konden doen op het moment dat er ook echt
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-7
meldingen gedaan werden. Ik zou dus niet gelijk verder
willen gaan.
Ik zou wel goed willen kijken — dat is eigenlijk het antwoord
op de tweede vraag van de heer De Hoop — hoe dat proces
er na zo'n melding nou uitziet. Daar zit het succes van het
oplossen en het aanpakken van discriminatie 'm uiteindelijk
in. Op het moment dat zo'n melding immers gemaakt wordt,
maar er gebeurt niets en er wordt niet op gehandhaafd,
denk ik dat we daar heel goed naar moeten kijken met
elkaar, hoe we er daar juist een zetje bij kunnen doen.
Mijn laatste punt. Ook discriminatie van een alleenstaande
ten opzichte van een stel moet uitgebannen worden. Een
stel met twee salarissen heeft immers een voorsprong. De
realiteit is dat je als alleenstaande daardoor vaak in een
lastige positie zit. Als een alleenstaande aan de inkomenseis
voldoet, dan moet hij of zij net zo goed aanspraak kunnen
maken op bijvoorbeeld een huurwoning, of in het biedersproces als gelijke worden behandeld. Ik zou op dit principe
graag een reactie van de minister willen hebben.
Tot zover.
De heer De HoopGroenLinks-PvdADan heb ik nog een vraag over een ander deel van de bijdrage van de heer De Groot. De heer De Groot zei: de
meeste makelaars discrimineren niet. Natuurlijk is dat zo.
Maar we hebben wel gezien in onderzoek, met name in het
onderzoek met de mysteryguests, dat de meeste makelaars
ook niet ingrijpen op het moment dat daar iets gebeurt.
Dan niet iets extra's doen, vind ik wel een ingewikkelde.
Daar kun je met de Wet goed verhuurderschap misschien
moeilijk iets mee. Wat zouden we daar nou extra kunnen
doen? Ziet meneer De Groot daar mogelijkheden? En is hij
het met mij eens dat wij op dat onderdeel echt wel meer
van makelaars mogen verwachten?
Dank u wel. Dan zijn we aan het einde gekomen van de
eerste termijn van de zijde van de Kamer. We gaan de vergadering schorsen voor vijftien minuten.
De vergadering wordt van 15.41 uur tot 15.56 uur geschorst.
Ik heropen de vergadering van het dertigledendebat over
discriminatie op de woningmarkt. We zijn gekomen bij de
eerste termijn van de zijde van de minister. Ik geef de
minister het woord voor de beantwoording.
De heer Peter de GrootVVDDaar ben ik het mee eens. Dat is precies de reden waarom
ik ook aan een initiatiefwet voor makelaars werk. Het gros
van de makelaars werkt nu al onder een erkenning. Maar
die wet vraagt dat je als makelaars allemaal onder die
voorwaarden moet gaan werken. Dat betekent ook dat je
voldoende bouwkundige kennis moet hebben, dat je de
eed aflegt voor het vak wat je doet. Het zorgt er ook voor
dat je klachten ook kunt brengen naar het tuchtcollege, in
dit geval klachten van discriminatie bijvoorbeeld, en dat
die ook behandeld moeten worden. Zo'n makelaar moet
zich dan ook verantwoorden. Ik zou dus een systeem willen
hebben, waarin we niet een heel groot beschermd beroep
maken, maar waarin je wel kunt zeggen: als er klachten zijn,
dan moeten die serieus genomen worden. Dan gaat dat
dus over de eed die je hebt afgelegd. En dan worden daar
uiteindelijk ook stappen op ondernomen. Nu zeggen ze
binnen die brancheverenigingen vaak "dat moeten we niet
doen; we moeten dat uitbannen", maar wat is de vervolgstap? En met zo'n tuchtcollege kom je echt wel in de
confrontatie tussen de koper en de makelaar. Dat heb je nu
eigenlijk niet.
Ik zie dat dat voldoende is voor de heer De Hoop. U mag
uw bijdrage vervolgen.
Dank u wel, voorzitter. Om te beginnen is aan mij gevraagd
om "in de scherpste bewoordingen", zo was de letterlijke
tekst, afstand te nemen van ongelijke behandeling in gelijke
gevallen, dus discriminatie. Ik denk dan altijd: wat had u
gedacht? Ik heb hier in Nederland inmiddels op verschillende momenten, al een keer of veertien, trouw beloofd
aan de Grondwet, waaronder artikel 1. "Zo waarlijk helpe
mij God almachtig", heb ik daarbij gezegd.
Over God gesproken: als klein meisje had ik een prachtig
geïllustreerde kinderbijbel. Daar stond een prachtige illustratie in van Jezus met alle volken van de wereld om zich
heen, in alle kleuren, met allerlei verschillende kleding.
Daarnaast stond in de tekst dat alle mensen zijn gemaakt
naar het evenbeeld van God. Als klein kind neem je dat
letterlijk, want dan denk je magisch. Dat verhaal en dat
beeld hebben mij eigenlijk nooit verlaten. Het staat helemaal
aan het begin van de Bijbel. Verderop kom je allerlei brieven
tegen van apostels, waaronder de brief van de apostel
Paulus aan de Galaten, waarin staat: "Er is geen Jood of
Griek, slaaf of vrije, man of vrouw, want u bent allen één
in Christus." Er staan nog veel meer zaken in, zoals "wees
goed voor elkaar" en "heb een ander lief als uzelf". Dat is
wat mij nog steeds inspireert. Richting de heer Bamenga
zeg ik dan ook: wat een schade wat u is overkomen! Ik kan
daar niet duidelijk genoeg over zijn. Zo gaan we in dit land
niet met elkaar om.
De heer Peter de GrootVVDOver dat tuchtcollege wil ik als laatste nog zeggen dat die
ook de bevoegdheid heeft om maatregelen te nemen, dus
om een boete of een schorsing op te leggen, en in het
uiterste geval kan een commissie zelfs de inschrijving van
een makelaar doorhalen. Dat is nog even een staartje van
de beantwoording aan de heer De Hoop. Op het moment
dat jij geen verbetering laat zien, heeft dat dus echt veel
effect.
Voorzitter. Ik vind het van belang om dit te benadrukken.
In de onderzoeken lees je namelijk verhalen waaruit blijkt
dat mensen discriminatie ervaren. Dan moet je nog altijd
met elkaar op zoek of dat ook discriminatie is. Je hoort of
leest verhalen waarbij er gewoon tegen mensen gezegd
wordt: u bent een homoseksueel stel en ik wil mijn huis
niet aan u verhuren. Dan denk ik bij mijzelf: hoe bestaat
het? Hoe bestaat het dat we nog steeds op deze manier met
elkaar omgaan? Uit de onderzoeken blijkt ook dat een man
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-8
met een Marokkaanse achternaam een minder grote kans
heeft op een woning dan een man met een Nederlandse
achternaam. Dat is niet de manier waarop ik vind dat we in
Nederland met elkaar moeten omgaan. We zullen dus echt
met elkaar moeten gaan proberen om dit soort kwalijke
praktijken te beëindigen. Maar we moeten wel precies blijven met elkaar. Het feit dat iemand vindt dat hij gediscrimineerd wordt, of dat zo voelt, wil niet altijd zeggen dat het
zo is. Maar daar waar het aan de orde is, moeten wij met
elkaar optreden.
Daarover is een flink aantal vragen aan mij gesteld. Aan
mij is vooral ook gevraagd: "Wat is de aanpak? Hoe ziet die
eruit?" Om te beginnen in grote lijnen: de aanpak bestaat
uit het jaarlijks monitoren van woondiscriminatie, voorlichting en bewustwording aan huurders, verhuurders en verhuurbemiddelaars, en het sanctioneren van woondiscriminatie via de Wet goed verhuurderschap. Het laatste onderdeel is dat ik mij richt op samenwerken, met het ondersteunen van brancheorganisaties, gemeenten en antidiscriminatievoorzieningen. De positieve samenwerking met andere
partijen is namelijk de sleutel tot succes. Samen werken
we verder aan onze gezamenlijke missie, want iedereen
verdient een eerlijke kans op een woning. Toegang tot
wonen is een recht, zeg ik richting mevrouw Beckerman,
en geen gunst. De vragen die aan mij gesteld zijn, zien dan
ook op hoe die aanpak eruitziet.
Voorzitter. Ik heb drie mapjes voor vandaag. Het eerste is
de aanpak van woondiscriminatie. Dan heb ik een map die
gaat over de Wet goed verhuurderschap. Dan heb ik een
map over jongeren, mbo-studenten, makelaars en statushouders. Als ik dat allemaal behandeld heb, heb ik volgens
mij alle vragen van uw Kamer beantwoord.
Het eerste, de aanpak van woondiscriminatie. Dit gaat al
langer zo. We hebben een jaarlijkse monitor. Die aanpak
op zichzelf duurt al langer, maar de Wet goed verhuurderschap is op 1 juli 2023 in werking getreden en sinds 1
januari 2024 hebben we een meldpunt; dat is dus een goed
jaar geleden. We hebben dus verschillende manieren om
het bevorderen van voorlichting en bewustwording voor
elkaar te gaan krijgen, afdwingbare regelgeving via de Wet
goed verhuurderschap en het versterken van de lokale
aanpak.
De heer De Hoop vroeg aan mij: is de minister van plan om
harder op te treden tegen discriminatie? De aanpak bestaat
al langer. De Wet goed verhuurderschap bestaat korter,
maar die Wet goed verhuurderschap is een stevig instrument met landelijke regels, die onder meer toezien op het
tegengaan van woondiscriminatie. Verhuurders en bemiddelaars zijn verplicht te werken met objectieve selectiecriteria, een transparant selectieproces en een motiveringsplicht
voor de gekozen huurder. Ook dienen zij een verplichte
werkwijze te hebben ter voorkoming van woondiscriminatie.
Gemeenten kunnen hierop handhaven. Hiertoe hebben zij
een bestuursrechtelijke escalatieladder tot hun beschikking,
die begint met een waarschuwing, dan een last onder
dwangsom, een bestuurlijke boete en als ultimum remedium de beheerovername.
Waarom is de mysterycall geen vast onderdeel van het
beleid? Sinds 2021, zeg ik tegen de heer El Abassi, voer ik
de jaarlijkse landelijke monitor van discriminatie bij
woningverhuur uit. Mysterycalls zijn hier onderdeel van.
Momenteel ben ik bezig met het uitvoeren van de vierde
landelijke monitor. Via een Europese aanbesteding heb ik
ervoor gezorgd dat de monitor in ieder geval de komende
vier jaar uitgevoerd kan worden, dus tot en met 2027. Dit
is dus een vast onderdeel van het beleid.
Klopt het dat de laatste brief uit 2023 is? Ja, dat klopt. De
voorgaande brieven die werden gedeeld met de Kamer
betroffen voornamelijk de resultaten van het monitoren en
de voortgang van de aanpak, maar doordat ik een Europese
aanbesteding moest doen, komt de vierde monitor later.
Hierdoor is er in 2024 geen terugkoppeling met de Kamer
gedeeld. De resultaten van de vierde landelijke monitor
verwacht ik dit najaar en zal ik dan met de Kamer delen.
Deze monitor is in oktober 2024 van start gegaan.
Voorzitter. De Wet goed verhuurderschap. Wat regelt deze
wet?
Er is een interruptie van de heer Bamenga voor u.
De heer BamengaD66Dank u wel voor uw reactie over wanneer het onderzoek
gepubliceerd gaat worden. Als het in het najaar van dit jaar
is, dan komen we alweer terecht bij het onderzoek voor
2025. Kunnen we dan ook verwachten dat het onderzoek
voor 2025 kort daarna komt, of tegelijkertijd?
De monitor is in oktober 2024 gestart en betreft dus de jaren
2024 en 2025.
Nog een interruptie voor u van mevrouw Welzijn.
Mevrouw WelzijnNSCHet leek er namelijk op dat we naar het tweede blokje gingen.
Ja.
Mevrouw WelzijnNSCDan heb ik inderdaad nog een vraag uit mijn bijdrage, over
de loketten. Wat zijn dat precies voor loketten? Is het fysiek,
is het digitaal? Waar zitten ze? De vraag die ik ook nog had
gesteld in mijn termijn was: als er klachten binnenkomen,
wat gebeurt er dan vervolgens? Wat levert het nu op?
Sinds nog niet zo heel lang hebben we de plicht om te
komen tot loketten, meldpunten. Dat is sinds 1 januari 2024.
Op twee gemeenten na hebben alle gemeenten inmiddels
een meldpunt ingesteld. Het aantal meldingen dat binnenkomt, verschilt per gemeente. Er zijn gemeenten die al
tientallen meldingen hebben ontvangen, maar er zijn ook
gemeenten die slechts een handjevol of geen meldingen
hebben ontvangen. De aard van de meldingen loopt sterk
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-9
uiteen. Bij een discriminatiemelding onderzoekt de
gemeente of er daadwerkelijk sprake is van een overtreding
van de Wgv, de Wet goed verhuurderschap. Indien de
melding geen relatie heeft met de verhuur, is de Wgv dan
ook niet van toepassing. Dan verwijst de gemeente een
melder door naar de antidiscriminatievoorziening. Indien
er wel sprake is van een overtreding, moet de gemeente
handhaven. Het ministerie van BZK, mijn ministerie en de
VNG zijn bezig om samen met de antidiscriminatievoorzieningen te bekijken hoe zij de samenwerking met gemeenten
kunnen versterken om de meldingen ook te kunnen
behandelen. De meldpunten zijn dus op gemeentelijk niveau
gelokaliseerd, maar ik kan u niet vertellen waar en in welk
pand precies. Ik hoop dat mevrouw Welzijn mij dat vergeeft.
Ik zie dat er toch nog een vervolgvraag is.
nodig. Indien er een discriminatiemelder in het kader van
de Wet goed verhuurderschap binnenkomt, heeft de
gemeente al een uitgebreid handhavingsinstrumentarium
tot zijn beschikking, inclusief de mogelijkheid om over te
gaan tot beheerovername.
Ik zie dat er toch nog een vraag van de heer De Hoop is.
De heer De HoopGroenLinks-PvdADank voor het antwoord hierop. Naast die vergunning had
ik het ook over een centraal huurregister. Dat is niet iets
wat ik zelf heb bedacht; dat kwam vanuit Vastgoed Nederland zelf, omdat zij zichzelf heel erg storen aan degenen die
wel een fout maken. Zij zijn eigenlijk ook op zoek naar hoe
ze dat in hun eigen sector kunnen oplossen. Is dat iets waar
de minister wel oren naar heeft?
Mevrouw WelzijnNSCHet zijn dus wel fysieke punten waar mensen naartoe
moeten. Heb ik dat goed begrepen van de minister? De
reden waarom ik dat van belang vind vanuit Nieuw Sociaal
Contract, is om te kunnen inschatten of dat als een drempel
ervaren kan worden of niet. Als er bijvoorbeeld ook digitale
mogelijkheden zijn om te melden, kan dat soms misschien
drempelverlagend werken. Dat is de achtergrond van mijn
vraag.
Ik hoor "huurregister". Dat doet mij denken aan een aangenomen Kamermotie waarin gevraagd is om een huurregister
vorm te gaan geven. Dat zit ook in het hoofdlijnenakkoord.
Daar ben ik wel mee bezig. Budget heb ik er overigens nog
niet voor gevonden. Maar als dat is wat de heer De Hoop
bedoelt, dan kan ik daar positief op reageren, want ik ben
bezig met de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord.
Daar heb ik geen overzicht van. Het is de vrijheid van
gemeenten om daar invulling aan te geven.
Even zien. Hoe ga ik meldpunten beter onder de aandacht
brengen? Begin 2024 is er een gereedschapskist met communicatiemiddelen ontwikkeld voor gemeenten en brancheorganisaties. Hiermee kunnen zij huurders, verhuurders en
hun achterban informeren over de Wet goed verhuurderschap en het meldpunt. Het is hierbij aan gemeenten zelf
om een afweging te maken of, en zo ja hoe zij over het
meldpunt willen communiceren. Het Rijk ondersteunt
gemeenten en stimuleert hen. Het Rijk heeft een eigen
online socialemediacampagne uitgerold om huurders te
stimuleren om misstanden te melden en hen erover te
informeren dat ze hiervoor bij de gemeente terechtkunnen.
Een debat zoals vandaag helpt daar ook bij. Ook dit jaar
gaan we hiermee verder. Het ministerie van BZK is voornemens om uiterlijk in 2026 een publiekscommunicatie uit te
rollen over het melden van discriminatie bij antidiscriminatievoorzieningen. Deze voorzieningen staan ook melders
bij die te maken hebben met discriminatie bij huisvesting.
Voorzitter. De heer De Hoop vroeg of ik bereid ben om iets
met een landelijke verhuurdersvergunning te doen, met als
sanctie een verhuurdersverbod. Nee, eigenlijk niet. In de
Wet goed verhuurderschap is namelijk opgenomen dat er
een gebiedsgerichte vergunningsplicht ingevoerd kan
worden daar waar problemen zijn en de leefbaarheid onder
druk staat. Er is hiervoor gekozen omdat gemeenten het
beste kunnen beoordelen of dit noodzakelijk is op basis van
de lokale situatie. Op die plekken en in die delen van het
land waar het redelijk verloopt, is er natuurlijk ook geen
aanleiding om extra administratieve lasten en wettelijke
verplichtingen toe te voegen. De landelijke vergunningsplicht voor het tegengaan van discriminatie is ook niet
De heer De HoopGroenLinks-PvdADat is goed om te horen. Op wat voor termijn kunnen we
daar iets van de minister over verwachten? Ik ontvang dit
signaal nu vanuit de sector zelf. Daar is de behoefte blijkbaar
ook groot om hier sneller stappen op te zetten. Kan de
minister een beetje schetsen hoe dat pad richting dat
huurregister eruitziet?
Dan hebben we het over het maken van een huurregister,
waarin huurovereenkomsten een plek gaan krijgen? De heer
De Hoop knikt. Dan hebben we het over hetzelfde. Ik heb
volgens mij laatst in een debat iets aangegeven over die
planning. Ik heb dat nu niet meer paraat, maar iets in mij
zegt dat ik voor de zomer de Kamer daarover ga informeren.
Mocht dat anders zijn, dan kom ik daarop terug in de tweede
termijn.
De heer Bamenga vroeg of ik bereid ben om te kijken naar
anoniem reageren op woningen, zoals dat in Rotterdam
gebeurt. In Rotterdam wordt de pilot Eerlijk te Huur uitgevoerd, waarbij anoniem reageren het geval is. Doordat
verhuurders anoniem huurders uitnodigen voor een
bezichtiging, kunnen zij niet aan het begin al bewust of
onbewust reageren of discrimineren op bijvoorbeeld de
naam van een kandidaat-huurder. Dit is op zichzelf natuurlijk
een interessante pilot, die is geëvalueerd door het Verwey-
Jonker Instituut. De gemeente Rotterdam zal die evaluatie
nog met mij delen en daar wacht ik nog op.
Dan de Wet goed verhuurderschap. Ik heb hier nog het een
en ander staan over waarom de Wet goed verhuurderschap
helpt bij het tegengaan van discriminatie op de woningmarkt. Ik hoef dat niet te herhalen, denk ik. Hoe ondersteun
ik gemeenten bij het uitvoeren van die wet? Daar heb ik
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-10
geld voor ter beschikking gesteld: een incidentele bijdrage
van 9,2 miljoen in 2023 voor de eenmalige kosten die
gemeenten maken als gevolg van de invoering van deze
landelijke regelingen en het instellen van een meldpunt en
een structurele bijdrage van 12,4 miljoen per 2023 voor de
structurele kosten. Dit jaar wordt de Wet goed verhuurderschap financieel geëvalueerd en op die manier kan ik bezien
of gemeenten er genoeg geld voor hebben.
Er is een interruptie van de heer Bamenga.
De heer BamengaD66Dank voor uw reactie als het gaat om anoniem reageren.
Ik zou dan graag een toezegging willen van de minister dat
de Kamer geïnformeerd wordt zodra de minister de evaluatie van het Verwey-Jonker Instituut heeft gelezen en welke
acties daaruit voortvloeien.
Het is natuurlijk een evaluatie die is gedaan door de
gemeente Rotterdam. Ik ga ervan uit dat die, op het moment
dat die met mij gedeeld wordt, openbaar is, maar ik ga nog
even uitzoeken hoe de gemeente Rotterdam dit graag ziet.
Dus ik moet een klein voorbehoud maken. Ik kan me niet
voorstellen dat je dit soort onderzoeken niet deelt, maar ik
vind het dan ook wel aan de gemeente Rotterdam om te
bepalen op welk moment dat is. Het is tenslotte hun evaluatie.
De heer BamengaD66Wanneer dat gedeeld wordt, vind ik allemaal prima. Mij
gaat het er veel meer om dat de minister toezegt — dat
scheelt mij misschien een motie — dat als de evaluatie
gedeeld is, de minister daar in ieder geval kennis van neemt
en de Kamer informeert of daar acties uit voortkomen. Dat
scheelt mij het eventueel indienen van moties, het onderwerp agenderen et cetera.
Dat lijkt mij een zeer gezonde manier van werken, zeg ik
tegen de heer Bamenga. Ik ga met dit in mijn achterhoofd
het gesprek ook met Rotterdam aan, dat op het moment
dat zij het delen, ze ook even nadenken over de vraag vanuit
de Kamer. Ik neem aan dat iedereen geïnteresseerd is in
het rapport en dat daar positief mee omgegaan kan worden.
Nogmaals, ik kan me niet voorstellen dat je als gemeentebestuur zo'n rapport wilt achterhouden, maar wel vind ik
het in eerste instantie aan de gemeente om dat te delen
met de wereld.
Voorzitter. DENK en de VVD vroegen hoe gemeentes de
Wet goed verhuurderschap handhaven. Er wordt hard
gewerkt aan de invoering. Hij is nog heel vers. De meldingen die binnenkomen, lopen qua aantallen en klachten sterk
uiteen. Gemeentes handelen op basis van de meldingen
die binnenkomen. Er is geen wettelijke verplichting om de
meldingen bij te houden, maar ik ben wel, in samenwerking
met de VNG, bezig om mij een beeld te vormen van de
meldingen die binnenkomen. Hetzelfde geldt voor het
aantal boetes. Ik streef ernaar om in het laatste kwartaal
van dit jaar de Kamer hierover te informeren. Immers, het
hebben van een goede wet is één en vervolgens kijken hoe
hij wordt uitgevoerd en gehandhaafd is twee, maar minstens zo relevant.
Voorzitter. Dan kom ik bij het mapje "doelgroepen", om het
zo even voor het gemak te noemen; overig. Wil de minister
werken aan een oplossing voor aangepaste woningen voor
jongeren, vroeg de heer Bamenga. We hebben het programma Een thuis voor iedereen. Het doel daarvan is het
creëren van voldoende, betaalbare woningen voor aandachtsgroepen, waaronder zeker ook mensen met een
beperking. Dit wordt wettelijk verankerd met het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting. Van gemeenten
wordt verlangd dat zij in hun volkshuisvestingsprogramma
rekening houden met de woonbehoefte van alle burgers
die in hun gemeente op zoek zijn naar een huis, dus ook
jongeren. Ik heb samen met het ministerie van VWS structureel overleg met onder andere zorgaanbieders over de
uitvoering van dat programma Een thuis voor iedereen.
Welke ontwikkelingen zijn er sinds 2022 geweest in het
woningaanbod voor jongeren met een handicap, vroeg
mevrouw Welzijn van de fractie van NSC. Er zijn meerdere
trajecten die bijdragen aan woonruimte voor jongeren met
een beperking. Sowieso heb je natuurlijk de implementatie
van het VN-verdrag. Er wordt op dit moment gewerkt aan
een vijfjarige werkagenda. In het wetsvoorstel Versterking
regie volkshuisvesting zit ook een verplichting. Dat heb ik
net verteld. Een vrijwillige NEN-norm voor toegankelijk
bouwen heb ik laatst in ontvangst genomen. Ik heb geen
cijfers van de ontwikkeling van het woningaanbod specifiek
voor jongeren met een handicap, maar de aandacht voor
dit onderwerp is er zeer zeker.
Dan een onderwerp dat ik nog goed ken uit het verleden,
toen ik woordvoerder zorg was in deze Kamer. Dat gaat
over de aanpassingen aan huizen die via de Wet maatschappelijke ondersteuning zijn gedaan en die eruit gehaald
worden bij een volgende bewoner. Dat is eigenlijk zonde
van het geld en de voorzieningen. Mevrouw Welzijn vroeg
aan mij hoe ik daarmee omga. Zoals gezegd, er zijn verschillende woningaanpassingen die vanuit de Wmo worden
aangebracht in woningen, zoals een traplift of een extra
brede doorgang voor een rolstoel. Een deel van die aanpassingen zit natuurlijk vast in de woning, die krijg je er niet
uit. Maar zaken die wel losgehaald kunnen worden, zoals
trapliften, kunnen worden hergebruikt. Gemeenten kunnen
in hun inkoopeisen opnemen hoe leveranciers en fabrikanten daarmee omgaan. Ik zal aan de staatssecretaris LMZ …
Dat is Langdurige en Maatschappelijke Zorg, stel ik mij zo
voor. Vicky. Ik zal haar verzoeken om dit nogmaals bij de
VNG onder de aandacht te brengen.
Voorzitter. Dan vervolg ik met de positie van mbo's bij studentenhuisvesting. Mbo-studenten moeten natuurlijk
gelijkwaardige mogelijkheden krijgen voor huisvestiging
in vergelijking met hbo- en wo-studenten. Toegang tot
huisvesting moet voor hen ook gewoon vanzelfsprekend
zijn. Op ons verzoek is de MBO Raad aangesloten bij de
uitvoering van het Landelijk Actieplan Studentenhuisvesting
en het Landelijk Platform Studentenhuisvesting om de
positie van die mbo'ers te versterken. Via die twee, dit
actieplan en dit platform, doen we een oproep richting
huisvesters waarin wij uitspreken dat wij verwachten dat
mbo-studenten toegelaten worden tot huisvesting en dat
er geen belemmeringen opgeworpen worden omdat zij
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-11
mbo-student zijn. Ze moeten ook meegenomen worden in
de landelijke monitor voor de studentenhuisvesting. Daarnaast kunnen in verschillende studentensteden mbo-studenten inmiddels meedoen met de introductieweek. Dat is
natuurlijk ook een goed moment om contact te leggen en
op die manier een plek te vinden in studentenhuizen.
Voorzitter. Dan is nog aan mij gevraagd hoe het nou
eigenlijk zit met voorrangsregelingen voor buitenlandse
studenten. Mevrouw De Vos vroeg dat. Ik kijk haar nu aan.
Het tekort aan studentenwoningen betreft zowel Nederlandse als buitenlandse studenten. Het aantal buitenlandse
studenten is in de afgelopen twintig jaar sterk gestegen.
Daarover zijn meerdere debatten geweest met mijn collega's
van Onderwijs. De Wet internationalisering in balans wordt
al ingezet om de stijging van het aantal buitenlandse studenten beter in evenwicht te brengen. En dat is succesvol.
Onderwijsinstellingen melden nu al een minder grote groei
van het aantal buitenlandse studenten. Ik zie daarom geen
reden om hier regels voor te maken, los van de vraag of
dat wel aan mij is. Dit lijkt mij veel meer een debat dat u
met de minister van OCW moet voeren, omdat hij degene
is die verantwoordelijk is voor die wet.
Ten aanzien van het vergunningstelsel heb ik de heer De
Hoop al antwoord gegeven.
Mevrouw De Vos vroeg aan mij verder te gaan met het
wetsvoorstel om voorrang voor statushouders te verbieden.
Dat ben ik aan het doen. Op de consultatie hebben heel
veel partijen gereageerd, waaronder ook veel gemeenten.
Ik zag vanochtend dat inwoners die het niet eens zijn met
de inbreng van gemeentes in de internetconsultatie inmiddels brieven aan het sturen zijn naar hun colleges van B en
W, waarin zij schrijven dat zij een andere mening zijn toegedaan. Dat zie je trouwens ook een klein beetje in de
internetconsultatie. Een deel zegt: ga zo door, heel goed.
Een ander deel zegt: "Ho, wacht eens eventjes. Hoe krijgen
wij dan statushouders gehuisvest?"
Voorzitter. Ik vind het belangrijk dat we uitgaan van de
kracht van statushouders. Dit zijn mensen die in staat zijn
geweest om door woestijnen, zeeën en andere landen te
reizen en hier uiteindelijk aan te komen. Uit onderzoek blijkt
ook dat heel veel van hen naar Nederland komen omdat ze
hier vrienden en familie hebben. Inmiddels blijkt trouwens
ook dat sinds de rechter heeft uitgesproken dat vluchtelingen aan het werk mogen, er 10.000 arbeidsvergunningen
zijn gekomen. Dat emotioneerde mij bijna. Wat wij in dit
land doen met vluchtelingen en statushouders, komt bijna
neer op het hospitaliseren van deze groep. Dat is een groot
woord, maar het komt wel elke keer mij op. Volgens mij
moeten wij uitgaan van de kracht en het eigen initiatief van
deze mensen. Daarnaast vind ik het niet meer dan redelijk
om ze geen voorrang meer te geven op sociale huurwoningen terwijl de wachttijd voor sociale huurwoning zo langzamerhand tien jaar is. Ik ga dus verder met het wetsvoorstel,
maar ik ga uiteraard wel in gesprek met gemeenten om te
kijken wat dat betekent voor de huisvesting van deze groep
mensen die hier in Nederland is. Het is dat ik hier gisteren
bijna tweeënhalf uur heb gezeten voor het vragenuur en
de stemmingen, anders had ik gisteren al een vervolggesprek met de VNG, het IPO en Aedes gehad. Dat wordt nu
zo snel als mogelijk opnieuw ingepland.
U heeft een interruptie van meneer De Hoop.
De heer De HoopGroenLinks-PvdADie lange wachtrijen zijn natuurlijk des te meer reden om
de regelingen voor woningbouwcorporaties te versoepelen,
maar dat debat voeren we wel weer een andere keer. Ik heb
nog een andere vraag voor de minister, over de vergunningsplicht. We hebben het namelijk gehad over de plicht
voor verhuurders, maar in het debat was er ook de discussie
of je dat niet ook voor makelaars moet willen, omdat uit
het onderzoek met die mysteryguest bleek dat 80% van de
makelaars toch meegaat in het verzoek om onderscheid te
maken. Ik ben benieuwd of de minister op dat onderdeel,
zo'n vergunningsplicht, ook nog een reactie heeft.
Ik kijk even in mijn aantekeningen of ik dit zo snel kan vinden. Het is denk ik wel goed om met elkaar vast te stellen
dat de hoeveelheid makelaars die dit doet, daalt. Het was
80% en het is nu 73%. Daar zien we wel een goede lijn.
Zoals ik aan het begin heb gezegd ten aanzien van alle
mogelijkheden die ik heb: ik wil gewoon verder op deze
weg om te blijven werken aan bewustwording en aan meldingsbereidheid. Maar ik ben niet voornemens om een
vergunningstelsel in te richten. Volgens mij heeft deze
groep, deze branchevereniging aangegeven dat zij ook van
deze situatie af willen. Zij hebben eigen codes waaraan zij
zich hebben te houden. Ik wil dat graag de komende tijd
voortzetten.
Een vervolgvraag van de heer De Hoop.
De heer De HoopGroenLinks-PvdAToch heel kort. De minister werkt dus aan een huurregister.
Zou zij in dat traject willen kijken of we misschien toch niet
iets extra's voor makelaars moeten doen? De minister zegt
dat het van 80% naar 73% is gegaan. Ik ben het met haar
eens dat dit beter is, maar het is nog steeds heel erg veel.
Ik zou de minister toch willen vragen of ze in overweging
wil nemen om in het traject met het huurregister toch nog
een keer extra goed naar de situatie bij makelaars te kijken
en om daar misschien een gesprek met Vastgoed Nederland
over te voeren. Zij geven namelijk zelf ook aan dat ze hier
wel behoefte aan hebben.
Dan zou ik tegen de vastgoedvereniging willen zeggen:
spreek uw makelaar hierop aan. Dat is volgens mij de beste
manier om dit te doen. Ik zou zeggen: spreek uw makelaar
hierop aan en wees duidelijk; als u hoort bij het percentage
van makelaars die er zo mee omgaan, bent u voor ons straks
niet meer een serieuze zakelijke partner. Volgens mij gaat
daar veel meer effect van uit dan van het toevoegen van
weer extra regels aan dit toch al qua regels overbelaste
land.
Er is nog een interruptie voor u van mevrouw De Vos.
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-12
Mevrouw De VosFVDHet is goed om te horen dat de minister vaart wil maken
met de invoering van het verbod op het geven van voorrang
aan statushouders bij sociale huurwoningen. Maar ik vind
dat toch wel heel lastig te rijmen met de maatregel van
minister Faber, die min of meer tegelijkertijd heeft aangekondigd om gemeentes €35.000 per gehuisveste statushouder toe te kennen. Ik heb daar in mijn betoog ook vragen
over gesteld. We hebben het vandaag heel uitgebreid over
toch voornamelijk subjectieve ervaringen van mensen met
discriminatie, maar dit is volgens mij een heel concrete
vorm van het aanwakkeren van discriminatie door de
overheid. Ik zou daar toch wel heel graag een reactie op
willen horen.
Ik zou tegen mevrouw De Vos willen zeggen dat zij trapt in
het frame dat er licht zit tussen het beleid van collega Faber
en mij, want dat is niet zo. Dit is een subsidieregeling die
één jaar geldt en die is bedoeld om iets te doen aan de
situatie in asielzoekerscentra. Daar verblijven nog steeds
veel en veel te veel mensen met een verblijfsvergunning
en zij probeert daar wat aan te doen door het ook financieel
aantrekkelijker te maken voor gemeentes om huisvesting
te realiseren voor statushouders. Ik snap dat.
Ik heb toen ik nog Kamerlid was hier zelf ook weleens
debatten gevoerd over Ter Apel en het is gewoon een probleem dat te veel statushouders nu in de azc's verblijven.
Dat geeft trouwens ook aan dat de huidige wet- en regelgeving niet werkt. We hebben nu een taakstelling, we hebben
nu voorrang voor statushouders en toch zijn er heel veel
gemeenten die niet kunnen voldoen aan deze taakstelling.
Dat geeft alleen maar aan dat het huidige systeem vastgelopen is en dat we op een andere manier moeten gaan kijken naar het huisvesten van statushouders, en überhaupt
naar het huisvesten van mensen die op zoek zijn naar een
woning.
We moeten dat doen door te bouwen, door onbeperkt te
bouwen. Ik zeg daarbij richting Beckerman dat we daarbij
ook moeten kijken hoe we zo veel mogelijk woonplekken
kunnen vinden, want daar heeft zij gelijk in. En een van de
manieren om dat te doen is te kiezen voor woningdelen.
Onze eigen twintigers — ik zeg daar maar even bij: ongeacht
de kleur van hun huid of het geloof dat zij aanhangen —
verblijven inmiddels met z'n drieën in een tweekamerappartement of een driekamerappartement. Ik vind dat je op
dezelfde manier kunt kijken naar de huisvesting van statushouders.
Mevrouw De VosFVDHet klopt dat de asielzoekerscentra vol zitten, maar het klopt
ook dat de Nederlandse woningmarkt op slot zit. En hoe
meer statushouders je op die woningmarkt toelaat, hoe
verder die dicht zal slibben. De minister kan toch niet ontkennen dat als een gemeente geld krijgt, €30.000, om een
statushouder te huisvesten dat ervoor zal zorgen dat statushouders worden voorgetrokken boven Nederlanders.
Ik heb nieuws voor mevrouw De Vos: deze mensen worden
niet toegelaten tot de woningmarkt. Ze zijn er al. Dit zijn
mensen die op basis van de huidige wet- en regelgeving
een verblijfsvergunning hebben. Dus ze mogen hier al
komen. Ik vind, denk ik, met vrouw De Vos dat er een eind
moet komen aan de voorrang op een sociale huurwoning.
Volgens mij delen wij dat compleet, maar je zult wel moeten
kijken hoe deze mensen aan huisvesting kunnen komen.
Het is op dit moment wat het is en ik ben samen met collega
Faber echt bezig om te kijken hoe we dit probleem kunnen
oplossen. Maar zeggen "zoek 't maar uit" en vervolgens de
hoeveelheid dak- en thuislozen zien stijgen heeft ook niet
mijn voorkeur. Ik vind dat we uit moeten gaan van de kracht
van deze mensen. We moeten bezien hoe we die op andere
manieren kunnen begeleiden naar het vinden van een huis.
In mijn woorden "begeleiden naar het vinden van een huis"
klinkt alweer veel te veel door dat deze mensen ziek, zwak
en misselijk zouden zijn, dat ze kwetsbaar zouden zijn. Nee,
het zijn de sterksten die in staat zijn geweest om hier te
komen!
Ik vind dat we uit mogen gaan van de kracht van deze
mensen en daar ook een beroep op kunnen doen, maar dat
is toekomstig beleid. We zitten nu in de situatie waarin we
zitten en als we niks doen, is straks een op de twee mensen
in een azc een statushouder. En dat is gewoon niet iets wat
voort kan duren. Het komt dan aan op goed bestuur om te
kijken hoe we daar in de komende tijd andere oplossingen
voor kunnen vinden dan voorrang op een sociale huurwoning, iets wat nu nog onderdeel is van de wet.
Laatste keer, mevrouw De Vos.
Mevrouw De VosFVDJa, tot slot, voorzitter. Het is een feit dat er op dit moment
een gigantisch tekort is op de woningmarkt. Op het moment
dat dit kabinet ervoor kiest om €30.000 aan een gemeente
te geven om een statushouder te huisvesten, dan zal dat in
de praktijk betekenen dat die statushouder meer kans maakt
op een woning dan een andere woningzoekende en dat
statushouders dus worden voorgetrokken boven Nederlanders. Dat vind ik heel schrijnend.
Ik zie dat anders. Ik ben bezig met het afschaffen van de
voorrang voor statushouders. Totdat dat zo is, moeten wij
kijken hoe we mensen op andere manieren een plek kunnen
geven, omdat gemeentes vanwege de woningnood niet in
staat zijn om aan de taakstelling te voldoen. Ik ben afgelopen vrijdag in Middenmeer geweest. Daar heeft de
gemeente met gebruikmaking van subsidies van het Rijk
48 woonplekken gerealiseerd waar een combinatie gemaakt
wordt van statushouders, Oekraïners en spoedzoekers. Daar
heeft de gemeente Middenmeer er ook al voor gekozen om
drie statushouders in een drieslaapkamercabinewooneenheid te plaatsen. Dat is echt hoe ik het naar de toekomst
toe zie. Dat is echt een van de manieren om hier in de toekomst mee om te gaan.
De heer El AbassiDENKIk hoorde de minister aangeven dat we precies en secuur
moeten zijn. Ik hoop dat de minister als ze straks een keer
bij een programma aansluit, ook precies en secuur is in
haar woorden.
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-13
Dan wil ik teruggaan naar die 73%. Inderdaad, in 2022 was
het 80% en in 2023 was het 73%, wat nog steeds enorm
veel is. Maar van 2024 hebben we nog niks gezien. Ik zou
de minister willen vragen wanneer we het eerstvolgende
onderzoek kunnen verwachten.
Daar heb ik net uitgebreid antwoord op gegeven. De heer
El Abassi vraagt naar de monitor. Daar heb ik net uitgebreid
antwoord op gegeven.
De heer El AbassiDENKAls het mag van de voorzitter, zeg ik het volgende. Ik heb
de minister alleen horen aangeven dat het in ieder geval
doorgaat voor een termijn van vier jaar, maar niet wanneer
het eerstvolgende onderzoek verwacht wordt.
Eind dit jaar, heb ik volgens mij net gezegd.
Dat klopt. Eind dit jaar inderdaad, meneer El Abassi. Daar
is uitgebreid op ingegaan in een klein debatje met volgens
mij de heer Bamenga. Hebt u nog een andere vraag? Anders
zou ik de minister graag willen verzoeken om verder te
gaan.
De heer El AbassiDENKJa, voorzitter. Daar wil ik op doorpakken. Fijn dat het eind
dit jaar komt. Ik zou de minister het volgende willen vragen.
De minister werd door meneer De Hoop geconfronteerd
met het punt dat de vastgoedbedrijven ook denken aan een
vergunningsplicht. Laten we die vergunningsplicht nog
even laten voor wat het is. Het viel me vooral op dat de
minister het erover had dat die 73%, die aan het eind van
het jaar zomaar weer veel hoger kan liggen, bewust of
onbewust op verzoek discrimineert, en dat de minister
daarvan zei: "Dat moeten die vastgoedbedrijven maar
oplossen. Die moeten dat maar aangeven. Die moeten een
tik op de vingers geven aan deze vastgoedmakelaars." Is
dat hoe ik het mag begrijpen, zou ik de minister willen vragen.
De vraag is wat nou het meest effectief is, het invoeren van
een landelijk vergunningsstelsel en vervolgens een handhavingssysteem daarop of gewoon een makelaar die werk,
handel, omzet kwijtraakt als de eigenaar van het vastgoed
tegen hem zegt: als ik een melding van jou zie waarbij je
discrimineert, krijg je van mij geen huizen meer in de verhuur. Ik denk dat dat laatste vele malen effectiever is.
De laatste keer, meneer El Abassi.
De heer El AbassiDENKInderdaad, voorzitter. Ik denk niet dat de vastgoedbedrijven
in de maatschappij een rol hebben om discriminatie te
voorkomen. Ik denk dat vastgoedbedrijven een heel andere
reden hebben waarom ze bestaan en waarom ze leven. Ik
zou dus echt richting de minister willen aangeven ervoor
te waken dit juist in handen van de vastgoedbedrijven te
leggen. Ik wil de minister het volgende vragen. We doen
dit nergens; dit is ongekend. Als er ergens een haatprediker
is, zeggen we ook niet dat de stichting of de vereniging die
haatprediker maar moet aanspreken. Nee, wij hebben als
overheid een rol daarin. Als er iets gebeurt wat wettelijk
niet mag, moeten wij ingrijpen. Ik vind het passief van de
minister om te zeggen dat de sector het zelf maar moet
oplossen. Ik merk hier dat we afspraken maken. Er is geen
overzicht van de controles, want het gebeurt door alle
gemeentes, er is geen handhaving en er zijn geen sancties.
Ik zou de minister toch willen vragen hoe we dit kunnen
doen. Hoe kunnen we toch tot sancties en handhaving
komen?
Ik zou ook willen dat moskeeverenigingen haatpredikers
niet uitnodigen. Dat is de beste manier om een einde te
maken aan dat soort vreselijke teksten. Zo zie ik het hier
ook. We hebben een wet. Daar heeft iedereen zich aan te
houden. We hebben een systeem opgetuigd waarin meldingen kunnen worden gedaan. We hebben een makelaarsbranche die codes heeft waaraan ze zich hebben te houden.
Vastgoedbeheerdersorganisaties nemen makelaars in de
arm om een huurwoning te verhuren. Je kunt volgens mij
geen beter systeem hebben dan als zij als laatste stap in
dit systeem kunnen zeggen: van mij krijg je geen handel
meer als ik te horen krijg dat jij in de melding zit. Dat was
ook waar ik op reageerde in de richting van de heer De
Hoop.
Tot slot. Helemaal aan het begin had de heer El Abassi zo'n
tussenzinnetje. Maar het gerechtshof heeft inmiddels vastgesteld dat ik genuanceerd ben geweest in mijn uitlatingen.
Daardoor waren ze niet onnodig grievend en daarmee
waren ze ook niet strafbaar. Ik denk dat het goed is dat als
de heer El Abassi dit soort dingen zegt, hij het ook helemaal
vertelt.
De heer El AbassiDENKVoorzitter.
U heeft al een derde keer op dit punt gehad, meneer El
Abassi. U kunt er straks in uw tweede termijn nog op
ingaan. Het blijft nu heen en weer gaan en ik zou graag
verdergaan met de interrupties. Mevrouw Welzijn.
Mevrouw WelzijnNSCIk zat nog even te herkauwen. Als het mag, wil ik een klein
beetje terugspoelen naar de kapitaalvernietiging van aanpassingen. Ik heb de minister horen zeggen dat er ook wordt
bekeken of we er slimmer mee kunnen omgegaan, bijvoorbeeld door aanpassingen die weggehaald moeten worden
te hergebruiken op een andere plek. Ik vind het trouwens
slim dat daar op die manier naar gekeken wordt. Maar mij
vraag is vanuit de optiek van de verhuurder. Die ervaart
bepaalde belemmeringen. Aan de ene kant heb je de
huurder, de persoon met de beperking, die belemmeringen
ervaart, maar aan de andere kant heb je ook een verhuurder
die belemmeringen ervaart in het huisvesten van deze
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-14
doelgroep. Als je het bekijkt vanuit het oogpunt van die
verhuurder, wordt er dan in de optiek van de minister
genoeg gedaan om ervoor te zorgen dat het risico op kapitaalvernietiging voor die verhuurder geminimaliseerd
wordt? Vandaar dat ik eerder ook de vraag stelde of de
minister bereid is om specifiek daar nog eens naar te kijken.
Dit soort aanpassingen aan woningen worden via de Wet
maatschappelijke ondersteuning betaald door de gemeente.
Daar zit dus ook de kapitaalvernietiging en daarom hebben
gemeenten ook de mogelijkheid om in hun inkoopprijzen
op te nemen hoe leveranciers en fabrikanten omgaan met
duurzaamheid en hergebruik van dit soort onderdelen. Dat
is niet mijn toko, zeg ik in de richting van mevrouw Welzijn.
Het ligt bij VWS. Daarom heb ik zojuist ook gezegd dat dit
aan de orde moet komen in een gesprek tussen de VNG en
de desbetreffende staatssecretaris.
Mevrouw Welzijn, laatste keer op dit punt.
Mevrouw WelzijnNSCDank aan de minister voor de beantwoording. Het lijkt alsof
de minister zegt dat de verhuurder dus geen kosten te
maken heeft bij de huisvesting van doelgroepen — "mensen" is een beter woord — die een beperking hebben. Maar
dat is niet mijn ervaring uit het veld. Ik wil de minister dus
toch vragen om het in ieder geval een keer aan te kaarten
in de gesprekken die zij toch al heeft met de verschillende
sectoren. Er blijft namelijk bij mij een knagend gevoel dat
er daar iets toch nog niet helemaal recht zit.
Een van de laatste wijzigingen van het Bbl is bijvoorbeeld
het verlagen van de drempel. Er zit een toegankelijkheidseis
in de kosten van nieuwbouwwoningen. Maar waar het echt
aankomt op specifieke aanpassingen zoals een traplift, een
bredere ingang of een oprit naar een woning, zit het voor
zover ik weet in de financiering. Misschien is het gewijzigd
— dat zou kunnen — maar volgens mij is dat niet zo en zit
het in de Wmo-vergoedingen. Het is maar net over welke
aanpassing aan de woning, welke inrichtingseis, welke
toegankelijkheidseis je het hebt. Wat in het Bbl zit, zit
gewoon in de stichtingskosten van een woning. Waar er
op een gegeven moment iets wordt aangepast, is dat een
investering vanuit de Wmo of van mensen zelf als het niet
wordt vergoed in het kader van de Wmo. Maar u overvraagt
mij nu compleet. Ik ben eigenlijk iets aan het doen wat
levensgevaarlijk is, namelijk antwoorden geven voor een
collega van mij. Dat moet ik eigenlijk niet doen. Dit is echt
een onderwerp dat thuishoort in een VWS-debat.
in dit debat ten opzichte van als we dit debat niet hadden
gehad?
Dat is aan de Kamer. De Kamer houdt een debat. Ik kom
namens het kabinet antwoord geven op de vragen. Ik heb
u verteld over het uitgebreide beleid dat wij hebben, dat
overigens nog maar een jaar en drie maanden draait, als
het gaat over de Wet goed verhuurderschap en het meldpunt.
Mevrouw BeckermanSPMaar de Kamer heeft heel veel suggesties gedaan. Daar
hoor ik heel veel "nee" op. Tegelijkertijd zien we dat er nog
steeds heel veel discriminatie plaatsvindt. Het percentage
van 73% is heel vaak genoemd. Is de minister niet met ons
van mening dat er toch wat extra moet worden gedaan?
En ja, ik ben een heel groot voorstander van de Wet goed
verhuurderschap, maar die valt of staat nu heel erg met de
meldingsbereidheid van huurders in toch vaak of in ieder
geval niet zelden precaire of ingewikkelde omstandigheden.
Dat maakt het ingewikkeld. Heel veel van de voorstellen die
Kamerleden doen, gaan juist over: moet je als overheid niet
meer doen, in handhavingscapaciteit, in de aanpak van de
foute verhuurbemiddelaars? Ik doe niet opnieuw een extra
SP-voorstel, maar ik vraag wel aan de minister wat zij nou
zelf extra zou willen doen om discriminatie aan te pakken.
Er gebeurt al zo veel. Dat is hier het punt van. In al mijn
antwoorden heb ik het gehad over communicatiecampagnes. Ik heb het gehad over gesprekken die ik met gemeentes
voer. Ik heb het gehad over gesprekken die gemeentes met
de antidiscriminatiebureaus voeren. Er gebeurt juist al zo
heel veel. Volgens mij moeten we deze weg die we ingeslagen zijn gewoon voortzetten. Het heeft effect. Uit de derde
monitor blijkt dat het percentage van makelaars die direct
of indirect mee willen werken aan een discriminerend verzoek van 80% naar 73% is gedaald, dus het heeft effect. Het
is nog veel. Maar als we dit beleid stug voortzetten en dit
percentage in de tijd steeds verder daalt, dan zijn we volgens mij buitengewoon goed bezig. Bij mijn ouders hing
langs de trap een spreuk: al wie naar volmaaktheid zoekt,
die tast gelijk een blinde, want volmaaktheid is in deze
wereld niet te vinden. Dat is helaas ook zo. Daarom vind ik
het op zichzelf heel goed dat wij dit debat met elkaar voeren.
Het is weer een moment om de norm vast te stellen: hoe
gaan wij om met elkaar in dit land? Er zit uitgebreid beleid
op en daar gaan we ook stug mee door. Maar ik denk niet
dat het beter wordt door daar nog een schepje bovenop te
doen, nog los van het feit dat ik me afvraag of de voorstellen
zoals vergunningstelsels voor verhuurders of extra verplichtingen voor wie dan ook dit probleem uiteindelijk volledig
zullen wegnemen. Hoe graag ik dat trouwens ook zou willen.
Dan ga ik verder met de volgende interruptie, minister. Dat
is een interruptie van mevrouw Beckerman.
Laatste keer, mevrouw Beckerman.
Mevrouw BeckermanSPIk interrumpeer altijd vaak bij debatten, maar ik dacht: ik
blijf even zitten. We zijn nu bijna aan het einde van de
beantwoording. Wat is er nou eigenlijk extra bij gekomen
Mevrouw BeckermanSPWat ik nu lastig vind, is dat we zeggen: ja, we zijn van 80%
naar 73% gegaan, dus het gaat goed. Driekwart wil dus
ingaan op de discriminatieverzoeken en dat is gigantisch.
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-15
Daar zit het. Ik vind een campagne en mooie posters hartstikke leuk, maar dat is genezen. Het is huurders erop wijzen
dat ze als iets al gebeurd is een melding kunnen doen en
mijn vraag zit heel erg op hoe je het voorkomt. Zouden we
niet juist op dat voorkomen extra stappen moeten zetten?
Driekwart wil er nog steeds op ingaan. De minister zei "ik
heb die monitor nog voor vier jaar aanbesteed", maar dan
zijn we er over tien jaar ook nog niet en daar zit het op.
Moet u niet meer doen om te voorkomen in plaats van om
te genezen? Dan zou u misschien ook wat minder kunnen
doen om het te genezen.
Graag, maar we weten allemaal dat het ook een beetje in
de mens ingebakken zit om iemand op te zoeken die op
hem lijkt. Dat is iets biologisch, iets sociologisch. Over
situaties waarin dat leidt tot dit soort discriminatie ben ik
buitengewoon duidelijk geweest in het begin het debat,
over dat 73% van de 203 makelaars in dat mysterycallonderzoek direct of indirect wilde meewerken aan discriminatie,
dus verschil maken op basis van achternaam, huidskleur.
Wat mij betreft is dat ook onacceptabel. Ik denk dat we met
elkaar gewoon stug voort moeten gaan op deze weg. Waar
vastgoedbeheerders zeggen "wij willen hiervanaf" zeg ik:
heb een gesprek daarover met je makelaar en zeg ook
gewoon "moet u luisteren, als u een keer in een melding
naar boven komt, bent u mijn handel kwijt". Volgens mij is
dat de manier om hier met elkaar mee om te gaan.
De heer BamengaD66Ik was blij om in ieder geval de motivatie van de minister
in haar inleiding te horen, om te horen dat het feit dat zij
niet wil discrimineren voortkomt uit intrinsieke motivatie.
De minister haalde de Bijbel aan om dat duidelijk te maken
en ook het feit dat ze al jarenlang de eed heeft afgelegd.
Maar dan hoor ik vervolgens het verhaal over vluchtelingen.
Op zich ben ik het ermee eens — voordat ik in de Kamer
zat, werkte ik al jaren met vluchtelingen — dat ze inderdaad
een enorme veerkracht hebben, een enorme eigen kracht.
Dat is heel goed. Het mooie daarvan is natuurlijk dat ze op
het moment dat ze in Nederland aankomen en een status
krijgen mee willen doen, mee willen doen op de arbeidsmarkt, mee willen doen op allerlei verschillende manieren.
Dan is het dus ook belangrijk dat ze kunnen integreren en
dus een woning krijgen. Ik snap dus niet waarom de
minister dat wil bemoeilijken, waarom de minister deze
mensen geen eerlijke kans wil geven.
Omdat datzelfde ook geldt voor mensen die al in Nederland
zijn, mensen die aan hun leven willen beginnen, die een
gezin willen beginnen, die bij hun ouders van de zolder af
willen. Ik vind dat je daar gewoon op een eerlijke manier
mee om moet gaan. Dus ik zie niet waarom iemand die hier
een, twee, drie jaar is voorrang moet krijgen op een eigen
sociale huurwoning ten opzichte van een jongere die op
zijn 28ste nog steeds bij zijn ouders op de zolder woont, op
een jonge vrouw die zwanger raakt en het kind moet krijgen
in de achterste slaapkamer bovenaan de trap omdat ze niet
in aanmerking komt voor een woning of op iemand die in
een echtscheiding terechtkomt en ook geen voorrang krijgt
op een sociale huurwoning. Dus gewoon omdat ik vind dat
dat geen eerlijke behandeling is.
De heer Bamenga, laatste keer op dit punt.
De heer BamengaD66Dit is nou precies wat ik bedoel. Mensen — het maakt niet
uit wie, iedereen in de samenleving — kunnen in een
benarde situatie terechtkomen. Daarom hebben de
gemeenten dus ook de mogelijkheid om bepaalde mensen
een urgentie te geven om maatschappelijke of medische
redenen. Dat geldt dus ook voor statushouders. Nu haalt
de minister een groep eruit. Ze benadeelt één groep en
noemt dat geen discriminatie. Nou, wat mij betreft is dat
wel discriminatie.
Nou, wat mij betreft dus niet. Wat mij betreft dus niet. Het
feit dat je hier bent gekomen en een status krijgt, wil niet
zeggen dat je vervolgens met voorrang aanspraak kunt
maken op een sociale huurwoning. Dat die mensen hier
zijn, is een feit. Dat is ook het debat dat ik met mevrouw De
Vos heb gehad. Je moet dus wel nadenken over: wat dan?
Maar ik vind het niet uit te leggen aan mensen die in de
situaties zitten die ik net kenschetste, bijvoorbeeld iemand
die in een scheidingssituatie terechtkomt. We kennen alle
verhalen uit de krant. Zo iemand kan geen kant op en wordt
dan vervolgens links en rechts jarenlang ingehaald door
iemand die hier twee of drie jaar geleden gekomen is en
een vluchtelingenstatus heeft gekregen. Ik vind dat geen
correcte manier om om te gaan met de woningnood. Wat
is de ultieme oplossing daarvoor? Zo veel mogelijk bouwen,
en, zeg ik met mevrouw Beckerman, woonplekken vinden.
Dat is de oplossing, naast echt iets doen aan de instroom,
want we kunnen de situatie gewoon niet laten voortgaan
zoals die nu voortgaat. Elk jaar een stad ter grootte van
Gouda erbij, is niet te doen. We zullen dus op al die verschillende onderwerpen maatregelen moeten nemen.
Hoever was u met de beantwoording?
Voorzitter, dit is de laatste vraag. De heer De Groot vroeg
mij nog hoe om te gaan met discriminatie. "Discriminatie"
vind ik hier op zichzelf al een ingewikkeld woord, want discriminatie gaat over ongelijke behandeling en deze vraag
gaat over een alleenstaande ten opzichte van een stel. Er
kunnen soms redenen zijn waarom de een anders behandeld wordt dan de ander. Maar de vraag was: een alleenstaande voldoet aan een inkomenseis; moeten de alleenstaande en een stel dat ongeveer hetzelfde inkomen heeft
niet gelijk behandeld worden? De Algemene wet gelijke
behandeling, die geldt voor particulieren, verbiedt discriminatie op grond van burgerlijke staat. Alleenstaanden kunnen
aan deze wet bescherming ontlenen als zij gediscrimineerd
worden ten opzichte van mensen die samen met een partner
een woning willen huren. Indirect onderscheid kan objectief
gerechtvaardigd zijn als er sprake is van een legitiem doel
en de middelen om dit doel te bereiken passend en noodzakelijk zijn. Ik zei eerder ook tegen de heer El Abassi dat
als je je gediscrimineerd voelt, dat niet wil zeggen dat je
ook gediscrimineerd wordt. Een legitiem doel kan mogelijk
worden gevonden in de zorg voor een goede verdeling van
schaarse woonruimte. Het is dan ook het College voor de
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-16
Rechten van de Mens dat kan beoordelen of er in een
voorkomend geval sprake is van onderscheid ten aanzien
van alleenstaanden of dat in er in dit geval voor die ongelijke behandeling, althans ervaren ongelijke behandeling,
een rechtvaardiging kan worden gegeven.
en gaat over tot de orde van de dag.
Deze motie is voorgesteld door het lid El Abassi.
Dat was de laatste vraag die aan mij gesteld is.
Zij krijgt nr. 1302 (32847).
Dank u wel, minister. We gaan verder met de tweede termijn
van de Kamer. Meneer El Abassi, DENK.
De heer El AbassiDENKDan de laatste.
De heer El AbassiDENKIk hoop dat het lukt, voorzitter.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat veel discriminerende praktijken op de
woningmarkt ontstaan door onbewuste vooroordelen of
systematische uitsluiting;
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat makelaars die zich schuldig maken aan
discriminatie zelden of nooit harde consequenties ondervinden;
overwegende dat potentiële huurders en kopers recht
hebben om te weten welke makelaars discriminerende
praktijken hanteren;
overwegende dat in andere sectoren verplichte antidiscriminatietrainingen effectief blijken;
verzoekt de regering een openbaar register in te voeren
waarin makelaars en verhuurders die herhaaldelijk schuldig
zijn bevonden aan discriminatie worden opgenomen,
verzoekt de regering verhuurders en makelaars wettelijk te
verplichten om periodiek een antidiscriminatietraining te
volgen als voorwaarde voor het behouden van hun vergunning of certificering,
en gaat over tot de orde van de dag.
Deze motie is voorgesteld door het lid El Abassi.
en gaat over tot de orde van de dag.
Zij krijgt nr. 1303 (32847).
Deze motie is voorgesteld door het lid El Abassi.
Zij krijgt nr. 1301 (32847).
De heer El AbassiDENKDank u wel, voorzitter.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat uit onderzoek blijkt dat discriminatie op
de woningmarkt structureel voorkomt;
constaterende dat zeven op de tien gedupeerden geen
melding maken van discriminatie, waardoor de omvang
van het probleem onderschat wordt;
overwegende dat mysteryguestonderzoek effectief is in het
blootleggen van discriminatie;
verzoekt de regering mysteryguestonderzoek structureel in
te zetten en de resultaten hiervan te gebruiken als bewijslast
in strafrechtelijke vervolging van discriminerende verhuurders en bemiddelaars,
Dank u wel, meneer El Abassi. Dan ga ik verder met de heer
Bamenga van D66.
De heer BamengaD66De eerste motie.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat jonge mensen met een beperking vaak
niet in aanmerking komen voor woningen die zijn aangepast
op hun beperking;
verzoekt de regering in overleg met de aanbieders te zorgen
dat substantieel meer passende woningen ook opengesteld
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-17
worden voor jonge mensen met een beperking, en de
Kamer voor de begrotingsbehandeling van VRO te informeren over de resultaten,
en gaat over tot de orde van de dag.
Deze motie is voorgesteld door de leden Bamenga, De
Hoop, Beckerman en El Abassi.
Zij krijgt nr. 1304 (32847).
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat mysterycalls effectief zijn gebleken om
makelaars en verhuurders die actief discrimineren te identificeren, maar dat zij er tot nu toe bijna altijd ongestraft
van afkomen;
verzoekt de regering zorg te dragen dat racisme en discriminatie die naar voren komen uit mysterycalls aangepakt
kunnen worden en hiertoe dit jaar met voorstellen en een
plan van aanpak te komen,
en gaat over tot de orde van de dag.
Deze motie is voorgesteld door de leden Bamenga, El
Abassi en De Hoop.
De heer BamengaD66Dank u wel.
Dank u wel, meneer Bamenga. Dan gaan we verder met de
fractie van de SP. Mevrouw Beckerman.
Mevrouw BeckermanSPMijn eerste motie.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat mensen met een migratieachtergrond,
een beperking of een tijdelijke verblijfsstatus structureel
worden uitgesloten bij hypotheekverstrekking, onder andere
door automatische kredietscores en ondoorzichtige acceptatiecriteria;
overwegende dat dit leidt tot institutionele uitsluiting op
de koopwoningmarkt en bijdraagt aan de groeiende ongelijkheid in woningbezit;
verzoekt de regering om hypotheekverstrekkers te verplichten transparant te zijn over hun acceptatiecriteria, het toezicht te versterken op het gebruik van AI en algoritmen bij
kredietbeoordeling, met nadrukkelijke aandacht voor discriminatierisico's, en waar nodig aanvullende wettelijke normen op te stellen ter voorkoming van uitsluiting,
Zij krijgt nr. 1305 (32847).
en gaat over tot de orde van de dag.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
Deze motie is voorgesteld door de leden Beckerman, De
Hoop, Bamenga en El Abassi.
Zij krijgt nr. 1307 (32847).
constaterende dat bijna de helft van alle mensen met een
migratieachtergrond discriminatie heeft ervaren in de
afgelopen tien jaar;
Motie
De Kamer,
constaterende dat op de woningmarkt discriminatie op
verschillende gronden helaas een hardnekkig en wijdverbreid probleem blijft;
verzoekt de regering voor de begrotingsbehandeling van
VRO met een actieplan te komen om discriminatie op de
woningmarkt fors terug te dringen,
en gaat over tot de orde van de dag.
Deze motie is voorgesteld door de leden Bamenga en El
Abassi.
Zij krijgt nr. 1306 (32847).
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat shortstaycontracten juridisch zijn bedoeld
voor vakantiewoningen en tijdelijke logies maar steeds
vaker worden misbruikt voor reguliere verhuur, waardoor
huurders geen recht hebben op huurbescherming, maximale huurprijzen of vaste contracten;
constaterende dat uit onderzoek blijkt dat het aanbod van
shortstaywoningen met 45% is toegenomen sinds de
inwerkingtreding van de Wet vaste huurcontracten, en dat
verhuurders deze constructie gebruiken om hoofdprijzen
te vragen en huurbescherming te ontwijken;
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-18
overwegende dat dit leidt tot een dubbele vorm van uitsluiting, waarbij woningzoekenden zonder expatstatus uit de
markt worden gedrukt, terwijl expats worden uitgebuit;
Dan nog een motie over de monitoring van discriminatie.
De meeste partijen hier hadden geen toelichting nodig op
wat discriminatie is.
verzoekt de regering om het gebruik van shortstaycontracten voor reguliere woonruimte wettelijk te beperken en
heldere, afdwingbare criteria vast te leggen voor wat als
"short stay" mag gelden,
Motie
De Kamer,
en gaat over tot de orde van de dag.
gehoord de beraadslaging,
Deze motie is voorgesteld door het lid Beckerman.
constaterende dat vele mensen nog steeds discriminatie
op de woningmarkt ervaren;
Zij krijgt nr. 1308 (32847).
Kortere moties werken ook, denk ik. Maar goed, dank u wel,
mevrouw Beckerman. Ik zie dat mevrouw Welzijn ook
gebruik wil maken van de tweede termijn.
Mevrouw WelzijnNSCDank u wel, voorzitter. Als het gaat over de aanpassingen
in de woningen, dan is mijn afdronk dat het voor de
nieuwbouw geregeld is. Dat zit namelijk in het Bbl. Het is
voor het individu geregeld, want dat zit dan in de Wmo.
Dan zie ik een vacuüm in de bestaande bouw. Daarom heb
ik deze motie.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat verhuurders ook na twaalf jaar scheiden
van wonen en zorg nog steeds huiverig zijn om mensen
met een beperking te huisvesten, waardoor deze mensen
discriminatie op de woningmarkt ervaren;
constaterende dat dit vooral te maken heeft met extra kosten die de verhuurder moet maken en die niet helemaal
gedekt worden;
overwegende dat bij verhuizing deze vaak dure aanpassingen weer ongedaan gemaakt moeten worden omdat het
geen gegeven is dat de volgende huurder exact dezelfde
aanpassingen nodig heeft;
verzoekt de regering te onderzoeken wat de opties zijn,
overwegende dat structurele monitoring van belang is om
de ontwikkelingen rondom discriminatie op de woningmarkt
te kunnen volgen en aanpakken;
verzoekt de regering om de jaarlijkse monitoring van discriminatie voort te zetten en middels een brief aan de Kamer
op de jaarlijkse monitor te reageren, en om bekendheid te
geven aan de loketten waar discriminatie gemeld kan worden,
en gaat over tot de orde van de dag.
Deze motie is voorgesteld door de leden Welzijn en El
Abassi.
Zij krijgt nr. 1310 (32847).
Dank u wel, mevrouw Welzijn. De volgende spreker is
mevrouw De Vos. Ik zie dat zij ook gebruikmaakt van de
tweede termijn.
Mevrouw De VosFVDDank, voorzitter. Tijdens de eerste termijn heb ik gemerkt
dat de hier aanwezige partijen van mening zijn dat verkopers en verhuurders niet langer vrij mogen kiezen aan wie
zij hun woning verkopen of verhuren. Forum voor Democratie staat pal voor de vrije keus van woningbezitters, maar
tegelijkertijd zien we dat dit kabinet juist beleid voert om
statushouders voor te trekken boven Nederlanders door
gemeenten €30.000 per gehuisveste statushouder te betalen. Daarom twee moties.
Motie
De Kamer,
en gaat over tot de orde van de dag.
gehoord de beraadslaging,
Deze motie is voorgesteld door de leden Welzijn en Vedder.
Zij krijgt nr. 1309 (32847).
Mevrouw WelzijnNSCspreekt uit dat huiseigenaren de vrijheid moeten behouden
om te kiezen aan wie zij hun eigendom willen verkopen dan
wel verhuren,
en gaat over tot de orde van de dag.
Deze motie is voorgesteld door het lid De Vos.
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-19
Zij krijgt nr. 1311 (32847).
en gaat over tot de orde van de dag.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
Deze motie is voorgesteld door de leden De Hoop, Beckerman en Bamenga.
Zij krijgt nr. 1313 (32847).
constaterende dat gemeenten een vergoeding van €30.000
ontvangen voor iedere statushouder die zij in een reguliere
woning huisvesten;
Motie
De Kamer,
overwegende dat dit beleid de woningnood verergert en
Nederlandse woningzoekenden uit de markt drukt;
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de overheid niet zou moeten faciliteren
dat statushouders worden voorgetrokken boven Nederlanders;
verzoekt de regering te stoppen met het verstrekken van
financiële vergoedingen aan gemeenten voor het huisvesten
van statushouders in reguliere woonruimtes,
en gaat over tot de orde van de dag.
Deze motie is voorgesteld door het lid De Vos.
Zij krijgt nr. 1312 (32847).
Dank u wel, mevrouw De Vos. Dan krijgt meneer De Hoop
van GroenLinks-PvdA het woord.
De heer De HoopGroenLinks-PvdADank, voorzitter. Twee moties.
Motie
De Kamer,
constaterende dat discriminatie op de woningmarkt hardnekkig is, vooral in de particuliere huursector;
overwegende dat discriminatie zorgt voor kansenongelijkheid en achterstelling van veel mensen;
verzoekt de regering om met gemeenten te overleggen over
welke instrumenten zij kunnen inzetten tegen discriminatie,
hierbij een algehele verhuurdersvergunning mee te nemen,
en de Kamer hierover te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
Deze motie is voorgesteld door het lid De Hoop.
Zij krijgt nr. 1314 (32847).
De heer De HoopGroenLinks-PvdADank.
Dank u wel, meneer De Hoop. Dan kijk ik even naar
mevrouw Wijen-Nass. Zij wil geen gebruikmaken van de
tweede termijn. De heer De Groot ook niet. Dan schors ik
de vergadering voor tien minuten.
gehoord de beraadslaging,
De vergadering wordt van 17.05 uur tot 17.15 uur geschorst.
constaterende dat discriminerende verzoeken aan makelaars
en bemiddelaars op de woningmarkt regelmatig voorkomen;
Ik heropen de vergadering. We zijn bij de tweede termijn
van de minister. Aan u het woord.
constaterende dat onderzoek uitwijst dat makelaars en
bemiddelaars op de woningmarkt in 73% van de gevallen
meewerken aan een dergelijk verzoek;
Dank u wel, voorzitter.
overwegende dat discriminatie zorgt voor kansenongelijkheid en achterstelling van veel mensen;
verzoekt de regering om in samenspraak met brancheorganisaties tot mogelijke maatregelen te komen tegen het
faciliteren van discriminatie op de woningmarkt door
makelaars en verhuurbemiddelaars, hierbij een vergunningsplicht en centraal register voor makelaars mee te nemen,
en de Kamer hierover te informeren,
Mag ik u nog heel even onderbreken, voordat ik u de
appreciaties laat doen? Vanwege de tijd, want er komt om
17.30 uur nog een ander debat achteraan, is er geen tijd
voor uitloop, alleen voor een interruptie door de indiener
bij de moties.
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-20
Zo, streng hoor. Gang is alles, zeggen we bij mij thuis dan.
In de motie op stuk nr. 1301 wordt mij gevraagd om iedereen verplicht op cursus te sturen. Die ontraad ik. Laten we
dat alsjeblieft niet doen. Er zijn namelijk ook heel veel
mensen die zich gewoon netjes gedragen.
De motie op stuk nr. 1301 is ontraden.
Dan de motie op stuk nr. 1302, van de heer El Abassi, waarin
hij mij vraagt mysteryguestonderzoek te blijven doen. Dat
doen we met de jaarlijkse monitor. Daarmee is die overbodig.
De motie op stuk nr. 1302 is overbodig.
De motie op stuk nr. 1303: "verzoekt de regering een openbaar register in te voeren waarin makelaars en verhuurders
die zich schuldig maken aan vastgestelde discriminatie
worden opgenomen". De Wet goed verhuurderschap acht
ik voldoende om de problematiek aan te pakken. Ik wil de
resultaten en de werking van de Wet goed verhuurderschap
afwachten en ontraad daarom deze motie.
De motie op stuk nr. 1303 is ontraden.
de heer Bamenga bedoelt dat gemeentes in hun programmering van de nieuwbouw in het kader van het volkshuisvestingsprogramma rekening moeten houden met jongeren
met een beperking, dan is de motie eigenlijk overbodig,
want dat zit al in het programma Een thuis voor iedereen.
Daarin wordt van gemeentes al verlangd dat zij daar rekening mee houden in hun volkshuisvestingsprogramma. Ik
heb samen met VWS structureel overleg met onder andere
zorgaanbieders over de uitvoering van het programma Een
thuis voor iedereen. De vraag aan de heer Bamenga is dus
eigenlijk welke van de twee hij bedoelt.
De heer BamengaD66Ik bedoel zeker niet dat het een-op-een moet zijn, maar er
is hier een duidelijk vraagstuk, een duidelijk probleem. Ik
doel op het feit dat er jonge mensen met een beperking zijn
die gewoon niet in aanmerking komen voor woningen. Ik
wil dat de minister daar iets extra's voor doet en niet verwijst naar iets wat al gebeurt. Daarom heb ik deze motie
ingediend.
Maar dan begrijp ik 'm zo dat ik in het structureel overleg
met VWS, zorgaanbieders en gemeentes in het kader van
het volkshuisvestingsprogramma de vraag opbreng of er
een mogelijkheid is om in de bestaande voorraad die nu
nog geschikt is voor senioren, woningen toe te wijzen aan
jongeren. Die vraag wil ik absoluut stellen. Met die toevoeging kan ik de motie oordeel Kamer geven. Maar ik ga niet
over datgene wat er op lokaal niveau besloten wordt over
de bestaande voorraad. Dat is echt aan corporaties, en vaak
aan zorgstellingen, in overleg met gemeenten.
Ik dacht dat ik u zag knikken, meneer Bamenga.
De heer El AbassiDENKIk wil het hebben over de motie op stuk nr. 1302, waar ik
de minister over heb gehoord. Er staat ook nog een tweede
deel, namelijk: "de resultaten hiervan te gebruiken als
bewijslast in strafrechtelijke vervolging van discriminerende
verhuurders en bemiddelaars". Daar heb ik de minister niet
over gehoord.
De heer BamengaD66Ik was aan het knikken, maar ik wil dan ook wel geïnformeerd worden over hoe dat dan verdergaat en wat de
reacties zijn in die gesprekken. Dan weet de Kamer in ieder
geval hoe het verdergaat.
Het lastige is dat er bij die mysteryguest gebruik wordt
gemaakt van een fictief profiel, dus er is geen slachtoffer.
Dan is het heel lastig om vervolgens strafrechtelijke vervolging in te zetten. Dat staat nog los van het feit dat je ook te
maken hebt met bescherming van persoonsgegevens.
Als het goed is, hebben we binnenkort een debat met elkaar
over de Wet versterking regie volkshuisvesting. Wellicht
kan ik dan al vertellen wat er uit dat gesprek gekomen is.
Anders komt dat vast terecht in een van de vele voortgangsrapportages die ik met de Kamer deel.
U kunt verdergaan met de moties.
Goed. Dan heb ik de motie-Bamenga c.s. op stuk nr. 1304.
Dit is een lastige motie. Als de heer Bamenga bedoelt dat
aanbieders woningen die nu geschikt zijn voor senioren
ook ter beschikking moeten stellen aan jonge mensen met
een beperking, dan moet ik de motie ontraden. We zijn
bezig met het verdelen van schaarste. Dit zijn vaak seniorencomplexen, bijvoorbeeld aanleunwoningen. Maar als
Dan heb ik de motie-Bamenga c.s. op stuk nr. 1305. Daarin
vraagt hij mij zorg te dragen dat racisme en discriminatie
die voortkomen uit mysterycalls worden aangepakt. Daar
heb ik net al het een en ander over gezegd. Daarom moet
ik deze motie ontraden, net als de motie van de heer El
Abassi.
Dan heb ik de motie op stuk nr. 1306.
De motie op stuk nr. 1305 is ontraden. Een korte interruptie
van de heer Bamenga.
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-21
De heer BamengaD66Volgens mij is dit een ander soort motie. Deze motie geeft
ruimte om aan te geven dat er opvolging komt van die
mysterycalls. Waarom ben je het anders aan het doen? Je
constateert in feite dat er discriminatie is. Dan wil je dat er
op een bepaalde manier opvolging komt. De manier waarop
…
En uw vraag is?
Dan kom ik bij de motie op stuk nr. 1307, waarin mevrouw
Beckerman met drie andere ondertekenaars aan mij vraagt
om de veronderstelde discriminatie bij hypotheekverstrekkers aan te gaan pakken met allerlei verschillende voorstellen. Ik wil wel kijken wat het probleem hier is. In die zin is
deze motie ontijdig, want ik heb nog geen onderzoek
waaruit blijkt dat dit een structureel probleem is. Ik wil in
gesprek gaan met de verschillende platformen om te vragen
wat het beeld is van veronderstelde of daadwerkelijke discriminatie. Deze motie is daarom op dit moment in ieder
geval ontijdig.
De heer BamengaD66Mijn vraag is of de minister het zo zou willen lezen. Ik word
nu verwezen naar een andere motie die eigenlijk iets anders
zegt. Dit zegt echt iets anders.
De motie op stuk nr. 1307: ontijdig. Een korte interruptie
van mevrouw Beckerman.
De motie van de heer El Abassi vraagt om strafrechtelijke
opvolging. Hier vraagt u om een andere opvolging. Mysterycalls gebeuren met een fictief profiel. Er is dus geen
daadwerkelijk mens van vlees en bloed dat concreet gedupeerd is. Alleen de intentie om te discrimineren — dat is
het dan namelijk — kan niet worden bestraft. Ook hier geldt
dat het vanwege de bescherming van persoonsgegevens
lastig is om daar opvolging aan te geven. Wat is de opvolging? De opvolging is dat het terechtkomt in de monitor en
dat wij daar vervolgens met elkaar het debat over voeren.
De minister is duidelijk.
Ik snap wat de heer Bamenga wil, maar ik zou niet weten
hoe.
Ik heb u twee interrupties gegeven. Wij gaan nu verder met
de volgende motie. De minister was duidelijk. Ik hou ook
een oog op de klok. U zult het met dit antwoord moeten
doen. Minister, u kunt verdergaan met de appreciaties.
De motie op stuk nr. 1306 verzoekt de regering voor de
begrotingsbehandeling van VRO met een actieplan te
komen om discriminatie op de woningmarkt fors terug te
dringen. We hebben al een actieplan. Sinds '21 hebben we
een volledige aanpak van woondiscriminatie. Daar hebben
we het vandaag uitgebreid over gehad. Dus deze motie is
overbodig, want we hebben al een actieplan. Als de heer
Bamenga aan mij vraagt om met verdergaande voorstellen
te komen, zeg ik: daar ben ik in het debat uitgebreid op
ingegaan en dan moet ik de motie ontraden.
De motie op stuk nr. 1306: overbodig.
Mevrouw BeckermanSPDat vind ik toch net iets te makkelijk. We zijn hier in debat
over discriminatie op de woningmarkt. Als er geen antwoord op is, wil ik de motie best aanpassen naar een
onderzoeksmotie. Simpelweg zeggen dat de motie ontijdig
is omdat we er niks van weten, vind ik een beetje ingewikkeld.
Maar dat is wel feitelijk juist. Ik zeg mevrouw Beckerman
toe dat ik in gesprek ga met de platformen, om te vragen
of zij een beeld hierbij hebben en of er überhaupt een probleem is dat vraagt om een landelijke aanpak.
Ik denk toch dat u het daarmee zult moeten doen.
Mevrouw BeckermanSPDaar wil ik het ook zeker mee doen, maar dan wil ik graag
een datum daarbij. Het is bij een toezegging altijd wel
belangrijk dat we weten wanneer de minister daarop
terugkomt.
We gaan kijken of u daar ook nog een antwoord op krijgt.
Mevrouw Beckerman overvalt mij met deze motie, dus ik
vind het lastig om daar een datum aan te geven. We hebben
meerdere debatten met elkaar. Ik ga dit gesprek aan en ik
kom daar dan op een gegeven moment op terug. Maar ik
heb op dit moment even geen beeld van de frequentie van
overleggen met hypotheekverstrekkers.
Goed, voorzitter. De motie op stuk nr. 1308. Ik had gedacht
dat u zou zeggen dat die buiten de orde is, omdat die over
shortstaycontracten gaat. Daar kan je van alles van vinden
en daar is ook meerdere keren over gedebatteerd. Deze
motie is dus wat mij betreft buiten de orde, maar dat is
geen optie. Daar gaat u over, voorzitter. Daarom noem ik
'm op dit moment overbodig, omdat er inmiddels over dit
onderwerp een motie is aangenomen van de PVV, ingediend
door de heer Mooiman. Die voer ik uit.
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-22
De motie op stuk nr. 1308: overbodig.
Er is een interruptie van mevrouw Welzijn over de motie
op stuk nr. 1310.
Voorzitter. Dan heb ik de motie op stuk nr. 1309, van
mevrouw Welzijn. Daarin vraagt zij om te onderzoeken wat
de opties zijn, want bij verhuizing moeten vaak dure aanpassingen weer ongedaan worden gemaakt omdat het geen
gegeven is dat de volgende verhuurder exact dezelfde
aanpassingen nodig heeft. Als mensen met een beperking
discriminatie op de woningmarkt ervaren, is dat uiteraard
een slechte zaak. Het is alleen niet duidelijk waar die ervaren
discriminatie dan over gaat. Het is ook niet duidelijk waar
eventueel de knelpunten zitten. Mogelijk zijn verhuurders
niet bekend met vergoedingsmogelijkheden vanuit de
gemeente, de Wet maatschappelijke ondersteuning. Daarom
ben ik wel bereid om te onderzoeken waar de knelpunten
zitten en wat er mogelijk is om deze weg te nemen, en daar
aan het einde van het jaar verslag over te doen. Ik doe dit
samen met de staatssecretaris Langdurige en Maatschappelijke Zorg. Maar ik zou wel tegen mevrouw Welzijn willen
zeggen dat als een woning voldoet aan het Bbl, daarmee
niet de toegankelijkheid voor iedereen met een beperking
is gegarandeerd. Er zijn mensen met zulke beperkingen dat
het grote aanpassingen aan de woning betreft. Mevrouw
Welzijn knikt. Bij haar introductie kreeg ik een ander idee,
maar zij begrijpt dus wat ik bedoel. Dat is dan goed. Dan
verstaan we elkaar goed.
Dan de motie op stuk nr. 1310.
Mevrouw WelzijnNSCHet gebeurt al. Ik heb inderdaad gehoord dat de minister
dat aangeeft. Dat is ook heel mooi. Maar in het dictum staat
ook nog "en om bekendheid te geven aan de loketten". Zou
de minister daar nog op kunnen reageren?
Dat is geen taak van mij, dat is een taak van de gemeenten.
Dat is één. Twee: er zijn campagnes geweest en ik heb in
het debat verteld dat het ministerie van BZK in 2026 ook
nog met een campagne komt. De motie is dus echt overbodig, want het gebeurt al.
Dan de motie op stuk nr. 1312.
Dan de motie op stuk nr. 1312. Dit is het terrein van de
minister van AenM. Zij is hiervoor verantwoordelijk. Maar
ik heb uiteengezet waarom het beleid is wat het is en ik
denk haar zo goed te kennen dat ik weet dat zij 'm zou ontraden. Maar misschien is het goed om deze motie in te
dienen in een debat met de minister van AenM, want daar
hoort deze thuis.
Wat is dan de appreciatie, minister?
Voor nu is de motie op stuk nr. 1312 ontraden.
Oordeel Kamer.
Ja.
De motie op stuk nr. 1309: oordeel Kamer.
Dan de motie op stuk nr. 1310, van mevrouw Welzijn, om
de jaarlijkse monitoring van discriminatie voort te zetten
en de Kamer daarover te informeren. Het spijt me, maar
deze is overbodig. Dit doen we namelijk al. Dat heb ik ook
uitgebreid verteld in het debat.
Dan heb ik de motie op stuk nr. 1313, van de heer De Hoop,
waarin hij aan mij vraagt om in samenspraak met brancheorganisaties te komen tot mogelijke maatregelen tegen het
faciliteren van discriminatie op de woningmarkt, en hierbij
een vergunningsplicht en een centraal register voor makelaars mee te nemen. We hebben daar een uitgebreid debat
over gehad. In de Wet goed verhuurderschap zitten allerlei
mogelijkheden. Die wet is nog niet eens zo heel oud. Laten
we dat nou de komende tijd met elkaar doen, voordat we
weer een best verstrekkende vergunningsplicht voor heel
Nederland invoeren. Dus deze motie ontraad ik.
De motie op stuk nr. 1310: overbodig.
Motie op stuk nr. 1313: ontraden.
Dan heb ik de motie op stuk nr. 1311, waarin de Kamer
wordt gevraagd om een uitspraak. Het is gebruikelijk dat ik
daar geen oordeel over geef, maar ik hoop dat mevrouw
De Vos vindt dat huiseigenaren op het moment dat zij hun
vrijheid uitoefenen, dat wel moeten doen binnen de grenzen
van de wet.
Dan de motie op stuk nr. 1314, waarin hij mij vraagt om
met gemeenten in overleg te gaan over welke instrumenten
zij kunnen inzetten en hierbij een algehele verhuurdersvergunning mee te nemen en de Kamer hierover te informeren.
Dit is een beetje hetzelfde als de vorige motie. Ik ontraad
deze motie, deels omdat de heer De Hoop toch wil dat we
aan het werk gaan met een verhuurdersvergunning. Ik heb
gezegd waarom ik dat onverstandig vind. Als hij dat eruit
haalt en aan mij vraagt om met de gemeenten te overleggen
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-23
over welke instrumenten ze in kunnen zetten, is de motie
overbodig. Ik spreek vaak met de gemeenten en ze kennen
de instrumenten die zij hebben op basis van de Wet goed
verhuurderschap.
Dank u wel. Als ik het goed heb, hebben we nu alle moties
gehad.
De beraadslaging wordt gesloten.
De motie op stuk nr. 1314 is overbodig. Er is een interruptie
van de heer De Hoop.
Ik schors de vergadering voor enkele ogenblikken.
De vergadering wordt van 17.34 uur tot 17.36 uur geschorst.
De heer De HoopGroenLinks-PvdAEen reden waarom ik deze motie heb ingediend, is omdat
ik mij zorgen maak dat op het moment dat dit lokaal wordt
toegepast, de verhuurder die zich hier misdraagt zich verplaatst naar een andere plek in de stad. Ik merk in de
gesprekken die ik met verschillende gemeenten heb, dat
die zorg daar ook leeft. En dat het misschien interessant
kan zijn om te kijken naar een algehele vergunning. Puur
dat meenemen in de gesprekken over de evaluatie van de
Wet goed verhuurderschap lijkt mij daarmee wel een goed
idee. Is de minister daar dan echt niet toe bereid?
Toch even serieus: laten we er toch van uit gaan dat
gemeentes niet gek zijn. In het voorbeeld dat de heer De
Hoop noemt, gaat het om een stad waar blijkbar al een
vergunningsplicht geldt voor de wijk waar de verhuurder
nu zit. Als dan in die gemeente vastgesteld wordt dat de
verhuurder naar een andere stadswijk gaat, is het aan de
gemeente om daarnaar te handelen. Een algemene vergunningsplicht voor verhuurders in Nederland is een heel verstrekkend instrument. In de beleving van de heer De Hoop
is dat iets wat ik dan in een wet moet regelen. Ik vind dat
we met elkaar aan de bak moeten met de Wet goed verhuurderschap, door dit soort debatten met elkaar te voeren om
ook met elkaar dit onderwerp op de agenda te houden,
maar dat we niet tot dit soort ingrijpende vergaande
instrumenten moeten overgaan. Dus in die zin is de motie
niet overbodig. Hij zou overbodig zijn als hij de vergunningsplicht uit het dictum zou halen. Als de heer De Hoop die
erin laat staan — dat blijkt wel uit zijn interruptie — is de
motie ontraden.
Hij is dus ontraden of overbodig. Meneer De Hoop, één zin
dan nog.
De heer De HoopGroenLinks-PvdAIk heb nog een onbeantwoorde vraag uit de eerste termijn.
Ik kijk even naar de minister of ze daar nog mee komt. We
hadden het gisteren over het huren. De minister had mij
verteld dat daarop nog antwoord zou komen in tweede
termijn. Dat mag wat mij betreft ook schriftelijk, maar ik wil
wel dat we even scherp hebben wanneer we dat van het
kabinet kunnen verwachten. Als dit nog niet gebeurd is,
neem ik er ook genoegen mee dat we dit aan het einde van
deze week even kunnen horen.
De brief komt aan het begin van Q2. Dat is dus best al heel
vlot. Ja, kijk, lang leve de WhatsApp.
Discriminatie op de woningmarkt
26 maart 2025
TK 68
68-11-24
