Terug
Plenair · dertigledendebat Gecorrigeerd beschikbaar

Discriminatie op de woningmarkt

Dertigledendebat over discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025 2u 55m

Document

Verslag

10 sprekers · 215 bijdragen

Relevant

Discriminatie op de woningmarkt

Discriminatie op de woningmarkt

Aan de orde is het dertigledendebat over discriminatie op

de woningmarkt.

De voorzitterVoorzitter

Ik zie dat ook de heer El Abassi gearriveerd is. Ik gaf zojuist

aan dat we gelijk zouden doorgaan met het volgende debat.

De heer El Abassi van DENK is de eerste spreker van de

zijde van de Kamer. Aan u het woord. U hebt daarvoor drie

minuten de tijd, maar dat is u bekend.

DENKDe heer El AbassiDENK

Voorzitter. Stelt u zich eens voor: Shanieka en Ahmed zijn

net getrouwd en zoeken een woning. Ze reageren meerdere

keren, maar krijgen telkens te horen dat het huis al net is

vergeven. Opvallend genoeg krijgen vrienden met een

Nederlandse naam wel een uitnodiging. Dit is geen uitzondering, maar een structureel probleem op de Nederlandse

woningmarkt. Uit onderzoek onder 18.000 mensen blijkt

dat bijna de helft van de woningzoekenden met een nietwesterse achtergrond discriminatie heeft ervaren. Ter vergelijking: onder alle respondenten ligt dat op 12%. Dit verschil is veel te groot om te negeren.

Discriminatie bij verhuur is niet alleen onfatsoenlijk, het is

ook in strijd met onze Grondwet, met het Europees recht

en met het fundamentele principe dat iedereen gelijke

kansen verdient, ongeacht naam, afkomst of geloof. Dit

raakt aan mensenrechten, ethiek en rechtvaardigheid. In

2021 werd een DENK-motie breed gesteund waarin werd

gevraagd om jaarlijks mysteryguestonderzoeken uit te

voeren. Toch ontbreekt het aan structurele opvolging.

Waarom is dit geen vast onderdeel van het beleid, zo zou

ik de minister willen vragen. Onafhankelijke monitoring

binnen een rechtsstatelijk kader is namelijk essentieel.

Daarnaast zijn verhuurbemiddelaars inmiddels verplicht

om een werkwijze tegen discriminatie te hanteren. Maar

wie controleert dit, vraag ik de minister. Hoeveel gemeenten

handhaven actief? Zijn er daadwerkelijk boetes uitgedeeld

of blijft dit te vaak een papieren werkelijkheid? We mogen

het probleem niet bij woningzoekenden neerleggen. De bal

ligt echt bij de makelaars, verhuurders en bemiddelaars,

die al dan niet bewust bijdragen aan uitsluiting, en bij

overheden, die te weinig controleren. Zonder handhaving

is wetgeving slechts symbolisch.

Voorzitter. Wat ook niet helpt, is wanneer leden van het

kabinet suggereren dat mensen uit islamitische landen

antisemitisme in hun cultuur brengen. Zulke generaliserende uitspraken voeden wantrouwen, ondermijnen het

draagvlak voor inclusie en kunnen discriminatie normaliseren. Ieder mens verdient het om waardig behandeld te

worden. Op een woningmarkt waar de macht oneerlijk

verdeeld is, moeten we extra waakzaam zijn op misbruik

en uitsluiting. Structurele mysteryguestonderzoeken zijn

onmisbaar als onafhankelijke graadmeter en moeten

daarom blijvend worden uitgevoerd. Daarnaast is een landelijke regie op handhaving cruciaal, net als een voldoende

ondersteuning voor gemeenten om effectief op te kunnen

treden. Tot slot is het noodzakelijk om te verkennen of bij

aantoonbare verhuurdersdiscriminatie zwaardere sancties

mogelijk zijn.

Voorzitter, ik rond af. Of je nou Peter heet of Mehmet, of je

nou alleenstaand bent of samenwoont: iedereen moet

dezelfde kans krijgen op een thuis. Alleen dan kunnen we

spreken van een eerlijke en een menselijke woningmarkt.

Voorzitter, dank u wel.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel, meneer El Abassi. Ik kom bij de tweede spreker

van de zijde van de Kamer, de heer Bamenga van D66.

D66De heer BamengaD66

Voorzitter. Ik herinner mij nog goed dat ik na mijn afstuderen op zoek was naar een woning. Al snel vond ik de juiste

en reageerde ik online. Een vriendelijke man belde mij op

met goed nieuws: ik kwam in aanmerking voor de woning.

Na het opsturen van mijn documenten leek alles rond. Op

het laatste moment werd om mijn paspoort gevraagd. Kort

daarna volgde een telefoontje: helaas, het gaat 'm niet

worden. Kennelijk waren ze al die tijd in de veronderstelling

dat ze te maken hadden met de Friese heer Bámenga en

niet met de Congolese Nederlander, de heer Baménga.

Plotseling was de woning niet meer voor mij beschikbaar.

Plotseling werd ik gereduceerd tot mijn naam, tot mijn

huidskleur.

Voorzitter. Dat komt hard binnen, ook bij de zoveel andere

Nederlanders die dit overkomt. Van de mensen met een

niet-westerse achtergrond geeft bijna de helft aan, de

afgelopen tien jaar te zijn gediscrimineerd op de woningmarkt. Slechts een op de vijf huurbemiddelaars zegt "nee"

als iemand komt met een discriminerend verzoek.

We horen in de politiek vaak: hier is geen plek voor racisme

en discriminatie. Ook dit kabinet heeft dat in het regeerprogramma staan. Maar de realiteit is helaas anders. De realiteit

is dat mensen die discriminatie op de woningmarkt ervaren,

die ook ervaren op de arbeidsmarkt, op straat, bij de bank,

in het onderwijs. En nu dus zelfs op het gebied van de meest

basale levensbehoeften zoals een dak boven je hoofd.

Mensen worden op achterstand gezet vanwege hun achtergrond. Daar word ik woedend van, maar ook gedreven om

het anders te gaan doen. Daarom zou ik graag willen weten

welke concrete acties de minister gaat ondernemen om te

zorgen dat de Wet goed verhuurderschap beter wordt

gehandhaafd. Kan de minister toezeggen dat zij met een

handelingskader zal komen voor gemeenten en met ADV's

waarin staat wat, waar met welke klacht gebeurt? En wanneer komt zij daarmee? Maar liefst zeven op de tien keer

wordt er niet eens een melding van gemaakt.

De mysterycalls werken erg goed om de rotte appels die

keihard discrimineren, eruit te halen. Maar we merken dat

ze vervolgens niet worden aangepakt. Accepteert de

minister dat deze mensen daar ongestraft mee wegkomen?

In Rotterdam zijn goede ervaringen opgedaan met anoniem

reageren op een woning. Het is bizar dat dat nodig is, maar

het werkt wel. Is de minister bereid te kijken hoe we dat

breder kunnen inzetten? Waar blijft het onderzoek naar

discriminatie op de woningmarkt in het jaar 2024?

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-1

Laten we niet vergeten dat discriminatie, helaas, een breed

probleem is in de hele samenleving. Denk aan jonge mensen met een handicap die niet in aanmerking komen voor

een aangepaste woning omdat die alleen voor 55-plussers

zou zijn. Vindt de minister dat in lijn met het VN-verdrag

Handicap? Wil zij werken aan een oplossing? Of denk aan

mbo'ers die keer op keer met goede moed naar een hospiteeravond gaan, maar telkens niet gekozen worden. Hoe

wil de minister werken aan een eerlijke kans op een studentenwoning voor mbo'ers?

Dank u wel.

pas als we er werk van maken. Maar bovenal: bouw sociale

huurwoningen voor lage en middeninkomens, zodat mensen niet op de woningmarkt met elkaar hoeven te concurreren en een prooi zijn voor foute verhuurders. Het laatste

voorstel: veranker design for all in woningbouw. Mensen

met een beperking worden structureel uitgesloten van

passende woonruimte. Dat vraagt om wetgeving en standaardisering, en niet om vrijblijvende intenties.

Voorzitter. Het mag niet uitmaken hoe je heet, of je in een

rolstoel zit of alleenstaand bent. Toegang tot wonen is een

recht, en geen gunst. Zolang daar nog sprake is van ongelijkheid, is het aan deze Kamer om de norm te herstellen.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel, meneer Bamenga. De volgende spreker is

mevrouw Beckerman van de SP.

Dank u wel.

SPMevrouw BeckermanSP

Normaal zeg je het in het voorbijlopen, maar ik wil het nu

in de microfoon zeggen: wat een mooi, maar ook indringend

betoog.

Voorzitter. Artikel 1 van onze Grondwet is volkomen helder:

discriminatie is verboden. Toch, in de acht jaar dat ik nu

Kamerlid ben, staan we hier keer op keer omdat op de

woningmarkt keer op keer wordt gediscrimineerd. Ook nu

weer blijkt uit onderzoek dat mensen met een migratieachtergrond, met een beperking of zonder partner structureel

worden benadeeld. We zien het bij huurwoningen. Uit cijfers

blijkt bijvoorbeeld dat mensen met een Marokkaans klinkende naam zo'n 20% minder kans maken om te worden

uitgenodigd voor een bezichtiging. En we zien het bij

koopwoningen: 11% van de mensen die een hypotheek

probeerden af te sluiten, rapporteerde discriminatie. De SP

wil daarom dit. Ten eerste zien we dat nu 37% van de verhuurbemiddelaars meegaat in discriminerende verzoeken.

De SP zegt: stel nou een landelijk register voor verhuurbemiddelaars in, met gedragscodes, tuchtrecht en uitsluiting

bij herhaald discriminerend gedrag. Ten tweede: versterk

het toezicht op hypotheekverstrekkers. Voorkom dat AI en

automatische scoring leiden tot uitsluiting; transparantie

over acceptatiecriteria moet verplicht worden.

Maar de overheid moet uiteraard ook naar zichzelf kijken.

We zien dat de woningmarkt nu winstgedreven is. "Waar

kan ik aan verdienen?" is belangrijker dan het grondrecht

op wonen en het grondrecht om niet gediscrimineerd te

worden. Verdienen aan expats, verdienen aan internationale

studenten, verdienen aan arbeidsmigranten, discriminatie

... Het sluit op allerlei manieren mensen buiten. Het echte

alternatief is: brede volkshuisvesting, zonder winstoogmerk.

In de afgelopen jaren zijn er met de Wet goed verhuurderschap, de Wet vaste huurcontracten en de Wet betaalbare

huur stappen gezet om uitwassen op de vrije markt tegen

te gaan. En tegelijkertijd bouwde de overheid zelf ook weer

geitenpaadjes in. Zo mogen tijdelijke huurcontracten voor

sommige groepen wél, wordt de Wet betaalbare huur ontdoken met shortstaycontracten en werkt de Wet goed verhuurderschap alleen met voldoende handhavingscapaciteit.

De SP wil daarom dit. Ten eerste: pak ontduiking van de

wet, bijvoorbeeld door het gebruikmaken van shortstaycontracten, aan. Twee: hoe precairder je positie, hoe moeilijker

het is om discriminatie te melden. Zorg daarom dat

gemeenten voldoende handhavingscapaciteit hebben om

foute verhuurders snel en goed aan te pakken. De wet werkt

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel, mevrouw Beckerman. Dan kom ik bij de volgende spreker: mevrouw Welzijn van NSC.

NSCMevrouw WelzijnNSC

Dank u wel, voorzitter. Wonen is een basisbehoefte. Nieuw

Sociaal Contract is van mening dat iedereen een eerlijke

kans zou moeten krijgen op een geschikte woning, ongeacht

achtergrond, inkomen of persoonlijke situatie. Maar toch

zien we in de praktijk dat dit niet het geval is. Discriminatie,

financiële drempels en beperkte beschikbaarheid van

woningen zetten veel mensen op achterstand. Het is een

ernstig probleem dat een brede aanpak vraagt. Mijn fractie

vindt het opvallend dat de laatste Kamerbrief over dit

onderwerp dateert van december 2022 en dat de jaarlijkse

monitor voor het laatst in mei 2023 is gepubliceerd — tenzij

wij zelf verkeerd gekeken hebben. Maar toch het verzoek

aan de minister om deze monitor weer structureel uit te

laten voeren en de Kamer hierover te informeren.

Middels de Wet goed verhuurderschap is er een loket

opgezet om ervaringen met discriminatie te kunnen melden.

Maar is het genoeg om alleen een klachtenloket in te stellen? Daarom vraagt mijn fractie aan de minister: in hoeverre

worden deze loketten ook daadwerkelijk gevonden en

benut? Waar zijn ze precies gelokaliseerd? Is dat in een

gemeente, is dat per provincie of landelijk? En vooral: wat

gebeurt er met de klachten die binnenkomen? Hoe worden

die afgehandeld? En wat levert het op?

Voor dit debat focussen wij ons op mensen met een

beperking. Waarom? Omdat zij vaak niet goed vertegenwoordigd zijn. Vaak worden zij door verhuurders als moeilijke kwesties gezien omdat er specifieke aanpassingen

gedaan moeten worden, en ook speelt de toegankelijkheid

van de woning daarbij een rol. In de brief van december

2022 is hier aandacht voor gevraagd. Mijn fractie, Nieuw

Sociaal Contract, wil graag weten welke ontwikkelingen er

sindsdien, dus sinds 2022, zijn geweest in het woningaanbod aan deze groep.

Sinds 2013 is scheiden van wonen en zorg ingevoerd. De

gevolgen voor de volkshuisvesting waren groot. Mensen

met een handicap moeten vaker in wijken wonen. Zorg en

behandeling moeten in de woning plaatsvinden. Maar

zorgkantoren merken dat verhuurders niet altijd bereid zijn

om die aanpassingen aan die huizen ook echt te doen. De

Wmo vergoedt vaak niet volledig en aanpassingen kosten

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-2

vaak veel geld. Als de persoon in kwestie verhuist, dan is

het geen gegeven dat een volgende bewoner toevallig

precies die aanpassingen ook nodig heeft. Kapitaalvernietiging ligt dan op de loer. Dit maakt onder andere dat verhuurders dan huiverig zijn om mensen met een beperking te

huisvesten. Heeft de minister een oplossing voor deze

situatie en zo ja, welke?

Nieuw Sociaal Contract kan zich voorstellen dat de minister

afspraken maakt met gemeenten over een vaste woningvoorraad met generieke aanpassingen, waarbij de specifieke

aanpassingen die echt gericht zijn op het individu door de

Wmo worden bekostigd en waarbij de verhuurder gecompenseerd wordt als deze dergelijke specifieke aanpassingen

weer ongedaan moet maken. Is de minister bereid te verkennen of zoiets mogelijkerwijs op te zetten is?

Dank u wel, voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel, mevrouw Welzijn. Dan kom ik bij de volgende

spreker van de zijde van de Kamer. Dat is mevrouw De Vos

van Forum voor Democratie.

FVDMevrouw De VosFVD

Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Nederland kampt met

een historisch grote woningnood. Elk jaar stijgt de vraag

naar woningen harder dan het aanbod. De oorzaak hiervan

heeft Forum voor Democratie al vaak benoemd, maar ik

breng deze graag in herinnering. De Nederlandse bevolking

groeit uitsluitend door immigratie, de woningbouw wordt

gefrustreerd door klimaat- en stikstofregels en individualisering in combinatie met vergrijzing zorgt ervoor dat mensen vaker alleen wonen. Dat is allemaal waar.

Forum voor Democratie heeft dan ook verscheidene voorstellen gedaan om deze oorzaken te verlichten, of, beter

nog, weg te nemen. Beëindig de massale immigratie, stimuleer niet-integrerende migranten om terug te keren naar

hun land van herkomst en zorg dat de bouwsector zijn werk

kan doen.

Maar vandaag spreken we specifiek over discriminatie op

de woningmarkt. Niet iedereen kan momenteel een woning

krijgen. En dus moeten er keuzes worden gemaakt, keuzes

die in de eerste plaats worden gemaakt door de markt,

vraag en aanbod, waarbij het beste bod wint. Maar deze

keuzes worden niet alleen door de markt gemaakt. Zo telt

ons land ruim 120.000 internationale studenten, die vaak

via voorrangsregelingen aan woonruimte kunnen komen.

Onze eigen jongeren hebben het nakijken. Ook statushouders genieten in veel gemeenten voorrang op sociale

huurwoningen. Minister Keijzer heeft aangekondigd deze

voorrangsregeling te willen beëindigen. Van harte steun

daarvoor van Forum voor Democratie.

Maar verschillende gemeentes, waaronder Amsterdam,

Den Haag en Utrecht, verzetten zich tegen deze maatregel.

Dat verbaast me niets. Drie dagen voor de aankondiging

van minister Keijzer kondigde minister Faber namelijk aan

dat zij gemeentes maar liefst €30.000 per gehuisveste statushouder gaat betalen, ook wanneer zij via een voorrangsregeling een sociale huurwoning krijgen. Het is een pervers

systeem, waarmee de benadeling van Nederlanders structureel in stand wordt gehouden door dit kabinet.

De voorzitterVoorzitter

Er is een interruptie voor u van de heer De Hoop.

GroenLinks-PvdADe heer De HoopGroenLinks-PvdA

Je kon er de klok op gelijkstellen dat dit door Forum voor

Democratie ingebracht zou worden in dit debat. Maar ik wil

toch wel even heel helder van mevrouw De Vos horen dat

de voorrangsregeling, die we democratisch met elkaar

hebben vastgesteld, geen discriminatie is. Je kunt er politiek

iets van vinden, maar het is geen discriminatie. Waar we

het vandaag over hebben, is dat mensen vanwege hun

afkomst, vanwege op wie ze verliefd zijn, of omdat ze en

handicap hebben of een ander geloof hebben, doelbewust

op achterstand worden gezet en geen kans hebben. Daar

heb ik mevrouw De Vos nog met geen woord over gehoord.

Ik hoop dat zij het met mij eens is dat dat echt iets anders

is dan een democratisch vastgestelde voorrangsregeling

voor urgente gevallen in een krappe woningmarkt. Ik hoop

toch echt dat zij daar wel een scherp onderscheid in ziet.

FVDMevrouw De VosFVD

Nou, volgens mij is er inderdaad een onderscheid. Het staat

mensen vrij om hun huis te verkopen aan wie zij dat willen.

Het staat mensen ook vrij om het huis dat zij willen verhuren, te verhuren aan diegene aan wie ze dat willen verhuren.

Ik vind het heel kwalijk dat er vanuit de overheid een

bepaalde voorkeur is voor aan wie huizen worden verstrekt

via gemeentes. Dat is wat ik hier ook aankaartte. Ik vind het

kwalijk dat er geld wordt gegeven om statushouders te

huisvesten ten koste van Nederlanders. Dus dat is eigenlijk

wat ik erover te zeggen heb.

De voorzitterVoorzitter

Laatste keer op dit punt, meneer De Hoop.

GroenLinks-PvdADe heer De HoopGroenLinks-PvdA

Tot zover dan het waardige debat vandaag. Ik vind het echt

onbestaanbaar, onbestaanbaar dat Forum voor Democratie

het dan maar oké vindt dat verhuurders mensen discrimineren en dat u daarnaast daadwerkelijk nog stelt dat het

feit dat de overheid met reden voorrangsregelingen heeft

voor mensen in de krappe woningmarkt dan ook nog érger

is dan iemand discrimineren als particuliere verhuurder. Ik

vind het onbestaanbaar. Ik vind het zonde voor het debat,

dat volgens mij waardig had kunnen zijn als we allemaal

de discriminatie op de woningmarkt hadden erkend. Dus

ik doe nog één poging. Is mevrouw De Vos het met mij eens

dat het echt discriminatie op de woningmarkt is als een

verhuurder zegt: jij mag hier niet wonen omdat je homo

bent, jij mag hier niet huren omdat je verliefd bent op een

ander, jij mag hier niet huren omdat je een andere afkomst

of een ander geloof hebt? Bent u het met mij eens dat dat

niet zou moeten kunnen, of vindt u dat prima?

FVDMevrouw De VosFVD

Ik hoor de heer De Hoop allerlei voorbeelden geven waar

ik nog helemaal geen enkele onderbouwing van heb gezien.

Ik heb gezien dat er onderzoeken zijn gepubliceerd over

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-3

wat mensen ervaren aan discriminatie. Dat is een subjectief

oordeel. Ik kan de heer De Hoop vertellen dat mensen zoals

ik, die niet aan al die lijstjes van de heer De Hoop voldoen,

ook met "discriminatie" te maken kunnen hebben, dat die

bijvoorbeeld ook een woning mis kunnen lopen omdat de

verkoper graag de woning wil gunnen aan iemand uit een

samengesteld gezin. Ik heb dat persoonlijk ervaren. Daar

baalde ik van, maar er kwam geen gedachte bij mij op om

dan een klacht in te dienen. Dat is gewoon de vrijheid die

de verkoper heeft. Die vrijheid zou er ook zeker moeten zijn.

Dat is geen discriminatie; dat is gewoon de vrijheid van de

verkoper. Nogmaals, ik vind het heel kwalijk als de overheid

onderscheid gaat maken in aan wie zij woningen wel of niet

willen gunnen. Dat is wat ik hier vandaag aankaart.

GroenLinks-PvdADe heer De HoopGroenLinks-PvdA

Er zijn onderzoeken genoeg. RIGO deed onderzoek in Den

Haag. In 2021 deed het ministerie samen met de gemeente

Utrecht onderzoek met mysterycallers. We weten gewoon

dat 80% van de makelaars het oké vindt als een verhuurder

discrimineert en daar niet op ingrijpt. Ik vind het werkelijk

waar treurig dat u dát niet eens wilt erkennen. Ik vind het

werkelijk waar treurig dat u, naast dat u de discriminatie

niet eens wilt erkennen, het feit dat mensen voorrang krijgen op een woning schandaliger vindt dan die discriminatie.

Ik vind het echt pijnlijk dat u dan ook nog "discriminatie"

zegt met aanhalingstekens in de lucht, alsof er niks aan de

hand is. Ik zeg het nog één keer: ik vind het echt de waardigheid van dit debat tenietdoen. Ik vind het heel erg jammer. Ik hoop toch echt dat u op een bepaalde manier in dit

debat nog wilt erkennen dat het echt speelt, dat mensen

echt een achterstand hebben vanwege wie ze zijn, en dat

we dat als samenleving niet zouden moeten willen.

De voorzitterVoorzitter

U hebt uw punt gemaakt. Mevrouw De Vos, u mag reageren

en daarna kunt u uw bijdrage vervolgen.

FVDMevrouw De VosFVD

Ik dreig in herhaling te vallen. Ik heb gezegd wat ik hierover

te zeggen heb. Ik zie vooral subjectieve onderzoeken.

Mensen kunnen ervaren wat ze ervaren. Ik heb gezegd wat

ik zelf ervaren heb. Ik vind het eigenlijk eerder schandalig

dat de heer De Hoop het geen probleem vindt dat de overheid structureel mensen voorrang geeft op bepaalde

woningen.

De voorzitterVoorzitter

Wilt u uw bijdrage vervolgen? O, er is nog een interruptie

van de heer El Abassi.

DENKDe heer El AbassiDENK

"Subjectieve onderzoeken". Ik neem aan dat FVD het heeft

over het onderzoek waar het debat vandaag over gaat. Ik

zou willen vragen of FVD ook op de hoogte is van allerlei

andere, objectieve onderzoeken. Dat is mijn eerste vraag.

Dit onderzoek gaat om 18.000 mensen, waarvan 48% van

de mensen met een migratieachtergrond discriminatie heeft

ervaren. Daarvan zegt FVD dus: dat is subjectief. Al die

mensen zeggen dat, maar dat is volgens FVD allemaal

subjectief. Klopt dat?

FVDMevrouw De VosFVD

Volgens mij is het een feit dat dat een subjectieve ervaring

is. Deze mensen ervaren dat blijkbaar zo. Mijn indruk is dat

mensen met een migratieachtergrond dat ook vaker zo

ervaren, terwijl mensen zoals ik dat afdoen als: dat is

gewoon de voorkeur van de verkoper, en dat is het goed

recht van de verkoper.

DENKDe heer El AbassiDENK

Ik constateer niet anders dan dat elke vorm van discriminatie subjectief is. Degene die discrimineert kan het vanuit

zijn oogpunt niet als discriminatie ervaren, terwijl degene

die gediscrimineerd wordt dat wel zo ervaart.

Dan wil ik even naar de objectieve onderzoeken gaan. Die

zijn er genoeg. Art.1 en RADAR hebben namelijk een

onderzoek gedaan. Het Verwey-Jonker Instituut heeft een

onderzoek gedaan. Er is nog een onderzoek van het Verwey-

Jonker Instituut, in opdracht van de staatscommissie. Zo

kan ik er nog heel veel opnoemen. In deze onderzoeken is

er iets anders gedaan. Hierin is niet de mensen iets

gevraagd, maar zijn er Marokkaanse en Turkse Nederlanders

op pad gestuurd. Er zijn praktijktesten gedaan, met nepprofielen. Daar is uit gekomen dat mensen met een Marokkaans

klinkende mannennaam steeds een significant lagere uitnodigingskans hadden. Dit is één voorbeeld. Dat was in alle

vier de grote steden zo. Tegelijkertijd had je ook de mysterycalls, waarbij mensen werden opgebeld, bijvoorbeeld

makelaars. Tegen zo'n makelaar werd dan gezegd: joh, ik

heb liever geen Turken of Marokkanen in mijn huis. 73%

van de makelaars heeft niet gezegd: dat doe ik niet. Wat

vindt FVD van deze twee dingen?

FVDMevrouw De VosFVD

Ik ben benieuwd … U mag mij deze onderzoeken zeker

toesturen. Maar volgens mij is er een heel relevant verschil

tussen een voorkeur en een vorm van discriminatie. Nogmaals, het staat verkopers vrij om te verhuren of te verkopen aan wie ze willen. Het is hun huis en als zij, om wat

voor reden dan ook, een bepaald persoon daar wel of niet

in willen hebben, staat hun dat vrij, net zoals het verkopers

vrijstaat om hun huis te verkopen aan iemand die lager

biedt dan iemand anders, omdat ze om wat voor reden dan

ook hun huis graag aan die persoon willen verkopen.

DENKDe heer El AbassiDENK

Ik vind dit toch echt bezwaarlijk. Als we FVD confronteren

met de interviews van 18.000 mensen, zet FVD die weg als

subjectief. Vervolgens zeggen we dat er ook objectieve

onderzoeken zijn gedaan, waarin mysteryguests zijn ingezet,

waarin mensen op pad zijn gestuurd als Marokkaanse of

Turkse Nederlanders. Uit die onderzoeken is naar boven

gekomen dat deze mensen significant vaker geweigerd

worden. Ook zijn er belletjes gepleegd met verhuurmakelaars. Daaruit is naar voren gekomen dat die makelaars

meedoen met discriminatie. En dan zegt FVD: ja, maar zo'n

verhuurder gaat er zelf over wie hij wel of niet in huis wil

hebben. Dan kan ik niet anders dan constateren dat FVD

discriminatie goed aan het praten is. Dat vind ik jammer en

dat vind ik dit debat onwaardig.

FVDMevrouw De VosFVD

Nogmaals …

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-4

De voorzitterVoorzitter

Mevrouw De Vos, u mag ook uw bijdrage vervolgen.

FVDMevrouw De VosFVD

Ik wil hier nog wel even kort op reageren. Nogmaals, dat

onderzoek onder 18.000 mensen is inderdaad subjectief.

Dat is hoe zij dat zelf ervaren. Dat is op geen enkele manier

objectief gestaafd. Hoe mensen dat ervaren zegt volgens

mij niet zo heel veel over wat er daadwerkelijk gebeurt.

De heer El Abassi had het over objectieve onderzoeken.

Nogmaals, ik zie ze graag tegemoet. Ik ben heel benieuwd

of daarin ook rekening is gehouden met bijvoorbeeld het

opleidingsniveau en het salaris van mensen, want dat kan

wel degelijk ook een factor zijn geweest. Ik ben heel

benieuwd of daarop gecorrigeerd is.

Voorzitter. Ik vervolg mijn betoog. FVD zou de voorrangsregelingen waar ik net over heb gesproken, willen omdraaien.

Wij willen dat studentenkamers in de eerste plaats naar

Nederlandse studenten gaan of dat zij ten minste een gelijke

kans hebben. Deelt de minister deze visie? Zo ja, hoe gaat

ze deze dan realiseren? Hoe gaat zij ervoor zorgen dat

gemeenten statushouders straks geen voorrang blijven

geven voor sociale huurwoningen? Is zij in gesprek met

minister Faber om de betalingsregeling aan gemeenten

van €30.000 per gehuisveste asielzoeker te beëindigen en

zo de perverse prikkel weg te nemen?

Voorzitter. Een huis voor Nederlanders zou onze eerste

prioriteit moeten zijn. Nederland is ons enige thuis. Forum

voor Democratie wil daarom geen voorrangsregelingen

voor buitenlandse studenten en statushouders, maar voor

onze eigen mensen.

Dank u wel.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel, mevrouw De Vos. Dan kom ik bij de volgende

spreker van de zijde van de Kamer. Dat is de heer De Hoop

van GroenLinks-PvdA.

GroenLinks-PvdADe heer De HoopGroenLinks-PvdA

Dank, voorzitter. Een voet tussen de deur krijgen in deze

woningcrisis is al moeilijk genoeg voor heel veel mensen,

maar stel je eens voor dat daar ook nog eens bij komt dat

je geen kans hebt door hoe je eruitziet, door je achternaam,

door je beperking, door je opleidingsniveau of door van

wie je houdt. In aanloop naar dit debat hoorde ik van mensen dat zij vanwege hun niet-Nederlandse achternaam niets

meer terughoorden. Er waren ook mensen die de naam van

hun Nederlandse partner of huisgenoot gebruikten en dan

opeens wel succes hadden. Ze zeggen allemaal dat het een

emotioneel zware ervaring voor hen is geweest, en dat kan

ik me goed voorstellen. Want wat wordt er tegen mensen

gezegd? "Als je je best doet, dan kom je er wel; dan krijg je

die baan of dat huis wel." Maar wat ervaren mensen in de

werkelijkheid? Dat ze toch op achterstand worden gezet,

dat ze er niet bij horen, dat de deur in hun gezicht wordt

dichtgeslagen. Dat is niet hun ervaring of gevoel. Dat is niet

subjectief. Dat wordt gestaafd met keiharde cijfers.

Uit het onderzoek van EenVandaag blijkt dat bijna de helft

van de ondervraagden met een niet-westerse achtergrond

de laatste tien jaar is gediscrimineerd op de woningmarkt.

Uit andere onderzoeken blijkt dat meneer El Amrani veel

minder vaak wordt uitgenodigd dan meneer De Vries. Ook

blijkt dat Daan en Thijs minder vaak een bezichtiging krijgen

dan Daan en Julia. Mbo-studenten worden geweigerd door

verhuurders van studentenwoningen. Alleenstaanden

worden vaak benadeeld omdat de voorkeur uitgaat naar

een stel met twee salarissen. Talloze onderzoeken laten

zien dat discriminatie op de woningmarkt hardnekkig is,

vooral bij kleine particuliere verhuurders. Hierbij worden

ze geholpen door 80% — 80%! — van de makelaars. Die

doen er niks tegen. Ik vind dat echt onacceptabel. Deze

verhuurders krijgen op de woningmarkt echt te veel ruimte.

De overheid moet keihard ingrijpen. Het recht op een

woning, vastgelegd in de Grondwet, geldt voor iedereen;

voor iedereen. Aangezien dit kabinet nogal eens twijfelt of

alle Nederlanders erbij horen, vraag ik de minister of zij dat

met mij eens is. Ik hoor graag een scherpe veroordeling

van deze praktijken. En, zo ja, hoe is zij dan van plan om

harder op te treden tegen discriminatie op de woningmarkt?

Is de minister bereid om te kijken naar een algehele verhuurdersvergunning, zodat deze bij discriminerende verhuurders

kan worden ingetrokken?

Aangezien de meerderheid van de makelaars discriminatie

dus blijkbaar faciliteert, vraag ik hoe de minister kijkt naar

een vergunningsstelsel of een register voor hen. Uit het

onderzoek van EenVandaag bleek dat zeven van de tien

mensen die discriminatie meemaken, besloten hiervan geen

melding te maken. Ik vind dat ook wel heel erg verdrietig.

Sinds 1 januari 2024 moet de gemeente een meldpunt

hebben voor huurders en woningzoekenden. Blijkbaar

weten mensen dit meldpunt dus niet te vinden of durven

ze niet. Hoe gaat de minister dit punt verbeteren en

bereikbaarder en bekender maken?

Voorzitter. Zolang we ruimte geven aan de markt en particuliere verhuurders kunnen doen wat ze willen, zonder dat

de overheid bij dit soort incidenten zelf kan ingrijpen, zal

het recht op een woning niet voor iedereen gelden. Dat is

wat ons betreft onbestaanbaar.

Dank u wel.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel, meneer De Hoop. Dan kom ik bij de volgende

spreker van de zijde van de Kamer: mevrouw Wijen-Nass

van de BBB.

BBBMevrouw Wijen-NassBBB

Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Voor de BBB is het heel

simpel: iedereen in Nederland verdient gelijke kansen.

Discriminatie is verboden. Artikel 1 van onze Grondwet is

daar heel duidelijk over. Maar de feiten liegen er ook niet

om. Uit onderzoeken blijkt dat mensen worden buitengesloten vanwege hun afkomst, geaardheid of beperking. Dat is

onacceptabel. Zoiets mag in Nederland niet gebeuren.

Voorzitter. Wonen is een basisrecht. Een dak boven je hoofd

is geen luxe, maar een levensbehoefte. Of je nu een huis

huurt of koopt: iedereen moet dezelfde kansen krijgen. Bij

de BBB maakt het niet uit wat je achtergrond is, hoe oud je

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-5

bent of wat je gelooft; iedereen verdient gelijke kansen op

de woningmarkt. Wat uit onderzoeken blijkt, is dat het

selectieproces vaak vaag en ondoorzichtig is. Vooral in de

particuliere huursector weet je vaak niet waarom iemand

wel of geen woning krijgt. Afwijzingen worden zelden toegelicht, terwijl verhuurders dat wel zouden moeten doen.

De Wet goed verhuurderschap is ook een van de handvaten.

In de praktijk zie je wel dat de bewijslast nog heel vaak bij

de woningzoekende ligt. Probeer maar eens te bewijzen

dat je bent afgewezen vanwege discriminatie, zeker als er

nog eens twintig anderen in de rij staan voor die ene

woning; dat is gewoon bijna onbegonnen werk. Wat ons

betreft is er genoeg geregeld, maar die regels moeten

simpelweg worden nageleefd.

Dank u wel, voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel, mevrouw Wijen-Nass. De laatste spreker van

de zijde van de Kamer is de heer De Groot van de VVD.

VVDDe heer Peter de GrootVVD

Dank u wel, voorzitter. Er is geen plek voor discriminatie

op de woningmarkt. Daarom zijn we als VVD geschrokken

van die onderzoeken: er wordt gediscrimineerd op basis

van geloof, afkomst en geaardheid, maar ook vanwege het

gegeven dat iemand single is of juist een partner heeft. Elke

vorm van discriminatie is onacceptabel en hoort niet thuis

in ons land. In Nederland moet iedereen overal zichzelf

kunnen zijn en een eerlijke kans krijgen op de woningmarkt.

Daar moeten we overigens nog wel heel veel meer voor

bouwen, maar dat bespreken we in andere debatten.

Natuurlijk is het zo dat het gros van de makelaars en verhuurders helemaal niet discrimineert. Daarom moeten we

op zoek naar een aanpak die ervoor zorgt dat degenen die

dat wel doen, hard zullen worden aangepakt. Om foute

verhuurders te kunnen aanpakken, is sinds 1 januari 2024

de Wet goed verhuurderschap in werking. Deze wet zorgt

ervoor dat huurders die foute verhuurders tegenkomen,

zich kunnen wenden tot een loket bij de gemeente; ook in

het geval van discriminatie. Er is al een aantal vragen over

gesteld. Hoe staat het eigenlijk met de inrichting van deze

loketten, vraag ik aan de minister. Is het bij de minister

bekend of alle gemeenten al over zo'n loket beschikken? In

hoeverre worden er door huurders meldingen gedaan van

malafide verhuursituaties, zoals discriminatie? Het zijn

dezelfde vragen als die welke al gesteld zijn.

Daarnaast moeten we makelaars die discrimineren kunnen

weren, bijvoorbeeld door het proces van bieden transparant

te maken, of bijvoorbeeld door de mogelijkheid van bieden

zonder interventie door een makelaar. De VVD werkt daarom

aan een initiatiefwet om makelaars en taxateurs te reguleren. In deze initiatiefwet staan veel punten, zoals het werken

met een register en het afleggen van een eed door makelaars. In deze eed worden bepalingen opgenomen voor het

tegengaan van discriminatie.

Om hierop te kunnen handhaven en vooral om foute praktijken te voorkomen, wil ik de oprichting van een tuchtcollege. Dit tuchtcollege toetst naar aanleiding van klachten

of de eed en de van toepassing zijnde gedragscodes door

de ingeschrevenen in het register zijn nageleefd.

De voorzitterVoorzitter

U hebt een interruptie van de heer Bamenga.

D66De heer BamengaD66

Ik hoor mooie woorden van de heer De Groot als het gaat

om het aanpakken van discriminatie op de woningmarkt.

Een van de manieren is natuurlijk het inzetten van mysterycalls. We hebben gezien dat dit best wat hits oplevert, maar

het probleem is dat er vervolgens geen opvolging wordt

gegeven aan die hits. Is de heer De Groot het met D66 eens

dat we zouden moeten werken aan een betere opvolging

van die mysterycalls, zodat discriminatie op de woningmarkt

daadwerkelijk wordt aangepakt?

VVDDe heer Peter de GrootVVD

Ik vind het een goede vraag. Het is eigenlijk een vraag die

ook ik aan de minister heb gesteld over mysterycalls. Je

moet moedig zijn om naar de gemeente te gaan, je te melden en te zeggen dat je discriminatie hebt ervaren en dat

je iets hebt meegemaakt waardoor je zegt: ik wil dat deze

verhuurder wordt aangesproken en dat er iets gedaan

wordt. Dan is het nog maar de vraag wat er dan gedaan

wordt. Dat is eigenlijk ook de vraag van de heer Bamenga.

Ik zou deze vraag dus ook aan de minister willen stellen.

Met de Wet goed verhuurderschap hebben we dat eerste

stuk geregeld, namelijk dat er meldingen gedaan kunnen

worden en dat de gemeente aan de slag moet. Hoe zorgen

we er nu voor dat dit ook wordt opgevolgd? Het is een

beetje een lang antwoord, voorzitter, maar dit is het laatste

stukje. Natuurlijk weet ik dat gemeenten de mogelijkheid

hebben om bijvoorbeeld verhuurvergunningen in te trekken.

Dus ze kunnen een verhuurplicht opleggen en dan de vergunning intrekken. Maar er zit een stukje tussen waar we

niet zo veel van weten. Daar hoort dit wat mij betreft ook

bij.

D66De heer BamengaD66

Wat mij betreft is dit een positief antwoord. We zijn zeker

benieuwd naar de reactie van de minister. Het gaat mij echt

om die straffeloosheid. We zien allemaal hoe ernstig het

is. Het kan niet zomaar zijn dat er naar aanleiding van

mysterycalls zo veel hits zijn. Ik meen dat slechts 21% van

de huurbemiddelaars daadwerkelijk aangeeft: wij doen het

niet. Dat betekent dat bijna 80% van de mensen direct of

indirect bereid is om te discrimineren. Daar moeten we echt

wel wat mee doen.

VVDDe heer Peter de GrootVVD

Ik kan het alleen maar ondersteunen. Daarom geen uitgebreide reactie, zoals op de voorgaande vraag.

De voorzitterVoorzitter

Er is een interruptie van mevrouw De Vos.

FVDMevrouw De VosFVD

De VVD is een liberale partij. Ik vroeg me eigenlijk af of de

VVD niet vindt dat verkopers en verhuurders de vrijheid

moeten behouden om zelf te kiezen aan wie zij verkopen

of verhuren. Het betreffende huis is hun eigendom.

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-6

VVDDe heer Peter de GrootVVD

Dat is in beginsel ook zo. Als ik u op straat tegenkom en u

vraagt "heeft u een huis voor mij?" en ik zeg "ja, ik heb een

huis", dan mag ik het aan u geven, dan mag ik het verhuren.

Waar het hier over gaat, is echt een aanmerkelijk verschil.

Op het moment dat meerdere mensen zich aanmelden voor

bijvoorbeeld het kopen van mijn huis, mag ik niet op basis

van ras of, in de woorden van de heer De Hoop, op basis

van op wie degene verliefd is, bij voorbaat al zeggen: nee,

ik sluit u uit. Dat is echt heel wat anders. Dat is eigenlijk ook

wat makelaars zouden moeten doen in het biedproces. Het

is niet aan de makelaar om te selecteren. De makelaar levert

een dienst voor een verkoop. Uiteindelijk maakt het niet uit

aan wie hij verkoopt. Uit het biedproces moet een goede

prijs komen. De verkoper kan dan altijd nog beslissen om

het huis niet te verkopen, omdat bijvoorbeeld niet de goede

prijs geboden is, maar niet op basis van het feit dat iemand

alleenstaand is en geen stelletje. We zien dat daarop

gediscrimineerd wordt.

FVDMevrouw De VosFVD

Hoe ziet dat er dan in de praktijk uit? In mijn inbreng gaf ik

het voorbeeld van wat ik zelf ook heb meegemaakt. Ik heb

een huis niet gekregen, omdat er een andere gegadigde

was die een samengesteld gezin had, en de verkoper gunde

het die mensen omdat zij zelf in een vergelijkbare situatie

zat. Dat was voor mij op dat moment natuurlijk jammer. Ik

baalde daarvan, want ik had het huis graag willen kopen,

maar ik had er wel begrip voor. Ik vind ook dat het de verkoper vrij moet staan om die keuze te maken. Is de VVD dat

met mij eens of ziet u dat als discriminatie waar ook een

klachtenloket voor moet komen of een andere interventie

vanuit de overheid?

VVDDe heer Peter de GrootVVD

Wat ik voorstel — dat is in de basis waar het over gaat —

is dat als je een open biedproces hebt, je op basis van de

kenmerken die al vaak in dit debat voorbij zijn gekomen

niet uitselecteert. Dat is discriminatie. Ik ontken het niet. In

tegenstelling tot mevrouw De Vos, die zegt: ik zie in die

onderzoeken niets van discriminatie terug; het is niet subjectief. Wij nemen die onderzoeken wel heel erg serieus.

Als we daarin zien dat er makelaars zijn die liever een stel

hebben, omdat zij twee salarissen hebben en daardoor

meer draagkracht voor de bieding, betekent dat wel dat je

op basis daarvan alleenstaanden achterstelt. Dat is niet

waar de VVD voor staat. Het moet een transparant biedingsproces zijn.

FVDMevrouw De VosFVD

De heer De Groot komt met allerlei insinuaties, maar ik

stelde een heel concrete vraag over een concreet voorbeeld.

Ik heb eigenlijk niet gehoord wat de heer De Groot daar

precies van vindt. Mag een huis dan niet meer aan een

specifiek gezin worden gegund vanwege de samenstelling

van dat gezin? Heb ik dat goed begrepen?

VVDDe heer Peter de GrootVVD

De VVD stelt voor dat iedereen die aan de startstreep staat

dezelfde kans heeft. Daar gaat het uiteindelijk om. Je moet

dezelfde kansen hebben. Als de verkoper of verhuurder op

voorhand geen eisen stelt aan het proces, maar achteraf

keuzes maakt die hem beter uitkomen, kan er sprake zijn

van discriminatie. Dat is wat de VVD wil tegengaan.

De voorzitterVoorzitter

Dit is uw laatste keer, mevrouw De Vos.

FVDMevrouw De VosFVD

Als ik het goed begrijp, dan vindt de VVD inderdaad dat er

sprake is van discriminatie als een verkoper besluit een huis

te verkopen aan een samengesteld gezin?

VVDDe heer Peter de GrootVVD

Dat is te kort door de bocht. Dat is niet wat ik zeg. Het proces

om te komen tot verkoop moet vooraf helder zijn. Het moet

een transparant proces zijn, waarbij de makelaar tussentijds

niet even enveloppen kan openen om te zien wat wel of

niet bevalt. Het moet gewoon een eerlijk en transparant

proces zijn, en doordat het proces zo vormgegeven is en

eerlijk verloopt, zal de uitkomst goed zijn. Dat is wat de VVD

zegt.

GroenLinks-PvdADe heer De HoopGroenLinks-PvdA

Ik ben het zeer eens met de bijdrage van collega De Groot.

Met de Wet goed verhuurderschap hebben we ook echt de

hoop dat we hier meer aan kunnen doen. Tegelijkertijd

spreek ik nu ook gemeentes die het gevoel hebben dat ze

niet goed genoeg kunnen doorpakken. Ik ben dan ook een

beetje aan het zoeken naar wat er misschien nog extra nodig

is. Staat de VVD ervoor open om te kijken naar een centraal

huurregister of een vergunningsplicht voor verhuurders?

Zo'n vergunning krijg je dan één keer — elke verhuurder

kan daar aanspraak op maken — maar als er iets verkeerd

gaat, kan de vergunning direct worden afgepakt. We willen

niet extra administratieve lasten, maar wel een manier om

het daadkrachtiger aan te pakken. Vindt de VVD, naar aanleiding van dit soort onderzoeken, niet ook dat er toch nog

een schepje boven op de Wet goed verhuurderschap

gedaan moet worden?

VVDDe heer Peter de GrootVVD

Ik moet daar even goed over nadenken, omdat de Wet goed

verhuurderschap natuurlijk al de vergunningplicht in zich

heeft. Dus op het moment dat zo'n gemeente zegt "dat is

een gebied waar het veel voorkomt, waar veel meldingen

zijn over discriminatie, maar ook over foute verhuurpraktijken; ik wijs dat gebied aan", dan komt die vergunningplicht

er. Dan moet die vergunning uiteindelijk verleend worden

aan die verhuurder om daar te mogen verhuren. Dat zit dus

in principe al in die wet. Om nu nog een stap verder te gaan,

om dat bij voorbaat al bij alle verhuurders te eisen, brengt

wel extra regeldruk en administratie met zich mee. Ik weet

ook niet of het uitvoerbaar is voor gemeentes, die dat

moeten faciliteren, want daar moeten we ook naar kijken.

Het betekent wel dat al die vergunningen ook uitgegeven

moeten worden. Ik zou het niet willen hebben dat

gemeentes het zo druk krijgen dat daar bijvoorbeeld

wachttijden gaan ontstaan. Ik vond dus eigenlijk bij de Wet

goed verhuurderschap de initiële gedachte "laten we dat

vooral doen bij díe gebieden waar we zien dat het nodig

is" een heel goed uitgangspunt. Sterker nog, ik wilde het

eigenlijk in het beginsel nog iets soberder: ik wilde dat we

het alleen konden doen op het moment dat er ook echt

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-7

meldingen gedaan werden. Ik zou dus niet gelijk verder

willen gaan.

Ik zou wel goed willen kijken — dat is eigenlijk het antwoord

op de tweede vraag van de heer De Hoop — hoe dat proces

er na zo'n melding nou uitziet. Daar zit het succes van het

oplossen en het aanpakken van discriminatie 'm uiteindelijk

in. Op het moment dat zo'n melding immers gemaakt wordt,

maar er gebeurt niets en er wordt niet op gehandhaafd,

denk ik dat we daar heel goed naar moeten kijken met

elkaar, hoe we er daar juist een zetje bij kunnen doen.

Mijn laatste punt. Ook discriminatie van een alleenstaande

ten opzichte van een stel moet uitgebannen worden. Een

stel met twee salarissen heeft immers een voorsprong. De

realiteit is dat je als alleenstaande daardoor vaak in een

lastige positie zit. Als een alleenstaande aan de inkomenseis

voldoet, dan moet hij of zij net zo goed aanspraak kunnen

maken op bijvoorbeeld een huurwoning, of in het biedersproces als gelijke worden behandeld. Ik zou op dit principe

graag een reactie van de minister willen hebben.

Tot zover.

GroenLinks-PvdADe heer De HoopGroenLinks-PvdA

Dan heb ik nog een vraag over een ander deel van de bijdrage van de heer De Groot. De heer De Groot zei: de

meeste makelaars discrimineren niet. Natuurlijk is dat zo.

Maar we hebben wel gezien in onderzoek, met name in het

onderzoek met de mysteryguests, dat de meeste makelaars

ook niet ingrijpen op het moment dat daar iets gebeurt.

Dan niet iets extra's doen, vind ik wel een ingewikkelde.

Daar kun je met de Wet goed verhuurderschap misschien

moeilijk iets mee. Wat zouden we daar nou extra kunnen

doen? Ziet meneer De Groot daar mogelijkheden? En is hij

het met mij eens dat wij op dat onderdeel echt wel meer

van makelaars mogen verwachten?

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Dan zijn we aan het einde gekomen van de

eerste termijn van de zijde van de Kamer. We gaan de vergadering schorsen voor vijftien minuten.

De vergadering wordt van 15.41 uur tot 15.56 uur geschorst.

De voorzitterVoorzitter

Ik heropen de vergadering van het dertigledendebat over

discriminatie op de woningmarkt. We zijn gekomen bij de

eerste termijn van de zijde van de minister. Ik geef de

minister het woord voor de beantwoording.

VVDDe heer Peter de GrootVVD

Daar ben ik het mee eens. Dat is precies de reden waarom

ik ook aan een initiatiefwet voor makelaars werk. Het gros

van de makelaars werkt nu al onder een erkenning. Maar

die wet vraagt dat je als makelaars allemaal onder die

voorwaarden moet gaan werken. Dat betekent ook dat je

voldoende bouwkundige kennis moet hebben, dat je de

eed aflegt voor het vak wat je doet. Het zorgt er ook voor

dat je klachten ook kunt brengen naar het tuchtcollege, in

dit geval klachten van discriminatie bijvoorbeeld, en dat

die ook behandeld moeten worden. Zo'n makelaar moet

zich dan ook verantwoorden. Ik zou dus een systeem willen

hebben, waarin we niet een heel groot beschermd beroep

maken, maar waarin je wel kunt zeggen: als er klachten zijn,

dan moeten die serieus genomen worden. Dan gaat dat

dus over de eed die je hebt afgelegd. En dan worden daar

uiteindelijk ook stappen op ondernomen. Nu zeggen ze

binnen die brancheverenigingen vaak "dat moeten we niet

doen; we moeten dat uitbannen", maar wat is de vervolgstap? En met zo'n tuchtcollege kom je echt wel in de

confrontatie tussen de koper en de makelaar. Dat heb je nu

eigenlijk niet.

De voorzitterVoorzitter

Ik zie dat dat voldoende is voor de heer De Hoop. U mag

uw bijdrage vervolgen.

Minister KeijzerMinister

Dank u wel, voorzitter. Om te beginnen is aan mij gevraagd

om "in de scherpste bewoordingen", zo was de letterlijke

tekst, afstand te nemen van ongelijke behandeling in gelijke

gevallen, dus discriminatie. Ik denk dan altijd: wat had u

gedacht? Ik heb hier in Nederland inmiddels op verschillende momenten, al een keer of veertien, trouw beloofd

aan de Grondwet, waaronder artikel 1. "Zo waarlijk helpe

mij God almachtig", heb ik daarbij gezegd.

Over God gesproken: als klein meisje had ik een prachtig

geïllustreerde kinderbijbel. Daar stond een prachtige illustratie in van Jezus met alle volken van de wereld om zich

heen, in alle kleuren, met allerlei verschillende kleding.

Daarnaast stond in de tekst dat alle mensen zijn gemaakt

naar het evenbeeld van God. Als klein kind neem je dat

letterlijk, want dan denk je magisch. Dat verhaal en dat

beeld hebben mij eigenlijk nooit verlaten. Het staat helemaal

aan het begin van de Bijbel. Verderop kom je allerlei brieven

tegen van apostels, waaronder de brief van de apostel

Paulus aan de Galaten, waarin staat: "Er is geen Jood of

Griek, slaaf of vrije, man of vrouw, want u bent allen één

in Christus." Er staan nog veel meer zaken in, zoals "wees

goed voor elkaar" en "heb een ander lief als uzelf". Dat is

wat mij nog steeds inspireert. Richting de heer Bamenga

zeg ik dan ook: wat een schade wat u is overkomen! Ik kan

daar niet duidelijk genoeg over zijn. Zo gaan we in dit land

niet met elkaar om.

VVDDe heer Peter de GrootVVD

Over dat tuchtcollege wil ik als laatste nog zeggen dat die

ook de bevoegdheid heeft om maatregelen te nemen, dus

om een boete of een schorsing op te leggen, en in het

uiterste geval kan een commissie zelfs de inschrijving van

een makelaar doorhalen. Dat is nog even een staartje van

de beantwoording aan de heer De Hoop. Op het moment

dat jij geen verbetering laat zien, heeft dat dus echt veel

effect.

Voorzitter. Ik vind het van belang om dit te benadrukken.

In de onderzoeken lees je namelijk verhalen waaruit blijkt

dat mensen discriminatie ervaren. Dan moet je nog altijd

met elkaar op zoek of dat ook discriminatie is. Je hoort of

leest verhalen waarbij er gewoon tegen mensen gezegd

wordt: u bent een homoseksueel stel en ik wil mijn huis

niet aan u verhuren. Dan denk ik bij mijzelf: hoe bestaat

het? Hoe bestaat het dat we nog steeds op deze manier met

elkaar omgaan? Uit de onderzoeken blijkt ook dat een man

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-8

met een Marokkaanse achternaam een minder grote kans

heeft op een woning dan een man met een Nederlandse

achternaam. Dat is niet de manier waarop ik vind dat we in

Nederland met elkaar moeten omgaan. We zullen dus echt

met elkaar moeten gaan proberen om dit soort kwalijke

praktijken te beëindigen. Maar we moeten wel precies blijven met elkaar. Het feit dat iemand vindt dat hij gediscrimineerd wordt, of dat zo voelt, wil niet altijd zeggen dat het

zo is. Maar daar waar het aan de orde is, moeten wij met

elkaar optreden.

Daarover is een flink aantal vragen aan mij gesteld. Aan

mij is vooral ook gevraagd: "Wat is de aanpak? Hoe ziet die

eruit?" Om te beginnen in grote lijnen: de aanpak bestaat

uit het jaarlijks monitoren van woondiscriminatie, voorlichting en bewustwording aan huurders, verhuurders en verhuurbemiddelaars, en het sanctioneren van woondiscriminatie via de Wet goed verhuurderschap. Het laatste onderdeel is dat ik mij richt op samenwerken, met het ondersteunen van brancheorganisaties, gemeenten en antidiscriminatievoorzieningen. De positieve samenwerking met andere

partijen is namelijk de sleutel tot succes. Samen werken

we verder aan onze gezamenlijke missie, want iedereen

verdient een eerlijke kans op een woning. Toegang tot

wonen is een recht, zeg ik richting mevrouw Beckerman,

en geen gunst. De vragen die aan mij gesteld zijn, zien dan

ook op hoe die aanpak eruitziet.

Voorzitter. Ik heb drie mapjes voor vandaag. Het eerste is

de aanpak van woondiscriminatie. Dan heb ik een map die

gaat over de Wet goed verhuurderschap. Dan heb ik een

map over jongeren, mbo-studenten, makelaars en statushouders. Als ik dat allemaal behandeld heb, heb ik volgens

mij alle vragen van uw Kamer beantwoord.

Het eerste, de aanpak van woondiscriminatie. Dit gaat al

langer zo. We hebben een jaarlijkse monitor. Die aanpak

op zichzelf duurt al langer, maar de Wet goed verhuurderschap is op 1 juli 2023 in werking getreden en sinds 1

januari 2024 hebben we een meldpunt; dat is dus een goed

jaar geleden. We hebben dus verschillende manieren om

het bevorderen van voorlichting en bewustwording voor

elkaar te gaan krijgen, afdwingbare regelgeving via de Wet

goed verhuurderschap en het versterken van de lokale

aanpak.

De heer De Hoop vroeg aan mij: is de minister van plan om

harder op te treden tegen discriminatie? De aanpak bestaat

al langer. De Wet goed verhuurderschap bestaat korter,

maar die Wet goed verhuurderschap is een stevig instrument met landelijke regels, die onder meer toezien op het

tegengaan van woondiscriminatie. Verhuurders en bemiddelaars zijn verplicht te werken met objectieve selectiecriteria, een transparant selectieproces en een motiveringsplicht

voor de gekozen huurder. Ook dienen zij een verplichte

werkwijze te hebben ter voorkoming van woondiscriminatie.

Gemeenten kunnen hierop handhaven. Hiertoe hebben zij

een bestuursrechtelijke escalatieladder tot hun beschikking,

die begint met een waarschuwing, dan een last onder

dwangsom, een bestuurlijke boete en als ultimum remedium de beheerovername.

Waarom is de mysterycall geen vast onderdeel van het

beleid? Sinds 2021, zeg ik tegen de heer El Abassi, voer ik

de jaarlijkse landelijke monitor van discriminatie bij

woningverhuur uit. Mysterycalls zijn hier onderdeel van.

Momenteel ben ik bezig met het uitvoeren van de vierde

landelijke monitor. Via een Europese aanbesteding heb ik

ervoor gezorgd dat de monitor in ieder geval de komende

vier jaar uitgevoerd kan worden, dus tot en met 2027. Dit

is dus een vast onderdeel van het beleid.

Klopt het dat de laatste brief uit 2023 is? Ja, dat klopt. De

voorgaande brieven die werden gedeeld met de Kamer

betroffen voornamelijk de resultaten van het monitoren en

de voortgang van de aanpak, maar doordat ik een Europese

aanbesteding moest doen, komt de vierde monitor later.

Hierdoor is er in 2024 geen terugkoppeling met de Kamer

gedeeld. De resultaten van de vierde landelijke monitor

verwacht ik dit najaar en zal ik dan met de Kamer delen.

Deze monitor is in oktober 2024 van start gegaan.

Voorzitter. De Wet goed verhuurderschap. Wat regelt deze

wet?

De voorzitterVoorzitter

Er is een interruptie van de heer Bamenga voor u.

D66De heer BamengaD66

Dank u wel voor uw reactie over wanneer het onderzoek

gepubliceerd gaat worden. Als het in het najaar van dit jaar

is, dan komen we alweer terecht bij het onderzoek voor

2025. Kunnen we dan ook verwachten dat het onderzoek

voor 2025 kort daarna komt, of tegelijkertijd?

Minister KeijzerMinister

De monitor is in oktober 2024 gestart en betreft dus de jaren

2024 en 2025.

De voorzitterVoorzitter

Nog een interruptie voor u van mevrouw Welzijn.

NSCMevrouw WelzijnNSC

Het leek er namelijk op dat we naar het tweede blokje gingen.

Minister KeijzerMinister

Ja.

NSCMevrouw WelzijnNSC

Dan heb ik inderdaad nog een vraag uit mijn bijdrage, over

de loketten. Wat zijn dat precies voor loketten? Is het fysiek,

is het digitaal? Waar zitten ze? De vraag die ik ook nog had

gesteld in mijn termijn was: als er klachten binnenkomen,

wat gebeurt er dan vervolgens? Wat levert het nu op?

Minister KeijzerMinister

Sinds nog niet zo heel lang hebben we de plicht om te

komen tot loketten, meldpunten. Dat is sinds 1 januari 2024.

Op twee gemeenten na hebben alle gemeenten inmiddels

een meldpunt ingesteld. Het aantal meldingen dat binnenkomt, verschilt per gemeente. Er zijn gemeenten die al

tientallen meldingen hebben ontvangen, maar er zijn ook

gemeenten die slechts een handjevol of geen meldingen

hebben ontvangen. De aard van de meldingen loopt sterk

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-9

uiteen. Bij een discriminatiemelding onderzoekt de

gemeente of er daadwerkelijk sprake is van een overtreding

van de Wgv, de Wet goed verhuurderschap. Indien de

melding geen relatie heeft met de verhuur, is de Wgv dan

ook niet van toepassing. Dan verwijst de gemeente een

melder door naar de antidiscriminatievoorziening. Indien

er wel sprake is van een overtreding, moet de gemeente

handhaven. Het ministerie van BZK, mijn ministerie en de

VNG zijn bezig om samen met de antidiscriminatievoorzieningen te bekijken hoe zij de samenwerking met gemeenten

kunnen versterken om de meldingen ook te kunnen

behandelen. De meldpunten zijn dus op gemeentelijk niveau

gelokaliseerd, maar ik kan u niet vertellen waar en in welk

pand precies. Ik hoop dat mevrouw Welzijn mij dat vergeeft.

De voorzitterVoorzitter

Ik zie dat er toch nog een vervolgvraag is.

nodig. Indien er een discriminatiemelder in het kader van

de Wet goed verhuurderschap binnenkomt, heeft de

gemeente al een uitgebreid handhavingsinstrumentarium

tot zijn beschikking, inclusief de mogelijkheid om over te

gaan tot beheerovername.

De voorzitterVoorzitter

Ik zie dat er toch nog een vraag van de heer De Hoop is.

GroenLinks-PvdADe heer De HoopGroenLinks-PvdA

Dank voor het antwoord hierop. Naast die vergunning had

ik het ook over een centraal huurregister. Dat is niet iets

wat ik zelf heb bedacht; dat kwam vanuit Vastgoed Nederland zelf, omdat zij zichzelf heel erg storen aan degenen die

wel een fout maken. Zij zijn eigenlijk ook op zoek naar hoe

ze dat in hun eigen sector kunnen oplossen. Is dat iets waar

de minister wel oren naar heeft?

NSCMevrouw WelzijnNSC

Het zijn dus wel fysieke punten waar mensen naartoe

moeten. Heb ik dat goed begrepen van de minister? De

reden waarom ik dat van belang vind vanuit Nieuw Sociaal

Contract, is om te kunnen inschatten of dat als een drempel

ervaren kan worden of niet. Als er bijvoorbeeld ook digitale

mogelijkheden zijn om te melden, kan dat soms misschien

drempelverlagend werken. Dat is de achtergrond van mijn

vraag.

Minister KeijzerMinister

Ik hoor "huurregister". Dat doet mij denken aan een aangenomen Kamermotie waarin gevraagd is om een huurregister

vorm te gaan geven. Dat zit ook in het hoofdlijnenakkoord.

Daar ben ik wel mee bezig. Budget heb ik er overigens nog

niet voor gevonden. Maar als dat is wat de heer De Hoop

bedoelt, dan kan ik daar positief op reageren, want ik ben

bezig met de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord.

Minister KeijzerMinister

Daar heb ik geen overzicht van. Het is de vrijheid van

gemeenten om daar invulling aan te geven.

Even zien. Hoe ga ik meldpunten beter onder de aandacht

brengen? Begin 2024 is er een gereedschapskist met communicatiemiddelen ontwikkeld voor gemeenten en brancheorganisaties. Hiermee kunnen zij huurders, verhuurders en

hun achterban informeren over de Wet goed verhuurderschap en het meldpunt. Het is hierbij aan gemeenten zelf

om een afweging te maken of, en zo ja hoe zij over het

meldpunt willen communiceren. Het Rijk ondersteunt

gemeenten en stimuleert hen. Het Rijk heeft een eigen

online socialemediacampagne uitgerold om huurders te

stimuleren om misstanden te melden en hen erover te

informeren dat ze hiervoor bij de gemeente terechtkunnen.

Een debat zoals vandaag helpt daar ook bij. Ook dit jaar

gaan we hiermee verder. Het ministerie van BZK is voornemens om uiterlijk in 2026 een publiekscommunicatie uit te

rollen over het melden van discriminatie bij antidiscriminatievoorzieningen. Deze voorzieningen staan ook melders

bij die te maken hebben met discriminatie bij huisvesting.

Voorzitter. De heer De Hoop vroeg of ik bereid ben om iets

met een landelijke verhuurdersvergunning te doen, met als

sanctie een verhuurdersverbod. Nee, eigenlijk niet. In de

Wet goed verhuurderschap is namelijk opgenomen dat er

een gebiedsgerichte vergunningsplicht ingevoerd kan

worden daar waar problemen zijn en de leefbaarheid onder

druk staat. Er is hiervoor gekozen omdat gemeenten het

beste kunnen beoordelen of dit noodzakelijk is op basis van

de lokale situatie. Op die plekken en in die delen van het

land waar het redelijk verloopt, is er natuurlijk ook geen

aanleiding om extra administratieve lasten en wettelijke

verplichtingen toe te voegen. De landelijke vergunningsplicht voor het tegengaan van discriminatie is ook niet

GroenLinks-PvdADe heer De HoopGroenLinks-PvdA

Dat is goed om te horen. Op wat voor termijn kunnen we

daar iets van de minister over verwachten? Ik ontvang dit

signaal nu vanuit de sector zelf. Daar is de behoefte blijkbaar

ook groot om hier sneller stappen op te zetten. Kan de

minister een beetje schetsen hoe dat pad richting dat

huurregister eruitziet?

Minister KeijzerMinister

Dan hebben we het over het maken van een huurregister,

waarin huurovereenkomsten een plek gaan krijgen? De heer

De Hoop knikt. Dan hebben we het over hetzelfde. Ik heb

volgens mij laatst in een debat iets aangegeven over die

planning. Ik heb dat nu niet meer paraat, maar iets in mij

zegt dat ik voor de zomer de Kamer daarover ga informeren.

Mocht dat anders zijn, dan kom ik daarop terug in de tweede

termijn.

De heer Bamenga vroeg of ik bereid ben om te kijken naar

anoniem reageren op woningen, zoals dat in Rotterdam

gebeurt. In Rotterdam wordt de pilot Eerlijk te Huur uitgevoerd, waarbij anoniem reageren het geval is. Doordat

verhuurders anoniem huurders uitnodigen voor een

bezichtiging, kunnen zij niet aan het begin al bewust of

onbewust reageren of discrimineren op bijvoorbeeld de

naam van een kandidaat-huurder. Dit is op zichzelf natuurlijk

een interessante pilot, die is geëvalueerd door het Verwey-

Jonker Instituut. De gemeente Rotterdam zal die evaluatie

nog met mij delen en daar wacht ik nog op.

Dan de Wet goed verhuurderschap. Ik heb hier nog het een

en ander staan over waarom de Wet goed verhuurderschap

helpt bij het tegengaan van discriminatie op de woningmarkt. Ik hoef dat niet te herhalen, denk ik. Hoe ondersteun

ik gemeenten bij het uitvoeren van die wet? Daar heb ik

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-10

geld voor ter beschikking gesteld: een incidentele bijdrage

van 9,2 miljoen in 2023 voor de eenmalige kosten die

gemeenten maken als gevolg van de invoering van deze

landelijke regelingen en het instellen van een meldpunt en

een structurele bijdrage van 12,4 miljoen per 2023 voor de

structurele kosten. Dit jaar wordt de Wet goed verhuurderschap financieel geëvalueerd en op die manier kan ik bezien

of gemeenten er genoeg geld voor hebben.

De voorzitterVoorzitter

Er is een interruptie van de heer Bamenga.

D66De heer BamengaD66

Dank voor uw reactie als het gaat om anoniem reageren.

Ik zou dan graag een toezegging willen van de minister dat

de Kamer geïnformeerd wordt zodra de minister de evaluatie van het Verwey-Jonker Instituut heeft gelezen en welke

acties daaruit voortvloeien.

Minister KeijzerMinister

Het is natuurlijk een evaluatie die is gedaan door de

gemeente Rotterdam. Ik ga ervan uit dat die, op het moment

dat die met mij gedeeld wordt, openbaar is, maar ik ga nog

even uitzoeken hoe de gemeente Rotterdam dit graag ziet.

Dus ik moet een klein voorbehoud maken. Ik kan me niet

voorstellen dat je dit soort onderzoeken niet deelt, maar ik

vind het dan ook wel aan de gemeente Rotterdam om te

bepalen op welk moment dat is. Het is tenslotte hun evaluatie.

D66De heer BamengaD66

Wanneer dat gedeeld wordt, vind ik allemaal prima. Mij

gaat het er veel meer om dat de minister toezegt — dat

scheelt mij misschien een motie — dat als de evaluatie

gedeeld is, de minister daar in ieder geval kennis van neemt

en de Kamer informeert of daar acties uit voortkomen. Dat

scheelt mij het eventueel indienen van moties, het onderwerp agenderen et cetera.

Minister KeijzerMinister

Dat lijkt mij een zeer gezonde manier van werken, zeg ik

tegen de heer Bamenga. Ik ga met dit in mijn achterhoofd

het gesprek ook met Rotterdam aan, dat op het moment

dat zij het delen, ze ook even nadenken over de vraag vanuit

de Kamer. Ik neem aan dat iedereen geïnteresseerd is in

het rapport en dat daar positief mee omgegaan kan worden.

Nogmaals, ik kan me niet voorstellen dat je als gemeentebestuur zo'n rapport wilt achterhouden, maar wel vind ik

het in eerste instantie aan de gemeente om dat te delen

met de wereld.

Voorzitter. DENK en de VVD vroegen hoe gemeentes de

Wet goed verhuurderschap handhaven. Er wordt hard

gewerkt aan de invoering. Hij is nog heel vers. De meldingen die binnenkomen, lopen qua aantallen en klachten sterk

uiteen. Gemeentes handelen op basis van de meldingen

die binnenkomen. Er is geen wettelijke verplichting om de

meldingen bij te houden, maar ik ben wel, in samenwerking

met de VNG, bezig om mij een beeld te vormen van de

meldingen die binnenkomen. Hetzelfde geldt voor het

aantal boetes. Ik streef ernaar om in het laatste kwartaal

van dit jaar de Kamer hierover te informeren. Immers, het

hebben van een goede wet is één en vervolgens kijken hoe

hij wordt uitgevoerd en gehandhaafd is twee, maar minstens zo relevant.

Voorzitter. Dan kom ik bij het mapje "doelgroepen", om het

zo even voor het gemak te noemen; overig. Wil de minister

werken aan een oplossing voor aangepaste woningen voor

jongeren, vroeg de heer Bamenga. We hebben het programma Een thuis voor iedereen. Het doel daarvan is het

creëren van voldoende, betaalbare woningen voor aandachtsgroepen, waaronder zeker ook mensen met een

beperking. Dit wordt wettelijk verankerd met het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting. Van gemeenten

wordt verlangd dat zij in hun volkshuisvestingsprogramma

rekening houden met de woonbehoefte van alle burgers

die in hun gemeente op zoek zijn naar een huis, dus ook

jongeren. Ik heb samen met het ministerie van VWS structureel overleg met onder andere zorgaanbieders over de

uitvoering van dat programma Een thuis voor iedereen.

Welke ontwikkelingen zijn er sinds 2022 geweest in het

woningaanbod voor jongeren met een handicap, vroeg

mevrouw Welzijn van de fractie van NSC. Er zijn meerdere

trajecten die bijdragen aan woonruimte voor jongeren met

een beperking. Sowieso heb je natuurlijk de implementatie

van het VN-verdrag. Er wordt op dit moment gewerkt aan

een vijfjarige werkagenda. In het wetsvoorstel Versterking

regie volkshuisvesting zit ook een verplichting. Dat heb ik

net verteld. Een vrijwillige NEN-norm voor toegankelijk

bouwen heb ik laatst in ontvangst genomen. Ik heb geen

cijfers van de ontwikkeling van het woningaanbod specifiek

voor jongeren met een handicap, maar de aandacht voor

dit onderwerp is er zeer zeker.

Dan een onderwerp dat ik nog goed ken uit het verleden,

toen ik woordvoerder zorg was in deze Kamer. Dat gaat

over de aanpassingen aan huizen die via de Wet maatschappelijke ondersteuning zijn gedaan en die eruit gehaald

worden bij een volgende bewoner. Dat is eigenlijk zonde

van het geld en de voorzieningen. Mevrouw Welzijn vroeg

aan mij hoe ik daarmee omga. Zoals gezegd, er zijn verschillende woningaanpassingen die vanuit de Wmo worden

aangebracht in woningen, zoals een traplift of een extra

brede doorgang voor een rolstoel. Een deel van die aanpassingen zit natuurlijk vast in de woning, die krijg je er niet

uit. Maar zaken die wel losgehaald kunnen worden, zoals

trapliften, kunnen worden hergebruikt. Gemeenten kunnen

in hun inkoopeisen opnemen hoe leveranciers en fabrikanten daarmee omgaan. Ik zal aan de staatssecretaris LMZ …

Dat is Langdurige en Maatschappelijke Zorg, stel ik mij zo

voor. Vicky. Ik zal haar verzoeken om dit nogmaals bij de

VNG onder de aandacht te brengen.

Voorzitter. Dan vervolg ik met de positie van mbo's bij studentenhuisvesting. Mbo-studenten moeten natuurlijk

gelijkwaardige mogelijkheden krijgen voor huisvestiging

in vergelijking met hbo- en wo-studenten. Toegang tot

huisvesting moet voor hen ook gewoon vanzelfsprekend

zijn. Op ons verzoek is de MBO Raad aangesloten bij de

uitvoering van het Landelijk Actieplan Studentenhuisvesting

en het Landelijk Platform Studentenhuisvesting om de

positie van die mbo'ers te versterken. Via die twee, dit

actieplan en dit platform, doen we een oproep richting

huisvesters waarin wij uitspreken dat wij verwachten dat

mbo-studenten toegelaten worden tot huisvesting en dat

er geen belemmeringen opgeworpen worden omdat zij

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-11

mbo-student zijn. Ze moeten ook meegenomen worden in

de landelijke monitor voor de studentenhuisvesting. Daarnaast kunnen in verschillende studentensteden mbo-studenten inmiddels meedoen met de introductieweek. Dat is

natuurlijk ook een goed moment om contact te leggen en

op die manier een plek te vinden in studentenhuizen.

Voorzitter. Dan is nog aan mij gevraagd hoe het nou

eigenlijk zit met voorrangsregelingen voor buitenlandse

studenten. Mevrouw De Vos vroeg dat. Ik kijk haar nu aan.

Het tekort aan studentenwoningen betreft zowel Nederlandse als buitenlandse studenten. Het aantal buitenlandse

studenten is in de afgelopen twintig jaar sterk gestegen.

Daarover zijn meerdere debatten geweest met mijn collega's

van Onderwijs. De Wet internationalisering in balans wordt

al ingezet om de stijging van het aantal buitenlandse studenten beter in evenwicht te brengen. En dat is succesvol.

Onderwijsinstellingen melden nu al een minder grote groei

van het aantal buitenlandse studenten. Ik zie daarom geen

reden om hier regels voor te maken, los van de vraag of

dat wel aan mij is. Dit lijkt mij veel meer een debat dat u

met de minister van OCW moet voeren, omdat hij degene

is die verantwoordelijk is voor die wet.

Ten aanzien van het vergunningstelsel heb ik de heer De

Hoop al antwoord gegeven.

Mevrouw De Vos vroeg aan mij verder te gaan met het

wetsvoorstel om voorrang voor statushouders te verbieden.

Dat ben ik aan het doen. Op de consultatie hebben heel

veel partijen gereageerd, waaronder ook veel gemeenten.

Ik zag vanochtend dat inwoners die het niet eens zijn met

de inbreng van gemeentes in de internetconsultatie inmiddels brieven aan het sturen zijn naar hun colleges van B en

W, waarin zij schrijven dat zij een andere mening zijn toegedaan. Dat zie je trouwens ook een klein beetje in de

internetconsultatie. Een deel zegt: ga zo door, heel goed.

Een ander deel zegt: "Ho, wacht eens eventjes. Hoe krijgen

wij dan statushouders gehuisvest?"

Voorzitter. Ik vind het belangrijk dat we uitgaan van de

kracht van statushouders. Dit zijn mensen die in staat zijn

geweest om door woestijnen, zeeën en andere landen te

reizen en hier uiteindelijk aan te komen. Uit onderzoek blijkt

ook dat heel veel van hen naar Nederland komen omdat ze

hier vrienden en familie hebben. Inmiddels blijkt trouwens

ook dat sinds de rechter heeft uitgesproken dat vluchtelingen aan het werk mogen, er 10.000 arbeidsvergunningen

zijn gekomen. Dat emotioneerde mij bijna. Wat wij in dit

land doen met vluchtelingen en statushouders, komt bijna

neer op het hospitaliseren van deze groep. Dat is een groot

woord, maar het komt wel elke keer mij op. Volgens mij

moeten wij uitgaan van de kracht en het eigen initiatief van

deze mensen. Daarnaast vind ik het niet meer dan redelijk

om ze geen voorrang meer te geven op sociale huurwoningen terwijl de wachttijd voor sociale huurwoning zo langzamerhand tien jaar is. Ik ga dus verder met het wetsvoorstel,

maar ik ga uiteraard wel in gesprek met gemeenten om te

kijken wat dat betekent voor de huisvesting van deze groep

mensen die hier in Nederland is. Het is dat ik hier gisteren

bijna tweeënhalf uur heb gezeten voor het vragenuur en

de stemmingen, anders had ik gisteren al een vervolggesprek met de VNG, het IPO en Aedes gehad. Dat wordt nu

zo snel als mogelijk opnieuw ingepland.

De voorzitterVoorzitter

U heeft een interruptie van meneer De Hoop.

GroenLinks-PvdADe heer De HoopGroenLinks-PvdA

Die lange wachtrijen zijn natuurlijk des te meer reden om

de regelingen voor woningbouwcorporaties te versoepelen,

maar dat debat voeren we wel weer een andere keer. Ik heb

nog een andere vraag voor de minister, over de vergunningsplicht. We hebben het namelijk gehad over de plicht

voor verhuurders, maar in het debat was er ook de discussie

of je dat niet ook voor makelaars moet willen, omdat uit

het onderzoek met die mysteryguest bleek dat 80% van de

makelaars toch meegaat in het verzoek om onderscheid te

maken. Ik ben benieuwd of de minister op dat onderdeel,

zo'n vergunningsplicht, ook nog een reactie heeft.

Minister KeijzerMinister

Ik kijk even in mijn aantekeningen of ik dit zo snel kan vinden. Het is denk ik wel goed om met elkaar vast te stellen

dat de hoeveelheid makelaars die dit doet, daalt. Het was

80% en het is nu 73%. Daar zien we wel een goede lijn.

Zoals ik aan het begin heb gezegd ten aanzien van alle

mogelijkheden die ik heb: ik wil gewoon verder op deze

weg om te blijven werken aan bewustwording en aan meldingsbereidheid. Maar ik ben niet voornemens om een

vergunningstelsel in te richten. Volgens mij heeft deze

groep, deze branchevereniging aangegeven dat zij ook van

deze situatie af willen. Zij hebben eigen codes waaraan zij

zich hebben te houden. Ik wil dat graag de komende tijd

voortzetten.

De voorzitterVoorzitter

Een vervolgvraag van de heer De Hoop.

GroenLinks-PvdADe heer De HoopGroenLinks-PvdA

Toch heel kort. De minister werkt dus aan een huurregister.

Zou zij in dat traject willen kijken of we misschien toch niet

iets extra's voor makelaars moeten doen? De minister zegt

dat het van 80% naar 73% is gegaan. Ik ben het met haar

eens dat dit beter is, maar het is nog steeds heel erg veel.

Ik zou de minister toch willen vragen of ze in overweging

wil nemen om in het traject met het huurregister toch nog

een keer extra goed naar de situatie bij makelaars te kijken

en om daar misschien een gesprek met Vastgoed Nederland

over te voeren. Zij geven namelijk zelf ook aan dat ze hier

wel behoefte aan hebben.

Minister KeijzerMinister

Dan zou ik tegen de vastgoedvereniging willen zeggen:

spreek uw makelaar hierop aan. Dat is volgens mij de beste

manier om dit te doen. Ik zou zeggen: spreek uw makelaar

hierop aan en wees duidelijk; als u hoort bij het percentage

van makelaars die er zo mee omgaan, bent u voor ons straks

niet meer een serieuze zakelijke partner. Volgens mij gaat

daar veel meer effect van uit dan van het toevoegen van

weer extra regels aan dit toch al qua regels overbelaste

land.

De voorzitterVoorzitter

Er is nog een interruptie voor u van mevrouw De Vos.

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-12

FVDMevrouw De VosFVD

Het is goed om te horen dat de minister vaart wil maken

met de invoering van het verbod op het geven van voorrang

aan statushouders bij sociale huurwoningen. Maar ik vind

dat toch wel heel lastig te rijmen met de maatregel van

minister Faber, die min of meer tegelijkertijd heeft aangekondigd om gemeentes €35.000 per gehuisveste statushouder toe te kennen. Ik heb daar in mijn betoog ook vragen

over gesteld. We hebben het vandaag heel uitgebreid over

toch voornamelijk subjectieve ervaringen van mensen met

discriminatie, maar dit is volgens mij een heel concrete

vorm van het aanwakkeren van discriminatie door de

overheid. Ik zou daar toch wel heel graag een reactie op

willen horen.

Minister KeijzerMinister

Ik zou tegen mevrouw De Vos willen zeggen dat zij trapt in

het frame dat er licht zit tussen het beleid van collega Faber

en mij, want dat is niet zo. Dit is een subsidieregeling die

één jaar geldt en die is bedoeld om iets te doen aan de

situatie in asielzoekerscentra. Daar verblijven nog steeds

veel en veel te veel mensen met een verblijfsvergunning

en zij probeert daar wat aan te doen door het ook financieel

aantrekkelijker te maken voor gemeentes om huisvesting

te realiseren voor statushouders. Ik snap dat.

Ik heb toen ik nog Kamerlid was hier zelf ook weleens

debatten gevoerd over Ter Apel en het is gewoon een probleem dat te veel statushouders nu in de azc's verblijven.

Dat geeft trouwens ook aan dat de huidige wet- en regelgeving niet werkt. We hebben nu een taakstelling, we hebben

nu voorrang voor statushouders en toch zijn er heel veel

gemeenten die niet kunnen voldoen aan deze taakstelling.

Dat geeft alleen maar aan dat het huidige systeem vastgelopen is en dat we op een andere manier moeten gaan kijken naar het huisvesten van statushouders, en überhaupt

naar het huisvesten van mensen die op zoek zijn naar een

woning.

We moeten dat doen door te bouwen, door onbeperkt te

bouwen. Ik zeg daarbij richting Beckerman dat we daarbij

ook moeten kijken hoe we zo veel mogelijk woonplekken

kunnen vinden, want daar heeft zij gelijk in. En een van de

manieren om dat te doen is te kiezen voor woningdelen.

Onze eigen twintigers — ik zeg daar maar even bij: ongeacht

de kleur van hun huid of het geloof dat zij aanhangen —

verblijven inmiddels met z'n drieën in een tweekamerappartement of een driekamerappartement. Ik vind dat je op

dezelfde manier kunt kijken naar de huisvesting van statushouders.

FVDMevrouw De VosFVD

Het klopt dat de asielzoekerscentra vol zitten, maar het klopt

ook dat de Nederlandse woningmarkt op slot zit. En hoe

meer statushouders je op die woningmarkt toelaat, hoe

verder die dicht zal slibben. De minister kan toch niet ontkennen dat als een gemeente geld krijgt, €30.000, om een

statushouder te huisvesten dat ervoor zal zorgen dat statushouders worden voorgetrokken boven Nederlanders.

Minister KeijzerMinister

Ik heb nieuws voor mevrouw De Vos: deze mensen worden

niet toegelaten tot de woningmarkt. Ze zijn er al. Dit zijn

mensen die op basis van de huidige wet- en regelgeving

een verblijfsvergunning hebben. Dus ze mogen hier al

komen. Ik vind, denk ik, met vrouw De Vos dat er een eind

moet komen aan de voorrang op een sociale huurwoning.

Volgens mij delen wij dat compleet, maar je zult wel moeten

kijken hoe deze mensen aan huisvesting kunnen komen.

Het is op dit moment wat het is en ik ben samen met collega

Faber echt bezig om te kijken hoe we dit probleem kunnen

oplossen. Maar zeggen "zoek 't maar uit" en vervolgens de

hoeveelheid dak- en thuislozen zien stijgen heeft ook niet

mijn voorkeur. Ik vind dat we uit moeten gaan van de kracht

van deze mensen. We moeten bezien hoe we die op andere

manieren kunnen begeleiden naar het vinden van een huis.

In mijn woorden "begeleiden naar het vinden van een huis"

klinkt alweer veel te veel door dat deze mensen ziek, zwak

en misselijk zouden zijn, dat ze kwetsbaar zouden zijn. Nee,

het zijn de sterksten die in staat zijn geweest om hier te

komen!

Ik vind dat we uit mogen gaan van de kracht van deze

mensen en daar ook een beroep op kunnen doen, maar dat

is toekomstig beleid. We zitten nu in de situatie waarin we

zitten en als we niks doen, is straks een op de twee mensen

in een azc een statushouder. En dat is gewoon niet iets wat

voort kan duren. Het komt dan aan op goed bestuur om te

kijken hoe we daar in de komende tijd andere oplossingen

voor kunnen vinden dan voorrang op een sociale huurwoning, iets wat nu nog onderdeel is van de wet.

De voorzitterVoorzitter

Laatste keer, mevrouw De Vos.

FVDMevrouw De VosFVD

Ja, tot slot, voorzitter. Het is een feit dat er op dit moment

een gigantisch tekort is op de woningmarkt. Op het moment

dat dit kabinet ervoor kiest om €30.000 aan een gemeente

te geven om een statushouder te huisvesten, dan zal dat in

de praktijk betekenen dat die statushouder meer kans maakt

op een woning dan een andere woningzoekende en dat

statushouders dus worden voorgetrokken boven Nederlanders. Dat vind ik heel schrijnend.

Minister KeijzerMinister

Ik zie dat anders. Ik ben bezig met het afschaffen van de

voorrang voor statushouders. Totdat dat zo is, moeten wij

kijken hoe we mensen op andere manieren een plek kunnen

geven, omdat gemeentes vanwege de woningnood niet in

staat zijn om aan de taakstelling te voldoen. Ik ben afgelopen vrijdag in Middenmeer geweest. Daar heeft de

gemeente met gebruikmaking van subsidies van het Rijk

48 woonplekken gerealiseerd waar een combinatie gemaakt

wordt van statushouders, Oekraïners en spoedzoekers. Daar

heeft de gemeente Middenmeer er ook al voor gekozen om

drie statushouders in een drieslaapkamercabinewooneenheid te plaatsen. Dat is echt hoe ik het naar de toekomst

toe zie. Dat is echt een van de manieren om hier in de toekomst mee om te gaan.

DENKDe heer El AbassiDENK

Ik hoorde de minister aangeven dat we precies en secuur

moeten zijn. Ik hoop dat de minister als ze straks een keer

bij een programma aansluit, ook precies en secuur is in

haar woorden.

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-13

Dan wil ik teruggaan naar die 73%. Inderdaad, in 2022 was

het 80% en in 2023 was het 73%, wat nog steeds enorm

veel is. Maar van 2024 hebben we nog niks gezien. Ik zou

de minister willen vragen wanneer we het eerstvolgende

onderzoek kunnen verwachten.

Minister KeijzerMinister

Daar heb ik net uitgebreid antwoord op gegeven. De heer

El Abassi vraagt naar de monitor. Daar heb ik net uitgebreid

antwoord op gegeven.

DENKDe heer El AbassiDENK

Als het mag van de voorzitter, zeg ik het volgende. Ik heb

de minister alleen horen aangeven dat het in ieder geval

doorgaat voor een termijn van vier jaar, maar niet wanneer

het eerstvolgende onderzoek verwacht wordt.

Minister KeijzerMinister

Eind dit jaar, heb ik volgens mij net gezegd.

De voorzitterVoorzitter

Dat klopt. Eind dit jaar inderdaad, meneer El Abassi. Daar

is uitgebreid op ingegaan in een klein debatje met volgens

mij de heer Bamenga. Hebt u nog een andere vraag? Anders

zou ik de minister graag willen verzoeken om verder te

gaan.

DENKDe heer El AbassiDENK

Ja, voorzitter. Daar wil ik op doorpakken. Fijn dat het eind

dit jaar komt. Ik zou de minister het volgende willen vragen.

De minister werd door meneer De Hoop geconfronteerd

met het punt dat de vastgoedbedrijven ook denken aan een

vergunningsplicht. Laten we die vergunningsplicht nog

even laten voor wat het is. Het viel me vooral op dat de

minister het erover had dat die 73%, die aan het eind van

het jaar zomaar weer veel hoger kan liggen, bewust of

onbewust op verzoek discrimineert, en dat de minister

daarvan zei: "Dat moeten die vastgoedbedrijven maar

oplossen. Die moeten dat maar aangeven. Die moeten een

tik op de vingers geven aan deze vastgoedmakelaars." Is

dat hoe ik het mag begrijpen, zou ik de minister willen vragen.

Minister KeijzerMinister

De vraag is wat nou het meest effectief is, het invoeren van

een landelijk vergunningsstelsel en vervolgens een handhavingssysteem daarop of gewoon een makelaar die werk,

handel, omzet kwijtraakt als de eigenaar van het vastgoed

tegen hem zegt: als ik een melding van jou zie waarbij je

discrimineert, krijg je van mij geen huizen meer in de verhuur. Ik denk dat dat laatste vele malen effectiever is.

De voorzitterVoorzitter

De laatste keer, meneer El Abassi.

DENKDe heer El AbassiDENK

Inderdaad, voorzitter. Ik denk niet dat de vastgoedbedrijven

in de maatschappij een rol hebben om discriminatie te

voorkomen. Ik denk dat vastgoedbedrijven een heel andere

reden hebben waarom ze bestaan en waarom ze leven. Ik

zou dus echt richting de minister willen aangeven ervoor

te waken dit juist in handen van de vastgoedbedrijven te

leggen. Ik wil de minister het volgende vragen. We doen

dit nergens; dit is ongekend. Als er ergens een haatprediker

is, zeggen we ook niet dat de stichting of de vereniging die

haatprediker maar moet aanspreken. Nee, wij hebben als

overheid een rol daarin. Als er iets gebeurt wat wettelijk

niet mag, moeten wij ingrijpen. Ik vind het passief van de

minister om te zeggen dat de sector het zelf maar moet

oplossen. Ik merk hier dat we afspraken maken. Er is geen

overzicht van de controles, want het gebeurt door alle

gemeentes, er is geen handhaving en er zijn geen sancties.

Ik zou de minister toch willen vragen hoe we dit kunnen

doen. Hoe kunnen we toch tot sancties en handhaving

komen?

Minister KeijzerMinister

Ik zou ook willen dat moskeeverenigingen haatpredikers

niet uitnodigen. Dat is de beste manier om een einde te

maken aan dat soort vreselijke teksten. Zo zie ik het hier

ook. We hebben een wet. Daar heeft iedereen zich aan te

houden. We hebben een systeem opgetuigd waarin meldingen kunnen worden gedaan. We hebben een makelaarsbranche die codes heeft waaraan ze zich hebben te houden.

Vastgoedbeheerdersorganisaties nemen makelaars in de

arm om een huurwoning te verhuren. Je kunt volgens mij

geen beter systeem hebben dan als zij als laatste stap in

dit systeem kunnen zeggen: van mij krijg je geen handel

meer als ik te horen krijg dat jij in de melding zit. Dat was

ook waar ik op reageerde in de richting van de heer De

Hoop.

Tot slot. Helemaal aan het begin had de heer El Abassi zo'n

tussenzinnetje. Maar het gerechtshof heeft inmiddels vastgesteld dat ik genuanceerd ben geweest in mijn uitlatingen.

Daardoor waren ze niet onnodig grievend en daarmee

waren ze ook niet strafbaar. Ik denk dat het goed is dat als

de heer El Abassi dit soort dingen zegt, hij het ook helemaal

vertelt.

DENKDe heer El AbassiDENK

Voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

U heeft al een derde keer op dit punt gehad, meneer El

Abassi. U kunt er straks in uw tweede termijn nog op

ingaan. Het blijft nu heen en weer gaan en ik zou graag

verdergaan met de interrupties. Mevrouw Welzijn.

NSCMevrouw WelzijnNSC

Ik zat nog even te herkauwen. Als het mag, wil ik een klein

beetje terugspoelen naar de kapitaalvernietiging van aanpassingen. Ik heb de minister horen zeggen dat er ook wordt

bekeken of we er slimmer mee kunnen omgegaan, bijvoorbeeld door aanpassingen die weggehaald moeten worden

te hergebruiken op een andere plek. Ik vind het trouwens

slim dat daar op die manier naar gekeken wordt. Maar mij

vraag is vanuit de optiek van de verhuurder. Die ervaart

bepaalde belemmeringen. Aan de ene kant heb je de

huurder, de persoon met de beperking, die belemmeringen

ervaart, maar aan de andere kant heb je ook een verhuurder

die belemmeringen ervaart in het huisvesten van deze

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-14

doelgroep. Als je het bekijkt vanuit het oogpunt van die

verhuurder, wordt er dan in de optiek van de minister

genoeg gedaan om ervoor te zorgen dat het risico op kapitaalvernietiging voor die verhuurder geminimaliseerd

wordt? Vandaar dat ik eerder ook de vraag stelde of de

minister bereid is om specifiek daar nog eens naar te kijken.

Minister KeijzerMinister

Dit soort aanpassingen aan woningen worden via de Wet

maatschappelijke ondersteuning betaald door de gemeente.

Daar zit dus ook de kapitaalvernietiging en daarom hebben

gemeenten ook de mogelijkheid om in hun inkoopprijzen

op te nemen hoe leveranciers en fabrikanten omgaan met

duurzaamheid en hergebruik van dit soort onderdelen. Dat

is niet mijn toko, zeg ik in de richting van mevrouw Welzijn.

Het ligt bij VWS. Daarom heb ik zojuist ook gezegd dat dit

aan de orde moet komen in een gesprek tussen de VNG en

de desbetreffende staatssecretaris.

De voorzitterVoorzitter

Mevrouw Welzijn, laatste keer op dit punt.

NSCMevrouw WelzijnNSC

Dank aan de minister voor de beantwoording. Het lijkt alsof

de minister zegt dat de verhuurder dus geen kosten te

maken heeft bij de huisvesting van doelgroepen — "mensen" is een beter woord — die een beperking hebben. Maar

dat is niet mijn ervaring uit het veld. Ik wil de minister dus

toch vragen om het in ieder geval een keer aan te kaarten

in de gesprekken die zij toch al heeft met de verschillende

sectoren. Er blijft namelijk bij mij een knagend gevoel dat

er daar iets toch nog niet helemaal recht zit.

Minister KeijzerMinister

Een van de laatste wijzigingen van het Bbl is bijvoorbeeld

het verlagen van de drempel. Er zit een toegankelijkheidseis

in de kosten van nieuwbouwwoningen. Maar waar het echt

aankomt op specifieke aanpassingen zoals een traplift, een

bredere ingang of een oprit naar een woning, zit het voor

zover ik weet in de financiering. Misschien is het gewijzigd

— dat zou kunnen — maar volgens mij is dat niet zo en zit

het in de Wmo-vergoedingen. Het is maar net over welke

aanpassing aan de woning, welke inrichtingseis, welke

toegankelijkheidseis je het hebt. Wat in het Bbl zit, zit

gewoon in de stichtingskosten van een woning. Waar er

op een gegeven moment iets wordt aangepast, is dat een

investering vanuit de Wmo of van mensen zelf als het niet

wordt vergoed in het kader van de Wmo. Maar u overvraagt

mij nu compleet. Ik ben eigenlijk iets aan het doen wat

levensgevaarlijk is, namelijk antwoorden geven voor een

collega van mij. Dat moet ik eigenlijk niet doen. Dit is echt

een onderwerp dat thuishoort in een VWS-debat.

in dit debat ten opzichte van als we dit debat niet hadden

gehad?

Minister KeijzerMinister

Dat is aan de Kamer. De Kamer houdt een debat. Ik kom

namens het kabinet antwoord geven op de vragen. Ik heb

u verteld over het uitgebreide beleid dat wij hebben, dat

overigens nog maar een jaar en drie maanden draait, als

het gaat over de Wet goed verhuurderschap en het meldpunt.

SPMevrouw BeckermanSP

Maar de Kamer heeft heel veel suggesties gedaan. Daar

hoor ik heel veel "nee" op. Tegelijkertijd zien we dat er nog

steeds heel veel discriminatie plaatsvindt. Het percentage

van 73% is heel vaak genoemd. Is de minister niet met ons

van mening dat er toch wat extra moet worden gedaan?

En ja, ik ben een heel groot voorstander van de Wet goed

verhuurderschap, maar die valt of staat nu heel erg met de

meldingsbereidheid van huurders in toch vaak of in ieder

geval niet zelden precaire of ingewikkelde omstandigheden.

Dat maakt het ingewikkeld. Heel veel van de voorstellen die

Kamerleden doen, gaan juist over: moet je als overheid niet

meer doen, in handhavingscapaciteit, in de aanpak van de

foute verhuurbemiddelaars? Ik doe niet opnieuw een extra

SP-voorstel, maar ik vraag wel aan de minister wat zij nou

zelf extra zou willen doen om discriminatie aan te pakken.

Minister KeijzerMinister

Er gebeurt al zo veel. Dat is hier het punt van. In al mijn

antwoorden heb ik het gehad over communicatiecampagnes. Ik heb het gehad over gesprekken die ik met gemeentes

voer. Ik heb het gehad over gesprekken die gemeentes met

de antidiscriminatiebureaus voeren. Er gebeurt juist al zo

heel veel. Volgens mij moeten we deze weg die we ingeslagen zijn gewoon voortzetten. Het heeft effect. Uit de derde

monitor blijkt dat het percentage van makelaars die direct

of indirect mee willen werken aan een discriminerend verzoek van 80% naar 73% is gedaald, dus het heeft effect. Het

is nog veel. Maar als we dit beleid stug voortzetten en dit

percentage in de tijd steeds verder daalt, dan zijn we volgens mij buitengewoon goed bezig. Bij mijn ouders hing

langs de trap een spreuk: al wie naar volmaaktheid zoekt,

die tast gelijk een blinde, want volmaaktheid is in deze

wereld niet te vinden. Dat is helaas ook zo. Daarom vind ik

het op zichzelf heel goed dat wij dit debat met elkaar voeren.

Het is weer een moment om de norm vast te stellen: hoe

gaan wij om met elkaar in dit land? Er zit uitgebreid beleid

op en daar gaan we ook stug mee door. Maar ik denk niet

dat het beter wordt door daar nog een schepje bovenop te

doen, nog los van het feit dat ik me afvraag of de voorstellen

zoals vergunningstelsels voor verhuurders of extra verplichtingen voor wie dan ook dit probleem uiteindelijk volledig

zullen wegnemen. Hoe graag ik dat trouwens ook zou willen.

De voorzitterVoorzitter

Dan ga ik verder met de volgende interruptie, minister. Dat

is een interruptie van mevrouw Beckerman.

De voorzitterVoorzitter

Laatste keer, mevrouw Beckerman.

SPMevrouw BeckermanSP

Ik interrumpeer altijd vaak bij debatten, maar ik dacht: ik

blijf even zitten. We zijn nu bijna aan het einde van de

beantwoording. Wat is er nou eigenlijk extra bij gekomen

SPMevrouw BeckermanSP

Wat ik nu lastig vind, is dat we zeggen: ja, we zijn van 80%

naar 73% gegaan, dus het gaat goed. Driekwart wil dus

ingaan op de discriminatieverzoeken en dat is gigantisch.

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-15

Daar zit het. Ik vind een campagne en mooie posters hartstikke leuk, maar dat is genezen. Het is huurders erop wijzen

dat ze als iets al gebeurd is een melding kunnen doen en

mijn vraag zit heel erg op hoe je het voorkomt. Zouden we

niet juist op dat voorkomen extra stappen moeten zetten?

Driekwart wil er nog steeds op ingaan. De minister zei "ik

heb die monitor nog voor vier jaar aanbesteed", maar dan

zijn we er over tien jaar ook nog niet en daar zit het op.

Moet u niet meer doen om te voorkomen in plaats van om

te genezen? Dan zou u misschien ook wat minder kunnen

doen om het te genezen.

Minister KeijzerMinister

Graag, maar we weten allemaal dat het ook een beetje in

de mens ingebakken zit om iemand op te zoeken die op

hem lijkt. Dat is iets biologisch, iets sociologisch. Over

situaties waarin dat leidt tot dit soort discriminatie ben ik

buitengewoon duidelijk geweest in het begin het debat,

over dat 73% van de 203 makelaars in dat mysterycallonderzoek direct of indirect wilde meewerken aan discriminatie,

dus verschil maken op basis van achternaam, huidskleur.

Wat mij betreft is dat ook onacceptabel. Ik denk dat we met

elkaar gewoon stug voort moeten gaan op deze weg. Waar

vastgoedbeheerders zeggen "wij willen hiervanaf" zeg ik:

heb een gesprek daarover met je makelaar en zeg ook

gewoon "moet u luisteren, als u een keer in een melding

naar boven komt, bent u mijn handel kwijt". Volgens mij is

dat de manier om hier met elkaar mee om te gaan.

D66De heer BamengaD66

Ik was blij om in ieder geval de motivatie van de minister

in haar inleiding te horen, om te horen dat het feit dat zij

niet wil discrimineren voortkomt uit intrinsieke motivatie.

De minister haalde de Bijbel aan om dat duidelijk te maken

en ook het feit dat ze al jarenlang de eed heeft afgelegd.

Maar dan hoor ik vervolgens het verhaal over vluchtelingen.

Op zich ben ik het ermee eens — voordat ik in de Kamer

zat, werkte ik al jaren met vluchtelingen — dat ze inderdaad

een enorme veerkracht hebben, een enorme eigen kracht.

Dat is heel goed. Het mooie daarvan is natuurlijk dat ze op

het moment dat ze in Nederland aankomen en een status

krijgen mee willen doen, mee willen doen op de arbeidsmarkt, mee willen doen op allerlei verschillende manieren.

Dan is het dus ook belangrijk dat ze kunnen integreren en

dus een woning krijgen. Ik snap dus niet waarom de

minister dat wil bemoeilijken, waarom de minister deze

mensen geen eerlijke kans wil geven.

Minister KeijzerMinister

Omdat datzelfde ook geldt voor mensen die al in Nederland

zijn, mensen die aan hun leven willen beginnen, die een

gezin willen beginnen, die bij hun ouders van de zolder af

willen. Ik vind dat je daar gewoon op een eerlijke manier

mee om moet gaan. Dus ik zie niet waarom iemand die hier

een, twee, drie jaar is voorrang moet krijgen op een eigen

sociale huurwoning ten opzichte van een jongere die op

zijn 28ste nog steeds bij zijn ouders op de zolder woont, op

een jonge vrouw die zwanger raakt en het kind moet krijgen

in de achterste slaapkamer bovenaan de trap omdat ze niet

in aanmerking komt voor een woning of op iemand die in

een echtscheiding terechtkomt en ook geen voorrang krijgt

op een sociale huurwoning. Dus gewoon omdat ik vind dat

dat geen eerlijke behandeling is.

De voorzitterVoorzitter

De heer Bamenga, laatste keer op dit punt.

D66De heer BamengaD66

Dit is nou precies wat ik bedoel. Mensen — het maakt niet

uit wie, iedereen in de samenleving — kunnen in een

benarde situatie terechtkomen. Daarom hebben de

gemeenten dus ook de mogelijkheid om bepaalde mensen

een urgentie te geven om maatschappelijke of medische

redenen. Dat geldt dus ook voor statushouders. Nu haalt

de minister een groep eruit. Ze benadeelt één groep en

noemt dat geen discriminatie. Nou, wat mij betreft is dat

wel discriminatie.

Minister KeijzerMinister

Nou, wat mij betreft dus niet. Wat mij betreft dus niet. Het

feit dat je hier bent gekomen en een status krijgt, wil niet

zeggen dat je vervolgens met voorrang aanspraak kunt

maken op een sociale huurwoning. Dat die mensen hier

zijn, is een feit. Dat is ook het debat dat ik met mevrouw De

Vos heb gehad. Je moet dus wel nadenken over: wat dan?

Maar ik vind het niet uit te leggen aan mensen die in de

situaties zitten die ik net kenschetste, bijvoorbeeld iemand

die in een scheidingssituatie terechtkomt. We kennen alle

verhalen uit de krant. Zo iemand kan geen kant op en wordt

dan vervolgens links en rechts jarenlang ingehaald door

iemand die hier twee of drie jaar geleden gekomen is en

een vluchtelingenstatus heeft gekregen. Ik vind dat geen

correcte manier om om te gaan met de woningnood. Wat

is de ultieme oplossing daarvoor? Zo veel mogelijk bouwen,

en, zeg ik met mevrouw Beckerman, woonplekken vinden.

Dat is de oplossing, naast echt iets doen aan de instroom,

want we kunnen de situatie gewoon niet laten voortgaan

zoals die nu voortgaat. Elk jaar een stad ter grootte van

Gouda erbij, is niet te doen. We zullen dus op al die verschillende onderwerpen maatregelen moeten nemen.

De voorzitterVoorzitter

Hoever was u met de beantwoording?

Minister KeijzerMinister

Voorzitter, dit is de laatste vraag. De heer De Groot vroeg

mij nog hoe om te gaan met discriminatie. "Discriminatie"

vind ik hier op zichzelf al een ingewikkeld woord, want discriminatie gaat over ongelijke behandeling en deze vraag

gaat over een alleenstaande ten opzichte van een stel. Er

kunnen soms redenen zijn waarom de een anders behandeld wordt dan de ander. Maar de vraag was: een alleenstaande voldoet aan een inkomenseis; moeten de alleenstaande en een stel dat ongeveer hetzelfde inkomen heeft

niet gelijk behandeld worden? De Algemene wet gelijke

behandeling, die geldt voor particulieren, verbiedt discriminatie op grond van burgerlijke staat. Alleenstaanden kunnen

aan deze wet bescherming ontlenen als zij gediscrimineerd

worden ten opzichte van mensen die samen met een partner

een woning willen huren. Indirect onderscheid kan objectief

gerechtvaardigd zijn als er sprake is van een legitiem doel

en de middelen om dit doel te bereiken passend en noodzakelijk zijn. Ik zei eerder ook tegen de heer El Abassi dat

als je je gediscrimineerd voelt, dat niet wil zeggen dat je

ook gediscrimineerd wordt. Een legitiem doel kan mogelijk

worden gevonden in de zorg voor een goede verdeling van

schaarse woonruimte. Het is dan ook het College voor de

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-16

Rechten van de Mens dat kan beoordelen of er in een

voorkomend geval sprake is van onderscheid ten aanzien

van alleenstaanden of dat in er in dit geval voor die ongelijke behandeling, althans ervaren ongelijke behandeling,

een rechtvaardiging kan worden gegeven.

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid El Abassi.

Dat was de laatste vraag die aan mij gesteld is.

Zij krijgt nr. 1302 (32847).

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel, minister. We gaan verder met de tweede termijn

van de Kamer. Meneer El Abassi, DENK.

DENKDe heer El AbassiDENK

Dan de laatste.

DENKDe heer El AbassiDENK

Ik hoop dat het lukt, voorzitter.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat veel discriminerende praktijken op de

woningmarkt ontstaan door onbewuste vooroordelen of

systematische uitsluiting;

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat makelaars die zich schuldig maken aan

discriminatie zelden of nooit harde consequenties ondervinden;

overwegende dat potentiële huurders en kopers recht

hebben om te weten welke makelaars discriminerende

praktijken hanteren;

overwegende dat in andere sectoren verplichte antidiscriminatietrainingen effectief blijken;

verzoekt de regering een openbaar register in te voeren

waarin makelaars en verhuurders die herhaaldelijk schuldig

zijn bevonden aan discriminatie worden opgenomen,

verzoekt de regering verhuurders en makelaars wettelijk te

verplichten om periodiek een antidiscriminatietraining te

volgen als voorwaarde voor het behouden van hun vergunning of certificering,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid El Abassi.

en gaat over tot de orde van de dag.

Zij krijgt nr. 1303 (32847).

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid El Abassi.

Zij krijgt nr. 1301 (32847).

DENKDe heer El AbassiDENK

Dank u wel, voorzitter.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat uit onderzoek blijkt dat discriminatie op

de woningmarkt structureel voorkomt;

constaterende dat zeven op de tien gedupeerden geen

melding maken van discriminatie, waardoor de omvang

van het probleem onderschat wordt;

overwegende dat mysteryguestonderzoek effectief is in het

blootleggen van discriminatie;

verzoekt de regering mysteryguestonderzoek structureel in

te zetten en de resultaten hiervan te gebruiken als bewijslast

in strafrechtelijke vervolging van discriminerende verhuurders en bemiddelaars,

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel, meneer El Abassi. Dan ga ik verder met de heer

Bamenga van D66.

D66De heer BamengaD66

De eerste motie.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat jonge mensen met een beperking vaak

niet in aanmerking komen voor woningen die zijn aangepast

op hun beperking;

verzoekt de regering in overleg met de aanbieders te zorgen

dat substantieel meer passende woningen ook opengesteld

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-17

worden voor jonge mensen met een beperking, en de

Kamer voor de begrotingsbehandeling van VRO te informeren over de resultaten,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Bamenga, De

Hoop, Beckerman en El Abassi.

Zij krijgt nr. 1304 (32847).

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat mysterycalls effectief zijn gebleken om

makelaars en verhuurders die actief discrimineren te identificeren, maar dat zij er tot nu toe bijna altijd ongestraft

van afkomen;

verzoekt de regering zorg te dragen dat racisme en discriminatie die naar voren komen uit mysterycalls aangepakt

kunnen worden en hiertoe dit jaar met voorstellen en een

plan van aanpak te komen,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Bamenga, El

Abassi en De Hoop.

D66De heer BamengaD66

Dank u wel.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel, meneer Bamenga. Dan gaan we verder met de

fractie van de SP. Mevrouw Beckerman.

SPMevrouw BeckermanSP

Mijn eerste motie.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat mensen met een migratieachtergrond,

een beperking of een tijdelijke verblijfsstatus structureel

worden uitgesloten bij hypotheekverstrekking, onder andere

door automatische kredietscores en ondoorzichtige acceptatiecriteria;

overwegende dat dit leidt tot institutionele uitsluiting op

de koopwoningmarkt en bijdraagt aan de groeiende ongelijkheid in woningbezit;

verzoekt de regering om hypotheekverstrekkers te verplichten transparant te zijn over hun acceptatiecriteria, het toezicht te versterken op het gebruik van AI en algoritmen bij

kredietbeoordeling, met nadrukkelijke aandacht voor discriminatierisico's, en waar nodig aanvullende wettelijke normen op te stellen ter voorkoming van uitsluiting,

Zij krijgt nr. 1305 (32847).

en gaat over tot de orde van de dag.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Beckerman, De

Hoop, Bamenga en El Abassi.

Zij krijgt nr. 1307 (32847).

constaterende dat bijna de helft van alle mensen met een

migratieachtergrond discriminatie heeft ervaren in de

afgelopen tien jaar;

Motie

De Kamer,

constaterende dat op de woningmarkt discriminatie op

verschillende gronden helaas een hardnekkig en wijdverbreid probleem blijft;

verzoekt de regering voor de begrotingsbehandeling van

VRO met een actieplan te komen om discriminatie op de

woningmarkt fors terug te dringen,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Bamenga en El

Abassi.

Zij krijgt nr. 1306 (32847).

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat shortstaycontracten juridisch zijn bedoeld

voor vakantiewoningen en tijdelijke logies maar steeds

vaker worden misbruikt voor reguliere verhuur, waardoor

huurders geen recht hebben op huurbescherming, maximale huurprijzen of vaste contracten;

constaterende dat uit onderzoek blijkt dat het aanbod van

shortstaywoningen met 45% is toegenomen sinds de

inwerkingtreding van de Wet vaste huurcontracten, en dat

verhuurders deze constructie gebruiken om hoofdprijzen

te vragen en huurbescherming te ontwijken;

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-18

overwegende dat dit leidt tot een dubbele vorm van uitsluiting, waarbij woningzoekenden zonder expatstatus uit de

markt worden gedrukt, terwijl expats worden uitgebuit;

Dan nog een motie over de monitoring van discriminatie.

De meeste partijen hier hadden geen toelichting nodig op

wat discriminatie is.

verzoekt de regering om het gebruik van shortstaycontracten voor reguliere woonruimte wettelijk te beperken en

heldere, afdwingbare criteria vast te leggen voor wat als

"short stay" mag gelden,

Motie

De Kamer,

en gaat over tot de orde van de dag.

gehoord de beraadslaging,

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid Beckerman.

constaterende dat vele mensen nog steeds discriminatie

op de woningmarkt ervaren;

Zij krijgt nr. 1308 (32847).

Kortere moties werken ook, denk ik. Maar goed, dank u wel,

mevrouw Beckerman. Ik zie dat mevrouw Welzijn ook

gebruik wil maken van de tweede termijn.

NSCMevrouw WelzijnNSC

Dank u wel, voorzitter. Als het gaat over de aanpassingen

in de woningen, dan is mijn afdronk dat het voor de

nieuwbouw geregeld is. Dat zit namelijk in het Bbl. Het is

voor het individu geregeld, want dat zit dan in de Wmo.

Dan zie ik een vacuüm in de bestaande bouw. Daarom heb

ik deze motie.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat verhuurders ook na twaalf jaar scheiden

van wonen en zorg nog steeds huiverig zijn om mensen

met een beperking te huisvesten, waardoor deze mensen

discriminatie op de woningmarkt ervaren;

constaterende dat dit vooral te maken heeft met extra kosten die de verhuurder moet maken en die niet helemaal

gedekt worden;

overwegende dat bij verhuizing deze vaak dure aanpassingen weer ongedaan gemaakt moeten worden omdat het

geen gegeven is dat de volgende huurder exact dezelfde

aanpassingen nodig heeft;

verzoekt de regering te onderzoeken wat de opties zijn,

overwegende dat structurele monitoring van belang is om

de ontwikkelingen rondom discriminatie op de woningmarkt

te kunnen volgen en aanpakken;

verzoekt de regering om de jaarlijkse monitoring van discriminatie voort te zetten en middels een brief aan de Kamer

op de jaarlijkse monitor te reageren, en om bekendheid te

geven aan de loketten waar discriminatie gemeld kan worden,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Welzijn en El

Abassi.

Zij krijgt nr. 1310 (32847).

Dank u wel, mevrouw Welzijn. De volgende spreker is

mevrouw De Vos. Ik zie dat zij ook gebruikmaakt van de

tweede termijn.

FVDMevrouw De VosFVD

Dank, voorzitter. Tijdens de eerste termijn heb ik gemerkt

dat de hier aanwezige partijen van mening zijn dat verkopers en verhuurders niet langer vrij mogen kiezen aan wie

zij hun woning verkopen of verhuren. Forum voor Democratie staat pal voor de vrije keus van woningbezitters, maar

tegelijkertijd zien we dat dit kabinet juist beleid voert om

statushouders voor te trekken boven Nederlanders door

gemeenten €30.000 per gehuisveste statushouder te betalen. Daarom twee moties.

Motie

De Kamer,

en gaat over tot de orde van de dag.

gehoord de beraadslaging,

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Welzijn en Vedder.

Zij krijgt nr. 1309 (32847).

NSCMevrouw WelzijnNSC

spreekt uit dat huiseigenaren de vrijheid moeten behouden

om te kiezen aan wie zij hun eigendom willen verkopen dan

wel verhuren,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid De Vos.

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-19

Zij krijgt nr. 1311 (32847).

en gaat over tot de orde van de dag.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden De Hoop, Beckerman en Bamenga.

Zij krijgt nr. 1313 (32847).

constaterende dat gemeenten een vergoeding van €30.000

ontvangen voor iedere statushouder die zij in een reguliere

woning huisvesten;

Motie

De Kamer,

overwegende dat dit beleid de woningnood verergert en

Nederlandse woningzoekenden uit de markt drukt;

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat de overheid niet zou moeten faciliteren

dat statushouders worden voorgetrokken boven Nederlanders;

verzoekt de regering te stoppen met het verstrekken van

financiële vergoedingen aan gemeenten voor het huisvesten

van statushouders in reguliere woonruimtes,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid De Vos.

Zij krijgt nr. 1312 (32847).

Dank u wel, mevrouw De Vos. Dan krijgt meneer De Hoop

van GroenLinks-PvdA het woord.

GroenLinks-PvdADe heer De HoopGroenLinks-PvdA

Dank, voorzitter. Twee moties.

Motie

De Kamer,

constaterende dat discriminatie op de woningmarkt hardnekkig is, vooral in de particuliere huursector;

overwegende dat discriminatie zorgt voor kansenongelijkheid en achterstelling van veel mensen;

verzoekt de regering om met gemeenten te overleggen over

welke instrumenten zij kunnen inzetten tegen discriminatie,

hierbij een algehele verhuurdersvergunning mee te nemen,

en de Kamer hierover te informeren,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid De Hoop.

Zij krijgt nr. 1314 (32847).

GroenLinks-PvdADe heer De HoopGroenLinks-PvdA

Dank.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel, meneer De Hoop. Dan kijk ik even naar

mevrouw Wijen-Nass. Zij wil geen gebruikmaken van de

tweede termijn. De heer De Groot ook niet. Dan schors ik

de vergadering voor tien minuten.

gehoord de beraadslaging,

De vergadering wordt van 17.05 uur tot 17.15 uur geschorst.

constaterende dat discriminerende verzoeken aan makelaars

en bemiddelaars op de woningmarkt regelmatig voorkomen;

De voorzitterVoorzitter

Ik heropen de vergadering. We zijn bij de tweede termijn

van de minister. Aan u het woord.

constaterende dat onderzoek uitwijst dat makelaars en

bemiddelaars op de woningmarkt in 73% van de gevallen

meewerken aan een dergelijk verzoek;

Minister KeijzerMinister

Dank u wel, voorzitter.

overwegende dat discriminatie zorgt voor kansenongelijkheid en achterstelling van veel mensen;

verzoekt de regering om in samenspraak met brancheorganisaties tot mogelijke maatregelen te komen tegen het

faciliteren van discriminatie op de woningmarkt door

makelaars en verhuurbemiddelaars, hierbij een vergunningsplicht en centraal register voor makelaars mee te nemen,

en de Kamer hierover te informeren,

De voorzitterVoorzitter

Mag ik u nog heel even onderbreken, voordat ik u de

appreciaties laat doen? Vanwege de tijd, want er komt om

17.30 uur nog een ander debat achteraan, is er geen tijd

voor uitloop, alleen voor een interruptie door de indiener

bij de moties.

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-20

Minister KeijzerMinister

Zo, streng hoor. Gang is alles, zeggen we bij mij thuis dan.

In de motie op stuk nr. 1301 wordt mij gevraagd om iedereen verplicht op cursus te sturen. Die ontraad ik. Laten we

dat alsjeblieft niet doen. Er zijn namelijk ook heel veel

mensen die zich gewoon netjes gedragen.

De voorzitterVoorzitter

De motie op stuk nr. 1301 is ontraden.

Minister KeijzerMinister

Dan de motie op stuk nr. 1302, van de heer El Abassi, waarin

hij mij vraagt mysteryguestonderzoek te blijven doen. Dat

doen we met de jaarlijkse monitor. Daarmee is die overbodig.

De voorzitterVoorzitter

De motie op stuk nr. 1302 is overbodig.

Minister KeijzerMinister

De motie op stuk nr. 1303: "verzoekt de regering een openbaar register in te voeren waarin makelaars en verhuurders

die zich schuldig maken aan vastgestelde discriminatie

worden opgenomen". De Wet goed verhuurderschap acht

ik voldoende om de problematiek aan te pakken. Ik wil de

resultaten en de werking van de Wet goed verhuurderschap

afwachten en ontraad daarom deze motie.

De voorzitterVoorzitter

De motie op stuk nr. 1303 is ontraden.

de heer Bamenga bedoelt dat gemeentes in hun programmering van de nieuwbouw in het kader van het volkshuisvestingsprogramma rekening moeten houden met jongeren

met een beperking, dan is de motie eigenlijk overbodig,

want dat zit al in het programma Een thuis voor iedereen.

Daarin wordt van gemeentes al verlangd dat zij daar rekening mee houden in hun volkshuisvestingsprogramma. Ik

heb samen met VWS structureel overleg met onder andere

zorgaanbieders over de uitvoering van het programma Een

thuis voor iedereen. De vraag aan de heer Bamenga is dus

eigenlijk welke van de twee hij bedoelt.

D66De heer BamengaD66

Ik bedoel zeker niet dat het een-op-een moet zijn, maar er

is hier een duidelijk vraagstuk, een duidelijk probleem. Ik

doel op het feit dat er jonge mensen met een beperking zijn

die gewoon niet in aanmerking komen voor woningen. Ik

wil dat de minister daar iets extra's voor doet en niet verwijst naar iets wat al gebeurt. Daarom heb ik deze motie

ingediend.

Minister KeijzerMinister

Maar dan begrijp ik 'm zo dat ik in het structureel overleg

met VWS, zorgaanbieders en gemeentes in het kader van

het volkshuisvestingsprogramma de vraag opbreng of er

een mogelijkheid is om in de bestaande voorraad die nu

nog geschikt is voor senioren, woningen toe te wijzen aan

jongeren. Die vraag wil ik absoluut stellen. Met die toevoeging kan ik de motie oordeel Kamer geven. Maar ik ga niet

over datgene wat er op lokaal niveau besloten wordt over

de bestaande voorraad. Dat is echt aan corporaties, en vaak

aan zorgstellingen, in overleg met gemeenten.

De voorzitterVoorzitter

Ik dacht dat ik u zag knikken, meneer Bamenga.

DENKDe heer El AbassiDENK

Ik wil het hebben over de motie op stuk nr. 1302, waar ik

de minister over heb gehoord. Er staat ook nog een tweede

deel, namelijk: "de resultaten hiervan te gebruiken als

bewijslast in strafrechtelijke vervolging van discriminerende

verhuurders en bemiddelaars". Daar heb ik de minister niet

over gehoord.

D66De heer BamengaD66

Ik was aan het knikken, maar ik wil dan ook wel geïnformeerd worden over hoe dat dan verdergaat en wat de

reacties zijn in die gesprekken. Dan weet de Kamer in ieder

geval hoe het verdergaat.

Minister KeijzerMinister

Het lastige is dat er bij die mysteryguest gebruik wordt

gemaakt van een fictief profiel, dus er is geen slachtoffer.

Dan is het heel lastig om vervolgens strafrechtelijke vervolging in te zetten. Dat staat nog los van het feit dat je ook te

maken hebt met bescherming van persoonsgegevens.

Minister KeijzerMinister

Als het goed is, hebben we binnenkort een debat met elkaar

over de Wet versterking regie volkshuisvesting. Wellicht

kan ik dan al vertellen wat er uit dat gesprek gekomen is.

Anders komt dat vast terecht in een van de vele voortgangsrapportages die ik met de Kamer deel.

De voorzitterVoorzitter

U kunt verdergaan met de moties.

Minister KeijzerMinister

Goed. Dan heb ik de motie-Bamenga c.s. op stuk nr. 1304.

Dit is een lastige motie. Als de heer Bamenga bedoelt dat

aanbieders woningen die nu geschikt zijn voor senioren

ook ter beschikking moeten stellen aan jonge mensen met

een beperking, dan moet ik de motie ontraden. We zijn

bezig met het verdelen van schaarste. Dit zijn vaak seniorencomplexen, bijvoorbeeld aanleunwoningen. Maar als

Dan heb ik de motie-Bamenga c.s. op stuk nr. 1305. Daarin

vraagt hij mij zorg te dragen dat racisme en discriminatie

die voortkomen uit mysterycalls worden aangepakt. Daar

heb ik net al het een en ander over gezegd. Daarom moet

ik deze motie ontraden, net als de motie van de heer El

Abassi.

Dan heb ik de motie op stuk nr. 1306.

De voorzitterVoorzitter

De motie op stuk nr. 1305 is ontraden. Een korte interruptie

van de heer Bamenga.

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-21

D66De heer BamengaD66

Volgens mij is dit een ander soort motie. Deze motie geeft

ruimte om aan te geven dat er opvolging komt van die

mysterycalls. Waarom ben je het anders aan het doen? Je

constateert in feite dat er discriminatie is. Dan wil je dat er

op een bepaalde manier opvolging komt. De manier waarop

…

De voorzitterVoorzitter

En uw vraag is?

Dan kom ik bij de motie op stuk nr. 1307, waarin mevrouw

Beckerman met drie andere ondertekenaars aan mij vraagt

om de veronderstelde discriminatie bij hypotheekverstrekkers aan te gaan pakken met allerlei verschillende voorstellen. Ik wil wel kijken wat het probleem hier is. In die zin is

deze motie ontijdig, want ik heb nog geen onderzoek

waaruit blijkt dat dit een structureel probleem is. Ik wil in

gesprek gaan met de verschillende platformen om te vragen

wat het beeld is van veronderstelde of daadwerkelijke discriminatie. Deze motie is daarom op dit moment in ieder

geval ontijdig.

D66De heer BamengaD66

Mijn vraag is of de minister het zo zou willen lezen. Ik word

nu verwezen naar een andere motie die eigenlijk iets anders

zegt. Dit zegt echt iets anders.

De voorzitterVoorzitter

De motie op stuk nr. 1307: ontijdig. Een korte interruptie

van mevrouw Beckerman.

Minister KeijzerMinister

De motie van de heer El Abassi vraagt om strafrechtelijke

opvolging. Hier vraagt u om een andere opvolging. Mysterycalls gebeuren met een fictief profiel. Er is dus geen

daadwerkelijk mens van vlees en bloed dat concreet gedupeerd is. Alleen de intentie om te discrimineren — dat is

het dan namelijk — kan niet worden bestraft. Ook hier geldt

dat het vanwege de bescherming van persoonsgegevens

lastig is om daar opvolging aan te geven. Wat is de opvolging? De opvolging is dat het terechtkomt in de monitor en

dat wij daar vervolgens met elkaar het debat over voeren.

De voorzitterVoorzitter

De minister is duidelijk.

Minister KeijzerMinister

Ik snap wat de heer Bamenga wil, maar ik zou niet weten

hoe.

De voorzitterVoorzitter

Ik heb u twee interrupties gegeven. Wij gaan nu verder met

de volgende motie. De minister was duidelijk. Ik hou ook

een oog op de klok. U zult het met dit antwoord moeten

doen. Minister, u kunt verdergaan met de appreciaties.

Minister KeijzerMinister

De motie op stuk nr. 1306 verzoekt de regering voor de

begrotingsbehandeling van VRO met een actieplan te

komen om discriminatie op de woningmarkt fors terug te

dringen. We hebben al een actieplan. Sinds '21 hebben we

een volledige aanpak van woondiscriminatie. Daar hebben

we het vandaag uitgebreid over gehad. Dus deze motie is

overbodig, want we hebben al een actieplan. Als de heer

Bamenga aan mij vraagt om met verdergaande voorstellen

te komen, zeg ik: daar ben ik in het debat uitgebreid op

ingegaan en dan moet ik de motie ontraden.

De voorzitterVoorzitter

De motie op stuk nr. 1306: overbodig.

Minister KeijzerMinister
SPMevrouw BeckermanSP

Dat vind ik toch net iets te makkelijk. We zijn hier in debat

over discriminatie op de woningmarkt. Als er geen antwoord op is, wil ik de motie best aanpassen naar een

onderzoeksmotie. Simpelweg zeggen dat de motie ontijdig

is omdat we er niks van weten, vind ik een beetje ingewikkeld.

Minister KeijzerMinister

Maar dat is wel feitelijk juist. Ik zeg mevrouw Beckerman

toe dat ik in gesprek ga met de platformen, om te vragen

of zij een beeld hierbij hebben en of er überhaupt een probleem is dat vraagt om een landelijke aanpak.

De voorzitterVoorzitter

Ik denk toch dat u het daarmee zult moeten doen.

SPMevrouw BeckermanSP

Daar wil ik het ook zeker mee doen, maar dan wil ik graag

een datum daarbij. Het is bij een toezegging altijd wel

belangrijk dat we weten wanneer de minister daarop

terugkomt.

De voorzitterVoorzitter

We gaan kijken of u daar ook nog een antwoord op krijgt.

Minister KeijzerMinister

Mevrouw Beckerman overvalt mij met deze motie, dus ik

vind het lastig om daar een datum aan te geven. We hebben

meerdere debatten met elkaar. Ik ga dit gesprek aan en ik

kom daar dan op een gegeven moment op terug. Maar ik

heb op dit moment even geen beeld van de frequentie van

overleggen met hypotheekverstrekkers.

Goed, voorzitter. De motie op stuk nr. 1308. Ik had gedacht

dat u zou zeggen dat die buiten de orde is, omdat die over

shortstaycontracten gaat. Daar kan je van alles van vinden

en daar is ook meerdere keren over gedebatteerd. Deze

motie is dus wat mij betreft buiten de orde, maar dat is

geen optie. Daar gaat u over, voorzitter. Daarom noem ik

'm op dit moment overbodig, omdat er inmiddels over dit

onderwerp een motie is aangenomen van de PVV, ingediend

door de heer Mooiman. Die voer ik uit.

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-22

De voorzitterVoorzitter

De motie op stuk nr. 1308: overbodig.

Er is een interruptie van mevrouw Welzijn over de motie

op stuk nr. 1310.

Minister KeijzerMinister

Voorzitter. Dan heb ik de motie op stuk nr. 1309, van

mevrouw Welzijn. Daarin vraagt zij om te onderzoeken wat

de opties zijn, want bij verhuizing moeten vaak dure aanpassingen weer ongedaan worden gemaakt omdat het geen

gegeven is dat de volgende verhuurder exact dezelfde

aanpassingen nodig heeft. Als mensen met een beperking

discriminatie op de woningmarkt ervaren, is dat uiteraard

een slechte zaak. Het is alleen niet duidelijk waar die ervaren

discriminatie dan over gaat. Het is ook niet duidelijk waar

eventueel de knelpunten zitten. Mogelijk zijn verhuurders

niet bekend met vergoedingsmogelijkheden vanuit de

gemeente, de Wet maatschappelijke ondersteuning. Daarom

ben ik wel bereid om te onderzoeken waar de knelpunten

zitten en wat er mogelijk is om deze weg te nemen, en daar

aan het einde van het jaar verslag over te doen. Ik doe dit

samen met de staatssecretaris Langdurige en Maatschappelijke Zorg. Maar ik zou wel tegen mevrouw Welzijn willen

zeggen dat als een woning voldoet aan het Bbl, daarmee

niet de toegankelijkheid voor iedereen met een beperking

is gegarandeerd. Er zijn mensen met zulke beperkingen dat

het grote aanpassingen aan de woning betreft. Mevrouw

Welzijn knikt. Bij haar introductie kreeg ik een ander idee,

maar zij begrijpt dus wat ik bedoel. Dat is dan goed. Dan

verstaan we elkaar goed.

Dan de motie op stuk nr. 1310.

NSCMevrouw WelzijnNSC

Het gebeurt al. Ik heb inderdaad gehoord dat de minister

dat aangeeft. Dat is ook heel mooi. Maar in het dictum staat

ook nog "en om bekendheid te geven aan de loketten". Zou

de minister daar nog op kunnen reageren?

Minister KeijzerMinister

Dat is geen taak van mij, dat is een taak van de gemeenten.

Dat is één. Twee: er zijn campagnes geweest en ik heb in

het debat verteld dat het ministerie van BZK in 2026 ook

nog met een campagne komt. De motie is dus echt overbodig, want het gebeurt al.

De voorzitterVoorzitter

Dan de motie op stuk nr. 1312.

Minister KeijzerMinister

Dan de motie op stuk nr. 1312. Dit is het terrein van de

minister van AenM. Zij is hiervoor verantwoordelijk. Maar

ik heb uiteengezet waarom het beleid is wat het is en ik

denk haar zo goed te kennen dat ik weet dat zij 'm zou ontraden. Maar misschien is het goed om deze motie in te

dienen in een debat met de minister van AenM, want daar

hoort deze thuis.

De voorzitterVoorzitter

Wat is dan de appreciatie, minister?

De voorzitterVoorzitter

Voor nu is de motie op stuk nr. 1312 ontraden.

Minister KeijzerMinister

Oordeel Kamer.

Minister KeijzerMinister

Ja.

De voorzitterVoorzitter

De motie op stuk nr. 1309: oordeel Kamer.

Minister KeijzerMinister

Dan de motie op stuk nr. 1310, van mevrouw Welzijn, om

de jaarlijkse monitoring van discriminatie voort te zetten

en de Kamer daarover te informeren. Het spijt me, maar

deze is overbodig. Dit doen we namelijk al. Dat heb ik ook

uitgebreid verteld in het debat.

Dan heb ik de motie op stuk nr. 1313, van de heer De Hoop,

waarin hij aan mij vraagt om in samenspraak met brancheorganisaties te komen tot mogelijke maatregelen tegen het

faciliteren van discriminatie op de woningmarkt, en hierbij

een vergunningsplicht en een centraal register voor makelaars mee te nemen. We hebben daar een uitgebreid debat

over gehad. In de Wet goed verhuurderschap zitten allerlei

mogelijkheden. Die wet is nog niet eens zo heel oud. Laten

we dat nou de komende tijd met elkaar doen, voordat we

weer een best verstrekkende vergunningsplicht voor heel

Nederland invoeren. Dus deze motie ontraad ik.

De voorzitterVoorzitter

De motie op stuk nr. 1310: overbodig.

De voorzitterVoorzitter

Motie op stuk nr. 1313: ontraden.

Minister KeijzerMinister

Dan heb ik de motie op stuk nr. 1311, waarin de Kamer

wordt gevraagd om een uitspraak. Het is gebruikelijk dat ik

daar geen oordeel over geef, maar ik hoop dat mevrouw

De Vos vindt dat huiseigenaren op het moment dat zij hun

vrijheid uitoefenen, dat wel moeten doen binnen de grenzen

van de wet.

De voorzitterVoorzitter
Minister KeijzerMinister

Dan de motie op stuk nr. 1314, waarin hij mij vraagt om

met gemeenten in overleg te gaan over welke instrumenten

zij kunnen inzetten en hierbij een algehele verhuurdersvergunning mee te nemen en de Kamer hierover te informeren.

Dit is een beetje hetzelfde als de vorige motie. Ik ontraad

deze motie, deels omdat de heer De Hoop toch wil dat we

aan het werk gaan met een verhuurdersvergunning. Ik heb

gezegd waarom ik dat onverstandig vind. Als hij dat eruit

haalt en aan mij vraagt om met de gemeenten te overleggen

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-23

over welke instrumenten ze in kunnen zetten, is de motie

overbodig. Ik spreek vaak met de gemeenten en ze kennen

de instrumenten die zij hebben op basis van de Wet goed

verhuurderschap.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Als ik het goed heb, hebben we nu alle moties

gehad.

De beraadslaging wordt gesloten.

De voorzitterVoorzitter

De motie op stuk nr. 1314 is overbodig. Er is een interruptie

van de heer De Hoop.

De voorzitterVoorzitter

Ik schors de vergadering voor enkele ogenblikken.

De vergadering wordt van 17.34 uur tot 17.36 uur geschorst.

GroenLinks-PvdADe heer De HoopGroenLinks-PvdA

Een reden waarom ik deze motie heb ingediend, is omdat

ik mij zorgen maak dat op het moment dat dit lokaal wordt

toegepast, de verhuurder die zich hier misdraagt zich verplaatst naar een andere plek in de stad. Ik merk in de

gesprekken die ik met verschillende gemeenten heb, dat

die zorg daar ook leeft. En dat het misschien interessant

kan zijn om te kijken naar een algehele vergunning. Puur

dat meenemen in de gesprekken over de evaluatie van de

Wet goed verhuurderschap lijkt mij daarmee wel een goed

idee. Is de minister daar dan echt niet toe bereid?

Minister KeijzerMinister

Toch even serieus: laten we er toch van uit gaan dat

gemeentes niet gek zijn. In het voorbeeld dat de heer De

Hoop noemt, gaat het om een stad waar blijkbar al een

vergunningsplicht geldt voor de wijk waar de verhuurder

nu zit. Als dan in die gemeente vastgesteld wordt dat de

verhuurder naar een andere stadswijk gaat, is het aan de

gemeente om daarnaar te handelen. Een algemene vergunningsplicht voor verhuurders in Nederland is een heel verstrekkend instrument. In de beleving van de heer De Hoop

is dat iets wat ik dan in een wet moet regelen. Ik vind dat

we met elkaar aan de bak moeten met de Wet goed verhuurderschap, door dit soort debatten met elkaar te voeren om

ook met elkaar dit onderwerp op de agenda te houden,

maar dat we niet tot dit soort ingrijpende vergaande

instrumenten moeten overgaan. Dus in die zin is de motie

niet overbodig. Hij zou overbodig zijn als hij de vergunningsplicht uit het dictum zou halen. Als de heer De Hoop die

erin laat staan — dat blijkt wel uit zijn interruptie — is de

motie ontraden.

De voorzitterVoorzitter

Hij is dus ontraden of overbodig. Meneer De Hoop, één zin

dan nog.

GroenLinks-PvdADe heer De HoopGroenLinks-PvdA

Ik heb nog een onbeantwoorde vraag uit de eerste termijn.

Ik kijk even naar de minister of ze daar nog mee komt. We

hadden het gisteren over het huren. De minister had mij

verteld dat daarop nog antwoord zou komen in tweede

termijn. Dat mag wat mij betreft ook schriftelijk, maar ik wil

wel dat we even scherp hebben wanneer we dat van het

kabinet kunnen verwachten. Als dit nog niet gebeurd is,

neem ik er ook genoegen mee dat we dit aan het einde van

deze week even kunnen horen.

Minister KeijzerMinister

De brief komt aan het begin van Q2. Dat is dus best al heel

vlot. Ja, kijk, lang leve de WhatsApp.

Discriminatie op de woningmarkt

26 maart 2025

TK 68

68-11-24