Terug
Plenair · wetgeving Gecorrigeerd beschikbaar

Instellingswet Adviescollege toetsing regeldruk

Regels omtrent de instelling van het Adviescollege toetsing regeldruk (Instellingswet Adviescollege toetsing regeldruk) (36450) 1e termijn

6 februari 2025 4u 10m

Document

Verslag

10 sprekers · 144 bijdragen

Relevant

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

Instellingswet Adviescollege toetsing regeldruk

Aan de orde is de behandeling van:

- het wetsvoorstel Regels omtrent de instelling van het

Adviescollege toetsing regeldruk (Instellingswet Adviescollege toetsing regeldruk) (36450).

De voorzitterVoorzitter

Ik heropen de vergadering. Aan de orde is het wetsvoorstel

Regels omtrent de instelling van het Adviescollege toetsing

regeldruk (Instellingswet Adviescollege toetsing regeldruk)

(36450).

De algemene beraadslaging wordt geopend.

De voorzitterVoorzitter

Een hartelijk woord van welkom aan de minister van Economische Zaken. Fijn u weer te zien. We hebben negen

sprekers van de zijde van de Kamer. De eerste is de heer

Grinwis van de fractie van de ChristenUnie. Hij gaat tien

minuten het woord tot ons richten. Het woord is aan hem.

ChristenUnieDe heer GrinwisChristenUnie

Dank, voorzitter. Als je een ondernemer vraagt naar een

van de grootste irritaties richting de overheid, dan hoor je

al snel "onnodige regeldruk". Elke ondernemer weet dat de

administratie erbij hoort, maar een ondernemer wil ondernemen. Die is geen ondernemer geworden om maar eindeloos te boekhouden. Toch hebben we als overheid één groot

regelcircus opgetuigd. Ik zal enkele voorbeelden noemen.

Een ambtenaar van de NVWA komt op de ene dag naar de

Rotterdamse haven om een partij levensmiddelen in te

klaren, waarna er een nieuwe aanvraag moet worden

gedaan zodat dezelfde ambtenaar een dag later de partij

kan komen uitklaren, terwijl dit prima achter elkaar kon

gebeuren op die ene dag.

Als je als werkgever een zieke werknemer hebt, moet je

elke zes weken documenten uploaden op de site van het

UWV, inclusief handtekeningen en parafen. Kan dat niet

makkelijker? Als werkgever moet je het uit dienst gaan van

een werknemer op diezelfde dag melden, en geen dag

eerder. Waarom kan dat niet?

Een boer heeft de verplichting om vóór 1 oktober op zanden lössgrond zijn aardappelen te oogsten, op straffe van

een stikstofkorting in het volgende jaar, terwijl ze nog niet

zijn volgroeid. Die boer zou juist ruimte moeten hebben om

zelf keuzes te maken die leiden tot een goede kwaliteit van

grond- en oppervlaktewater. Kortom, doelsturing in plaats

van domme middelsturing.

Dat zijn zomaar drie voorbeelden van onnodige regels waar

ondernemers mee te maken hebben. Zo zou ik het ook nog

kunnen hebben over regels in de zorg en in het onderwijs,

of over de regels waar vrijwilligers mee te maken hebben.

Veel van de regeldruk komt uit Europa, maar we moeten

ook kijken naar de rijksoverheid en naar toezichthouders,

die soms hun boekje misschien wel te buiten gaan, met

vergaande interpretaties. Sinds enkele jaren hebben we

gelukkig het Adviescollege toetsing regeldruk. Dat wil de

minister met deze wet permanent instellen. Dat lijkt me

hartstikke goed. Over de noodzaak van het college, en dus

van deze wet, kan ik echt kort zijn: die is er. Dat is omdat ik

me zorgen maak over de enorme regeldruk en om hoe de

overheid hiermee omgaat. De adviezen van het ATR horen

een vangnet te zijn, maar als we kijken naar de lijst van

negatieve dicta van het adviescollege, lijkt de overheid

inmiddels op een acrobaat die dit vangnet eerder als

hangmat gebruikt.

Voorzitter. Deze minister heeft het aanpakken van overbodige regeldruk topprioriteit gemaakt. Daarmee vindt hij de

ChristenUnie aan zijn zijde. Tegelijkertijd moet de eerste

ambtenaar of politicus die zegt voorstander te zijn van

overbodige regeldruk nog geboren worden. Bij dit debat

over regeldruk zou ik van de minister graag enige reflectie

willen horen over het fenomeen regeldruk. Hoe komt het

nou dat de overheid toch met zo veel onnodige regels komt

en dat, zo valt te lezen in de memorie van toelichting, "de

destijds verwachte internalisering van de aandacht voor

regeldruk onvoldoende heeft plaatsgevonden"? Hoe wil hij

borgen dat die internalisering alsnog gaat plaatvinden?

Voorzitter. Wat de ChristenUniefractie betreft zit een deel

van de oplossing hierin: laten we allereerst een politiek

voeren van vertrouwen. Nu voert wantrouwen nog steeds

te vaak de boventoon. Dat is een politiek waarin de overheid

en ondernemers en de overheid en maatschappelijke

organisaties niet met de ruggen naar elkaar toe staan, maar

met elkaar om tafel gaan. Dat wekt wederzijds vertrouwen

en zo kom je tot oplossingen, maar dat vraagt wel om lef.

Durven toezichthouders om tafel te gaan met het bedrijfsleven en andere sectoren om samen te werken en om

samen te kijken aan welke normen de sector moet voldoen

en hoe de handhaving voor beide kanten werkbaar kan

worden vormgegeven? Hiervoor hoeft de onafhankelijkheid

van de toezichthouder echt niet in het geding te komen. Ik

hoor graag van de minister hoe hij dit wil aanjagen.

Bij vertrouwen past ook vrijheid voor ondernemers, waarbij

de overheid stuurt op doelen en niet op middelen. Dat zei

ik net ook al. De landbouw is daar een treffend voorbeeld

van. Deelt de minister dit uitgangspunt en, zo ja, op welke

manier wil hij ervoor zorgen dat de overheid steeds meer

op doelen in plaats van op middelen stuurt?

Bij vertrouwen past ook dat de overheid terughoudend is

met zeer ingrijpende wetsvoorstellen. Afgelopen dinsdagavond is de Wet transparantie en tegengaan ondermijning

door maatschappelijke organisaties in eerste termijn

behandeld. Dit voorstel gaat volgens het maatschappelijk

middenveld uit van wantrouwen. Er wordt voor gewaarschuwd dat het zorgt voor immense administratieve lasten

en werkdruk. Ik noem een ander voorbeeld: de wet die het

tweestatusstelsel introduceert, een stelsel dat juist is afgeschaft vanwege de administratieve lasten en lange wachttijden. Ik noem nog een derde voorbeeld: er komt een wet

die toezicht op het informeel onderwijs introduceert. De

beoogd toezichthouder zegt: deze vorm van toezicht past

niet bij ons. Het ATR adviseert daar helder over, namelijk:

niet indienen. Hoe zorgt deze minister ervoor, samen met

de ministeriële stuurgroep die zich ook met de regeldruk

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-1

bezighoudt, dat dergelijke wetsvoorstellen niet of enkel met

zeer stevige aanpassingen worden ingediend? Hoe voorkomt deze minister dat gedegen en uitvoerbare wet- en

regelgeving het onderspit delft ten gunste van politiek

scoren?

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

Dit was een mooi betoog. Ik ben het helemaal eens met de

heer Grinwis. Een politicus die voor onnodige regeldruk is,

moet nog geboren worden. Ik vind het ook interessant dat

hij zegt: kan het ministerie of het ATR in gesprek gaan met

bedrijven om te kijken hoe we de regels zo goed mogelijk

vorm kunnen geven? Die regels zijn er ook om zieke werknemers te beschermen en een positie te geven, zodat ze zo

snel mogelijk weer beter worden. De heer Grinwis noemde

daar zelf ook al een voorbeeld van. Vindt de heer Grinwis

dan ook dat het ATR in contact zou moeten treden met

werknemers of met vakbonden, om ook hun perspectief op

regelgeving te horen en zo die regels zo goed en effectief

mogelijk vorm te geven?

ChristenUnieDe heer GrinwisChristenUnie

Nou, als het gaat over arbeidsrechtelijke zaken, zaken die

het arbeidsrecht raken, kan ik me voorstellen dat je je ook

verhoudt tot een ondernemingsraad, bijvoorbeeld. Ik kan

nu niet helemaal precies met een schaartje knippen: zo zou

het moeten. In algemene zin denk ik dat het goed zou zijn

dat met bedrijven om tafel wordt gegaan en wordt gezegd:

"Oké, hoe moeten we de regels interpreteren, zodat er aan

twee kanten duidelijkheid is? Hierop wordt er gecontroleerd

en gehandhaafd, en zo moet het worden geïmplementeerd."

Of dat er wordt gezegd: "Deze ruimte heb je." Ik denk dat

dat in eerste instantie de insteek van mijn bijdrage is, maar

ik kan me voorstellen dat als dat aan de orde is of rechtstreeks werknemers raakt, je je dan ook verhoudt tot een

ondernemingsraad. Tegelijkertijd wil ik van het ATR niet

een soort topzwaar instituut maken met eindeloos veel

werknemers om allemaal overleggen te gaan voeren. Een

beetje terughoudendheid is hier dus ook wel op zijn plaats.

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

Dit is ook de worsteling die ik heb bij de behandeling van

dit voorstel. Ergens ben ik het met de heer Grinwis eens

dat het geen topzwaar instituut moet worden. Maar die

regels worden natuurlijk wel genomen met een reden, of

dat nou is voor de bescherming van werknemers, voor

consumentenveiligheid, voor eerlijke concurrentie tussen

ondernemers. Dus praten met bedrijven is heel nuttig, om

die regeldruk zo laag mogelijk en de regels duidelijk te

krijgen, maar het is toch ook van belang om ook die andere

belangen waarvoor die regels worden gesteld, op de een

of andere manier een plek te geven bij het verminderen

van de regeldruk. Is de heer Grinwis dat met mij eens?

ChristenUnieDe heer GrinwisChristenUnie

Ja, met dien verstande dat ik er voorstander van ben om

zo veel mogelijk te sturen op doelen en zo min mogelijk op

middelen. Ik wil dus de ruimte geven aan bedrijven, aan

ondernemers, en daarmee ook aan werknemers, om te kijken hoe je een doel het beste kunt dienen. Want er is een

soort regelparadox dat we gaan handhaven op de regels,

terwijl die regels soms een onvolkomen middel zijn om een

bepaald doel te bereiken. Ik vind dat we altijd het achterliggende doel in de smiezen moeten houden. Ik vind dat we

dat vaak uit het oog verloren zijn. Ik heb zelf het voorbeeld

van de landbouw genoemd, waar heel veel middelvoorschriften zijn. Als je dan vraagt "wat is nou het effect van

een bepaald middelvoorschrift om het doel te bereiken?",

is het antwoord vaak dat dat marginaal is, omdat we andere

keuzes uit de weg gaan. Dus ik zou erbij willen zeggen: ik

ben het eens met mijn collega Thijssen, maar vooral met

het oog op het doel.

De voorzitterVoorzitter

Ik beperk het aantal interrupties tot zes p.p. per termijn. Het

woord is weer aan de heer Grinwis. Maar eerst een interruptie van de heer Idsinga.

NSCDe heer IdsingaNSC

Een mooi betoog van de heer Grinwis. Zo kennen we hem

weer. Vertrouwen is inderdaad belangrijk. Dat adviescollege

hebben we natuurlijk al een aantal jaren. Ik bedoel: het

wordt nu weliswaar officieel ingesteld, maar dat bestaat

natuurlijk al sinds ongeveer 2000, zeg ik uit mijn hoofd. Wat

blijkt nu? Dat adviescollege komt al vaak met adviezen,

tientallen adviezen per jaar, en in ongeveer 50% van de

gevallen wordt er niks met die adviezen gedaan. Die leggen

we naast ons neer. Hoe reflecteert de heer Grinwis daarop?

Ik ben het met hem eens dat het heel belangrijk is dat we

een instituut als het ATR hebben om ons te adviseren, maar

als wij vervolgens als kabinet maar ook als Kamer die

adviezen naast ons neerleggen, wat zegt dat dan? Wat

moeten wij dan veranderen?

ChristenUnieDe heer GrinwisChristenUnie

Dat heeft impact op het hele proces. Ik kom zo meteen op

het onderzoek van de Erasmus Universiteit, waaruit blijkt

dat slechts 18% van de ambtenaren het instrument

Beleidskompas gebruikt. Ik zei net al: blijkbaar zijn die

adviezen van het ATR niet echt geïnternaliseerd in het hele

wetgevingsproces, in het hele regelcircus. Dus dat is één.

Twee. Ik heb ook een aantal actuele politieke voorbeelden

genoemd: het tweestatusstelsel, of het informeel onderwijs

en de Wet transparantie maatschappelijke organisaties. Dat

zijn hele actuele voorbeelden, waarvan ik vind dat we het

advies van het ATR daar nadrukkelijker bij zouden moeten

wegen. Dat kunnen wij hier in het debat doen. Wij kunnen

ons er zelf in oefenen door, als wij als Kamer een wetgevingstraject beginnen met een schriftelijke inbreng, daar

als fractie individueel heel veel aandacht voor te hebben.

Ik denk dat het instellen van dit instituut als structureel

instrument ons helpt om scherp te blijven. Ik heb ook een

aantal amendementen ingediend om het ATR eigenlijk nog

meer eigen initiatief te geven om met advies te komen. Ik

hoop dat al die puzzelstukjes helpen. Ik zeg dit ook tegen

collega Idsinga, die lid is van de coalitie: dat betekent ook

dat hij bij actuele voorliggende vraagstukken, ook al zijn ze

supergevoelig, zoals het tweestatusstelsel, dit aspect moet

durven mee te nemen. Dan moet het niet alleen gaan over

het politieke primaat van "jongens, we willen toch een

strenger asielbeleid en daar zou een tweestatusstelsel

misschien wel of niet bij kunnen helpen"; dan moet dit

belang ook nadrukkelijk meegewogen worden. Maar het

blijft een belangenafweging. Dat zal de heer Idsinga bij zo'n

voorbeeld ook gelijk zeggen.

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-2

PVVMevrouw Van MeetelenPVV

Ik heb een vraag aan de heer Grinwis. Kijk, er zijn ontzettend

veel amendementen binnengekomen. Die gaan we allemaal

nog goed bestuderen. Maar de vraag is nu: bent u het ook

eens met de PVV dat …

De voorzitterVoorzitter

"Is de heer Grinwis het eens."

PVVMevrouw Van MeetelenPVV

Excuus. Is de heer Grinwis het met de PVV eens dat de

verantwoordelijkheid uiteindelijk hier bij ons in de Kamer

en bij de minister ligt? Wij moeten gewoon beter gaan kijken

wat we doen en waar we mee instemmen. De minister moet

gewoon de juiste afweging gaan maken. Het moet niet het

ATR zijn dat de afweging gaat maken. Zover kan het niet

komen.

ChristenUnieDe heer GrinwisChristenUnie

Dat ben ik helemaal met collega Van Meetelen eens. Die

verantwoordelijkheid ligt bij ons als wetgever, als medewetgever. Ik ben het dus helemaal eens. Dat neemt niet weg

dat er vaak interpretaties plaatsvinden door bijvoorbeeld

toezichthoudende instanties nadat wij wetten hebben aangenomen. Dat kan leiden tot interpretaties die wij misschien

niet voorzien hebben. Het ATR is dus niet iets om je achter

te verschuilen. Het is een instituut dat ons helpt bij een

belangenafweging. Vandaag staan we stil bij het feit dat

het heel belangrijk is om je wel drie keer achter je oren te

krabben voordat je akkoord gaat met een wet die leidt tot

meer regeldruk.

D66De heer SnellerD66

We maken er zo een echt debat van.

De voorzitterVoorzitter

Dat was niet de bedoeling.

D66De heer SnellerD66

De heer Grinwis zegt dat het óns helpt om die inschattingen

te maken. De heer Grinwis weet veel over de regeldruk. Als

je een wet zelf hebt behandeld, dan denk je: nou, dit kan

wel. Later spreek je dan een ondernemer, een organisatie,

die zegt: in de ministeriële regeling, in het besluit, is het

geconcretiseerd en daardoor loop ik nu vast. Het valt mij

op dat ik de adviezen van het ATR over die besluiten

eigenlijk nooit zie. Ik vraag me af hoe we inderdaad ook

kunnen zorgen dat het ons helpt om dat te volgen, omdat

we die adviezen over die ministeriële regelingen nu vaak

niet zien, terwijl de lastendruk daar in concreto wel vandaan

komt.

ChristenUnieDe heer GrinwisChristenUnie

Volgens mij liggen er een aantal amendementen voor

waarmee we dat in ieder geval wat inzichtelijker proberen

te krijgen. Ik geef een ander voorbeeld. Volgens deze wet

heeft de Eerste Kamer de bevoegdheid om, nadat een wet

hier in de Tweede Kamer is aangenomen met amendementen, opnieuw advies te vragen aan het ATR. Zij kunnen aan

het ATR vragen: geven jullie nog steeds hetzelfde advies

over het wetsvoorstel waar jullie over geadviseerd hebben

toen het van de ministerraad naar de Tweede Kamer ging

of zijn er amendementen aangenomen die ongedacht tot

extra regeldruk leiden? Het ATR kan daar dan misschien

wat anders van vinden dan toen het wetsvoorstel naar de

Over ministeriële regelingen en AMvB's: ik heb die amendementen nu even niet allemaal hier bij me. Ik kan dus niet

zeggen waar dat aspect van de heer Sneller geregeld is.

Maar het is een goed punt. Ik geleid de vraag ook graag

even door naar de minister. Hij kan daar even op reageren.

Ik ben het met de heer Sneller eens dat het niet alleen een

soort punt in de tijd moet zijn waarop we hier toevallig een

keer een wet behandelen en het advies van het ATR ter

harte nemen. Nee, het moet ook echt bij ons geïnternaliseerd zijn. Ik vroeg of het bij ambtenaren, ministers en

staatssecretarissen geïnternaliseerd is. Maar het gaat ons

ook aan; dan bedoel ik niet alleen op het moment dat we

hier toevallig een wet staan te behandelen. Volgens mij zijn

we dat dus met elkaar eens.

Voorzitter. Ik ga eventjes verder met een volgende vraag.

Een groot deel van de wetgeving raakt aan toezicht en

controle. Afgelopen weekend waarschuwde de directeur

van het Centraal Planbureau, Pieter Hasekamp, in Het

Financieele Dagblad voor de toezichtsparadox. Legitieme

activiteiten worden steeds scherper bekeken en daarmee

bemoeilijkt, terwijl buiten het zicht van de toezichthouders

een schaduwsector kan groeien. Zijn voorbeeld was: waar

je de lamp op zet, daar ga je zoeken naar iets wat je verloren

bent, maar je weet aan de voorkant eigenlijk al dat datgene

niet te vinden is waar de lamp op gericht staat, want het

ligt buiten die lichtstraal. Pieter Hasekamp stelt een aantal

terechte vragen. Welke publieke belangen vragen nu echt

om overheidsingrijpen? En hoe kunnen we regels zo

vormgeven dat we deze toezichtsparadox ontlopen? Die

vragen geleid ik ook graag door naar de minister. Misschien

kan de minister hier nu niet op terugkomen, maar is hij dan

bereid om er in een brief op terug te komen? Het is namelijk

wel een opinie van de directeur van het Centraal Planbureau

die nadere doordenking vraagt en vereist.

Voorzitter. Dan kom ik op het wetgevingsproces. Bij het

voorkomen van onnodige regeldruk hoort gedegen wetgeving. De minister verwijst in zijn antwoorden diverse keren

naar het Beleidskompas, een waardevol instrument voor

ambtenaren om de kwaliteit van beleid en regelgeving te

verbeteren. Maar uit onderzoek van de Erasmus Universiteit

— ik noemde het al — blijkt dat slechts 18% van de ambtenaren dat instrument gebruikt. Waar het kompas een integrale afweging van meerdere beleidsopties beoogt, blijkt

uit onderzoek dat vaak maar één beleidsoptie wordt

onderzocht. Hoe reflecteert de minister op de uitkomsten

van dit onderzoek? Is hij bereid om de aanbevelingen over

te nemen? En hoe wil hij nog beter borgen dat ambtenaren

de tijd en ruimte hebben om voldoende aandacht te geven

aan uitvoerbare wetgeving?

Voorzitter. Terug naar de wet die voorligt, de instellingswet.

De ChristenUniefractie kan zich vinden in de wet zoals die

hier voorligt. Ik heb een aantal amendement ingediend om

de wet wat te verbeteren. Twee zien op de onnodige

regeldruk vanuit Europese wet- en regelgeving. Eentje geeft

het ATR de bevoegdheid om ontwerpen vanuit de Europese

Commissie ook op werkbaarheid te beoordelen. Nu lijkt de

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-3

minister dat in de memorie en in de nota naar aanleiding

van het verslag uit te sluiten, terwijl het juist goed is als het

ATR kijkt wat er al over te zeggen is. Het gaat uiteindelijk

immers ook om een werkbare regelgeving.

De volgende spreker is de heer Kisteman van de fractie van

de VVD, die vijftien minuten spreektijd heeft aangevraagd.

"Het valt mee", zegt hijzelf. We zullen zien. Het woord is aan

hem.

Het andere amendement geeft het ATR de bevoegdheid

om te beoordelen of de minister zich in het BNC-fiche voldoende rekenschap geeft van de gevolgen voor uitvoering,

handhaving en toezicht. Als de minister dat onvoldoende

doet, kan dat immers een signaal zijn dat het college hiermee aan de slag moet.

Ten slotte heb ik een amendement ingediend dat regelt dat

het ATR ook kan adviseren over beleidsregels vanuit toezichthouders na signalen vanuit de samenleving. Ik ben

benieuwd naar het oordeel van de minister over de ingediende amendementen.

Voorzitter. Ik heb een paar vragen en dan rond ik af. Als

Kamer stemmen we geregeld voor wetsvoorstellen die we

zelf flink hebben gewijzigd via amendementen. Zou het niet

goed zijn als het ATR ook op eigen initiatief, dus uit eigen

beweging, advies mag uitbrengen richting de Eerste Kamer

over de regeldrukeffecten van een gewijzigd voorstel? Of

moeten we het houden bij hoe het nu is geregeld, waarbij

alleen de Eerste Kamer kan vragen om dat advies? Of kan

het ook ongevraagd? Dat is eigenlijk mijn vraag. Of brengen

we het ATR daarmee te veel in politiek vaarwater?

Het is goed dat er vanuit de samenleving signalen kunnen

komen over regeldruk. Een gestandaardiseerde werkwijze,

een format, kan helpen, zodat het ATR deze zo efficiënt

mogelijk kan verwerken. Is de minister bereid om het ATR

te vragen om samen met brancheorganisaties een dergelijke

werkwijze te ontwikkelen? Ik overweeg een motie op dit

punt. Ook zien we dat in de memorie van toelichting soms

onduidelijk is in hoeverre de regering opvolging heeft

gegeven aan alle adviespunten van het ATR. Wat daarbij

helpt, is als voortaan in elke memorie per adviespunt van

het ATR helder wordt aangegeven hoe het punt wordt

opgevolgd of waarom ervan wordt afgeweken. Ook op dit

punt overweeg ik een motie.

Voorzitter. Ik zou willen afsluiten met een citaat van Abraham Kuyper: "Regeren is iets anders dan administreren."

Laat dat een les zijn voor ons allen: voor het kabinet, maar

ook voor het parlement. Laten we proberen onze drang te

beteugelen om alles te willen bijhouden en controleren;

dat zeg ik dus ook nadrukkelijk tegen mijzelf. Voor de

samenleving werkt dat meer dan eens verstikkend. Laten

we juist vanuit vertrouwen het goede zoeken en ons zo

inzetten voor de bloei van onze samenleving.

De voorzitterVoorzitter

We kunnen Abraham Kuyper niet genoeg citeren.

ChristenUnieDe heer GrinwisChristenUnie

Zo is dat, voorzitter.

Dank.

De voorzitterVoorzitter
VVDDe heer KistemanVVD

Voorzitter. Terwijl ik met mijn handen in het deeg wilde

staan, zat ik achter de computer rapportageverplichtingen

in te vullen. Alle aandacht voor een nieuw product ging niet

door, omdat ik ellenlange lijsten van het CBS moest aanleveren. Tijd hebben voor de klant lukte niet, omdat ik met

een ambtenaar stond te testen of de verlichting in mijn

winkel functioneel of voor de sier was om zo vast te kunnen

stellen of deze vijf lampen direct vervangen moesten worden of pas als ze kapotgingen. In plaats van aandacht te

kunnen besteden aan een zieke werknemer, zat ik eindeloze

documenten in te vullen over de re-integratie van deze

werknemer.

Voorzitter. Toen ik mijn bakkerij startte, wist ik niet dat ik

zoveel tijd kwijt zou zijn aan regeldruk. Ik durf gerust te

stellen dat toen mijn team uitgroeide naar twintig werknemers, we in totaal een dag per week kwijt waren aan alle

verplichtingen die we hadden. Het waren geen verplichtingen omdat het zo goed ging met mijn bedrijf of omdat we

steeds groter werden. Nee, het grootste gros is ontstaan

uit wantrouwen tegen ondernemers die gewoon willen

ondernemen, goed willen zijn voor hun werknemers of

nieuwe producten willen verzinnen. De regeldruk in dit land

is volledig doorgeslagen. De VVD vindt dat wij onze

ondernemers kunnen vertrouwen. De ondernemers hebben

het over het algemeen goed voor met hun werknemers, de

lokale economie en hun onderneming. We hoeven hen niet

lastig te vallen met onnodige regels die hun doel volledig

voorbijschieten.

Voorzitter. De VVD is dan ook zeer positief over het feit dat

het Adviescollege toetsing regeldruk een permanente status

gaat krijgen en vanaf de totstandkoming van wetgeving

betrokken gaat worden bij het proces. Er zijn ontzettend

veel wetten en regels gemaakt waarbij amper is nagedacht

over de uitvoerbaarheid. Het is dan ook goed om te zien

dat de minister het verminderen van regeldruk hoog op de

agenda heeft staan. Na jaren over regeldruk te hebben

gesproken, gaat er nu echt wat gebeuren om tot minder

regeldruk te komen. Met het Actieprogramma Minder Druk

Met Regels, de ondernemersgezant en nu de permanente

instelling van het adviescollege lijkt het erop dat het echt

goed is doorgedrongen. Ik wil de minister mijn complimenten geven voor hoeveel aandacht dit onderwerp bij hem

heeft. De wil is er om het voor onze ondernemers weer leuk

te maken. We zeggen dat we hen weer zien staan, maar nu

moeten er ook echt stappen gezet gaan worden.

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

Het is altijd interessant om de heer Kisteman hierover te

horen, gezien zijn eigen ervaringen als ondernemer. Bij de

voorbeelden die hij noemt, kan ik me ook wel voorstellen

dat je denkt: hoezo is dit nou allemaal nodig? Maar ik wil

toch even checken wat we hier nou aan het doen zijn. Zijn

we aan het kijken hoe we zo veel mogelijk regels kunnen

schrappen of zijn we aan het kijken welke regels onnodig

zijn en proberen we die te schrappen? Het lijkt me bijvoorbeeld toch wel dat de VVD voor een verbod op giftige pfas-

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-4

lozingen is en blijft. Laten we ons hier focussen op hoe we

onnodige regels geschrapt kunnen krijgen.

VVDDe heer KistemanVVD

Dat is een zeer terechte vraag. De VVD zegt niet dat we alle

regels moeten schrappen. De VVD vindt dat regels werkbaar

en uitvoerbaar moeten zijn voor ondernemers. We zeggen

niet: schrap alle regels maar en succes, ondernemers.

CDAMevrouw Inge van DijkCDA

De verhalen uit de eigen praktijk zijn altijd mooi. De heer

Kisteman spreekt natuurlijk veel ondernemers, alleen al

omdat hij heel veel ondernemers kent vanuit zijn netwerk.

Iedere keer vraag ik me af: hoe gaan we ondernemers nou

meer stimuleren om ook zelf signalen af te geven aan ons

of aan het ministerie? Zo krijgen we die voorbeelden uit de

praktijk veel sneller boven tafel. Ze klagen veel, en terecht,

en toch vind ik het altijd ingewikkeld om echt concrete

voorbeelden bij ze los te krijgen. Misschien heeft mijn collega daar wel goede ideeën over.

VVDDe heer KistemanVVD

Een van de mogelijkheden is de mkb-toets als wetgeving

tot stand komt. Ik zal daar vandaag een amendement voor

indienen. Bij die mkb-toets kunnen ondernemers vooraf al

betrokken worden bij de totstandkoming van nieuwe regels.

Dat is een mogelijkheid. Ik denk dat het ook een taak is van

ons als Kamerleden om met ondernemers in gesprek te

gaan. En zoals mevrouw Van Dijk weet, gaan we dat binnenkort ook samen doen. Ik denk dat daarin een hele goede rol

weggelegd is voor ons.

De voorzitterVoorzitter

Prima. U gaat verder. Nee, de heer Idsinga ook nog even.

NSCDe heer IdsingaNSC

Complimenten aan de heer Kisteman voor zijn bijdrage. Ik

ben het met hem eens: die regeldruk moet minder. Maar

ik stel hem toch dezelfde vraag, ook om onszelf even een

spiegel voor te houden. Dat adviescollege hebben we al

jaren. Dat geeft tientallen adviezen per jaar en toch leggen

wij in 50% van de gevallen die adviezen naast ons neer. De

regering legt het naast zich neer door er onvoldoende

aandacht aan te besteden in wetgevingstrajecten en wij als

parlement leggen het in 50% van de gevallen naast ons

neer. Vindt de heer Kisteman het acceptabel dat we dat in

de helft van de gevallen doen? Zo nee, wat gaan we dan

vanaf vandaag of morgen anders doen?

VVDDe heer KistemanVVD

Deels heeft dat te maken met totstandkoming van nieuwe

wetgeving. We zijn nu bezig met hoe we dat beter kunnen

regelen, bijvoorbeeld door de mkb-toets beter toe te passen.

Daarnaast moeten ministeries als er een dictum 3 of 4 komt,

proberen dat naar dictum 1 of 2 te krijgen. En als ze dat niet

doen, moeten ze uitleggen waarom dat niet gebeurt. Als

Kamer moeten wij die uitleg hebben. Het ATR krijgt de

mogelijkheid om daar meer op toe te zien en daar iets van

te vinden. Ik denk dus dat met deze instelling er best wel

wat gaat veranderen aan de totstandkoming van nieuwe

wetten en regels.

NSCDe heer IdsingaNSC

Ik vind het antwoord goed. Alleen, ik vind het nog een beetje

formeel klinken. MKB-Nederland stelt dat er een cultuurverandering nodig is in Den Haag. Je kunt allerlei instituten

instellen en je kunt adviescommissies benoemen — dat

doen we ook, en dat is ook goed; ik ben het er helemaal

mee eens dat we dat moeten doen — maar hoe ziet de heer

Kisteman die echte cultuurverandering? Die betekent dat

wij ons vanaf morgen in ons dagelijkse werk anders moeten

gedragen ten aanzien van het terugbrengen van de regeldruk.

VVDDe heer KistemanVVD

Dat is een hele goede vraag van de heer Idsinga. De cultuurverandering die wij met z'n allen kunnen doorvoeren, is dat

wij onze ondernemers weer gaan vertrouwen, dat wij hen

niet moeten wantrouwen, wat we doen als we steeds weer

nieuwe regels en wetten toepassen en hun de ruimte niet

geven. Als er één cultuurverandering mogelijk is — daar

kunnen we als Kamer zelf vandaag al mee beginnen — dan

is het die. Vertrouw onze ondernemers. Zij hebben in het

algemeen het goede voor met hun werknemers en met hun

omgeving. Laten we daar als Kamer samen mee beginnen.

Voorzitter. Zoals de minister weet, rekenen we regeldruk

om naar regeldrukkosten. In 2024 stegen de structurele

regeldrukkosten in totaal met 821 miljoen, in 2023 met zo'n

50 miljoen en in 2022 met zo'n 164 miljoen. Heeft de

minister enig idee hoe hoog de structurele regeldrukkosten

in Nederland zijn? Hoeveel zijn onze bedrijven en ondernemers per jaar kwijt aan alle regeldruk die Den Haag en

Brussel hun hebben opgelegd? Uit het onderzoek naar mkbindicatorbedrijven is gebleken dat een kapper per jaar

gemiddeld €40.000 kwijt is aan regeldrukkosten, een aannemer €140.000 en een modezaak zelfs €235.000.

Ik zat echt heel lekker in mijn betoog, meneer Grinwis. Maar

…

De voorzitterVoorzitter

Maakt u uw betoog maar even af. Het is heel spannend.

VVDDe heer KistemanVVD

Ja, mag ik dit stukje afmaken? Het is zonde als het nu

onderbroken wordt. Het is allemaal geld dat ondernemers

niet kunnen gebruiken om te investeren in hun bedrijf of

om de lonen van hun werknemers te verhogen.

Voorzitter. Is de minister echt bereid om de daad bij het

woord te voegen en het verminderen van de regeldruk

concreet te maken? Wil de minister vandaag in dit debat

toezeggen dat aan het einde van 2026 bij de negen indicatorbedrijven de regeldrukkosten met 20% zijn afgenomen?

Hoe ambitieus is deze minister echt?

Vandaag kwam in de mkb-monitor naar buiten dat 67% van

de ondernemers het ondernemingsklimaat verslechterd

vindt. 40% noemt ons land niet aantrekkelijk om in te

ondernemen. Ze zijn somber over de regeldruk, over het

krijgen van vergunningen en over de economische ontwikkelingen. Wat gaat de minister hieraan doen? Hoe gaat hij

ervoor zorgen dat ondernemers het weer leuk gaan vinden

om te ondernemen en weer vertrouwen krijgen in de toe-

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-5

komst? Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat deze monitor

bij de volgende editie een veel positiever geluid laat horen?

Wat gaat de minister doen om ervoor te zorgen dat het niet

alleen maar bij mooie woorden blijft, maar dat er ook

daadwerkelijk actie wordt ondernomen?

De voorzitterVoorzitter

Dit lijkt me een mooi moment voor de heer Grinwis. Kom

er maar in.

ChristenUnieDe heer GrinwisChristenUnie

Excuses voor het verstoren van het mooie betoog. Mijn

interruptie ging eigenlijk over een punt daarvoor: het antwoord op de vraag van de heer Idsinga. Mijn vraag is: is

dat echt zo bij de VVD-fractie? Of is het hemd nader dan de

rok? Ik heb in mijn eigen betoog een paar voorbeelden

genoemd van actuele wetsvoorstellen, bijvoorbeeld de Wet

transparantie maatschappelijke organisaties — die is deze

week ook in deze zaal behandeld — en de Wet toezicht

informeel onderwijs. Daar is het ATR heel duidelijk en

glashard over. Het ATR is ongelofelijk duidelijk; ik kan niet

anders zeggen. De enige conclusie zou dan moeten zijn, als

ik het betoog van de heer Kisteman serieus neem: niet

indienen. Is de heer Kisteman dat met mij eens, bijvoorbeeld

met betrekking tot het voorstel als het gaat om het toezicht

op het informele onderwijs?

VVDDe heer KistemanVVD

Ik heb het in dit geval over ondernemers: wat kunnen we

doen om ondernemers minder regeldruk te geven? Daar

zeg ik over: vertrouw deze ondernemers en geef hun de

ruimte. Ze hebben namelijk goede bedoelingen.

ChristenUnieDe heer GrinwisChristenUnie

Dat is wel een wat enge blik. Er zijn namelijk ook heel veel

vrijwilligers die misschien in het dagelijks leven ondernemer

zijn en veel last hebben van de Wet transparantie maatschappelijke organisaties. Er zijn misschien ongelofelijk veel

mensen in Nederland die enorm veel last hebben van die

regeldruk door de Wet toezicht informeel onderwijs. Wie

weet is er een zondagsschooljuffrouw of -meester die in

het dagelijks leven ook ondernemer is. Het zou zomaar

kunnen zijn. Ik denk niet dat het een fictief voorbeeld is. Het

ATR geeft een ongelofelijk duidelijk negatieve beoordeling

en zegt: doe het niet; dien het niet in. Gaan die wetsvoorstellen dan met steun van de VVD-fractie wel worden

ingediend? Dan concludeer ik toch dat dit betoog wel

selectief is. Ook concludeer ik dat het hemd soms nader

dan de rok is. Dat geeft de heer Kisteman namelijk aan: we

gaan de regeldruk verminderen, behalve daar waar wij heel

graag de samenleving in de tang willen nemen.

VVDDe heer KistemanVVD

Het is volgens mij een goede en terechte vraag van de heer

Grinwis. In mijn betoog focus ik mij op deze ondernemers

en geef aan dat we hen moeten vertrouwen. Ik snap dat er

ook adviezen zijn op andere gebieden waar een dictum 3

en 4 komt. Misschien moeten we daar nog eens een keer

naar gaan kijken en ons afvragen: wat zouden we daar dan

aan moeten doen? Maar in dit geval richt ik mij op de

ondernemers.

D66De heer SnellerD66

Maar dan toch, meneer Kisteman. Dit gaat over regeldrukeffecten voor bedrijven, burgers en beroepsbeoefenaren in

een aantal sectoren. Het antwoord van de heer Kisteman

is: ondernemers kunnen we vertrouwen, maar die andere

groepen kunnen we niet vertrouwen; daar heb ik een andere

aanpak voor. Dan ben ik toch wel benieuwd wat nu precies

het verhaal is.

VVDDe heer KistemanVVD

Ik heb niet gezegd dat we alle groepen niet kunnen vertrouwen. Dat heb ik niet gezegd. Ik zei dat we ondernemers

kunnen vertrouwen en hun de ruimte kunnen geven.

D66De heer SnellerD66

Ik zal niet de interruptie van de heer Grinwis overdoen,

maar het ongerijmde is dan toch dat er met die andere

groepen iets anders aan de hand is dan met ondernemers,

namelijk dat we ze niet kunnen vertrouwen? Anders was

er namelijk een ander antwoord van de heer Kisteman

gekomen op de terechte vragen van de heer Grinwis, toch?

VVDDe heer KistemanVVD

Het is voor mij niet zo dat wij de ene groep wel kunnen

vertrouwen en een andere groep automatisch niet. In mijn

betoog zeg ik: we kunnen de ondernemers vertrouwen, dus

geef hun de ruimte en val ze minder lastig met al deze

wetten en regels.

D66De heer SnellerD66

Maar wat is dan de aanpak, benadering of manier waarop

we gaan zorgen voor minder regeldruk voor die andere

groepen? De heer Kisteman houdt zijn antwoord kort, wat

op zich goed is, maar hij geeft daarmee geen antwoord op

de vraag wat we voor die andere groepen doen. Wat is het

antwoord op de vraag wat we doen voor de rest van de

samenleving als het gaat om de bejegening, de cultuurverandering en alle andere dingen die de heer Kisteman heeft

genoemd?

VVDDe heer KistemanVVD

Wat wij voor alle groepen in de samenleving doen, is dat

het adviescollege een permanente instelling krijgt en

betrokken wordt bij het ontstaan van regels. Ambtenaren

worden dus betrokken et cetera. Volgens mij gaan we dat

hier bespreken en instellen. Dat doen we volgens mij voor

iedereen in de samenleving.

SGPDe heer FlachSGP

Ik heb ook een vraag op dit onderwerp. Ik proef een basishouding van vertrouwen bij de heer Kisteman. Dat is

terecht. Hij focust daarbij op ondernemers. Dat is ook de

meest vocale groep als het gaat om regelgeving. Maar dan

toch even: er zijn ook duizenden vrijwilligers binnen kerken,

verenigingen en stichtingen, die zich maatschappelijk nuttig

maken, maar gedemotiveerd worden en afhaken door de

zware regeldruk. Ik zou graag expliciet uit de mond van de

heer Kisteman horen dat voor de VVD die basishouding

van vertrouwen ook geldt voor de kerken, stichtingen en

verenigingen waar al die duizenden vrijwilligers actief zijn.

Zij kijken wellicht ook naar dit debat en hopen dat er einde-

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-6

lijk een einde komt aan de regelbrij waardoor het hun

onmogelijk wordt gemaakt om hun werk te doen.

VVDDe heer KistemanVVD

Als ik het goed heb, heeft collega Inge van Dijk hierover

een amendement ingediend. Ik weet niet of dat precies

aansluit bij wat de heer Flach voorstelt en of hij het amendement kent. De VVD wil dat amendement steunen. Dan

weet de heer Flach misschien voldoende en is zijn vraag

daarmee beantwoord.

SGPDe heer FlachSGP

Half. Het gaat mij om de houding, de basishouding. De

houding die je inneemt, bepaalt ook de cultuur waarmee

je wetgevingstrajecten bekijkt en de manier waarop gewerkt

wordt binnen de overheid. Dus ik stel nog een keer de vraag,

en die mag gewoon met ja of nee worden beantwoord. Is

er wat betreft de VVD een basishouding van vertrouwen

die breder gaat dan alleen ondernemers? Betreft die ook al

dit soort ideële organisaties?

VVDDe heer KistemanVVD

Volgens mij is die basis van vertrouwen er ook. Als u specifiek doelt op het informeel onderwijs: de VVD zegt ook niet

dat we bij iedereen achter de deur moeten gaan controleren,

maar die mogelijkheid moet er zijn. Dat is een heel andere

discussie dan waar de heer Flach het nu over heeft.

Voorzitter. Dan wil ik het graag hebben over de mkb-toets.

Bij de mkb-toets krijgt een panel van individuele ondernemers de mogelijkheid om in een vroege fase met het

betreffende ministerie zijn inzicht te delen over de voorgenomen wetgeving. Voor deze mkb-toets wordt door het

ministerie een startnotitie gebruikt. Hierin staan de vragen

die aan de orde komen in het panelgesprek. Uit de praktijk

blijkt dat deze vragen heel vaak niet aansluiten of helemaal

niet over de werkbaarheid gaan. Is de minister bereid om

samen met het adviescollege een nieuw format te ontwikkelen? Als het ministerie de startnotitie heeft verwerkt tot

een definitieve, is hij dan bereid om deze standaard eerst

met het adviescollege te delen en af te stemmen, voordat

deze naar het panel van ondernemers gaat?

Dan over de mkb-toets zelf. Uit de praktijk blijkt dat heel

vaak lang niet alle aanbevelingen over werkbaarheid worden overgenomen. Als dit gebeurt, wordt vervolgens niet

toegelicht waarom deze niet worden overgenomen. Ik zal

vandaag met mijn collega Flach een amendement indienen

waarmee het verplicht wordt de aanbevelingen uit de mkbtoets over te nemen. Als dit niet wordt gedaan, moet uitgelegd worden waarom niet. Het adviescollege moet daarmee

kunnen toezien op de naleving.

Dan naar Brussel. Vorige week kwam het bericht naar buiten

dat Brussel ongekend gaat ingrijpen in de brij aan regels.

Zij hebben het leven te moeilijk gemaakt. Het is op zich

goed dat er ook vanuit Brussel iets gedaan gaat worden

aan de enorme onnodige regeldruk. Misschien biedt dit wel

een heel mooie kans voor de minister. Haalt de minister

inspiratie uit de nieuwe wind die in Brussel waait? Hoe gaat

hij dit verwerken in zijn eigen beleid? Hoe staat het eigenlijk

met de nieuwe mkb-gezant in Brussel? Is deze inmiddels

al aangesteld, nadat de vorige plots moest vertrekken?

Aan alle wetten en regels die vanuit Brussel naar ons toekomen, hebben wij in Nederland vaak iets toegevoegd, de

kop op regels. In het regeerprogramma is afgesproken dat

wij geen nationale koppen op regels toestaan. Uit de

beantwoording op mijn schriftelijke vragen over het krappe

zesje voor het ondernemersklimaat blijkt dat er helemaal

geen definitie is van een nationale kop. In diverse debatten

heb ik al gemerkt dat als bedrijven dit moeten doen, terwijl

geen enkel ander bedrijf in Europa dat moet, er toch wordt

volgehouden dat er geen nationale kop is. Vervolgens komt

er ook nog extra regelgeving en wordt het voor onze

ondernemers onmogelijk om te ondernemen. Met deze

nationale koppen moet de minister echt aan de slag. Ik zal

hier in mijn tweede termijn een motie over indienen.

De VVD vindt dat ondernemers moeten kunnen ondernemen. We moeten hun de ruimte geven en hen vertrouwen.

Daar wil ik het bij laten, voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Dan gaan we luisteren naar mevrouw Van

Meetelen van de fractie van de Partij voor de Vrijheid.

PVVMevrouw Van MeetelenPVV

Goedemorgen, ook aan alle kinderen op de tribune. Voorzitter. Regels, regels en nog eens regels: dat is wat je letterlijk iedere dag hoort, bij de slager, in de taxi, op het terras,

overal. Het maakt niet uit welke ondernemer je spreekt of

uit welke sector, allemaal zuchten zij onder de regeldruk.

Regeldruk ontstaat door het stapelen van regels. Het is niet

alleen een gevoel, maar een realiteit. Ondernemers besteden steeds meer tijd en middelen aan het naleven van weten regelgeving. Voor veel kleine ondernemers betekent dit

dat ze een aanzienlijk deel van hun werkweek kwijt zijn aan

administratieve verplichtingen en kosten. Grotere bedrijven

moeten hier vaak zelfs extra personeel voor aannemen. Dat

zijn kosten die beter besteed kunnen worden aan loon,

innovatie en groei.

Een van de oorzaken van deze regeldruk is de neiging om

elke vorm van risico te vermijden. We lijken regels op te

stellen voor elk denkbaar scenario, zelfs als de kans dat er

iets misgaat, klein is. Maar ondernemen brengt nu eenmaal

risico's met zich mee. Die moeten we niet volledig willen

uitsluiten, maar accepteren als een onderdeel van een

dynamische economie.

Daarnaast is er niet alleen bij de rijksoverheid regeldruk.

De vele lagere overheden stellen ook regels op die de

ondernemers raken. Hierdoor ontstaat er een enorme stapeling van regelgeving, die voor ondernemers steeds

moeilijker te overzien is. Wat de ene overheid versoepelt,

kan de andere weer ingewikkelder maken. Dit leidt tot

frustratie en onzekerheid. Ik vraag de minister wat hij hierin

kan betekenen.

Voorzitter. Dit alles betekent niet dat de PVV vindt dat alles

zomaar moet kunnen. Integendeel, regels zijn soms nodig.

Maar we moeten wel zorgen dat overbodige en ineffectieve

regels worden afgeschaft, en dat nieuwe regelgeving niet

onnodig complex of kostbaar is. Kleine ondernemers

moeten hun tijd en geld kunnen investeren in hun bedrijf

en niet in externe adviesbureaus die hen door de regelgeving heen moeten loodsen. We zien dat de minister samen

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-7

met meerdere departementen het voortouw neemt met het

actieprogramma regeldruk. Dit is een stap in de goede

richting. Maar hoe staat het hiermee? Welke concrete

resultaten zijn er al geboekt? Hoe worden ondernemers

hierbij betrokken?

Voorzitter. De PVV heeft zich altijd ingezet voor vermindering van de regeldruk. Mijn voorganger op dit dossier, de

heer Graus, heeft zich hier hard voor gemaakt en was

betrokken bij de invoering van de mkb-toets. Dat was een

belangrijke stap, maar we zien dat er ondanks deze

inspanningen nog steeds heel veel nieuwe regels bij komen.

Een recent voorbeeld hiervan is de rapportageverplichting

woon-werkverkeer. Dit lijkt op papier misschien een goed

idee, maar in de praktijk leidt het tot onnodige administratieve lasten voor bedrijven. Het kost het bedrijfsleven naar

verwachting 160 miljoen euro. Bovendien is de controle en

handhaving hiervan bijzonder lastig, waardoor het risico

bestaat dat dit een papieren werkelijkheid wordt zonder

echte meerwaarde. De PVV weet dat de minister hier al naar

kijkt. We willen graag weten hoever de minister op dit punt

is.

Voorzitter. We vragen de minister ook om extra aandacht

te besteden aan de regeldruk voor kleine ondernemers en

het mkb. De verantwoordelijkheid ligt tenslotte bij het

kabinet en de Kamer om ervoor te zorgen dat administratieve lasten niet onnodig blijven toenemen. Daarom hebben

wij nog de volgende vragen. Hoe kijkt de minister aan tegen

de regeldruk voor kleine ondernemers? Kan hier in het

werkprogramma 2025 van het ATR meer aandacht aan

worden besteed? Kan de minister toezeggen dat er kritisch

gekeken wordt naar de kosten en uitvoerbaarheid van

nieuwe regels, zodat kleine ondernemers er niet weer

onnodig extra door worden belast? Hoe staat het met het

actieprogramma regeldruk? Welke concrete resultaten zijn

er al behaald? Regeldruk komt niet alleen vanuit de rijksoverheid, maar ook vanuit provincies, gemeenten, waterschappen en allerlei andere instanties. Wat kan de minister

doen om hier meer coördinatie op te krijgen? Is het mogelijk

om samen met provincies, gemeenten en al die andere

organisaties te kijken hoe we de stapeling van regels kunnen

verminderen?

Ik hoorde daarstraks mevrouw Van Dijk van het CDA spreken over eventuele voorbeelden of oplossingen. Ik heb hier

op mijn bureau niet voor niets een enorme stapel liggen.

Sinds ik een jaar geleden Kamerlid ben geworden, hebben

we van allerlei brancheorganisaties en sectoren, zoals MKB-

Nederland en Ondernemend Nederland, actieagenda's,

oplossingen en positionpapers gekregen met heel concrete

voorbeelden en eventueel oplossingen. Er wordt echt niet

overal meteen gezegd: schrap het maar. Maar wel: ga er in

ieder geval op een andere manier mee om en zorg dat de

administratieve last en de kosten gedrukt worden. Ik zou

dus tegen iedereen willen zeggen: pak die stapel en ga daar

eens goed naar kijken. Ik denk dat we daarmee al een heel

stuk opschieten.

Voorzitter. Regeldruk verminderen is geen eenvoudige

opgave, maar het is wel noodzakelijk. Het mkb is de motor

van onze economie en het verdient een overheid die het

faciliteert in plaats van frustreert met extra regels.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Er is een vraag van de heer Thijssen.

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

Dank voor dit betoog van mevrouw Van Meetelen. Zij heeft

natuurlijk ook heel veel praktijkervaring. Vandaar dat er,

denk ik, ook zo'n dikke stapel op haar bureau ligt. Het is

belangrijk om daar goed naar te luisteren. Ik wil even het

volgende vragen. In de wet lees ik dat de elementen

"regeldruk verminderen" en "onnodige regels voorkomen

en afschaffen" een beetje door elkaar lopen. Ik hoor het in

de bijdrage van mevrouw Van Meetelen ook een beetje

door elkaar lopen. Moeten we nu coûte que coûte regeldruk

verminderen en moeten al die mensen die daar bij grote

bedrijven mee bezig zijn iets anders gaan doen? Of gaat

het over het wegnemen van de onnodige regels en regeldruk?

PVVMevrouw Van MeetelenPVV

Meneer Thijssen, u heeft helemaal gelijk: we moeten niet

coûte que coûte alles zomaar schrappen. Dat klinkt leuk,

maar zo werkt het natuurlijk niet. Dan krijgen we weer

allerlei andere problemen. Maar we willen gewoon echt

stappen gaan maken om ervoor te zorgen dat vooral de

administratieve lasten en de kosten die daarmee gepaard

gaan, gedrukt gaan worden. Dat moet niet ten koste gaan

van bepaalde dingen die we hebben opgezet voor werknemers of voor de bescherming van consumenten. We moeten

echt gewoon bekijken wat dit kost, en welke rapportages

overbodig en alleen maar papieren tijgers zijn maar wel

heel veel tijd en geld kosten. Daar moeten we echt heel

specifiek op gaan zitten.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Dan gaan we luisteren naar de heer Flach van

de Staatkundig Gereformeerde Partij. Mevrouw Inge van

Dijk staat ook in de startblokken, maar zij moet nog eventjes

wachten. Ik streef ernaar om na de eerste termijn van de

Kamer te schorsen voor de lunch. Ik groet nog even onze

oud-collega de heer Veldman, voormalig Kamerlid van de

VVD, die op de publieke tribune zit. Fijn u weer te zien. Ik

geef het woord aan de heer Flach.

SGPDe heer FlachSGP

Voorzitter. Een dienende overheid zou als basishouding

vertrouwen moeten hebben richting inwoners, bedrijven,

instellingen en verenigingen. Ik denk dat we dat allemaal

willen. Regels zouden dan bescherming moeten bieden in

plaats van dat ze een blokkade of werkverschaffing zijn.

Toch zijn wij erin geslaagd om een hele industrie van

wantrouwen te creëren, waar onze ondernemers, stichtingen en burgers in dreigen te verdrinken. De afgelopen vijf

jaar stegen bijvoorbeeld de structurele regeldrukkosten met

731 miljoen euro. Tegelijkertijd werd de berg met 2,1 miljard

eenmalige regeldrukkosten verhoogd.

Het is een wijdverbreid probleem: onnodige regeldruk die

als een schimmel om zich heen grijpt. Bedrijven, burgers,

kerken, vrijwilligers, zorginstellingen en andere professionals: uiteindelijk herkent iedereen het frustrerende gevoel

van overtollige — dat woord zeg ik er nadrukkelijk voor

meneer Thijssen bij — regels en belastende bureaucratie.

Ze zetten een rem op ons werkplezier, onze concurrentiekracht en onze ondernemersgeest.

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-8

Daarom wil de SGP graag dat het mes gaat in de regeldruk

in ons land. Daarvoor hebben we in Nederland gelukkig

een uitstekende regeldrukwaakhond, het Adviescollege

toetsing regeldruk. Mijn fractie staat positief tegenover de

instellingswet voor dit college. Tijdens mijn inbreng zal ik

nog een aantal voorstellen doen om de wet verder te verbeteren. Het zal niet verrassen als ik zeg dat de SGP geen

partij is die alle heil van de overheid verwacht. We denken

ook niet dat de wereld zich laat vangen in allerlei regeltjes

en wetten. Zo simpel is het leven niet. Mensen moeten ook

gewoon zelf blijven nadenken. Toch kunnen we ook niet

zonder wetten en regels. Anders zou het hier ook een grote

chaos worden. Dat betekent dat je wijs moet omgaan met

wet- en regelgeving en steeds de noodzaak, de effectiviteit

en de proportionaliteit moet wegen. De eerste vraag die

beleidsmakers zichzelf bij hun plannen moeten stellen, is:

gaat wet- of regelgeving echt iets oplossen? Vervolgens zal

moeten worden getoetst wat de regeldrukeffecten zijn. Bij

instelling van het tijdelijk Adviescollege voor de toetsing

van de regeldruk was de verwachting dat de aandacht voor

regeldruk vanzelf wel tussen de oren van beleidsmedewerkers op ministeries zou komen. Die verwachting is niet uitgekomen. En ik zeg daar ook maar even bij: daar hebben

wij als Kamer ook wel een rol in gespeeld. Ik zeg het maar

zo. Sterker nog, ongeveer de helft van de kabinetsvoorstellen krijgt nu nog steeds een negatief ATR-dictum. Hoe gaat

het kabinet er alsnog voor zorgen dat er bij de overheid

veel meer oog komt voor regeldrukeffecten, vraag ik de

minister. Het Beleidskompas bevat goede vragen, maar

wordt in de praktijk door slechts 18% van de ambtenaren

gebruikt, zo bleek uit recent onderzoek. Hoe wil het kabinet

de bekendheid van het kompas vergroten en wordt het

gebruik ervan voortaan verplicht bij besluitvorming? Kan

de minister toezeggen dat in de ministeriële regeling wordt

vastgelegd dat het ATR voor zijn advisering alle relevante

ingevulde documenten krijgt toegestuurd, waaronder het

Beleidskompas, de vragenlijst van de bedrijfseffectentoets,

de startnotitie en het verslag van de mkb-toets? Ik wil graag

een toezegging hierop.

Dit kabinet heeft de ambitie de regeldruk te verminderen,

en dat is een goede zaak. Welk doel stelt het kabinet zichzelf? Laten we maar zeggen: met hoeveel procent moet die

afnemen? Naast regeldruk en administratievelastendruk

mag het doenvermogen ook niet ontbreken. Is het voor de

burger nog te behappen? Maakt het doenvermogen integraal onderdeel uit van de toets die het ATR doet en is het

burgerperspectief voldoende verankerd in die advisering?

Voorzitter. Het ATR krijgt een belangrijke rol bij de advisering over nieuwe wetsvoorstellen. Dat advies heeft betrekking op het oorspronkelijke wetsvoorstel. Daarna wordt het

voorstel soms nog behoorlijk gewijzigd, onder andere als

gevolg van het ATR-advies, of naar aanleiding van een

consultatieronde. Mijn fractie zou het goed vinden als het

ATR dan opnieuw in staat gesteld wordt om te beoordelen

of het met een nieuw, gewijzigd advies moet komen. In de

memorie van toelichting lees ik dat ATR de mogelijkheid

krijgt een aanvullende zienswijze te leveren, maar is de

minister het met mij eens dat het hier gaat om een verplichting? De instellingswet stelt nu dat alleen in het geval van

substantiële regeldrukeffecten het ATR om een aanvullende

zienswijze wordt gevraagd. Of er sprake is van substantiële

regeldrukeffecten, wordt overgelaten aan ATR. Met het

amendement op stuk nr. 14 wordt vastgelegd dat ATR zelf

bepaalt of er sprake is van substantiële regeldrukeffecten

en of daarom een aanvullende zienswijze noodzakelijk is.

Stel dat een voorstel in eerste instantie een negatief dictum

krijgt. Het is dan goed om te weten of na aanpassing het

oordeel over de regeldruk leidt tot een positief advies.

Zodoende kan in het vervolgtraject worden meegewogen

of sprake is van een verbetering of een verslechtering ten

aanzien van de regeldrukeffecten. Zouden wij niet idealiter

geen wetsvoorstellen met een negatief dictum moeten

behandelen? Aan de minister wil ik vragen of hij vindt dat

een voorstel dat bij aanvullende zienswijze van het ATR

opnieuw een rood sein krijgt, moet worden voorgelegd aan

de ministeriële Stuurgroep Regeldruk. Ik overweeg een

motie op dat punt.

Het feit dat burgerlijk procesrecht en bestuursprocesrecht

worden uitgezonderd van de toetsingsbevoegdheid van

het ATR deed mij op z'n minst een van mijn wenkbrauwen

fronsen. De SGP wil een zo breed mogelijk mandaat en dus

zo min mogelijk uitzonderingen daarop. Volgens mij zou

het logisch zijn als het ATR op dit punt ook kan adviseren,

zodat de toegang tot het recht niet ingewikkelder maar juist

eenvoudiger wordt voor burgers, bedrijven en instellingen.

Ook het ATR wijst erop dat wijzigingen op deze terreinen

wel degelijk tot ervaren regeldruk kunnen leiden. De

bewering in de nota naar aanleiding van het verslag dat er

op dit terrein geen sprake zou zijn van regeldrukeffecten

gaat dan ook niet op. Om die reden heb ik het amendement

op stuk nr. 13 ingediend zodat het ATR, als het dat noodzakelijk vindt, wel kan adviseren over voorstellen op het terrein van burgerlijk procesrecht en bestuursprocesrecht.

Wat de SGP betreft worden ATR-adviezen in principe

gewoon overgenomen. Dat is ook het uitgangspunt van het

kabinet, zo blijkt uit het regeerprogramma. In het amendement op stuk nr. 17 leggen we vast dat het "pas toe of leg

uit"-principe gaat gelden voor de oordelen van het Adviescollege toetsing regeldruk. Daarbij moet per adviespunt

worden aangegeven hoe hiermee is omgegaan. Niet overgenomen adviezen worden dan vermeld in de memorie

van toelichting, zoals ook Berenschot adviseerde. Dat is nu

al de afspraak, maar in de praktijk gebeurt dit onvoldoende.

Door dit in de wet vast te leggen wordt inzichtelijk wat met

de adviezen is gedaan.

Daarnaast hebben we met de VVD het amendement op stuk

nr. 19 ingediend, dat ervoor zorgt dat het ATR ook controleert in hoeverre de inbreng van de doelgroep is verwerkt

in het ontwerp of voorstel. Wat is gedaan met de mkb-toets?

Hoe is de stem van de kleine ondernemer meegenomen in

het voorstel? Dat zijn belangrijke vragen die op deze manier

de aandacht krijgen die zij verdienen.

Een nog onderbelicht punt in deze wet vindt mijn fractie de

regeldruk als gevolg van bestaande wetgeving. In deze

wetgevingsmachine, die wij toch zijn, stapelen we regel op

regel en gebod op gebod. Maar de vraag is: kan het niet

ook met een onsje minder? Het kabinet heeft daar niet voor

niets een ministeriële stuurgroep voor ingesteld. Welke

ambities heeft de minister op dit punt? Is hij voornemens

om ATR hierin ook een belangrijke rol te geven? Is ATR

daar dan ook voldoende voor toegerust?

Het is niet meer dan logisch dat we ook gaan kijken naar

een stapeling of samenloop van verplichtingen, zoals het

amendement van het CDA en de VVD voorstelt. Het argument dat het ingewikkeld is, dat vaak vanuit het ministerie

klinkt, vind ik te makkelijk. Als we dat als uitgangspunt

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-9

nemen, kunnen we beter helemaal stoppen met regeldrukvermindering. Ik zie dat als een extra aanmoediging om het

kluwen van regels juist nog eens onder de loep te nemen.

In de wet wordt ook vastgelegd dat ATR beide Kamers kan

adviseren over regeldruk. Het is goed dat de minister via

een nota van wijziging naar aanleiding van onze vragen de

eerste Kamer alsnog de mogelijkheid biedt om advies te

vragen over amendementen en initiatiefwetgeving. Dat

scheelde weer een amendement. Toch denk ik dat de

adviesfunctie naar de Staten-Generaal nog verbreed kan

worden, zodat de Kamer alsnog advies kan vragen over álle

wetsvoorstellen, dus niet alleen over wetsvoorstellen die

een initiatief zijn van de Kamer — dat zijn er per jaar

namelijk maar een paar — maar ook over wetsvoorstellen

van de regering. Het zou kunnen voorkomen dat de Kamer

een advies wil ontvangen over een wet die is ingediend bij

de Tweede Kamer, zoals ook de Raad van State weleens

om een nader oordeel wordt gevraagd. Ik denk ook aan de

situatie waarin een wetsvoorstel grondig door de Kamer is

gerenoveerd en de Eerste Kamer de vraag heeft hoe ATR

de regeldrukeffecten van het gewijzigde voorstel beoordeelt.

Ook dan zou het goed zijn als ATR nog een blik kan werpen

op de wet.

Daarnaast heb ik een amendement ingediend om te verduidelijken dat beide Kamers de mogelijkheid hebben om

advies te vragen over regeldrukeffecten. In het wetsvoorstel

staat nu: "Beide Kamers der Staten-Generaal kunnen het

adviescollege advies vragen over regeldrukeffecten in

algemene zin." Dat roept wel de vraag op wat "in algemene

zin" betekent. Kan de Kamer ook advies vragen over specifieke zaken en bestaande wetten, of over regeldruk in een

specifieke sector? Om op dit punt absolute duidelijkheid te

scheppen, schrapt het amendement op stuk nr. 16 de

woorden "in algemene zin", zodat de formulering precies

hetzelfde blijft als in het huidige tijdelijke instellingsbesluit.

Dan maken we de stap naar Brussel. Het leeuwendeel van

de regeldruk komt vanuit de Brusselse beleidstorens. De

EU heeft altijd het "one in, one out"-principe gehuldigd,

zodat er voor iedere regel die erbij komt, op z'n minst één

overboord gaat. Dringt deze minister er in EU-verband stevig op aan dat dit principe in ere wordt hersteld, zoals een

aangenomen SGP-motie ook vraagt? In 2023 was zelfs 94%

van de structurele regeldrukkosten het gevolg van Europese

regelgeving. Daarom is het meer dan terecht dat het

adviescollege het vizier ook op de Europese Unie kan gaan

richten, door het kabinet te adviseren over de regeldrukgevolgen van EU-voorstellen. Dit zal gebeuren in de BNCfiches. We hebben met de ChristenUnie amendementen

ingediend om de wet op dit punt aan te scherpen. Ik heb

wel de vraag of dit voldoende is om de EU-regelgeving in

te dammen. Hoe voorkomen we dat voorstellen waarover

geen BNC-fiche wordt geschreven, buiten beeld raken wat

betreft toetsing van regeldruk?

Een BNC-fiche is de beoordeling van de regering van het

initiële voorstel. Maar het uiteindelijke voorstel kan er heel

anders uitzien, terwijl de uitwerking — dat heb ik in de

praktijk echt wel ervaren — bepalend is voor de regeldruk

op de schouders van burgers en bedrijven. Hoe zorgt het

kabinet ervoor dat EU-regeldruk daadwerkelijk wordt

beperkt, zodat niet alleen aan het begin, maar ook in het

vervolg van het traject steeds wordt getoetst op regeldruk?

Hoe houden we daarbij zicht op de uitwerking in lagere

regelgeving? Gisteren was ik met een aantal collega's bij

een bijeenkomst van MKB-Nederland. We kregen daar echt

een heleboel voorbeelden te horen van lagere regelgeving

die knellend werkt in de praktijk — de heer Sneller zei hier

ook iets over — en veel verder gaat dan in andere Europese

landen. Zie dat dus als een aanmoediging, zeg ik tegen de

minister.

Tot slot. Ik hoop dat we er als Kamer voor kiezen om dit

adviescollege ook een stevige plaats in de wet te geven.

Vervolgens is het zaak dat we de regeldrukadviezen als

Kamer en kabinet heel serieus nemen. Wat de SGP betreft

krijgt het ATR een breed mandaat en scherpe tanden om

de onnodige regeldruk te lijf te gaan. Niemand zit immers

te wachten op een tandeloze waakhond.

Tot zover.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Dan is het woord aan mevrouw Inge van Dijk

van het CDA.

CDAMevrouw Inge van DijkCDA

Voorzitter. We lijken in een samenleving terecht te zijn

gekomen waarin procedures en regels steeds vaker boven

het gezamenlijk ideaal en de inhoudelijke visie staan. Daar

dragen we hier in Den Haag maximaal aan bij. Als iets fout

gaat, bedenken we vaak een nieuwe regel om het risico af

te dichten, maar we vergeten dat de maatschappelijke

schade van het afdichten van elk risico dat we maar kunnen

bedenken, uiteindelijk veel groter is dan de oorspronkelijke

schade die we wilden voorkomen. Het zorgt voor een grote

druk op burgers en bedrijven en het verstikt creativiteit en

innovatie. En misschien nog wel het meest schadelijk is dat

deze regelzucht maximaal bijdraagt aan wantrouwen in

plaats van het voor een weerbare samenleving zo belangrijke ingrediënt van vertrouwen.

Vandaag zetten we een nieuwe stap in de strijd tegen deze

regelzucht. We behandelen het wetsvoorstel om het

Adviescollege toetsing regeldruk een wettelijke grondslag

te geven. Het ATR gaat daarmee van een tijdelijk college

naar een college met een permanente, wettelijke status en

met een stevig mandaat om te adviseren over het aanpakken van regeldruk. Het CDA beoordeelt de voorstellen van

het kabinet op de inhoud. Wat goed is, steunen we; wat

niet goed is, steunen we niet. Het wetsvoorstel waar we

vandaag over spreken, vinden wij een goed en belangrijk

voorstel. Nu was dit wetsvoorstel al door het vorige kabinet

ingediend, zeg ik met een knipoog, maar dit kabinet heeft

via nota's van wijziging het mandaat nog steviger gemaakt.

Dat is een goede zaak.

Voor dit debat zijn voor ons twee vragen het meest relevant.

De eerste is: hebben we het mandaat van het ATR en de

positie van de Tweede Kamer nu goed in de wet geregeld?

Ten tweede: hoe zorgen we ervoor dat de adviezen van het

ATR goed opgevolgd worden en dat ze leiden tot verbeteringen in de praktijk? Ik begin met de eerste vraag. Als het

ATR vroegtijdig betrokken is bij nieuw beleid, kan veel

onnodige regeldruk voorkomen worden. In het wetsvoorstel

zijn hiervoor enkele belangrijke punten opgenomen. Ik noem

er een paar. Er is een verplichting geïntroduceerd om bij

nieuw beleid met substantiële regeldrukeffecten het ATR

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-10

vroegtijdig te laten meekijken. Dat is belangrijk, want hoe

verder je een bepaalde weg bent ingeslagen, hoe lastiger

het wordt om daar nog van af te wijken of zelfs op terug te

komen. Het ATR krijgt ook een stevigere rol bij het beoordelen van voorstellen van de Europese Commissie. Ook

dat is heel belangrijk, omdat we zien dat het merendeel van

de nieuwe wet- en regelgeving haar oorsprong vindt in

Europa. We zien nog wel een risico, want Europese wetgevingstrajecten duren lang en voorstellen kunnen vaak flink

wijzigen. De impact is dan vooraf nog niet goed in te

schatten. Hoe zorgt de minister ervoor dat het ATR blijft

meekijken, niet alleen aan het begin maar ook gedurende

een Europees wetgevingstraject?

Het wetsvoorstel voorziet verder in een rol voor de Tweede

Kamer, die zelfstandig advies kan inwinnen bij het ATR over

regeldrukeffecten in algemene zin. Ik denk dat dit heel

belangrijk is. Het ATR moet de tegenwind zijn die vooruithelpt. Een goede, onafhankelijke verbinding met de Tweede

Kamer kan daarbij helpen.

BBBDe heer VermeerBBB

Ik zou graag van mevrouw Van Dijk het volgende willen

weten. Zoals wij het lazen, is het zo dat het ATR geen rol

heeft bij implementatie van Europese regelgeving die geen

ruimte laat voor nationale afwegings- en beleidsruimte. Die

staat er als uitzondering in. Toch hoor ik nu mevrouw Van

Dijk zeggen dat het ATR juist ook bij de Europese regelgeving een rol speelt, maar dus niet op dit onderdeel. Wat

vindt mevrouw Van Dijk daarvan?

CDAMevrouw Inge van DijkCDA

Wij hadden inderdaad begrepen dat het wel kan. Als het

niet kan — volgens mij is het ook een punt dat voor BBB

relevant is — dan moeten we bekijken of we het dusdanig

op een goede manier kunnen verstevigen dat we daar wel

goed naar laten kijken.

Hoewel dit belangrijke punten zijn, vindt het CDA dat het

wetsvoorstel op enkele punten verbeterd kan worden.

Daarvoor heb ik twee amendementen ingediend, die ik

graag toelicht. De Kamer en de minister kennen wellicht

mijn zeer sterke overtuiging over het belang van onze verenigingen en vrijwilligers als belangrijk cement van onze

samenleving. Het is echt ongelofelijk hoe we hen aan het

frustreren zijn in plaats van aan het stimuleren. De gemiddelde vrijwilligersorganisatie heeft te maken met tientallen

verplichtingen, van de AVG tot de Wwft, de WBTR, de

nieuwe Omgevingswet en lokale regels. We zien dat

bestuurders gewoon letterlijk uitgeput afhaken en dat vrijwilligers het opgeven. Dat raakt mij diep, want de samenleving heeft hierbij het nakijken. In het wetsvoorstel staat nu

dat het ATR kijkt naar de regeldrukeffecten voor bedrijven

en burgers. Dat is heel breed geformuleerd. Je zou natuurlijk

kunnen zeggen dat verenigingen en vrijwilligers hier ook

onder vallen, maar vrijwilligersorganisaties zijn geen

bedrijven, ondanks dat we ze hier in Den Haag graag en

vaak in dat malletje proberen te gieten. Daarom heb ik een

amendement ingediend om expliciet aandacht te vragen

voor instellingen zonder winstoogmerk en voor vrijwilligers.

Ik ben ervan overtuigd dat dit nodig is. Keer op keer vragen

we hier aandacht voor, en keer op keer gebeurt er bitter

weinig. Ter illustratie: ik wacht al anderhalf jaar op de door

het kabinet beloofde concrete acties naar aanleiding van

een schrikbarend rapport over de regeldruk voor verenigingen. We hebben dit nu een keer of vier gerappelleerd, maar

er ligt nog steeds niks. Er zijn mooie woorden gesproken

en mooie beloftes aan onze verenigingen gedaan, maar er

zijn nul daden geweest.

Voorzitter. Dan mijn tweede voorstel. Het wetsvoorstel is

nu zo opgezet dat het ATR bij individuele nieuwe wet- en

regelgeving kijkt naar de regeldrukeffecten. Dat is op zich

logisch. Maar wij denken dat het vaak niet alleen gaat om

een individuele regel, maar juist ook om de stapeling van

wet- en regelgeving; daarin raken ondernemers en burgers

volledig verstrikt. Sterker nog, soms staan regels zelfs haaks

op elkaar. Denk aan de mkb-ondernemer die van de ene

toezichthouder iets moet, maar van de andere toezichthouder juist iets niet mag doen. Ook in de zorg, de sociale

zekerheid en het onderwijs zien we dit terug. Het ATR heeft

vrijdag een zeer kritisch advies gepubliceerd over de verlaging van het eigen risico. De strekking daarvan was het

volgende: het lijkt makkelijk om aan één draadje te trekken,

maar als je niet oplet, trek je daarmee een heel breiwerk uit

elkaar. Het voorstel van het CDA is daarom dat het ATR ook

een taak krijgt om te adviseren over de stapeling van en

samenhang tussen complexe regelgeving. Ook willen we

dat de Tweede Kamer het ATR hierover om advies kan

vragen.

Bovendien willen we het ATR vragen om periodiek, bijvoorbeeld jaarlijks, een staat van de regeldruk te presenteren

aan het parlement, zodat we goed op de hoogte blijven van

trends en specifieke knelpunten. Graag hoor ik van de

minister, maar ook van mijn collega's, hoe hiernaar wordt

gekeken. Ik denk echt dat de Tweede Kamer hierin een

sterke positie voor zichzelf hoort op te eisen.

Voorzitter. Dan de tweede vraag. Hoe zorgen we ervoor dat

adviezen niet in een bureaula verdwijnen? Hoe zorgen we

ervoor dat … O, excuses! Ik had ze allemaal nog wel zo

mooi genummerd, maar nu gaat het alsnog mis. Hoe zorgen

we ervoor dat er op departementen serieus wordt gekeken

naar minder regels, meer eenvoud en meer samenhang?

Met andere woorden: hoe verinnerlijken we deze nieuwe

houding van minder regelzucht en meer burgerruimte?

In de memorie van toelichting lees ik: "Regeldruk is bij

voorgenomen regelgeving een bijeffect dat aandacht vergt,

doch niet altijd de hoogste prioriteit krijgt." Dit is de spijker

op z'n kop, want dat zien we ook in de praktijk. Het ATR

brengt best wel regelmatig negatieve adviezen uit. Die

worden lang niet altijd opgevolgd. Dat kan soms ook niet.

Want hoewel regeldruk een hele belangrijke afweging is

wat betreft nieuw beleid, is het natuurlijk nooit de enige

afweging. Het is aan ons om al die verschillende belangen

af te wegen. Maar het CDA wil wel meer inzicht in de

opvolging van adviespunten. Daarom is mijn vraag aan de

minister om het ATR te vragen om een inventarisatie op te

stellen van de opvolgingen van die adviespunten vanaf

2021 tot heden. Dit zou vervolgens onderdeel kunnen worden van die jaarlijkse staat van de regeldruk waar ik zojuist

voor pleitte.

Ook zou ik graag de toezegging van de minister willen dat

de regering in de memorie van toelichting bij wetsvoorstellen per adviespunt gaat aangeven wat er precies mee

gebeurd is. Dat moet kunnen, want die adviespunten staan

altijd dikgedrukt in het ATR-advies. Zo kan de Kamer beter

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-11

controleren of het kabinet de eigen belofte waarmaakt,

namelijk dat ATR-adviezen beter worden opgevolgd.

Voorzitter. Het CDA is van mening dat er bij voorgenomen

wet- en regelgeving altijd eerst de volgende principiële

vragen moeten worden gesteld: "Wat is het nut en de

noodzaak van een nieuwe regel? Kan iets ook op een andere

manier gebeuren dan met nieuwe regelgeving?" Dit moet

wat ons betreft onderdeel zijn van het Beleidskompas dat

door departementen wordt gebruikt bij de voorbereiding

van beleid. We weten dat het gebruik van het Beleidskompas nog te wensen overlaat. Wat gaat de minister doen om

dit wel tussen de oren van alle departementen te krijgen?

Want zoals ik al zei, gaat het om het aanleren van een

nieuwe houding en om op een andere manier kijken naar

het oplossen van problemen. Lossen we een probleem op

met een nieuwe regel, of doen we juist een stap naar achteren en schuiven we de samenleving naar voren?

Tot slot. De scope van het ATR is verruimd. Eerst was het

er alleen voor ondernemers, maar nu staan daar, terecht,

ook onze inwoners bij. Het is logisch dat we in een debat

van de commissie Economische Zaken minder aandacht

aan hen besteden, maar ook onze inwoners zuchten onder

dichtgeregeld Nederland.

Dank je wel, voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. De volgende spreker van de zijde van de Kamer

is de heer Sneller van D66.

D66De heer SnellerD66

Dank, voorzitter. Ik was vorig jaar op bezoek bij een mooi

mkb-bedrijf dat aan precisieplaatwerk doet. Dat is een mooi

mvo-bedrijf, met zonnepanelen op het dak. Ze geven aan

dat ze de apparaten die ze in hun hal hebben staan, proberen te gebruiken voor warmteterugwinning, et cetera et

cetera. En toch stond de omgevingsdienst op de stoep,

want "er was geen weersafhankelijke regeling aanwezig".

Alle experts die dit bedrijf had ingehuurd om te kijken hoe

ze zo goed mogelijk voor het milieu kunnen zorgen en zo

efficiënt mogelijk daarmee kunnen omgaan, hadden juist

gezegd: dat is in jouw situatie onverstandig en niet nodig.

Uiteindelijk stuurde deze ondernemer na afloop ook nog

even dat besluit naar mij toe; daarom ook de interruptie bij

de heer Grinwis. Er wordt dan verwezen naar artikel 4.3

Omgevingswet. Dan lees ik 'm als medewetgever en denk

ik: ja, dat staat er niet. Er wordt verwezen naar GC3 van de

EML. Ik kende 'm niet, maar de heer Thijssen wel, zie ik.

Dan denk ik nog steeds: daar staat het ook niet echt zo sterk.

Het is dus de interpretatie van de omgevingsdienst op basis

van een wet die wij hier ooit gemaakt hebben die uiteindelijk

leidt tot irritatie bij deze ondernemer, die dan mij als groene

partij gaat aanspreken: jullie maken het voor ons onmogelijk. In die zoektocht kijk ik ook naar dit wetsvoorstel, waar

ik verder een groot voorstander van ben. Ik zoek naar: hoe

zorgen we nou dat het ook effectief wordt? Misschien heb

ik het amendement gemist. Ik hoor graag hoe wij dit soort

adviezen over een ministeriële regeling, over een besluit

ook in de Kamer goed kunnen wegen.

Voorzitter. Er zijn veel initiatieven. De ministeriële commissie is ingesteld. Ik sluit me van harte aan bij de vraag of er

al een overzicht van afgeschafte regels is. Maar ik zie ook

dat het in de praktijk lastig is om te doen wat er wordt

voorgenomen. De Wtmo werd al genoemd. Ik mocht dat

debat dinsdag doen. Ik heb vanuit het kabinet niks gehoord,

terwijl daar dictum 4 ligt. Tijdens het debat komt er een

tweede nota van wijziging. Ook daarin wordt niks gedaan

met die adviezen, terwijl er zo'n plechtige belofte in het

regeerprogramma staat. We krijgen ook aangereikt, onder

andere van Koninklijke Horeca Nederland: kies nou voor

die sectorgerichte aanpak en die actieagenda. Ik hoor graag

wat het kabinet daarin concreet gaat doen en ook wat we

leren van de aanpak van hardheden bij Binnenlandse Zaken,

wat volgens mij veel van dezelfde symptomen laat zien.

We zijn er allemaal voor dat die hardheden worden aangepakt. Maar drie jaar na Ongekend onrecht, vier jaar inmiddels, kijken we nog steeds naar: waar blijft de echte aanpak?

Nu gaat het ministerie van Binnenlandse Zaken het echt

goed inregelen, wordt ons beloofd. Ik hoop dat we daarvan

kunnen leren.

Volgens mij — een aantal collega's delen dat volgens mij,

heel goed en terecht — moeten we ook onszelf de vraag

stellen: hoe komen we voorbij de plechtige belofte hier? Ik

ben echt tegen regeldruk. Dat hoor ik iedereen netjes zeggen

en ik zal dat ook herhalen: ik ben tegen onnodige regeldruk.

Alleen, hoe zorgen we dat het deze keer echt anders wordt?

Volgens mij moet je dan inderdaad kijken naar wat de

onderliggende logica is. Zoals Jet Bussemaker vorig jaar

in het FD schreef: wat is de onderliggende beleidslogica

die we moeten doorbreken? Iemand anders schreef in het

FD: op donderdag doen we dit, dan beloven we dit, en op

dinsdag tussen twee en drie staan we daar en dan vragen

wij hoe het kon gebeuren en hoe we herhaling gaan voorkomen. Dat is natuurlijk ook gewoon de interne tegenstrijdigheid van de politieke logica die we hier met z'n allen

beleven. Hoe zorgen we er nou voor dat dat wordt doorbroken? Daarvoor moet je volgens mij ook uitgaan van vertrouwen: ja, hoe dan? Wat doet het kabinet nou om dat wat

diepere gesprek over risicomijding, over het omarmen van

onzekerheid et cetera aan te jagen? Hoe kunnen we dat

gesprek nou productiever voeren?

VVDDe heer KistemanVVD

Ik hoor de heer Sneller zeggen: ook wij zijn tegen onnodige

regeldruk. Ik heb namens de VVD een motie ingediend zodat

voor kappers en schilders het werken makkelijker wordt.

Het gaat over bladen, over het registreren van verf. Het gaat

om een Nederlandse kop, totaal onnodig, een onnodige

regel. D66 heeft tegen deze motie gestemd. Kan de heer

Sneller uitleggen waarom deze onnodige regel wat hem

betreft niet hoeft?

D66De heer SnellerD66

Nee, dat kan ik niet, want ik ken dit specifieke voorbeeld

niet. Maar ik kom er graag in tweede termijn op terug, want

dat is het andere wat ik hier had opgeschreven en wat

mevrouw Van Meetelen heel terecht zei. Onnodig, en vervolgens is het in the eye of the beholder: is dit onnodig of

is dit iets met verf voor de bescherming van de volksgezondheid? Nogmaals, ik kan dat niet zo beoordelen, maar wat

is onnodige regeldruk? Ik haalde de Wet transparantie

maatschappelijke organisaties aan. Voor ons is toevallig

dit punt heel belangrijk. Daarom vinden we het acceptabel

als iedereen zijn donaties moet registreren, terwijl een ander

deel van de Kamer of een andere fractie zegt: voor ons is

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-12

nou onnodige regeldruk. Hoe kunnen we, ook met de ATRadviezen en het debat over regeldruk, dat een stap verder

brengen door daar misschien een verdiepingsslag in te

maken?

PVVMevrouw Van MeetelenPVV

Is de heer Sneller het met ons eens dat we dus echt moeten

gaan kijken naar de extra regeldruk bij de lagere overheden?

Want eigenlijk geeft hij het al een beetje aan: hij kijkt naar

de Omgevingswet en ziet een linkje naar dit of dat. Dat

gebeurt eigenlijk heel vaak. Ik ben blij met wat we nu gaan

doen en met de stappen die de minister al heeft gezet en

nog gaat zetten, hoor. Ik denk echt dat hij dat wel goed op

zijn netvlies heeft. Maar er zijn natuurlijk allerlei regels, ook

groene regels, die u graag heeft, die gewoon heel veel

administratieve lasten met zich meebrengen en eigenlijk

niets bereiken. Het zijn allemaal verplichtingen, en die

worden dan ook nog versterkt door lagere overheden, dus

bij provincies en gemeenten. Is de heer Sneller het met mij

eens dat we daar ook naar moeten kijken? En als we daar

wat aan gaan doen, gaat u daar dan in mee?

D66De heer SnellerD66

Ik had de memorie van toelichting zo gelezen dat de motie-

Paternotte uit 2017 juist in dit wetsvoorstel verwerkt is,

waardoor er ook naar deze regelgeving kan worden gekeken. Ik hoor graag hoe die dan verwerkt is, want dat was

mijn indruk. Ik snap dat mevrouw Van Meetelen het heeft

over de groene regels. Maar de vraag is of dat zo is, want

de ene keer is het "we zijn tegen fraude, dus we moeten

strengere regels hebben", en de andere keer is het "we zijn

voor veiligheid" of "we zijn voor contant geld". Ik zie de heer

Flach. Ik kwam dit ook tegen in een van de actieagenda's.

Ik snap al dat soort dingen heel goed. Ik snap dat partijen

zeggen dat ze voor contant geld of voor veiligheid zijn. Het

kan vanuit heel veel verschillende hoeken en belangen

komen, en daar moeten we volgens mij allemaal naar kijken

als we zeggen dat onnodige regeldruk zo'n belangrijk

onderwerp is.

PVVMevrouw Van MeetelenPVV

Dan ga ik de heer Sneller een voorbeeld geven. We hebben

hier natuurlijk enorme discussies gehad over de zeroemissiezones. Die hoeven we nu niet te voeren; u weet hoe

wij daarin staan en wat wij daarvan vinden. Maar je ziet nu

al dat het onmogelijk is wat er gevraagd wordt van de

mensen om het uit te voeren, bijvoorbeeld als het gaat om

het aanvragen van een ontheffing. Dat is nou exact wat ik

bedoel. Er is een enorme lijst van de RDW met punten waar

je aan moet voldoen. Dat wordt getoetst door een extern

adviesbureau om die ontheffing te kunnen verlenen aan de

mensen die daar recht op hebben. Ik heb mensen hierover

aan de lijn gehad en ik heb een hele lijst mails van mensen

die het keurig netjes hebben gedaan. Zij hebben gecomplyd;

ze hebben zes weken voor 1 januari een ontheffing aangevraagd. Die mensen hebben nog geen antwoord. Ze komen

er gewoon niet doorheen. Dit is nou exact wat ik bedoel.

Dat gaat niet. Er is dus van alles en nog wat opgetuigd, en

de mensen verstikken gewoon. De markt in Amsterdam is

voor de helft leeg, omdat de mensen er gewoon niet heen

kunnen. Dan gaat er toch iets mis?

D66De heer SnellerD66

Daarom heb ik met belangstelling geluisterd naar het

voorstel van de heer Grinwis over de toezichthouders. Ik

weet niet of dit een IenW-regel of een RDW-regel is. Hoe

kunnen we er inderdaad voor zorgen dat het proces rondom

de ontheffingen soepel loopt en dat daar geen onmogelijke

obstakels in zitten? Ik ben voor zero-emissiezones. Denk

hierbij ook aan de Staat van de Uitvoering, waarvan de titel

"Doorbreek de status quo" was. Ik denk dat we het snel met

elkaar eens zijn dat dat moet gebeuren. Maar wat is nou

het gesprek dat je tot stand moet brengen om te zorgen dat

je dat goed op tafel krijgt? Dat proberen we dus met de

Staat van de Uitvoering op een andere manier te behandelen. Mijn gevoel is dat je dan aan tafel moet met zowel de

uitvoerende macht als de volksvertegenwoordigers als de

uitvoering. De uitvoering is aan de ene kant het ministerie

en aan de andere kant de uitvoeringsorganisatie. Dan pas

ga je van elkaar begrijpen waarom je doet wat je doet en

waarom je de regel hebt gemaakt zoals die is. Maar dat

doen wij niet als Kamer. We hebben een technische briefing,

waarin zij ons uitleggen hoe het zit, wij roepen hen op ter

verantwoording of wij hebben een politiek debat met de

minister. We hebben nooit een van die andere werkvormen

gehad om juist hiertoe te komen, om te zorgen dat het ook

verandert, zou ik willen zeggen, in plaats van dat we lekker

kunnen klagen over de ambtenaren of over wie dan ook.

PVVMevrouw Van MeetelenPVV

Nou, meneer Sneller, ik ben het daar dus niet mee eens.

Daarom wijs ik ook naar die hele stapel. Daar zitten ook een

heleboel noodkreten in van brancheorganisaties en ondernemers die al heel lang hebben aangegeven: dit gaat niet

werken; we hebben hier een probleem. Dat geldt in de

gehele breedte. Op de een of andere manier komen die

noodkreten en alle voorbeelden die laten zien dat dit in de

praktijk niet gaat werken, niet aan. Vervolgens wordt het

hier toch doorgevoerd. Ik denk dat dit ook een mindset is

en dat iedereen beter moet gaan luisteren. De lagere overheden gaan dit vervolgens nog naar eigen inzicht aanpassen. De een doet het zus en de ander doet het zo.

Ik wil even terugkomen op het voorbeeld van de zeroemissiezone. Als je een marktkoopman bent in verschillende

steden en je in al die steden door een zero-emissiezone

moet, moet je voor al die steden apart een heel traject

doorlopen. Dat is voor de eerste stad al niet te doen, dus

laat staan dat je dat voor allemaal moet doen. De kosten

en de tijd die daarmee gepaard gaan: het is abnormaal. Dat

is exact het probleem dat we hier elke keer creëren. Op

papier ziet het er allemaal goed uit. Dit staat nog even los

van wat ik ervan vind, want ik wil dit in zijn geheel niet. Het

wordt neergezet en mensen kunnen gewoon niet meer

functioneren. Is de heer Sneller het met mij eens dat hier

sprake is van een mate van urgentie? Op deze manier gaan

alle ondernemers gewoon kapot, want ze kunnen niet meer

ondernemen.

D66De heer SnellerD66

Ik heb allemaal concrete suggesties gedaan, maar mevrouw

Van Meetelen kiest ervoor om in haar groef te blijven zitten.

We hebben het hoofdlijnenakkoord al meer dan zes maanden liggen en ze moet zelf vragen: is er al een regel afgeschaft? Hoe vindt mevrouw Van Meetelen dat het gaat met

haar aanpak, met dat stapeltje? De minister zit er al zes

maanden, maar heeft nog geen enkele regel afgeschaft die

mevrouw Van Meetelen in haar eigen inbreng kan noemen.

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-13

Ik probeer daar juist voorbij te komen, maar mevrouw Van

Meetelen probeert in haar groef te blijven. Dat heeft tot nu

toe niet gewerkt. Ik wens haar veel succes met harder in de

groef wrijven.

NSCDe heer IdsingaNSC

Ik zit dit allemaal even te verwerken, te processen. Ik stel

de heer Sneller dezelfde vraag die ik ook aan de anderen

heb gesteld. Uit het rapport van 2022 blijkt dat voor een

kleine mkb'er de regeldrukkosten ongeveer €40.000 per jaar

zijn. Dat kan oplopen tot enkele tonnen per jaar, afhankelijk

van de grootte van het bedrijf en de sector waarin wordt

gewerkt. Vandaag hebben we het over het terugdringen

van regels. Met 50% van alle adviezen die het ATR heeft

uitgevaardigd, doen we als politiek niks. Daar doen we

gewoon niks mee; die negeren we. Ik ben zo bang voor het

volgende, en de heer Sneller gaf dat zonet al aan in zijn

voorbeeld: volgende week dinsdag staat hij hier weer

"schande dit, schande dat, en zus moeten we regelen en zo

moeten we regelen, en daar hebben wij dus een regel voor

nodig". Wat gaan wij nou echt anders doen vanaf vandaag

en morgen?

D66De heer SnellerD66

Eén kleine correctie en dan een antwoord. Ik weet niet of

het per se negeren is, of dat we gewoon zien dat andere

belangen boven de regeldruk worden gesteld, en dat we

daarom geen uitvoering geven aan die adviezen. Dat is ook

de zoektocht die ik probeerde te verwoorden. Ik probeer

met mijn "doorbreek de status quo"-motto ook naar andere

werkvormen te zoeken, om te zorgen dat je daar dus op

een andere manier naar gaat kijken. Want de heer Idsinga

zei het net heel goed in een interruptie op iemand anders:

sinds 2000 zijn we hier al met alle Actals en tijdelijke dingen

mee bezig. Maar bij de ambtenarij heeft het niet geleid tot

het goed tussen de oren krijgen, en in de Kamer hebben

we nou niet echt een doorbreking van de dynamiek gezien,

terwijl we dat met de mond toch wel hebben beleden op

enig moment. Ik probeer hier daarom te kijken of we het

gesprek en de manier waarop we als Kamer opereren, toch

op een iets andere manier kunnen doen. Daar proberen we

eerste stappen in te zetten. Maar ik ben blij dat de heer

Idsinga in ieder geval structureel die vraag aan iedereen

stelt, want dat is volgens mij eerder het begin van verandering dan met vingers wijzen.

NSCDe heer IdsingaNSC

Daar ben ik het mee eens. Ik wijs ook niet met vingers. Ik

stel de vraag wat de heer Sneller vanaf morgen anders gaat

doen. Staat hij dinsdag wederom in het vragenuurtje om

te zeggen dat er weer nieuwe regels moeten komen en om

te zeggen "dit is een schande, dat is een schande, zus en

zo moeten we aanpakken"? Op zich begrijpelijk, maar ik

vraag wat híj persoonlijk anders gaat doen.

D66De heer SnellerD66

Oké, check. Ik sta niet zo vaak in het vragenuurtje vragen

te stellen, maar dat heeft heel andere redenen. Ik ben van

plan om vaker te kijken naar het hele systeem van

gesprekken in de Kamer, dus met de uitvoering en de uitvoerende macht, met beleidsambtenaren, het beleidsdepartement en de politiek. Ook in het kader van Rekenkameronderzoeken proberen we dit een stap verder te brengen. Ik

merk alleen dat je dan tegen heel veel logica, angst en

koudwatervrees van uitvoeringsorganisaties aanloopt, met

name van collega's van deze minister. Maar ook in de

Kamer zie je verkokering als het gaat om hoe wij dingen

aanpakken. Dus ik hoop dat de heer Idsinga of een van zijn

collega's ook wil helpen om dat soort initiatieven van de

grond te krijgen, om dat gesprek op een andere manier te

voeren en om dat vervolgens ook zichtbaar te krijgen. Dus

ik hoop dat we dat kunnen doen — en dat zeg ik niet omdat

ik zelf dingen niet veel beter kan doen.

Voorzitter. Dan de afbakening. Ik snap dat in artikel 1 staat

dat het alleen professionals in de zorg, onderwijs, veiligheid

en sociale zekerheid betreft. Dat is vanuit de geschiedenis

zo, maar wat is nou de inhoudelijke argumentatie waarom

dat zo is, want ik snap 'm niet. Het strafrecht wordt uitgezonderd, met de hele summiere redenering dat het dan aan

burgers zelf te wijten is. Als ik kijk naar het wetsvoorstel

voor het verbeteren van de bestrijding van heling, witwassen en de daaraan ten grondslag liggende vermogensdelicten — veel recyclingbedrijven et cetera klagen over de

administratieve lasten van dit wetsvoorstel — dan raakt dat

rechtstreeks aan het strafrecht. Ik snap die uitzondering dus

niet. Aan de andere kant heb ik met veel belangstelling de

uitbreiding van de heer Vermeer beluisterd, die zegt: laten

we ook meer naar concurrentievermogen en innovatie kijken.

Dan de Europese regelgeving. Als er een Europese regel

komt, in welke mate wordt dan meegenomen welke nationale regels we al hadden die daarmee overlappen of daar

heel nauw aan raken? En kunnen we die dan ook gaan

afschaffen? Ik kijk bijvoorbeeld naar de CSRD. Wordt die

nou meteen integraal meegenomen? Ik zie dat namelijk nog

niet direct.

Tot slot. De Raad van State waarschuwt dat met een extra

budget van 1,8 miljoen een deel van de nieuwe bevoegdheden een dode letter gaat worden. Tegelijkertijd liggen er

hele sympathieke amendementen — ik ben benieuwd naar

de appreciatie — over waarom het nog meer zou moeten

zijn. Ik heb er net ook een aantal van genoemd. Hoe gaat

de minister er ook voor zorgen dat we bij de eerste evaluatie

zo meteen "het heeft echt gewerkt" gaan horen en niet "het

waren mooie voornemens, maar het budget was ontoereikend en toen kwam er ook nog een bezuiniging overheen"?

Dank u wel.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Dan gaan we luisteren naar de heer Thijssen

van de fractie van GroenLinks-Partij van de Arbeid.

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

Dank, voorzitter. Laatst kregen we van Koninklijke Horeca

Nederland — die is de minister welbekend — het Regeldruk

Actieplan Horeca. Daar staat een voorbeeld van een regel

in die veel werk en veel kosten met zich meebrengt voor

de horeca. Daarin staat namelijk dat er in ieder café iemand

met een verklaring sociale hygiëne aanwezig moet zijn,

zodat er op een verantwoorde manier alcohol wordt

geschonken. Zo'n café moet aantonen dat er iemand met

die verklaring is door deze persoon bij de gemeente in het

aanhangsel van de alcoholwetvergunning bij te schrijven.

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-14

Maar je kan het ook anders doen volgens Koninklijke Horeca

Nederland: als de Arbeidsinspectie langskomt, kan deze

zeggen "wie is hier de persoon met dit diploma?" Dan kan

de Arbeidsinspectie in een bestaand register kijken of deze

persoon dit diploma inderdaad heeft. Dat is een heel sympathiek voorstel.

Het punt is wel dat deze regelgeving ook wordt gebruikt

door gemeentes om een Bibob-toets te doen, om te kijken

of er geen criminele activiteiten zijn. Daar heeft Koninklijke

Horeca Nederland ook over meegedacht. Die zegt: waarom

registreren we in datzelfde register, bij de mensen die zo'n

diploma hebben, ook niet een verklaring omtrent het

gedrag? Als ik dat zo hoor, dan weet ik niet zeker of dat

helemaal werkt, want zo diep zit ik niet in het dossier, maar

ik denk wel: zou het nou niet fijn zijn als er een ATR was,

een Adviescollege toetsing regeldruk — we praten vandaag

over een instellingswet daarvoor — dat hiernaar kan kijken?

Dat kan ons, de minister en de horeca dan adviseren of we

op deze manier inderdaad onnodige regels tegen kunnen

gaan.

BBBDe heer VermeerBBB

Ik denk dat de heer Thijssen hier een heel illustrerend

voorbeeld gebruikt. Maar het is eigenlijk ook wel heel simpel. Volgens de oude regels moest dat certificaat, dat

bewijst dat je die opleiding hebt gehad, gewoon in de zaak

aanwezig zijn. Als er dan iemand langskwam, kon die persoon gewoon in dat boekje kijken. Dat was eigenlijk heel

simpel. De heer Thijssen geeft hier nu aan dat we de vog

hieraan kunnen koppelen, maar die is altijd slechts een

halfjaar geldig. Hoe ziet de heer Thijssen dat voor zich? Is

het niet veel beter om die achterlijke regel gewoon te

schrappen in plaats van daar nog iets extra's aan te hangen

en weer door te gaan op datgene wat voorgesteld wordt?

We hebben hier namelijk vaak de neiging om te reageren

op datgene wat voorgesteld wordt in plaats van één stap

terug te doen, te kijken welk probleem dit voor wie gaat

oplossen en te zeggen: weg met die zooi.

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

Dit is nou juist waarom ik denk dat het adviescollege waar

wij vandaag over praten ons heel erg goed zou kunnen

helpen. Ik ken de details hier dus niet van. Ik heb dit gekregen van Koninklijke Horeca Nederland. Ik dacht: goh, dit is

een interessant voorbeeld; hoe fijn zou het zijn als we een

Adviescollege toetsing regeldruk hadden dat ons hierin

gaat adviseren en gaat zeggen "dit is inderdaad een onnodige regel", zoals de heer Vermeer zegt, of "dit is eigenlijk

best wel een goede regel, maar je kan hem veel efficiënter

inrichten". Ik zie dus wel dat een Adviescollege toetsing

regeldruk ons daarbij kan helpen. Dat is eigenlijk het punt

dat ik wilde maken: zo'n adviescollege kan ons echt wel

helpen om die onnodige regeldruk te verminderen.

Ik constateer hier ook bij dat er heel veel regels zijn die echt

fantastisch zijn. Laten we wel wezen: er zijn heel veel regels

die zorgen voor veilig voedsel. Ik kijk naar de heer Kisteman,

die zelf ondernemer in de voedselbranche is geweest. Het

is heel fijn dat consumenten zeker weten dat het voedsel

dat ze kopen veilig is. Als we naar een kermis gaan, dan is

het ook heel fijn dat we weten dat al die karretjes die daar

in de rondte gaan — ik kijk naar mevrouw Van Meetelen —

er niet af vallen. Daar zijn namelijk voorschriften voor. Dat

zijn hele nodige en nuttige regels. Ik ben eerlijk gezegd ook

heel erg blij dat er allerlei voorschriften zijn waardoor

hardwerkende Nederlanders aan het werk gaan met stalen

neuzen in hun schoenen, een helm op hun hoofd en eventueel bescherming tegen giftige dampen, en dat ze dat niet

ieder voor zich moeten bevechten bij hun baas. Er zijn dus

ook heel veel nuttige regels. Laatst hadden we het nog over

een nuttige regel die we gaan onderzoeken, namelijk een

verbod op giftige pfas. Volgens mij is dat ook een mooie

regel. Mijn fractie vindt het dus heel goed en prima als het

ATR objectief aangeeft wat regeldrukgevolgen zijn, onnodige regels naar voren haalt en advies geeft over hoe hetzelfde doel behaald kan worden met minder regels. Maar

mijn fractie heeft ook wat twijfels over de werking en de

instellingswet. Daarom wil ik even een paar adviezen van

dit tijdelijke adviescollege, dat nu natuurlijk al bestaat,

doornemen.

Neem het voorbeeld van een advies over het voorkomen

van misstanden in de uitzendsector. Dit is een sector

waarbij mensen naar Nederland worden gehaald om hier

aan het werk te gaan. We zien in rapport na rapport dat

daar heel veel misstanden zijn. Mensen worden onderbetaald en slecht behandeld en werken onder slechte

arbeidsomstandigheden. Daar moet iets aan gebeuren.

Daar zijn extra regels voor opgesteld door het kabinet. Het

ATR zegt: "We weten niet of dit gaat werken. Deze regels

moeten worden geschrapt. Laat de Arbeidsinspectie het

maar doen. Die moet gewoon meer gaan inspecteren." Dan

denk ik: ja, dat is lekker makkelijk van het ATR. Dan haal je

het weg bij bedrijven en die hebben dan inderdaad minder

regeldruk, maar de Arbeidsinspectie krijgt meer taken, en

die heeft al te veel taken. Dat betekent dat de Arbeidsinspectie groter moet worden. Dan denk ik: dit is een sector die

in Nederland wil opereren, maar de belastingbetaler moet

meer gaan betalen om die misstanden te voorkomen. Dat

is de wereld op zijn kop. Ik zou het logischer vinden als het

ATR zou zeggen: "We hebben er twijfels over of deze regels

werken. We snappen het doel; die misstanden moeten

worden gestopt. Maar we twijfelen of deze regels werken.

Wij komen met andere regels, met minder regeldruk,

waarvan we denken dat die het doel ook behalen." Dat lijkt

mij een goed advies van het ATR. Ik vraag aan de minister

of hij ook ziet dat dat de functie moet zijn van het ATR.

BBBDe heer VermeerBBB

Ik denk dat de heer Thijssen hier een heel belangrijk punt

aansnijdt. Die misstanden moeten worden aangepakt. Dat

vinden wij ook. Maar was het in deze case nou niet juist het

geval dat het ATR dat zei omdat de huidige wet die misstanden eigenlijk al niet toelaat? Als iets al verboden is, is het

toch ook een taak van het ATR om niet nog weer een regel

in een andere wet op te nemen om te bepalen dat dat verboden is? Dat vraag ik aan de heer Thijssen, want een van

de problemen die we hier in Den Haag hebben, is dat we

op meerdere plekken aan meerdere knoppen zitten te

draaien, soms zelfs tegengesteld.

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

De heer Vermeer heeft er gelijk in dat het grote probleem

natuurlijk is dat die misstanden niet mogen van de wet,

maar we zien ze wel rapport na rapport nog steeds gebeuren. Volgens mij probeert het kabinet dus met regelgeving

te komen om te zeggen: dit willen we echt in de wet; hoe

kunnen we nou regels maken waardoor die misstanden

ook echt eens stoppen? Ik vind het prima als het ATR dan

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-15

zegt dat het twijfels heeft of deze regels werken, maar kom

dan met een voorstel voor andere regels, die waarschijnlijk

wél gaan werken. En wentel het niet af op een Arbeidsinspectie, waarvan we weten dat die ook al te veel taken heeft,

want daardoor gaan wij als belastingbetalers eigenlijk

betalen voor het wegwerken van misstanden in een

bepaalde sector. Dan denk ik: als dat voor meer regeldruk

zorgt in die sector, is die regeldruk misschien wel nodig om

de misstanden die we allemaal niet willen, uit deze wereld

te krijgen.

BBBDe heer VermeerBBB

Ik vrees toch dat de heer Thijssen hier de illusie wekt dat

een nieuwe regel een probleem dat er al is, iets wat al

onwettig bedrag is, in een keer gaat beperken. Dat is een

illusie. Wij moeten dan juist een stap terug doen en zeggen:

het ATR zegt dat dit wettelijk al is verboden; wij moeten het

dus zoeken in de handhaving. Met de regels gaan we dit

land niet beter maken; alleen met handhaving. Als ikzelf als

scheidsrechter op het voetbalveld sta, heb ik niks aan het

regelboekje. Het gaat erom wanneer ik de fluit pak en zeg:

en nou is het klaar. Is het niet zo dat de heer Thijssen te

veel nadruk legt op de regels, terwijl we de handhaving

hier in Nederland volledig uit het oog verloren hebben en

daar te weinig inspanning op doen?

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

Ik ken heel veel dossiers, bijvoorbeeld bij Tata, waar heel

veel vieze lucht vandaan komt, waar de handhaving er

inderdaad een tandje bij mag doen en waar het ook goed

zou zijn als er niet op handhaving bezuinigd wordt maar

als daarin wordt geïnvesteerd. Maar we hebben het nu over

de instellingswet voor het Adviescollege toetsing regeldruk.

Ik zou willen dat dit adviescollege zegt: we snappen het

doel dat de wetgever voor ogen heeft, maar die komt met

regels waarvan wij niet weten of die nou zo effectief zijn;

wij komen dus met een alternatieve set regels waarmee

dat doel waarschijnlijker wel gehaald wordt. Ik vind het te

makkelijk voor een adviescollege om te zeggen: we weten

het niet; we schrappen het maar, want dan reduceren we

regels. Dan zadelen we de inspectie met een probleem op.

Dat is het gesprek dat ik wil hebben met deze minister, want

ik denk dat we het ATR de opdracht mee moeten geven om

de wetgever te helpen om regels te maken ten behoeve

van het doel dat we hebben, namelijk het voorkomen van

vreselijke misstanden door die uitzendbureaus met

arbeidskrachten.

BBBDe heer VermeerBBB

Tot slot. Die misstanden moeten bestreden worden; daar

ben ik het helemaal mee eens. Maar het toevoegen van een

nieuwe regel … Ik denk dat het ATR hier terecht zegt dat

die nieuwe regel niets gaat toevoegen, want de regel dat

dit niet mag, is er al. Dan zou ik graag hebben dat het ATR

gewoon zegt: als u dit probleem echt wil oplossen, zult u

aan de handhaving van de bestaande regels moeten werken. Dan is dat een appel, ook aan ons, in de zin van: hé,

jongens, opletten; het is allang verboden. Bent u dat met

mij eens?

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

Nou, ik ben het ermee eens dat die misstanden eigenlijk al

verboden zijn en ik vind het ook goed als de inspectie

daarop handhaaft. Maar nogmaals, we hebben het hier over

de instelling van een adviescollege. Ik denk dat het

belangrijk is dat we zo'n adviescollege hebben en dat we

goed kijken naar die adviezen, maar ik wil dat adviescollege

ertoe uitdagen dat het niet te makkelijk moet zeggen: deze

regel is niet nuttig. Ik wil het adviescollege uitdagen om

dan met regels te komen die dit land daadwerkelijk gaan

helpen bepaalde misstanden, bijvoorbeeld in de uitzendsector, te voorkomen en om niet zomaar te zeggen: hop, we

schrappen het maar, want dan hebben we minder regels.

Ik wil dit college uitdagen om ons dan te helpen om de wet

beter te maken.

PVVMevrouw Van MeetelenPVV

Ik wil de heer Thijssen goed begrijpen. U wilt dus van het

ATR …

De voorzitterVoorzitter

"De heer Thijssen wil …"

PVVMevrouw Van MeetelenPVV

De heer Thijssen wil dat het ATR, als het zegt dat een regel

niet goed is, met andere regels komt. Heb ik dat goed

begrepen?

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

Dat is volgens mij ook wat nu in de memorie van toelichting

staat, namelijk dat het ATR inderdaad voorstellen kan doen

voor alternatieve regels die de regeldruk verlagen. Dat is

volgens mij ook de bedoeling. Maar als ik dit advies lees,

dan denk ik: nu schrappen ze gewoon alle regels. Terwijl

de sturing van deze instellingswet moet zijn om met alternatieve regels te komen die het doel overeind houden, maar

de regeldruk verminderen.

De voorzitterVoorzitter

Uw laatste interruptie.

PVVMevrouw Van MeetelenPVV

Ja, mijn laatste interruptie. Dan vraag ik toch aan de heer

Thijssen: het kan toch nooit de bedoeling zijn dat anderen

regels gaan opstellen? Dat is toch aan een minister? Dat is

toch aan de Kamer, die met een wet komt, of aan een

minister die met een regel komt? Zij moeten toetsen of die

nieuwe regel of die nieuwe wet eventueel heel veel regeldruk met zich meebrengt. Dat is hun taak. Dan komt hij weer

terug en dan is het aan de minister of aan de Kamer om te

oordelen wat ze daarvan vinden. Het lijkt mij niet dat zij

voor de minister of de Kamer moeten gaan schrijven. Ik

denk dat dat de verkeerde volgorde is.

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

Ik vind ook dat wij hier met elkaar de wetgevers van het

land zijn en dat we dat niet moeten uitbesteden aan het

ATR. Dat is helemaal waar. Maar ik vind wel dat als we een

adviescollege hebben met als expertise regeldruk, we dat

dan niet alleen moeten laten zeggen of het een regel niet

zo effectief of onnodig vindt. Ze hebben daar ook de

knowhow om ons een advies te kunnen geven, zoals: als

je het nou op deze manier doet, haal je je doel nog steeds,

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-16

maar heb je minder regeldruk. Dus ja, volgens mij is het

een kleine moeite om dat aan het ATR te vragen.

Dat was één advies van het ATR. Er was nog een ander

advies, namelijk over het voorkomen van discriminatie op

de werkvloer. Gelukkig erkent het ATR heel duidelijk wel

volmondig dat er nog steeds discriminatie bestaat, dat dit

onwenselijk is en dat het een probleem is. Ook hier heeft

het ATR twijfels of de extra regels die voorgesteld worden

wel effectief zijn. Maar ook hier zegt het vervolgens: dan

doen we maar helemaal geen regels. Daardoor weten we

dus eigenlijk zeker dat discriminatie op de werkvloer blijft

bestaan. Dus ook daar zou ik graag willen dat we het ATR

uitdagen en zeggen: vervelend als het ATR moet oordelen

dat regels waarschijnlijk niet effectief zijn, maar kom dan

met een alternatief, help het kabinet en de Tweede Kamer

om discriminatie van de werkvloer af te krijgen. Zo lijkt het

soms dus alsof het ATR er meer is om te zeggen dat we

regels moeten schrappen dan om te zeggen dat we onnodige regels moeten schrappen. Terwijl het toch heel fijn is

dat er sommige regels zijn; daar heb ik net een aantal

voorbeelden van genoemd. De Tweede Kamer zegt ook dat

ze de giftige pfas-lozingen wil stoppen en een extra regel

wil stellen. Ik denk dat dat heel goed is, zo af en toe. Dus

mijn vraag aan de minister is: is het nu de bedoeling dat

het ATR adviseert over de vraag of een wet of regeling

onnodige regels bevat, of moet het ATR zo veel mogelijk

regels zien te schrappen? In de memorie wordt één keer

gesteld: onnodige regels. Maar ik blijf twijfel hebben over

de precieze bedoeling. Ik zal dadelijk een amendement

indienen waarin ik probeer dat nog iets duidelijker te maken,

om helder te krijgen dat het wat ons betreft moet gaan over

het reduceren van onnodige regels.

De voorzitterVoorzitter

De laatste interruptie van de heer Vermeer.

BBBDe heer VermeerBBB

Mijn laatste interruptie? Bij de heer Thijssen, of in het

algemeen?

De voorzitterVoorzitter

Wat dacht u zelf?

BBBDe heer VermeerBBB

Bij de heer Thijssen.

De voorzitterVoorzitter

Nee, in het algemeen. Maar geniet ervan, zou ik zeggen.

BBBDe heer VermeerBBB

Dit amendement geeft eigenlijk precies weer — dit zeg ik

in relatie tot het interruptiedebatje dat we net hadden —

dat als een regel er al is of als in een wet al iets niet mag,

nog weer een nieuwe regel toevoegen over hetzelfde

onnodig is. Ik ben dus zeer blij met dit amendement. Ik

overweeg dat ook zeker te steunen.

SGPDe heer FlachSGP

Ik hoorde de heer Thijssen een aantal keer zeggen dat we

onnodige regels moeten schrappen. Geldt dat ook voor

onwerkbare regels? Dat is een ander aspect. Gisteren heb

ik een mooi voorbeeld gehoord van de Nederlandse Zuivel

Organisatie. Die moest aantonen dat er geen MKZ-melk in

de melk uit Duitsland was gekomen. Dat hoeft in Duitsland

helemaal niet. In Nederland moet dat wel. En het is ook niet

voldoende dat de leveranciers dat aantonen; de Duitse

overheid moet dat garanderen. Nou, de Duitse overheid

doet dat niet. Daarmee is die regel onwerkbaar geworden

en zit zo'n zuivelorganisatie met de problemen. Ziet de heer

Thijssen naast het schrappen van onnodige regelgeving

ook het schrappen van onwerkbare regels als een taak van

het ATR, althans het adviseren daarover?

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

Dit heb ik natuurlijk ook gelezen in het voorstel dat nu

voorligt. Als iets onwerkbaar is, waarom gaan we het dan

invoeren? Het instellen van een regel gaat dan ook niet het

doel bereiken dat we willen bereiken.

Het punt is hier natuurlijk wel dat wat de een niet werkbaar

vindt of voor de een niet werkbaar is, misschien voor de

ander wel werkbaar is. Ik ben nog zoekende. Daarom heb

ik ook een vraag aan de minister: kunnen we objectiveren

wanneer het werkbaar is en wanneer niet? Het ATR moet

daar dus ook wel streng naar kijken, zodat het niet zomaar

een mening is. Zo voorkomen we dat ondernemers zeggen

"dit is onwerkbaar" — daar bedoelen ze eigenlijk mee: ik

wil dit niet — terwijl het prima werkbaar is. Een ondernemer

vindt het vaak alleen vervelend om eraan te voldoen. Dat

is volgens mij wel belangrijk. Mijn vraag aan de minister

is: kunnen we dat begrip "onwerkbaarheid" in de wet zo

objectief mogelijk maken? Ik denk dat dat belangrijk is.

SGPDe heer FlachSGP

Dat is een goed punt. Ik denk wel dat dat enigszins subjectief

zal blijven, want veel van onze toezichthouders zijn

natuurlijk ook monopolist. Ondernemers of andere betrokkenen hebben geen keuze. Zij moeten zich laten toetsen of

handhaving laten toepassen door die ene handhaver. Met

andere woorden: je zult dat nooit helemaal objectief krijgen.

Maar ik denk dat het al helpt als we de splitsing maken

tussen de regelgeving die de heer Thijssen zelf regelmatig

aanhaalt — het lozen van gevaarlijke stoffen: natuurlijk

moeten daar regels voor zijn — en allerlei andere regels

waarvan je gewoon met gezond, nuchter verstand zegt: wat

voor doel dienen we hier nu mee? Ik steun op zich uw vraag

aan de minister om dat onwerkbare ook beter ...

De voorzitterVoorzitter

Uw vraag aan de heer Thijssen is?

SGPDe heer FlachSGP

Nu brengt u me in verwarring, voorzitter. Ik steun op zich

de vraag van de heer Thijssen aan de minister om het

begrip "onwerkbaarheid" beter te definiëren.

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

Dat is goed nieuws!

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

Dat is weer goed nieuws.

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-17

Ik ga verder. In het wetsvoorstel staat ook de term "ervaren

nut". Ook daar heb ik vragen over. Ik kan me namelijk

voorstellen dat een ondernemer die een uitvinding naar de

markt probeert te brengen, probeert talent aan te trekken

en probeert investeerders te vinden, al snel van zo ongeveer

elke regel zal zeggen: "Is dit nou nuttig? Ik wil me met iets

anders bezighouden."

Een ander voorbeeld. Veel politici hier in deze Kamer vinden

de stikstofregels niet nuttig, terwijl toch keer op keer ecologen zeggen dat onze natuur bedreigd wordt. Ook drinkwaterbedrijven zeggen dat ons drinkbaar water ondrinkbaar

dreigt te worden. Dus volgens mijn fractie zijn die stikstofregels hartstikke nuttig. Natuurlijk is het wel heel uitdagend

voor boeren om met hun bedrijven te voldoen aan die

stikstofregels. Daarom vind ik het ook zo onvoorstelbaar

dat het fonds daarvoor geschrapt is. Maar het zijn volgens

mij wel hele nuttige regels. Daarom is ook mijn vraag aan

de minister: wat is nu "ervaren nut" en wie bepaalt dat nou

eigenlijk? Is het een ondernemer die kan zeggen "ik vind

dit niet nuttig", of worden daar bijvoorbeeld ook consumenten, werknemers en burgers bij betrokken door hun te vragen of zij een regel nuttig vinden? Om een voorbeeld te

geven: in de EU zijn er regels waarmee nepnieuws op social

media moet worden tegengegaan. Als nou CEO Zuckerberg

van Meta zegt "dat vind ik niet zo nuttig", wat gaat het ATR

dan adviseren? Is het niet nuttig, of wordt er dan ook nog

gevraagd aan burgers of zij dit een nuttige regel vinden?

Dan nog een vraag. In de memorie van toelichting staat

ook dat het moet gaan om "forse regeldruk". Ook daarbij

zou ik willen vragen: wanneer is nou iets fors? Voor één

bedrijf kan €10.000 te veel zijn en voor een groot bedrijf

valt het bij wijze van spreken weg in de begroting. Dus ik

wil ook een nadere duiding van de term "forse regeldruk".

VVDDe heer KistemanVVD

Een mooi haakje op mijn eigen inbreng. De regels worden

ook uitgedrukt in regeldrukkosten. De kapper is €40.000 per

jaar kwijt aan regeldrukkosten, een aannemer €140.000 en

een modezaak €245.000. Dat zijn hele mooie voorbeelden

van wat een ondernemer daaraan kwijt is. Dat is geld dat

deze ondernemers niet kunnen gebruiken om te investeren

in hun bedrijf of om bijvoorbeeld de lonen van hun werknemers te verhogen, iets wat de heer Thijssen altijd zeer

belangrijk vindt. Ik ben van plan hier een motie over in te

dienen. Gaat GroenLinks-PvdA deze motie om de regeldrukkosten te laten dalen zodat ondernemers weer geld krijgen

om te investeren of de lonen te verhogen, steunen?

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

Ik ga een motie steunen die zegt: onnodige regeldruk moet

worden gereduceerd of zelfs naar nul worden gebracht.

Daar ben ik helemaal voor. Ik ben er niet zomaar voor om

de regeldruk an sich naar beneden brengen. Ik denk

namelijk dat bepaalde regels voor het beschermen van

werknemers of voor de veiligheid van consumenten hartstikke nuttig zijn. Ik zal heel goed kijken naar de motie van

de heer Kisteman en dan zal ik bepalen of ik daarin mee

kan gaan of niet.

VVDDe heer KistemanVVD

Als uit de regeldrukkosten blijkt dat dit gewoon onnodig is

en verminderd kan worden, waardoor ondernemers dit geld

op een andere manier kunnen investeren of besteden, dan

is GroenLinks-PvdA dus bereid om te zeggen dat het

onnodig is en dat we dat niet moeten doen.

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

Wie zei het ook alweer? O ja, de heer Grinwis. "De politicus

die tegen onnodige regeldruk is, moet nog geboren worden." O, nee, tegen onnodige regeldruk zijn we allemaal.

"De politicus die vóór onnodige regeldruk is, moet nog

geboren worden." Dat was 'm natuurlijk. Dus als dat in de

motie staat, dan steun ik die uiteraard. Ik ben ook voor het

wegnemen van onnodige regeldruk, zeker als dat ondernemers in staat stelt om lekker te ondernemen en de lonen

van hun medewerkers te verhogen.

Voorzitter, dit is precies waar ik was met mijn betoog. Mijn

fractie is tegen onnodige regeldruk. We willen graag wetten

en regels waarbij de balans tussen de belangen van

bedrijven, consumenten, hardwerkende Nederlanders en

burgers wordt gevonden. Dat is ook de essentie van de

motie-Klaver/Ploumen, die in de memorie van toelichting

wordt aangehaald. Dat betekent dat er niet alleen moet

worden gekeken vanuit het perspectief van bedrijven, maar

ook vanuit het perspectief van burgers, consumenten,

hardwerkende Nederlanders et cetera. In sommige adviezen

van het ATR zie ik vooral het perspectief van bedrijven. Bij

de evaluatie van het ATR van een aantal jaar geleden zag

ik ook dat de geïnterviewde stakeholders bedrijven en

overheden zijn. Maar ik mis daarbij alle andere stakeholders

die ook belang hebben bij goede regelgeving. Ik heb

natuurlijk al gevraagd of het gaat over zo min mogelijk

regels of over onnodige regels schrappen. Ik denk dat de

balans van belangen, zowel van bedrijven als ook van

consumenten en werknemers, goed wordt geborgd bij het

ATR. Daarom heb ik een amendement ingediend om het

ATR niet alleen bij deze minister te beleggen maar ook bij

de minister van Binnenlandse Zaken, want die is al belast

met deugdelijke wetgeving, waarbij al die belangen worden

afgewogen.

Voorzitter. Dan heb ik nog een paar vragen. De eerste gaat

over de evaluatie. Ik zei het net al. In de evaluatie van

Berenschot van een aantal jaren geleden hebben we gezien

dat noch de burgers, noch de consumenten, noch de

werknemers erbij betrokken zijn geweest, terwijl zij zowel

last als profijt kunnen hebben van regels. Dus ik zou graag

de toezegging willen dat deze stakeholders wel betrokken

worden bij een toekomstige evaluatie.

Om daar nog een voorbeeld bij te schetsen: recent is er een

advies gekomen over internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen. Ik ben blij dat het ATR zei: "Er kunnen misstanden zijn op het gebied van mensenrechten en

milieuvervuiling in de keten van bedrijven. Het is een verplichting vanuit Europa, dus we moeten daar regels voor

maken." Maar als ik zie welke stakeholders erbij betrokken

zijn om dat advies tot stand te brengen, dan mis ik organisaties in de landen die te maken hebben met mensenrechtenschendingen, of internationale vakbonden die te maken

hebben met slechte arbeidsomstandigheden. Ook hierbij

vraag ik aan de minister: hoe worden al die belangen

betrokken bij de adviezen die we van het ATR krijgen?

Dan nog een paar laatste vragen. De Raad van State is kritisch op extra bevoegdheden, zoals het beoordelen van

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-18

bestaande regels en van decentrale bevoegdheden, omdat

hiervan in het verleden nauwelijks gebruik is gemaakt.

Waarom volgt de minister de Raad van State hierin niet en

kent hij deze bevoegdheden niet toe aan het ATR?

We gaan nu een permanent college instellen. Daar zijn ook

al vragen over gesteld. De bedoeling van het tijdelijke college was steeds om de bewustwording bij de departementen te vergroten. Verwacht de minister dan dat er nu wel

bewustwording gaat komen bij de ministeries? Of gaan we

hiermee eigenlijk de druk bij ambtenaren weghalen om hier

goed rekening mee te houden als zij wetgeving maken?

Tot slot wil ik van harte mijn steun uitspreken voor het

amendement van Inge van Dijk over de regeldruk voor

vrijwilligers en ngo's. Volgens mij is het heel goed dat dit

wordt meegenomen.

Dank u wel, voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Dan gaan we luisteren naar de heer Vermeer, BBB.

BBBDe heer VermeerBBB

Voorzitter. Regeldruk is een serieuze bedreiging voor ons

land geworden. Het vestigingsklimaat, en ook het investeringsklimaat, staat mede door de regeldruk zelf onder druk.

De gevolgen tekenen zich vandaag de dag af in Nederland

en Europa. We dalen in internationale ranglijsten, in de

wereldwijde ranglijst van vijf naar negen. Bedrijven die

ontzettend belangrijk zijn of kunnen zijn voor onze economie

en onze werkgelegenheid, vertrekken naar het buitenland

of dreigen te vertrekken. Het ondernemersvertrouwen is

alweer gedaald.

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

De heer Vermeer maakt zich zorgen over het investeringsklimaat. Dat is volgens mij heel terecht. Ik heb aan de

minister gevraagd hoeveel het gaat helpen voor het internationale investeringsklimaat als we die onnodige regeldruk

weten te verminderen. Hoe tekent dat zich bijvoorbeeld af

bij de bezuiniging op onderwijs, of op onderzoek en innovatie? Ik was vorige week bij de Port of Moerdijk. Daar zeiden ze: een heel groot probleem dat wij hebben, is dat we

geen vergunning meer kunnen krijgen vanwege de stikstofproblematiek. De heer Vermeer doet nu alsof het verslechteren van het investeringsklimaat allemaal komt door de

regeldruk, terwijl ik toch heel andere signalen hoor. De

minister kan niet kwantificeren hoeveel het reduceren van

regeldruk gaat helpen. Dat heb ik hem laatst gevraagd bij

de Raad Concurrentievermogen. Daar had hij geen antwoord op. Weet de heer Vermeer dat eigenlijk? Stel dat we

onnodige regeldruk weten te reduceren, hoeveel gaat dat

het investeringsklimaat helpen?

doen we dat door meer ruimte te geven voor ondernemen,

zodat de businessmodellen van bedrijven beter worden en

ze zelf meer geld hebben om aan innovatie te besteden?

Dat kan ook een oplossingsrichting zijn. Tijdens de formatie

hebben wij gekozen voor minder subsidies en meer ruimte

om te ondernemen, omdat ook door de bedrijven wordt

aangegeven dat dat op de lange termijn de basis is voor

een investeringsbeslissing en het businessmodel op termijn,

en niet de eenmalige subsidie. Dat is punt één. Ik heb een

heel belangrijk voorbeeld. Dow Chemical in Terneuzen wilde

de complete fabriek CO2-neutraal maken. Daarvoor wilde

het internationale bedrijf 900 miljoen euro investeren in

Nederland. Wat gebeurt er? Er is een IenW-regel die zegt

dat wij moeten kijken naar de concentratie van stikstof bij

de uitstoot van een proces. Nu is het heel vervelend dat de

concentratie van stikstof net iets hoger is als je op waterstof

gaat stoken, dan wanneer je dat op gas doet. De regels van

IenW zijn gebaseerd op gas. Wat gebeurt hier vervolgens?

De investering gaat in Nederland niet door, maar internationaal wel. Op dat moment draait de fabriek hier door zonder

reductie.

De voorzitterVoorzitter

Oké. Dat was een lang antwoord.

BBBDe heer VermeerBBB

Ja, maar het is wel een zeer essentieel antwoord. Het moet

namelijk aantonen dat dit zeer van invloed is op wat wij

hier aan het bespreken zijn.

De voorzitterVoorzitter

Zeker. De laatste interruptie van de heer Thijssen.

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

Thijssen heeft dit najaar gezegd dat het verdienvermogen

van dit land op de langere termijn kapot gaat door de

bezuiniging op innovatie, onderzoek en onderwijs. Het gaat

hier niet om het lid Thijssen, dus niet om mij, maar om de

voorzitter van de lobbyclub VNO-NCW die dit zei namens

alle bedrijven in Nederland. Zo belangrijk is innovatie en

onderzoek. Wat dit kabinet in het hoofdlijnenakkoord heeft

bedacht, is dus niet goed voor het investeringsklimaat en

het verdienvermogen van Nederland. Maar dit was niet

mijn vraag. Ik kan me helemaal vinden in het voorbeeld

over Dow. Als een investering niet doorgaat door onnodige

regels, laten we die onnodige regels dan schrappen. Daar

staan we hier volgens mij voor. Mijn vraag was als volgt.

U doet alsof het verdienvermogen en het investeringsvermogen van Nederland afhangen ...

De voorzitterVoorzitter

"De heer Vermeer doet."

BBBDe heer VermeerBBB

De heer Thijssen slaat al aan op mijn eerste alinea, terwijl

ik nog lang niet klaar ben. Hij lijkt het nu te vernauwen,

alsof dit het enige is wat mij interesseert, maar ik zal hier

dadelijk nog meer over zeggen. Ik kan een heel praktisch

voorbeeld noemen. Investeren in innovatie heeft niets met

regeldruk te maken. Dat is een kwestie van keuzes maken

voor waar we in investeren. Doen we dat met subsidies, of

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

Dank u, voorzitter. De heer Vermeer doet alsof het verdienvermogen en het investeringsklimaat van Nederland

afhangen van het reduceren van regels. Ik wil van de heer

Vermeer weten hoe de reductie van regeldruk zich verhoudt

tot de investeringen in onderzoek en innovatie, het niet

kunnen investeren door het ontbreken van een stikstofver-

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-19

gunning, en het niet kunnen vinden van talent en goed

opgeleide mensen om bedrijven te laten groeien.

bedrijf met vijf medewerkers gewoon de sjaak en moet die

iets doen wat voor een multinational bedoeld is.

De voorzitterVoorzitter

Kort antwoord en dan gaan we door.

Voorzitter. Dit gaat om meer dan alleen regeldruk, hoewel

het een wezenlijk onderdeel van het probleem is. Vandaag

focussen we daar wel op.

BBBDe heer VermeerBBB

Een kort antwoord in twee delen. Als de heer Thijssen goed

geluisterd heeft, heeft hij kunnen horen dat ik heb gezegd:

het vestigings- en investeringsklimaat staan mede door de

regeldruk zelf onder druk. Anders moet hij het nog even

naluisteren. Ik zeg dus niet dat het alléén daardoor komt.

Punt twee. De stikstofregelgeving is inderdaad onacceptabele regeldruk. Daar gaan we mee aan de slag.

De voorzitterVoorzitter

Prima. U continueert.

BBBDe heer VermeerBBB

Voorzitter. Nederland verliest inkomsten, inkomsten die

nodig zijn om onze voorzieningen op peil te houden. Goede

infrastructuur, hoogwaardig onderwijs, zorg en onze sociale

voorzieningen kunnen we anders simpelweg niet op niveau

houden. Dat is de realiteit waar we het over hebben. Dat

moeten we aanpakken. In de EU lijkt het op dit vlak niet

goed te gaan, maar door een opeenstapeling van factoren

naast regeldruk lijkt het in Nederland nog net iets minder

goed te gaan.

De heer Grinwis gaf al de absurditeit aan van kalenderlandbouwregels. De heer Sneller noemde net ook het voorbeeld

van weersafhankelijke inregeling. Zonnepanelen moeten

we dus weersafhankelijk inregelen. Bij landbouw moeten

we kijken naar welke dag het op de kalender is, ongeacht

de weersomstandigheden. Dat is echt complete waanzin.

Mevrouw Van Meetelen had het ook al over lokale regeldruk, zoals de zero-emissiezones. Door arbeidskrapte zijn

de gevolgen straks misschien minder groot voor de bedrijven, maar wel groot voor alle inwoners in grachtenpanden,

die straks acht weken kunnen wachten op een monteur, als

er al iemand wil komen. Uit Volendam willen ze al niet meer

komen, begrijp ik. Nou ja, dat is hun keuze.

Voorzitter. Hetzelfde probleem hebben we bijvoorbeeld bij

de tankstations. De bestaande tankstations mogen geen

laadpalen bijplaatsen, omdat wij hier weer een regel

bedacht hebben dat we die apart moeten gaan aanbesteden.

Diezelfde tankstationhouder mag wel het winkeltje exploiteren en het toilet openhouden voor de mensen. Dat is dus

absurd. We hebben hier heel veel te doen.

We moeten er ook naar kijken dat een regel an sich misschien wel reëel lijkt — dat toetst het ATR — maar dat er

ketengevolgen zijn. Ik heb de vraag aan de minister of het

ATR die wel kan beoordelen. Er wordt bijvoorbeeld altijd

gezegd: de duurzaamheidsrapportages in het kader van

CSRD hoef je pas vanaf zoveel-honderd medewerkers te

doen. Maar het gevolg is dat die grotere bedrijven tegen al

hun toeleveranciers zeggen: omdat ik erover moet rapporteren, moet jij erover rapporteren aan mij. Dan is een mkb-

D66De heer SnellerD66

Een heel terechte observatie. Wat is dan de conclusie die

de heer Vermeer trekt? Is dat de vraag aan de minister of

dit voldoende wordt ondervangen? Heeft de heer Vermeer

een voorstel om erin te betrekken? Of ...?

BBBDe heer VermeerBBB

Soms stellen we een vraag aan de minister, maar is het

misschien meer een aandachtsveld voor onszelf. Wij moeten

met z'n allen meer integraal bekijken wat regels voor de

ene plek doen op een andere plek. Ik vraag wel of de

minister ook ziet dat het ATR moet kijken naar de effecten

in ketens. Heel basic kun je zeggen: zij beoordelen de wet

en daar staat in dat het gaat om bedrijven vanaf 500

medewerkers. Dan constateren zij: het is geen probleem

voor bedrijven vanaf 500 medewerkers. Maar zitten er bij

het ATR dan ook mensen met kennis van de praktijk, die er

voldoende gevoel bij hebben, zodat ze kunnen zien dat het

ook gevolgen heeft voor een mkb-bedrijf van vijf medewerkers dat toeleverancier is van dat grote bedrijf? Ik kan dat

niet helemaal goed inschatten.

De wet die we vandaag bespreken, is wat ons betreft een

stap in de goede richting. Al jaren zeggen wij dat de regeldruk gereduceerd moet worden. Het is een van onze

speerpunten. Ik zeg bij elke bijeenkomst met ondernemers:

alsjeblieft, roep niet dat je last hebt van de regeldruk, maar

vertel ons van welk regeltje, van welke wet en het liefst ook

nog van welk artikel je last hebt. Dan kunnen we het concreet maken. Anders zitten we elkaar op sommige

momenten alleen een probleem aan te praten, terwijl het

moet gaan om het actuele probleem voor dat bedrijf. Door

uitvoerig onderhandelen hebben we dit punt over regeldruk

in het hoofdlijnenakkoord weten te krijgen. Met dit wetsvoorstel wordt daar een basis voor gelegd, maar we hebben

nog wel een aantal opmerkingen en verhelderende vragen.

Voorzitter. Het voorstel stelt voor om een adviescollege

voor het toetsen van regeldruk in het leven te roepen. Dit

zal als doel hebben om alle wetsvoorstellen, ontwerpalgemene maatregelen van bestuur en ontwerp-ministeriële

regelingen te toetsen en te kijken wat voor extra regeldruk

er in de praktijk bij komt. Naast het adviseren van de regering kan dit adviescollege ook de Kamer adviseren over

regeldruk. Dat is dan een advies; wij moeten de politieke

afweging maken, zoals dat geldt voor alle adviesorganen.

Maar er zijn ook uitzonderingen: voorgenomen wetsvoorstellen ter vaststelling van rijksbegrotingen, wet- en regelgeving op het gebied van burgerlijk procesrecht, bestuursprocesrecht, strafrecht en strafvordering, en implementatie

van Europese regelgeving die geen ruimte laat voor nationale afwegings- en beleidsruimte. In het interruptiedebat

met mevrouw Van Dijk hadden we het daar al even over,

dus ik hoop dat de minister duidelijkheid kan geven over

de vraag of dat gaat zoals wij het ons voorstellen en ons

kan geruststellen.

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-20

Wij kunnen ons in de meeste uitzonderingen vinden,

behalve in die van de Europese regelgeving. Het is juist de

EU die verantwoordelijk is voor enorm veel regeldruk die

onze ondernemers ervaren, gepaard met eventuele nationale koppen die wij daarop hebben gezet. Daarom wilden

wij daar ook de kop eraf hebben in plaats van erop. Ik

begrijp dat het hier gaat om verordeningen die geen

implementatieruimte bieden voor de landen, maar mijn

vraag is waarom deze Europese regelgeving uitgezonderd

is, want er wordt gekozen voor externe toetsing. Het lijkt

mij juist dat het adviescollege aan de voorkant meekijkt en

input levert vanuit het nationale belang, die zowel het

kabinet als de Kamer kan gebruiken in de stellingname ten

opzichte van de Europese regelgeving. Dat is volgens ons

wat een adviescollege bij uitstek zou moeten doen. Deelt

de minister deze opvatting?

Ik begrijp dat het adviescollege advies kan geven over

nationale koppen. Tegelijkertijd merk ik dat dit tamelijk

ongrijpbaar blijft. Wat ziet het wetsvoorstel als een nationale

kop? Is dat voldoende om advies te geven over al bestaande

regeldruk? Dat is natuurlijk ook een uitdaging. Ik denk dat

het ATR zich vooral gaat en kan richten op nieuwe wet- en

regelgeving die het voorgeschoteld krijgt, maar het grootste

probleem zit in alle wetten die we al hebben. Hoe gaan we

dat aanpakken? Kan de minister dat aangeven? Nogmaals,

wat hanteert het ATR momenteel als werkdefinitie van een

"nationale kop"?

Voorzitter. Woorden doen ertoe, zeker in wetgeving.

Nauwkeurigheid is hierbij van enorm belang. In artikel 1

van het wetsvoorstel wordt gesproken over investeringen

en inspanningen die bedrijven, burgers en beroepsoefenaars in de zorg, het onderwijs, de veiligheid en de sociale

zekerheid moeten plegen. Daar wordt getoetst op regeldruk.

In eerdere consultaties is het advies gegeven om in plaats

van het woord "bedrijven" een neutraler begrip te gebruiken,

bijvoorbeeld "organisaties", zodat alles eronder kan vallen.

Hoe kijkt de minister daarnaar? Is het niet beter om gewoon

het woord "organisaties" te gebruiken in plaats van het

weer af te bakenen? Dit sluit bepaalde organisaties hiervan

uit, terwijl het eigenlijk voor iedereen zou moeten gelden.

Voorzitter. In het licht van het rapport van Mario Draghi van

zomer vorig jaar zien wij graag dat de toetsing verdergaat

dan alleen regeldruk. Ik begon er mijn inbreng al mee: het

gaat hier net zo goed over het verdienvermogen — dit zeg

ik tegen de heer Thijssen — het vestigingsklimaat en het

concurrentievermogen. Een toets op alleen de regeldruk is

belangrijk, maar gezien de realiteit van vandaag de dag zou

het eigenlijk breder moeten. Regels hebben effect op de

kosten die ondernemers maken en dus ook op inflatie en

dus ook op de portemonnee van burgers. Regels hebben

ook een cumulatieve werking op het al dan niet kunnen

voeren van een businessmodel. Los van het gegeven dat

alle regels een doel hebben, zien we in de praktijk ook dat

ze soms de kosten van een bedrijfsactiviteit zodanig verhogen dat een activiteit niet meer loont en niet meer kan

worden uitgevoerd. Dit is de afgelopen jaren onvoldoende

meegenomen. Dit moet wél gebeuren in nieuwe wetgeving,

zodat het bedrijfsleven concurrerend kan blijven en het

verdienvermogen van Nederland op peil blijft.

Voorzitter, ik sluit af. We moeten weer concurreren met de

VS en China. Het aanpakken van regeldruk, bijvoorbeeld in

Europa, is daarvoor heel belangrijk. Het voorstel van de

minister zet een goede stap met het in kaart brengen van

regeldruk, maar er moet per wetsvoorstel ook gekeken

worden wat de impact is op — de heer Thijssen noemde

het al — concurrentiekracht en innovatie. Dat geldt ook voor

wetsvoorstellen uit Europa.

Stopt bepaalde bedrijvigheid doordat de optelsom te veel

is geworden? Het Adviescollege toetsing regeldruk kan ook

een adviescollege voor de toetsing van regeldruk en innovatie worden. Zo krijgt innovatie ook echt een stem in Den

Haag. We moeten leren van een land als Israël, dat innovatie

echt een stem geeft met een innovatieautoriteit. Daardoor

is er enorm veel innovatie en kent het land veel start-ups.

We hebben daarom een amendement ingediend om dit

aan te pakken. Het wordt namelijk hoog tijd dat we regeldruk terugdringen en onze ondernemers de ruimte bieden

om vanuit een gelijk speelveld te concurreren, met ruimte

om te ondernemen en te floreren en ruimte bieden in de

portemonnee van burgers.

CDAMevrouw Inge van DijkCDA

Ik heb een vraag over het amendement waar de heer Vermeer het over heeft. Kan daar meer aan worden toegevoegd, zodat het ook ziet op concurrentievermogen?

Intrinsiek denk ik: goed idee. Maar tegelijkertijd denk ik:

moeten we dit bij het ATR neerleggen? Daardoor krijgt het

alleen maar meer, meer, meer op het bordje en komt het

misschien niet toe aan de kerncompetentie. Of moeten we

hier iets anders voor bedenken? Het idee om daar serieuzer

naar te kijken, vind ik namelijk heel mooi. Alleen, ik twijfel

of we het ATR daarvoor moeten gebruiken. Hoe kijkt de

heer Vermeer daarnaar?

BBBDe heer VermeerBBB

Het idee is dat we dat hier gewoon bij in kunnen voegen,

zodat we daar geen aparte autoriteit voor hoeven op te

richten. Als men dat wel wil, kan dat ook een alternatief

zijn. Maar we moeten iets met innovatie. Ik dacht dat de

heer Sneller zelfs al een idee had voor een motie hierover.

Maar het is natuurlijk beter om dat in de wet te verankeren.

We kunnen ook nog zeggen dat het al in de bedrijfseffectentoets zit, die op de ministeries wordt gehanteerd. Maar in

die toets zit ook weer regeldruk voor bedrijven. Dus ja, het

lijkt ons het beste om dit gewoon bij deze autoriteit onder

te brengen, zodat er integraal naar gekeken wordt. Het kan

dan ook gaan om beperkingen die gesteld worden aan bijvoorbeeld ontwikkelingen op het gebied van genetische

modificatie. Dat soort dingen kunnen ook meegenomen

worden in de overweging.

CDAMevrouw Inge van DijkCDA

Dank voor het antwoord. Nogmaals, wij worstelen met de

vraag waar wij dit nou goed kunnen laten landen. We zien

namelijk dat het zeker iets toevoegt. Ik wacht dus even op

de reactie van de minister. Ik hoop dat hij met een briljante

ingeving gaat komen.

De voorzitterVoorzitter

Dat weet je nooit. Meneer Thijssen, ik heb u nu zes keer

gehoord. Wilt u iets mededelen?

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-21

Ik wil een vraag stellen over dit amendement, want dan kan

ik bepalen of ik voor of tegen ben.

De voorzitterVoorzitter

Heel kort, heel kort, heel kort.

GroenLinks-PvdADe heer ThijssenGroenLinks-PvdA

Heel kort. Nederland had in 2013 een doel vastgesteld voor

duurzame energie in 2023. Daardoor is er een enorme

innovatie op gang gekomen bij wind op zee. Deze week

vertelde iemand me dat er eigenlijk geen windmolen op

zee wordt gebouwd zonder dat daar Nederlandse betrokkenheid bij is. Bedoelt de heer Vermeer met dit amendement dus ook dat regels kunnen zorgen voor extra innovatie

en daarmee voor extra concurrentiekracht? Moet het ATR

daar ook op die manier naar kijken als we dit amendement

aannemen?

BBBDe heer VermeerBBB

Jazeker.

er dan met die adviezen gedaan? Van de tientallen adviezen

die het college jaarlijks uitbracht in de periode 2017-2020,

werd iets meer dan de helft geheel of gedeeltelijk geïmplementeerd, laat extern onderzoek uit 2021 zien. Hoe is dat

beeld nu vandaag de dag, vraag ik de minister. In 2023 was

meer dan de helft van de adviezen negatief. De helft! Ik ben

zelf adviseur geweest. Als mijn adviezen in meer dan de

helft van de gevallen niet zouden worden opgevolgd, dan

zou ik toch eens in de spiegel kijken. Toch werden de

wetsvoorstellen gewoon ingediend, vaak zonder een heldere

motivering waarom het advies niet was opgevolgd. Bij

ongeveer de helft van de dossiers schiet de onderbouwing

van regeldruk tekort, zo bleek uit recente analyses van ATR.

Nut en noodzaak zijn vaak niet goed onderbouwd en minder

belastende alternatieven worden onvoldoende overwogen.

Dan moeten we onszelf de vraag stellen: wat heeft ATR tot

nu toe eigenlijk opgeleverd als ministeries structureel

dezelfde fouten blijven maken? Kan de minister ons straks

uitleggen wat dit kabinet nu fundamenteel anders gaat

doen? Hoe gaat hij zijn collega's bij de les houden? En hoe

gaat het kabinet in de praktijk handen en voeten geven aan

het "comply or explain"-principe? Gaat het toepassen of

uitleggen?

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Als je ze kort houdt, geven ze ook gewoon korte

antwoorden! Zo werkt het. De laatste spreker van de zijde

van de Kamer is de heer Idsinga van NSC. Na de heer Idsinga ga ik schorsen voor de lunch.

CDAMevrouw Inge van DijkCDA

Ik zou de heer Idsinga heel graag de vraag willen stellen

die hij aan heel veel collega's heeft gesteld, namelijk: wat

gaat NSC doen met de adviezen van het ATR? Gaat NSC,

bijvoorbeeld in het geval van een dictum 4, die wet dan

toch invoeren of dat dictum naast zich neerleggen?

NSCDe heer IdsingaNSC

Dank u wel, voorzitter. Regeldruk is geen abstract probleem.

Het is een dagelijkse realiteit voor veel ondernemers, burgers en professionals. We horen het overal: formulierenstapels, verplichte rapportages en complexe procedures. De

overheid belooft al jaren minder regeldruk, maar in de

praktijk wordt het juist meer. Een rapport uit 2022 liet bijvoorbeeld zien dat mkb-ondernemingen in verschillende

sectoren aan gemiddeld 70 tot 90 wettelijke verplichtingen

moeten voldoen. De regeldrukkosten die daarmee gemoeid

zijn, variëren van zo'n €40.000 tot enkele tonnen per jaar,

afhankelijk van de grootte van het bedrijf en de sector

waarin wordt gewerkt. Dat was drie jaar geleden. De

bedragen zullen waarschijnlijk hoger zijn als we dat onderzoek vandaag zouden laten doen.

Het is daarom goed dat de regering de aanpak van deze

regeldruk tot topprioriteit heeft gemaakt. Met deze wet krijgt

het Adviescollege toetsing regeldruk, het ATR, een permanente status en een bredere rol. Dat is een goede stap.

Máár, de cruciale vraag is en blijft: gaat ATR hierdoor ook

echt effectiever worden of blijft het een papieren tijger?

Wat zijn de concrete doelstellingen van de regering qua

administratieve verplichtingen en kosten, vis-à-vis bijvoorbeeld het rapport uit 2022 dat ik net noemde? Graag een

reactie van de minister.

ATR toetst al jaren nieuwe wetgeving op regeldruk. Al sinds

het jaar 2000 bestaat het als tijdelijk adviescollege. De

bedoeling was om politici te wijzen op de gevolgen van

nieuwe wetgeving voor de administratievelastendruk. Dan

zou de politiek er vanzelf wel meer op gaan letten, was de

gedachte. Maar wat bleek? In de periode 2018-2023 stegen

de regeldrukkosten met honderden miljoenen euro's per

jaar; mevrouw Van Meetelen noemde het al. En wat werd

NSCDe heer IdsingaNSC

Ik was daar net aan toegekomen. Ik wil die vraag heel graag

beantwoorden.

De voorzitterVoorzitter

Maar dat kunt u gewoon in het verloop van uw tekst doen

en dan gaan we daar met veel plezier naar luisteren.

NSCDe heer IdsingaNSC

Nee, want ik maak 'm iets persoonlijker.

De voorzitterVoorzitter

Oké.

NSCDe heer IdsingaNSC

Op het moment dat ik een dictum 4 of een dictum 3 krijg,

dan ga ik in de spiegel kijken en u ook die spiegel voorhouden, zeg ik tegen mevrouw Inge van Dijk. Jaja, ze schrikt!

Ik ga dan met haar de discussie aan door te zeggen: ik zie

hier een dictum 3 of een dictum 4; dat betekent in feite dat

het voorstel niet deugt, dus daar moeten we wat mee. Dan

kan het zo zijn dat we er inderdaad wat mee doen. Dat zou

mijn uitgangspunt zijn, denk ik. Maar het kan ook zo zijn

dat we alsnog de politieke weging maken om er niks mee

te doen. Dat kan. Het is uiteindelijk natuurlijk een politieke

keuze die we hier met elkaar maken. Maar ik denk dat we

wel op een meer verdiepende manier die voorgaande discussie met elkaar, maar ook binnen de fracties en in het

parlement, moeten voeren. Ik heb hier nog nooit een debat

meegemaakt waarin we tegen elkaar zeiden: nou, ik heb

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-22

hier een dictum 4 of een dictum 3 van het ATR, misschien

moeten we het daar eens even over hebben. Het kan aan

mij liggen dat ik dat niet heb meegemaakt, maar ik denk

wel dat we, op het moment dat deze nieuwe wet in werking

is getreden, die discussie hier inhoudelijk met elkaar moeten

voeren.

laten we eerlijk zijn: als we hier over vijf jaar weer staan en

dan moeten constateren dat de regeldruk alleen maar is

toegenomen, dan hebben we simpelweg gefaald. Dan is

dit een exercitie geweest in de trant van "ze dronken een

glas, ze deden een plas en alles bleef zoals het was". Dat

mag niet gebeuren.

Mijn antwoord is te lang.

Dank u wel.

CDAMevrouw Inge van DijkCDA

Ik heb niet echt een interruptie, maar ik kijk uit naar deze

inhoudelijke debatten met u.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Tot zover de eerste termijn van de Kamer.

De algemene beraadslaging wordt geschorst.

De voorzitterVoorzitter

Ik schors tot 13.40 uur voor de lunch. Dat is ook de

bedenktijd van de minister.

De vergadering wordt van 12.51 uur tot 13.39 uur geschorst.

De voorzitterVoorzitter

Prima. U continueert.

NSCDe heer IdsingaNSC

Dank voor de vraag, zeg ik tegen mevrouw Van Dijk. "Een

echte cultuurverandering binnen het Rijk op het gebied van

regeldruk moet nog plaatsvinden", zei een medewerker van

MKB-Nederland in het FD afgelopen week. Ik vraag de

minister hoe hij met dit wetsvoorstel die echte cultuuromslag afdwingt. Als adviezen in de meerderheid van de

gevallen structureel genegeerd blijven, dan wordt het

namelijk een exercitie zonder resultaat. Dat moeten we echt

voorkomen.

Voorzitter. En dan nu onze eigen rol, de rol van ons als

parlementsleden. Ook de Kamer moet kritischer zijn op

regeldruk in wetgeving. We mogen niet alleen naar het

kabinet wijzen; we moeten zelf ook beter toetsen en de ATRadviezen serieus nemen. Voor de rest van dit betoog verwijs

ik naar het interruptiedebatje dat ik net met mevrouw Inge

van Dijk had.

Voorzitter. Het ATR moet in beginsel standaard adviseren

over nieuwe regels, behalve bij spoedgevallen. Dat is op

zich logisch, maar kan de minister toch iets beter duiden in

welke gevallen er sprake is van dergelijke spoed? De toelichting bij de tweede nota van wijziging geeft als summier

voorbeeld de coronaperiode. Kan de minister toezeggen

dat het kabinet zeer terughoudend zal zijn bij het inroepen

van de spoedclausule, die het ATR in feite buitenspel zet?

Kan hij toezeggen dat er bij de gevallen die, volgens de

letter van de wet, in overleg met het adviescollege zijn

besloten, kort wordt ingegaan op de uitkomst van een dergelijk overleg?

Voorzitter. Het is mijn fractie menens: de regeldruk in

Nederland moet minder. Wij steunen dit wetsvoorstel en

zien graag dat dit ook in de praktijk een positieve impact

zal hebben wat betreft het verminderen van regels. Om een

bijdrage te leveren aan een nog betere wet, heb ik een

amendement ingediend. Dat ziet erop om de toegang vanuit

het parlement tot het ATR zo laagdrempelig mogelijk te

houden. De Kamer kan immers ook zelfstandig het ATR om

advies vragen. Wat NSC betreft zou zo'n verzoek ook

gehonoreerd moeten worden als het bijvoorbeeld door

tenminste 30 leden wordt gesteund, in plaats van alleen bij

een meerderheid van de Kamer. Graag een reactie.

Voorzitter. Dit voorstel is een stap in de goede richting,

maar dat is het alleen als het in de praktijk ook werkt. Want

Instellingswet Adviescollege toetsing

regeldruk

6 februari 2025

TK 51

51-5-23