Aanwezig
Instellingswet Adviescollege toetsing regeldruk
Regels omtrent de instelling van het Adviescollege toetsing regeldruk (Instellingswet Adviescollege toetsing regeldruk) (36450) 1e termijn
Behandeld
Besproken in dit debat
Document
Verslag
10 sprekers · 144 bijdragen
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
Instellingswet Adviescollege toetsing regeldruk
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Regels omtrent de instelling van het
Adviescollege toetsing regeldruk (Instellingswet Adviescollege toetsing regeldruk) (36450).
Ik heropen de vergadering. Aan de orde is het wetsvoorstel
Regels omtrent de instelling van het Adviescollege toetsing
regeldruk (Instellingswet Adviescollege toetsing regeldruk)
(36450).
De algemene beraadslaging wordt geopend.
Een hartelijk woord van welkom aan de minister van Economische Zaken. Fijn u weer te zien. We hebben negen
sprekers van de zijde van de Kamer. De eerste is de heer
Grinwis van de fractie van de ChristenUnie. Hij gaat tien
minuten het woord tot ons richten. Het woord is aan hem.
De heer GrinwisChristenUnieDank, voorzitter. Als je een ondernemer vraagt naar een
van de grootste irritaties richting de overheid, dan hoor je
al snel "onnodige regeldruk". Elke ondernemer weet dat de
administratie erbij hoort, maar een ondernemer wil ondernemen. Die is geen ondernemer geworden om maar eindeloos te boekhouden. Toch hebben we als overheid één groot
regelcircus opgetuigd. Ik zal enkele voorbeelden noemen.
Een ambtenaar van de NVWA komt op de ene dag naar de
Rotterdamse haven om een partij levensmiddelen in te
klaren, waarna er een nieuwe aanvraag moet worden
gedaan zodat dezelfde ambtenaar een dag later de partij
kan komen uitklaren, terwijl dit prima achter elkaar kon
gebeuren op die ene dag.
Als je als werkgever een zieke werknemer hebt, moet je
elke zes weken documenten uploaden op de site van het
UWV, inclusief handtekeningen en parafen. Kan dat niet
makkelijker? Als werkgever moet je het uit dienst gaan van
een werknemer op diezelfde dag melden, en geen dag
eerder. Waarom kan dat niet?
Een boer heeft de verplichting om vóór 1 oktober op zanden lössgrond zijn aardappelen te oogsten, op straffe van
een stikstofkorting in het volgende jaar, terwijl ze nog niet
zijn volgroeid. Die boer zou juist ruimte moeten hebben om
zelf keuzes te maken die leiden tot een goede kwaliteit van
grond- en oppervlaktewater. Kortom, doelsturing in plaats
van domme middelsturing.
Dat zijn zomaar drie voorbeelden van onnodige regels waar
ondernemers mee te maken hebben. Zo zou ik het ook nog
kunnen hebben over regels in de zorg en in het onderwijs,
of over de regels waar vrijwilligers mee te maken hebben.
Veel van de regeldruk komt uit Europa, maar we moeten
ook kijken naar de rijksoverheid en naar toezichthouders,
die soms hun boekje misschien wel te buiten gaan, met
vergaande interpretaties. Sinds enkele jaren hebben we
gelukkig het Adviescollege toetsing regeldruk. Dat wil de
minister met deze wet permanent instellen. Dat lijkt me
hartstikke goed. Over de noodzaak van het college, en dus
van deze wet, kan ik echt kort zijn: die is er. Dat is omdat ik
me zorgen maak over de enorme regeldruk en om hoe de
overheid hiermee omgaat. De adviezen van het ATR horen
een vangnet te zijn, maar als we kijken naar de lijst van
negatieve dicta van het adviescollege, lijkt de overheid
inmiddels op een acrobaat die dit vangnet eerder als
hangmat gebruikt.
Voorzitter. Deze minister heeft het aanpakken van overbodige regeldruk topprioriteit gemaakt. Daarmee vindt hij de
ChristenUnie aan zijn zijde. Tegelijkertijd moet de eerste
ambtenaar of politicus die zegt voorstander te zijn van
overbodige regeldruk nog geboren worden. Bij dit debat
over regeldruk zou ik van de minister graag enige reflectie
willen horen over het fenomeen regeldruk. Hoe komt het
nou dat de overheid toch met zo veel onnodige regels komt
en dat, zo valt te lezen in de memorie van toelichting, "de
destijds verwachte internalisering van de aandacht voor
regeldruk onvoldoende heeft plaatsgevonden"? Hoe wil hij
borgen dat die internalisering alsnog gaat plaatvinden?
Voorzitter. Wat de ChristenUniefractie betreft zit een deel
van de oplossing hierin: laten we allereerst een politiek
voeren van vertrouwen. Nu voert wantrouwen nog steeds
te vaak de boventoon. Dat is een politiek waarin de overheid
en ondernemers en de overheid en maatschappelijke
organisaties niet met de ruggen naar elkaar toe staan, maar
met elkaar om tafel gaan. Dat wekt wederzijds vertrouwen
en zo kom je tot oplossingen, maar dat vraagt wel om lef.
Durven toezichthouders om tafel te gaan met het bedrijfsleven en andere sectoren om samen te werken en om
samen te kijken aan welke normen de sector moet voldoen
en hoe de handhaving voor beide kanten werkbaar kan
worden vormgegeven? Hiervoor hoeft de onafhankelijkheid
van de toezichthouder echt niet in het geding te komen. Ik
hoor graag van de minister hoe hij dit wil aanjagen.
Bij vertrouwen past ook vrijheid voor ondernemers, waarbij
de overheid stuurt op doelen en niet op middelen. Dat zei
ik net ook al. De landbouw is daar een treffend voorbeeld
van. Deelt de minister dit uitgangspunt en, zo ja, op welke
manier wil hij ervoor zorgen dat de overheid steeds meer
op doelen in plaats van op middelen stuurt?
Bij vertrouwen past ook dat de overheid terughoudend is
met zeer ingrijpende wetsvoorstellen. Afgelopen dinsdagavond is de Wet transparantie en tegengaan ondermijning
door maatschappelijke organisaties in eerste termijn
behandeld. Dit voorstel gaat volgens het maatschappelijk
middenveld uit van wantrouwen. Er wordt voor gewaarschuwd dat het zorgt voor immense administratieve lasten
en werkdruk. Ik noem een ander voorbeeld: de wet die het
tweestatusstelsel introduceert, een stelsel dat juist is afgeschaft vanwege de administratieve lasten en lange wachttijden. Ik noem nog een derde voorbeeld: er komt een wet
die toezicht op het informeel onderwijs introduceert. De
beoogd toezichthouder zegt: deze vorm van toezicht past
niet bij ons. Het ATR adviseert daar helder over, namelijk:
niet indienen. Hoe zorgt deze minister ervoor, samen met
de ministeriële stuurgroep die zich ook met de regeldruk
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-1
bezighoudt, dat dergelijke wetsvoorstellen niet of enkel met
zeer stevige aanpassingen worden ingediend? Hoe voorkomt deze minister dat gedegen en uitvoerbare wet- en
regelgeving het onderspit delft ten gunste van politiek
scoren?
De heer ThijssenGroenLinks-PvdADit was een mooi betoog. Ik ben het helemaal eens met de
heer Grinwis. Een politicus die voor onnodige regeldruk is,
moet nog geboren worden. Ik vind het ook interessant dat
hij zegt: kan het ministerie of het ATR in gesprek gaan met
bedrijven om te kijken hoe we de regels zo goed mogelijk
vorm kunnen geven? Die regels zijn er ook om zieke werknemers te beschermen en een positie te geven, zodat ze zo
snel mogelijk weer beter worden. De heer Grinwis noemde
daar zelf ook al een voorbeeld van. Vindt de heer Grinwis
dan ook dat het ATR in contact zou moeten treden met
werknemers of met vakbonden, om ook hun perspectief op
regelgeving te horen en zo die regels zo goed en effectief
mogelijk vorm te geven?
De heer GrinwisChristenUnieNou, als het gaat over arbeidsrechtelijke zaken, zaken die
het arbeidsrecht raken, kan ik me voorstellen dat je je ook
verhoudt tot een ondernemingsraad, bijvoorbeeld. Ik kan
nu niet helemaal precies met een schaartje knippen: zo zou
het moeten. In algemene zin denk ik dat het goed zou zijn
dat met bedrijven om tafel wordt gegaan en wordt gezegd:
"Oké, hoe moeten we de regels interpreteren, zodat er aan
twee kanten duidelijkheid is? Hierop wordt er gecontroleerd
en gehandhaafd, en zo moet het worden geïmplementeerd."
Of dat er wordt gezegd: "Deze ruimte heb je." Ik denk dat
dat in eerste instantie de insteek van mijn bijdrage is, maar
ik kan me voorstellen dat als dat aan de orde is of rechtstreeks werknemers raakt, je je dan ook verhoudt tot een
ondernemingsraad. Tegelijkertijd wil ik van het ATR niet
een soort topzwaar instituut maken met eindeloos veel
werknemers om allemaal overleggen te gaan voeren. Een
beetje terughoudendheid is hier dus ook wel op zijn plaats.
De heer ThijssenGroenLinks-PvdADit is ook de worsteling die ik heb bij de behandeling van
dit voorstel. Ergens ben ik het met de heer Grinwis eens
dat het geen topzwaar instituut moet worden. Maar die
regels worden natuurlijk wel genomen met een reden, of
dat nou is voor de bescherming van werknemers, voor
consumentenveiligheid, voor eerlijke concurrentie tussen
ondernemers. Dus praten met bedrijven is heel nuttig, om
die regeldruk zo laag mogelijk en de regels duidelijk te
krijgen, maar het is toch ook van belang om ook die andere
belangen waarvoor die regels worden gesteld, op de een
of andere manier een plek te geven bij het verminderen
van de regeldruk. Is de heer Grinwis dat met mij eens?
De heer GrinwisChristenUnieJa, met dien verstande dat ik er voorstander van ben om
zo veel mogelijk te sturen op doelen en zo min mogelijk op
middelen. Ik wil dus de ruimte geven aan bedrijven, aan
ondernemers, en daarmee ook aan werknemers, om te kijken hoe je een doel het beste kunt dienen. Want er is een
soort regelparadox dat we gaan handhaven op de regels,
terwijl die regels soms een onvolkomen middel zijn om een
bepaald doel te bereiken. Ik vind dat we altijd het achterliggende doel in de smiezen moeten houden. Ik vind dat we
dat vaak uit het oog verloren zijn. Ik heb zelf het voorbeeld
van de landbouw genoemd, waar heel veel middelvoorschriften zijn. Als je dan vraagt "wat is nou het effect van
een bepaald middelvoorschrift om het doel te bereiken?",
is het antwoord vaak dat dat marginaal is, omdat we andere
keuzes uit de weg gaan. Dus ik zou erbij willen zeggen: ik
ben het eens met mijn collega Thijssen, maar vooral met
het oog op het doel.
Ik beperk het aantal interrupties tot zes p.p. per termijn. Het
woord is weer aan de heer Grinwis. Maar eerst een interruptie van de heer Idsinga.
De heer IdsingaNSCEen mooi betoog van de heer Grinwis. Zo kennen we hem
weer. Vertrouwen is inderdaad belangrijk. Dat adviescollege
hebben we natuurlijk al een aantal jaren. Ik bedoel: het
wordt nu weliswaar officieel ingesteld, maar dat bestaat
natuurlijk al sinds ongeveer 2000, zeg ik uit mijn hoofd. Wat
blijkt nu? Dat adviescollege komt al vaak met adviezen,
tientallen adviezen per jaar, en in ongeveer 50% van de
gevallen wordt er niks met die adviezen gedaan. Die leggen
we naast ons neer. Hoe reflecteert de heer Grinwis daarop?
Ik ben het met hem eens dat het heel belangrijk is dat we
een instituut als het ATR hebben om ons te adviseren, maar
als wij vervolgens als kabinet maar ook als Kamer die
adviezen naast ons neerleggen, wat zegt dat dan? Wat
moeten wij dan veranderen?
De heer GrinwisChristenUnieDat heeft impact op het hele proces. Ik kom zo meteen op
het onderzoek van de Erasmus Universiteit, waaruit blijkt
dat slechts 18% van de ambtenaren het instrument
Beleidskompas gebruikt. Ik zei net al: blijkbaar zijn die
adviezen van het ATR niet echt geïnternaliseerd in het hele
wetgevingsproces, in het hele regelcircus. Dus dat is één.
Twee. Ik heb ook een aantal actuele politieke voorbeelden
genoemd: het tweestatusstelsel, of het informeel onderwijs
en de Wet transparantie maatschappelijke organisaties. Dat
zijn hele actuele voorbeelden, waarvan ik vind dat we het
advies van het ATR daar nadrukkelijker bij zouden moeten
wegen. Dat kunnen wij hier in het debat doen. Wij kunnen
ons er zelf in oefenen door, als wij als Kamer een wetgevingstraject beginnen met een schriftelijke inbreng, daar
als fractie individueel heel veel aandacht voor te hebben.
Ik denk dat het instellen van dit instituut als structureel
instrument ons helpt om scherp te blijven. Ik heb ook een
aantal amendementen ingediend om het ATR eigenlijk nog
meer eigen initiatief te geven om met advies te komen. Ik
hoop dat al die puzzelstukjes helpen. Ik zeg dit ook tegen
collega Idsinga, die lid is van de coalitie: dat betekent ook
dat hij bij actuele voorliggende vraagstukken, ook al zijn ze
supergevoelig, zoals het tweestatusstelsel, dit aspect moet
durven mee te nemen. Dan moet het niet alleen gaan over
het politieke primaat van "jongens, we willen toch een
strenger asielbeleid en daar zou een tweestatusstelsel
misschien wel of niet bij kunnen helpen"; dan moet dit
belang ook nadrukkelijk meegewogen worden. Maar het
blijft een belangenafweging. Dat zal de heer Idsinga bij zo'n
voorbeeld ook gelijk zeggen.
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-2
Mevrouw Van MeetelenPVVIk heb een vraag aan de heer Grinwis. Kijk, er zijn ontzettend
veel amendementen binnengekomen. Die gaan we allemaal
nog goed bestuderen. Maar de vraag is nu: bent u het ook
eens met de PVV dat …
"Is de heer Grinwis het eens."
Mevrouw Van MeetelenPVVExcuus. Is de heer Grinwis het met de PVV eens dat de
verantwoordelijkheid uiteindelijk hier bij ons in de Kamer
en bij de minister ligt? Wij moeten gewoon beter gaan kijken
wat we doen en waar we mee instemmen. De minister moet
gewoon de juiste afweging gaan maken. Het moet niet het
ATR zijn dat de afweging gaat maken. Zover kan het niet
komen.
De heer GrinwisChristenUnieDat ben ik helemaal met collega Van Meetelen eens. Die
verantwoordelijkheid ligt bij ons als wetgever, als medewetgever. Ik ben het dus helemaal eens. Dat neemt niet weg
dat er vaak interpretaties plaatsvinden door bijvoorbeeld
toezichthoudende instanties nadat wij wetten hebben aangenomen. Dat kan leiden tot interpretaties die wij misschien
niet voorzien hebben. Het ATR is dus niet iets om je achter
te verschuilen. Het is een instituut dat ons helpt bij een
belangenafweging. Vandaag staan we stil bij het feit dat
het heel belangrijk is om je wel drie keer achter je oren te
krabben voordat je akkoord gaat met een wet die leidt tot
meer regeldruk.
De heer SnellerD66We maken er zo een echt debat van.
Dat was niet de bedoeling.
De heer SnellerD66De heer Grinwis zegt dat het óns helpt om die inschattingen
te maken. De heer Grinwis weet veel over de regeldruk. Als
je een wet zelf hebt behandeld, dan denk je: nou, dit kan
wel. Later spreek je dan een ondernemer, een organisatie,
die zegt: in de ministeriële regeling, in het besluit, is het
geconcretiseerd en daardoor loop ik nu vast. Het valt mij
op dat ik de adviezen van het ATR over die besluiten
eigenlijk nooit zie. Ik vraag me af hoe we inderdaad ook
kunnen zorgen dat het ons helpt om dat te volgen, omdat
we die adviezen over die ministeriële regelingen nu vaak
niet zien, terwijl de lastendruk daar in concreto wel vandaan
komt.
De heer GrinwisChristenUnieVolgens mij liggen er een aantal amendementen voor
waarmee we dat in ieder geval wat inzichtelijker proberen
te krijgen. Ik geef een ander voorbeeld. Volgens deze wet
heeft de Eerste Kamer de bevoegdheid om, nadat een wet
hier in de Tweede Kamer is aangenomen met amendementen, opnieuw advies te vragen aan het ATR. Zij kunnen aan
het ATR vragen: geven jullie nog steeds hetzelfde advies
over het wetsvoorstel waar jullie over geadviseerd hebben
toen het van de ministerraad naar de Tweede Kamer ging
of zijn er amendementen aangenomen die ongedacht tot
extra regeldruk leiden? Het ATR kan daar dan misschien
wat anders van vinden dan toen het wetsvoorstel naar de
Over ministeriële regelingen en AMvB's: ik heb die amendementen nu even niet allemaal hier bij me. Ik kan dus niet
zeggen waar dat aspect van de heer Sneller geregeld is.
Maar het is een goed punt. Ik geleid de vraag ook graag
even door naar de minister. Hij kan daar even op reageren.
Ik ben het met de heer Sneller eens dat het niet alleen een
soort punt in de tijd moet zijn waarop we hier toevallig een
keer een wet behandelen en het advies van het ATR ter
harte nemen. Nee, het moet ook echt bij ons geïnternaliseerd zijn. Ik vroeg of het bij ambtenaren, ministers en
staatssecretarissen geïnternaliseerd is. Maar het gaat ons
ook aan; dan bedoel ik niet alleen op het moment dat we
hier toevallig een wet staan te behandelen. Volgens mij zijn
we dat dus met elkaar eens.
Voorzitter. Ik ga eventjes verder met een volgende vraag.
Een groot deel van de wetgeving raakt aan toezicht en
controle. Afgelopen weekend waarschuwde de directeur
van het Centraal Planbureau, Pieter Hasekamp, in Het
Financieele Dagblad voor de toezichtsparadox. Legitieme
activiteiten worden steeds scherper bekeken en daarmee
bemoeilijkt, terwijl buiten het zicht van de toezichthouders
een schaduwsector kan groeien. Zijn voorbeeld was: waar
je de lamp op zet, daar ga je zoeken naar iets wat je verloren
bent, maar je weet aan de voorkant eigenlijk al dat datgene
niet te vinden is waar de lamp op gericht staat, want het
ligt buiten die lichtstraal. Pieter Hasekamp stelt een aantal
terechte vragen. Welke publieke belangen vragen nu echt
om overheidsingrijpen? En hoe kunnen we regels zo
vormgeven dat we deze toezichtsparadox ontlopen? Die
vragen geleid ik ook graag door naar de minister. Misschien
kan de minister hier nu niet op terugkomen, maar is hij dan
bereid om er in een brief op terug te komen? Het is namelijk
wel een opinie van de directeur van het Centraal Planbureau
die nadere doordenking vraagt en vereist.
Voorzitter. Dan kom ik op het wetgevingsproces. Bij het
voorkomen van onnodige regeldruk hoort gedegen wetgeving. De minister verwijst in zijn antwoorden diverse keren
naar het Beleidskompas, een waardevol instrument voor
ambtenaren om de kwaliteit van beleid en regelgeving te
verbeteren. Maar uit onderzoek van de Erasmus Universiteit
— ik noemde het al — blijkt dat slechts 18% van de ambtenaren dat instrument gebruikt. Waar het kompas een integrale afweging van meerdere beleidsopties beoogt, blijkt
uit onderzoek dat vaak maar één beleidsoptie wordt
onderzocht. Hoe reflecteert de minister op de uitkomsten
van dit onderzoek? Is hij bereid om de aanbevelingen over
te nemen? En hoe wil hij nog beter borgen dat ambtenaren
de tijd en ruimte hebben om voldoende aandacht te geven
aan uitvoerbare wetgeving?
Voorzitter. Terug naar de wet die voorligt, de instellingswet.
De ChristenUniefractie kan zich vinden in de wet zoals die
hier voorligt. Ik heb een aantal amendement ingediend om
de wet wat te verbeteren. Twee zien op de onnodige
regeldruk vanuit Europese wet- en regelgeving. Eentje geeft
het ATR de bevoegdheid om ontwerpen vanuit de Europese
Commissie ook op werkbaarheid te beoordelen. Nu lijkt de
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-3
minister dat in de memorie en in de nota naar aanleiding
van het verslag uit te sluiten, terwijl het juist goed is als het
ATR kijkt wat er al over te zeggen is. Het gaat uiteindelijk
immers ook om een werkbare regelgeving.
De volgende spreker is de heer Kisteman van de fractie van
de VVD, die vijftien minuten spreektijd heeft aangevraagd.
"Het valt mee", zegt hijzelf. We zullen zien. Het woord is aan
hem.
Het andere amendement geeft het ATR de bevoegdheid
om te beoordelen of de minister zich in het BNC-fiche voldoende rekenschap geeft van de gevolgen voor uitvoering,
handhaving en toezicht. Als de minister dat onvoldoende
doet, kan dat immers een signaal zijn dat het college hiermee aan de slag moet.
Ten slotte heb ik een amendement ingediend dat regelt dat
het ATR ook kan adviseren over beleidsregels vanuit toezichthouders na signalen vanuit de samenleving. Ik ben
benieuwd naar het oordeel van de minister over de ingediende amendementen.
Voorzitter. Ik heb een paar vragen en dan rond ik af. Als
Kamer stemmen we geregeld voor wetsvoorstellen die we
zelf flink hebben gewijzigd via amendementen. Zou het niet
goed zijn als het ATR ook op eigen initiatief, dus uit eigen
beweging, advies mag uitbrengen richting de Eerste Kamer
over de regeldrukeffecten van een gewijzigd voorstel? Of
moeten we het houden bij hoe het nu is geregeld, waarbij
alleen de Eerste Kamer kan vragen om dat advies? Of kan
het ook ongevraagd? Dat is eigenlijk mijn vraag. Of brengen
we het ATR daarmee te veel in politiek vaarwater?
Het is goed dat er vanuit de samenleving signalen kunnen
komen over regeldruk. Een gestandaardiseerde werkwijze,
een format, kan helpen, zodat het ATR deze zo efficiënt
mogelijk kan verwerken. Is de minister bereid om het ATR
te vragen om samen met brancheorganisaties een dergelijke
werkwijze te ontwikkelen? Ik overweeg een motie op dit
punt. Ook zien we dat in de memorie van toelichting soms
onduidelijk is in hoeverre de regering opvolging heeft
gegeven aan alle adviespunten van het ATR. Wat daarbij
helpt, is als voortaan in elke memorie per adviespunt van
het ATR helder wordt aangegeven hoe het punt wordt
opgevolgd of waarom ervan wordt afgeweken. Ook op dit
punt overweeg ik een motie.
Voorzitter. Ik zou willen afsluiten met een citaat van Abraham Kuyper: "Regeren is iets anders dan administreren."
Laat dat een les zijn voor ons allen: voor het kabinet, maar
ook voor het parlement. Laten we proberen onze drang te
beteugelen om alles te willen bijhouden en controleren;
dat zeg ik dus ook nadrukkelijk tegen mijzelf. Voor de
samenleving werkt dat meer dan eens verstikkend. Laten
we juist vanuit vertrouwen het goede zoeken en ons zo
inzetten voor de bloei van onze samenleving.
We kunnen Abraham Kuyper niet genoeg citeren.
De heer GrinwisChristenUnieZo is dat, voorzitter.
Dank.
De heer KistemanVVDVoorzitter. Terwijl ik met mijn handen in het deeg wilde
staan, zat ik achter de computer rapportageverplichtingen
in te vullen. Alle aandacht voor een nieuw product ging niet
door, omdat ik ellenlange lijsten van het CBS moest aanleveren. Tijd hebben voor de klant lukte niet, omdat ik met
een ambtenaar stond te testen of de verlichting in mijn
winkel functioneel of voor de sier was om zo vast te kunnen
stellen of deze vijf lampen direct vervangen moesten worden of pas als ze kapotgingen. In plaats van aandacht te
kunnen besteden aan een zieke werknemer, zat ik eindeloze
documenten in te vullen over de re-integratie van deze
werknemer.
Voorzitter. Toen ik mijn bakkerij startte, wist ik niet dat ik
zoveel tijd kwijt zou zijn aan regeldruk. Ik durf gerust te
stellen dat toen mijn team uitgroeide naar twintig werknemers, we in totaal een dag per week kwijt waren aan alle
verplichtingen die we hadden. Het waren geen verplichtingen omdat het zo goed ging met mijn bedrijf of omdat we
steeds groter werden. Nee, het grootste gros is ontstaan
uit wantrouwen tegen ondernemers die gewoon willen
ondernemen, goed willen zijn voor hun werknemers of
nieuwe producten willen verzinnen. De regeldruk in dit land
is volledig doorgeslagen. De VVD vindt dat wij onze
ondernemers kunnen vertrouwen. De ondernemers hebben
het over het algemeen goed voor met hun werknemers, de
lokale economie en hun onderneming. We hoeven hen niet
lastig te vallen met onnodige regels die hun doel volledig
voorbijschieten.
Voorzitter. De VVD is dan ook zeer positief over het feit dat
het Adviescollege toetsing regeldruk een permanente status
gaat krijgen en vanaf de totstandkoming van wetgeving
betrokken gaat worden bij het proces. Er zijn ontzettend
veel wetten en regels gemaakt waarbij amper is nagedacht
over de uitvoerbaarheid. Het is dan ook goed om te zien
dat de minister het verminderen van regeldruk hoog op de
agenda heeft staan. Na jaren over regeldruk te hebben
gesproken, gaat er nu echt wat gebeuren om tot minder
regeldruk te komen. Met het Actieprogramma Minder Druk
Met Regels, de ondernemersgezant en nu de permanente
instelling van het adviescollege lijkt het erop dat het echt
goed is doorgedrongen. Ik wil de minister mijn complimenten geven voor hoeveel aandacht dit onderwerp bij hem
heeft. De wil is er om het voor onze ondernemers weer leuk
te maken. We zeggen dat we hen weer zien staan, maar nu
moeten er ook echt stappen gezet gaan worden.
De heer ThijssenGroenLinks-PvdAHet is altijd interessant om de heer Kisteman hierover te
horen, gezien zijn eigen ervaringen als ondernemer. Bij de
voorbeelden die hij noemt, kan ik me ook wel voorstellen
dat je denkt: hoezo is dit nou allemaal nodig? Maar ik wil
toch even checken wat we hier nou aan het doen zijn. Zijn
we aan het kijken hoe we zo veel mogelijk regels kunnen
schrappen of zijn we aan het kijken welke regels onnodig
zijn en proberen we die te schrappen? Het lijkt me bijvoorbeeld toch wel dat de VVD voor een verbod op giftige pfas-
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-4
lozingen is en blijft. Laten we ons hier focussen op hoe we
onnodige regels geschrapt kunnen krijgen.
De heer KistemanVVDDat is een zeer terechte vraag. De VVD zegt niet dat we alle
regels moeten schrappen. De VVD vindt dat regels werkbaar
en uitvoerbaar moeten zijn voor ondernemers. We zeggen
niet: schrap alle regels maar en succes, ondernemers.
Mevrouw Inge van DijkCDADe verhalen uit de eigen praktijk zijn altijd mooi. De heer
Kisteman spreekt natuurlijk veel ondernemers, alleen al
omdat hij heel veel ondernemers kent vanuit zijn netwerk.
Iedere keer vraag ik me af: hoe gaan we ondernemers nou
meer stimuleren om ook zelf signalen af te geven aan ons
of aan het ministerie? Zo krijgen we die voorbeelden uit de
praktijk veel sneller boven tafel. Ze klagen veel, en terecht,
en toch vind ik het altijd ingewikkeld om echt concrete
voorbeelden bij ze los te krijgen. Misschien heeft mijn collega daar wel goede ideeën over.
De heer KistemanVVDEen van de mogelijkheden is de mkb-toets als wetgeving
tot stand komt. Ik zal daar vandaag een amendement voor
indienen. Bij die mkb-toets kunnen ondernemers vooraf al
betrokken worden bij de totstandkoming van nieuwe regels.
Dat is een mogelijkheid. Ik denk dat het ook een taak is van
ons als Kamerleden om met ondernemers in gesprek te
gaan. En zoals mevrouw Van Dijk weet, gaan we dat binnenkort ook samen doen. Ik denk dat daarin een hele goede rol
weggelegd is voor ons.
Prima. U gaat verder. Nee, de heer Idsinga ook nog even.
De heer IdsingaNSCComplimenten aan de heer Kisteman voor zijn bijdrage. Ik
ben het met hem eens: die regeldruk moet minder. Maar
ik stel hem toch dezelfde vraag, ook om onszelf even een
spiegel voor te houden. Dat adviescollege hebben we al
jaren. Dat geeft tientallen adviezen per jaar en toch leggen
wij in 50% van de gevallen die adviezen naast ons neer. De
regering legt het naast zich neer door er onvoldoende
aandacht aan te besteden in wetgevingstrajecten en wij als
parlement leggen het in 50% van de gevallen naast ons
neer. Vindt de heer Kisteman het acceptabel dat we dat in
de helft van de gevallen doen? Zo nee, wat gaan we dan
vanaf vandaag of morgen anders doen?
De heer KistemanVVDDeels heeft dat te maken met totstandkoming van nieuwe
wetgeving. We zijn nu bezig met hoe we dat beter kunnen
regelen, bijvoorbeeld door de mkb-toets beter toe te passen.
Daarnaast moeten ministeries als er een dictum 3 of 4 komt,
proberen dat naar dictum 1 of 2 te krijgen. En als ze dat niet
doen, moeten ze uitleggen waarom dat niet gebeurt. Als
Kamer moeten wij die uitleg hebben. Het ATR krijgt de
mogelijkheid om daar meer op toe te zien en daar iets van
te vinden. Ik denk dus dat met deze instelling er best wel
wat gaat veranderen aan de totstandkoming van nieuwe
wetten en regels.
De heer IdsingaNSCIk vind het antwoord goed. Alleen, ik vind het nog een beetje
formeel klinken. MKB-Nederland stelt dat er een cultuurverandering nodig is in Den Haag. Je kunt allerlei instituten
instellen en je kunt adviescommissies benoemen — dat
doen we ook, en dat is ook goed; ik ben het er helemaal
mee eens dat we dat moeten doen — maar hoe ziet de heer
Kisteman die echte cultuurverandering? Die betekent dat
wij ons vanaf morgen in ons dagelijkse werk anders moeten
gedragen ten aanzien van het terugbrengen van de regeldruk.
De heer KistemanVVDDat is een hele goede vraag van de heer Idsinga. De cultuurverandering die wij met z'n allen kunnen doorvoeren, is dat
wij onze ondernemers weer gaan vertrouwen, dat wij hen
niet moeten wantrouwen, wat we doen als we steeds weer
nieuwe regels en wetten toepassen en hun de ruimte niet
geven. Als er één cultuurverandering mogelijk is — daar
kunnen we als Kamer zelf vandaag al mee beginnen — dan
is het die. Vertrouw onze ondernemers. Zij hebben in het
algemeen het goede voor met hun werknemers en met hun
omgeving. Laten we daar als Kamer samen mee beginnen.
Voorzitter. Zoals de minister weet, rekenen we regeldruk
om naar regeldrukkosten. In 2024 stegen de structurele
regeldrukkosten in totaal met 821 miljoen, in 2023 met zo'n
50 miljoen en in 2022 met zo'n 164 miljoen. Heeft de
minister enig idee hoe hoog de structurele regeldrukkosten
in Nederland zijn? Hoeveel zijn onze bedrijven en ondernemers per jaar kwijt aan alle regeldruk die Den Haag en
Brussel hun hebben opgelegd? Uit het onderzoek naar mkbindicatorbedrijven is gebleken dat een kapper per jaar
gemiddeld €40.000 kwijt is aan regeldrukkosten, een aannemer €140.000 en een modezaak zelfs €235.000.
Ik zat echt heel lekker in mijn betoog, meneer Grinwis. Maar
…
Maakt u uw betoog maar even af. Het is heel spannend.
De heer KistemanVVDJa, mag ik dit stukje afmaken? Het is zonde als het nu
onderbroken wordt. Het is allemaal geld dat ondernemers
niet kunnen gebruiken om te investeren in hun bedrijf of
om de lonen van hun werknemers te verhogen.
Voorzitter. Is de minister echt bereid om de daad bij het
woord te voegen en het verminderen van de regeldruk
concreet te maken? Wil de minister vandaag in dit debat
toezeggen dat aan het einde van 2026 bij de negen indicatorbedrijven de regeldrukkosten met 20% zijn afgenomen?
Hoe ambitieus is deze minister echt?
Vandaag kwam in de mkb-monitor naar buiten dat 67% van
de ondernemers het ondernemingsklimaat verslechterd
vindt. 40% noemt ons land niet aantrekkelijk om in te
ondernemen. Ze zijn somber over de regeldruk, over het
krijgen van vergunningen en over de economische ontwikkelingen. Wat gaat de minister hieraan doen? Hoe gaat hij
ervoor zorgen dat ondernemers het weer leuk gaan vinden
om te ondernemen en weer vertrouwen krijgen in de toe-
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-5
komst? Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat deze monitor
bij de volgende editie een veel positiever geluid laat horen?
Wat gaat de minister doen om ervoor te zorgen dat het niet
alleen maar bij mooie woorden blijft, maar dat er ook
daadwerkelijk actie wordt ondernomen?
Dit lijkt me een mooi moment voor de heer Grinwis. Kom
er maar in.
De heer GrinwisChristenUnieExcuses voor het verstoren van het mooie betoog. Mijn
interruptie ging eigenlijk over een punt daarvoor: het antwoord op de vraag van de heer Idsinga. Mijn vraag is: is
dat echt zo bij de VVD-fractie? Of is het hemd nader dan de
rok? Ik heb in mijn eigen betoog een paar voorbeelden
genoemd van actuele wetsvoorstellen, bijvoorbeeld de Wet
transparantie maatschappelijke organisaties — die is deze
week ook in deze zaal behandeld — en de Wet toezicht
informeel onderwijs. Daar is het ATR heel duidelijk en
glashard over. Het ATR is ongelofelijk duidelijk; ik kan niet
anders zeggen. De enige conclusie zou dan moeten zijn, als
ik het betoog van de heer Kisteman serieus neem: niet
indienen. Is de heer Kisteman dat met mij eens, bijvoorbeeld
met betrekking tot het voorstel als het gaat om het toezicht
op het informele onderwijs?
De heer KistemanVVDIk heb het in dit geval over ondernemers: wat kunnen we
doen om ondernemers minder regeldruk te geven? Daar
zeg ik over: vertrouw deze ondernemers en geef hun de
ruimte. Ze hebben namelijk goede bedoelingen.
De heer GrinwisChristenUnieDat is wel een wat enge blik. Er zijn namelijk ook heel veel
vrijwilligers die misschien in het dagelijks leven ondernemer
zijn en veel last hebben van de Wet transparantie maatschappelijke organisaties. Er zijn misschien ongelofelijk veel
mensen in Nederland die enorm veel last hebben van die
regeldruk door de Wet toezicht informeel onderwijs. Wie
weet is er een zondagsschooljuffrouw of -meester die in
het dagelijks leven ook ondernemer is. Het zou zomaar
kunnen zijn. Ik denk niet dat het een fictief voorbeeld is. Het
ATR geeft een ongelofelijk duidelijk negatieve beoordeling
en zegt: doe het niet; dien het niet in. Gaan die wetsvoorstellen dan met steun van de VVD-fractie wel worden
ingediend? Dan concludeer ik toch dat dit betoog wel
selectief is. Ook concludeer ik dat het hemd soms nader
dan de rok is. Dat geeft de heer Kisteman namelijk aan: we
gaan de regeldruk verminderen, behalve daar waar wij heel
graag de samenleving in de tang willen nemen.
De heer KistemanVVDHet is volgens mij een goede en terechte vraag van de heer
Grinwis. In mijn betoog focus ik mij op deze ondernemers
en geef aan dat we hen moeten vertrouwen. Ik snap dat er
ook adviezen zijn op andere gebieden waar een dictum 3
en 4 komt. Misschien moeten we daar nog eens een keer
naar gaan kijken en ons afvragen: wat zouden we daar dan
aan moeten doen? Maar in dit geval richt ik mij op de
ondernemers.
De heer SnellerD66Maar dan toch, meneer Kisteman. Dit gaat over regeldrukeffecten voor bedrijven, burgers en beroepsbeoefenaren in
een aantal sectoren. Het antwoord van de heer Kisteman
is: ondernemers kunnen we vertrouwen, maar die andere
groepen kunnen we niet vertrouwen; daar heb ik een andere
aanpak voor. Dan ben ik toch wel benieuwd wat nu precies
het verhaal is.
De heer KistemanVVDIk heb niet gezegd dat we alle groepen niet kunnen vertrouwen. Dat heb ik niet gezegd. Ik zei dat we ondernemers
kunnen vertrouwen en hun de ruimte kunnen geven.
De heer SnellerD66Ik zal niet de interruptie van de heer Grinwis overdoen,
maar het ongerijmde is dan toch dat er met die andere
groepen iets anders aan de hand is dan met ondernemers,
namelijk dat we ze niet kunnen vertrouwen? Anders was
er namelijk een ander antwoord van de heer Kisteman
gekomen op de terechte vragen van de heer Grinwis, toch?
De heer KistemanVVDHet is voor mij niet zo dat wij de ene groep wel kunnen
vertrouwen en een andere groep automatisch niet. In mijn
betoog zeg ik: we kunnen de ondernemers vertrouwen, dus
geef hun de ruimte en val ze minder lastig met al deze
wetten en regels.
De heer SnellerD66Maar wat is dan de aanpak, benadering of manier waarop
we gaan zorgen voor minder regeldruk voor die andere
groepen? De heer Kisteman houdt zijn antwoord kort, wat
op zich goed is, maar hij geeft daarmee geen antwoord op
de vraag wat we voor die andere groepen doen. Wat is het
antwoord op de vraag wat we doen voor de rest van de
samenleving als het gaat om de bejegening, de cultuurverandering en alle andere dingen die de heer Kisteman heeft
genoemd?
De heer KistemanVVDWat wij voor alle groepen in de samenleving doen, is dat
het adviescollege een permanente instelling krijgt en
betrokken wordt bij het ontstaan van regels. Ambtenaren
worden dus betrokken et cetera. Volgens mij gaan we dat
hier bespreken en instellen. Dat doen we volgens mij voor
iedereen in de samenleving.
De heer FlachSGPIk heb ook een vraag op dit onderwerp. Ik proef een basishouding van vertrouwen bij de heer Kisteman. Dat is
terecht. Hij focust daarbij op ondernemers. Dat is ook de
meest vocale groep als het gaat om regelgeving. Maar dan
toch even: er zijn ook duizenden vrijwilligers binnen kerken,
verenigingen en stichtingen, die zich maatschappelijk nuttig
maken, maar gedemotiveerd worden en afhaken door de
zware regeldruk. Ik zou graag expliciet uit de mond van de
heer Kisteman horen dat voor de VVD die basishouding
van vertrouwen ook geldt voor de kerken, stichtingen en
verenigingen waar al die duizenden vrijwilligers actief zijn.
Zij kijken wellicht ook naar dit debat en hopen dat er einde-
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-6
lijk een einde komt aan de regelbrij waardoor het hun
onmogelijk wordt gemaakt om hun werk te doen.
De heer KistemanVVDAls ik het goed heb, heeft collega Inge van Dijk hierover
een amendement ingediend. Ik weet niet of dat precies
aansluit bij wat de heer Flach voorstelt en of hij het amendement kent. De VVD wil dat amendement steunen. Dan
weet de heer Flach misschien voldoende en is zijn vraag
daarmee beantwoord.
De heer FlachSGPHalf. Het gaat mij om de houding, de basishouding. De
houding die je inneemt, bepaalt ook de cultuur waarmee
je wetgevingstrajecten bekijkt en de manier waarop gewerkt
wordt binnen de overheid. Dus ik stel nog een keer de vraag,
en die mag gewoon met ja of nee worden beantwoord. Is
er wat betreft de VVD een basishouding van vertrouwen
die breder gaat dan alleen ondernemers? Betreft die ook al
dit soort ideële organisaties?
De heer KistemanVVDVolgens mij is die basis van vertrouwen er ook. Als u specifiek doelt op het informeel onderwijs: de VVD zegt ook niet
dat we bij iedereen achter de deur moeten gaan controleren,
maar die mogelijkheid moet er zijn. Dat is een heel andere
discussie dan waar de heer Flach het nu over heeft.
Voorzitter. Dan wil ik het graag hebben over de mkb-toets.
Bij de mkb-toets krijgt een panel van individuele ondernemers de mogelijkheid om in een vroege fase met het
betreffende ministerie zijn inzicht te delen over de voorgenomen wetgeving. Voor deze mkb-toets wordt door het
ministerie een startnotitie gebruikt. Hierin staan de vragen
die aan de orde komen in het panelgesprek. Uit de praktijk
blijkt dat deze vragen heel vaak niet aansluiten of helemaal
niet over de werkbaarheid gaan. Is de minister bereid om
samen met het adviescollege een nieuw format te ontwikkelen? Als het ministerie de startnotitie heeft verwerkt tot
een definitieve, is hij dan bereid om deze standaard eerst
met het adviescollege te delen en af te stemmen, voordat
deze naar het panel van ondernemers gaat?
Dan over de mkb-toets zelf. Uit de praktijk blijkt dat heel
vaak lang niet alle aanbevelingen over werkbaarheid worden overgenomen. Als dit gebeurt, wordt vervolgens niet
toegelicht waarom deze niet worden overgenomen. Ik zal
vandaag met mijn collega Flach een amendement indienen
waarmee het verplicht wordt de aanbevelingen uit de mkbtoets over te nemen. Als dit niet wordt gedaan, moet uitgelegd worden waarom niet. Het adviescollege moet daarmee
kunnen toezien op de naleving.
Dan naar Brussel. Vorige week kwam het bericht naar buiten
dat Brussel ongekend gaat ingrijpen in de brij aan regels.
Zij hebben het leven te moeilijk gemaakt. Het is op zich
goed dat er ook vanuit Brussel iets gedaan gaat worden
aan de enorme onnodige regeldruk. Misschien biedt dit wel
een heel mooie kans voor de minister. Haalt de minister
inspiratie uit de nieuwe wind die in Brussel waait? Hoe gaat
hij dit verwerken in zijn eigen beleid? Hoe staat het eigenlijk
met de nieuwe mkb-gezant in Brussel? Is deze inmiddels
al aangesteld, nadat de vorige plots moest vertrekken?
Aan alle wetten en regels die vanuit Brussel naar ons toekomen, hebben wij in Nederland vaak iets toegevoegd, de
kop op regels. In het regeerprogramma is afgesproken dat
wij geen nationale koppen op regels toestaan. Uit de
beantwoording op mijn schriftelijke vragen over het krappe
zesje voor het ondernemersklimaat blijkt dat er helemaal
geen definitie is van een nationale kop. In diverse debatten
heb ik al gemerkt dat als bedrijven dit moeten doen, terwijl
geen enkel ander bedrijf in Europa dat moet, er toch wordt
volgehouden dat er geen nationale kop is. Vervolgens komt
er ook nog extra regelgeving en wordt het voor onze
ondernemers onmogelijk om te ondernemen. Met deze
nationale koppen moet de minister echt aan de slag. Ik zal
hier in mijn tweede termijn een motie over indienen.
De VVD vindt dat ondernemers moeten kunnen ondernemen. We moeten hun de ruimte geven en hen vertrouwen.
Daar wil ik het bij laten, voorzitter.
Dank u wel. Dan gaan we luisteren naar mevrouw Van
Meetelen van de fractie van de Partij voor de Vrijheid.
Mevrouw Van MeetelenPVVGoedemorgen, ook aan alle kinderen op de tribune. Voorzitter. Regels, regels en nog eens regels: dat is wat je letterlijk iedere dag hoort, bij de slager, in de taxi, op het terras,
overal. Het maakt niet uit welke ondernemer je spreekt of
uit welke sector, allemaal zuchten zij onder de regeldruk.
Regeldruk ontstaat door het stapelen van regels. Het is niet
alleen een gevoel, maar een realiteit. Ondernemers besteden steeds meer tijd en middelen aan het naleven van weten regelgeving. Voor veel kleine ondernemers betekent dit
dat ze een aanzienlijk deel van hun werkweek kwijt zijn aan
administratieve verplichtingen en kosten. Grotere bedrijven
moeten hier vaak zelfs extra personeel voor aannemen. Dat
zijn kosten die beter besteed kunnen worden aan loon,
innovatie en groei.
Een van de oorzaken van deze regeldruk is de neiging om
elke vorm van risico te vermijden. We lijken regels op te
stellen voor elk denkbaar scenario, zelfs als de kans dat er
iets misgaat, klein is. Maar ondernemen brengt nu eenmaal
risico's met zich mee. Die moeten we niet volledig willen
uitsluiten, maar accepteren als een onderdeel van een
dynamische economie.
Daarnaast is er niet alleen bij de rijksoverheid regeldruk.
De vele lagere overheden stellen ook regels op die de
ondernemers raken. Hierdoor ontstaat er een enorme stapeling van regelgeving, die voor ondernemers steeds
moeilijker te overzien is. Wat de ene overheid versoepelt,
kan de andere weer ingewikkelder maken. Dit leidt tot
frustratie en onzekerheid. Ik vraag de minister wat hij hierin
kan betekenen.
Voorzitter. Dit alles betekent niet dat de PVV vindt dat alles
zomaar moet kunnen. Integendeel, regels zijn soms nodig.
Maar we moeten wel zorgen dat overbodige en ineffectieve
regels worden afgeschaft, en dat nieuwe regelgeving niet
onnodig complex of kostbaar is. Kleine ondernemers
moeten hun tijd en geld kunnen investeren in hun bedrijf
en niet in externe adviesbureaus die hen door de regelgeving heen moeten loodsen. We zien dat de minister samen
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-7
met meerdere departementen het voortouw neemt met het
actieprogramma regeldruk. Dit is een stap in de goede
richting. Maar hoe staat het hiermee? Welke concrete
resultaten zijn er al geboekt? Hoe worden ondernemers
hierbij betrokken?
Voorzitter. De PVV heeft zich altijd ingezet voor vermindering van de regeldruk. Mijn voorganger op dit dossier, de
heer Graus, heeft zich hier hard voor gemaakt en was
betrokken bij de invoering van de mkb-toets. Dat was een
belangrijke stap, maar we zien dat er ondanks deze
inspanningen nog steeds heel veel nieuwe regels bij komen.
Een recent voorbeeld hiervan is de rapportageverplichting
woon-werkverkeer. Dit lijkt op papier misschien een goed
idee, maar in de praktijk leidt het tot onnodige administratieve lasten voor bedrijven. Het kost het bedrijfsleven naar
verwachting 160 miljoen euro. Bovendien is de controle en
handhaving hiervan bijzonder lastig, waardoor het risico
bestaat dat dit een papieren werkelijkheid wordt zonder
echte meerwaarde. De PVV weet dat de minister hier al naar
kijkt. We willen graag weten hoever de minister op dit punt
is.
Voorzitter. We vragen de minister ook om extra aandacht
te besteden aan de regeldruk voor kleine ondernemers en
het mkb. De verantwoordelijkheid ligt tenslotte bij het
kabinet en de Kamer om ervoor te zorgen dat administratieve lasten niet onnodig blijven toenemen. Daarom hebben
wij nog de volgende vragen. Hoe kijkt de minister aan tegen
de regeldruk voor kleine ondernemers? Kan hier in het
werkprogramma 2025 van het ATR meer aandacht aan
worden besteed? Kan de minister toezeggen dat er kritisch
gekeken wordt naar de kosten en uitvoerbaarheid van
nieuwe regels, zodat kleine ondernemers er niet weer
onnodig extra door worden belast? Hoe staat het met het
actieprogramma regeldruk? Welke concrete resultaten zijn
er al behaald? Regeldruk komt niet alleen vanuit de rijksoverheid, maar ook vanuit provincies, gemeenten, waterschappen en allerlei andere instanties. Wat kan de minister
doen om hier meer coördinatie op te krijgen? Is het mogelijk
om samen met provincies, gemeenten en al die andere
organisaties te kijken hoe we de stapeling van regels kunnen
verminderen?
Ik hoorde daarstraks mevrouw Van Dijk van het CDA spreken over eventuele voorbeelden of oplossingen. Ik heb hier
op mijn bureau niet voor niets een enorme stapel liggen.
Sinds ik een jaar geleden Kamerlid ben geworden, hebben
we van allerlei brancheorganisaties en sectoren, zoals MKB-
Nederland en Ondernemend Nederland, actieagenda's,
oplossingen en positionpapers gekregen met heel concrete
voorbeelden en eventueel oplossingen. Er wordt echt niet
overal meteen gezegd: schrap het maar. Maar wel: ga er in
ieder geval op een andere manier mee om en zorg dat de
administratieve last en de kosten gedrukt worden. Ik zou
dus tegen iedereen willen zeggen: pak die stapel en ga daar
eens goed naar kijken. Ik denk dat we daarmee al een heel
stuk opschieten.
Voorzitter. Regeldruk verminderen is geen eenvoudige
opgave, maar het is wel noodzakelijk. Het mkb is de motor
van onze economie en het verdient een overheid die het
faciliteert in plaats van frustreert met extra regels.
Dank u wel. Er is een vraag van de heer Thijssen.
De heer ThijssenGroenLinks-PvdADank voor dit betoog van mevrouw Van Meetelen. Zij heeft
natuurlijk ook heel veel praktijkervaring. Vandaar dat er,
denk ik, ook zo'n dikke stapel op haar bureau ligt. Het is
belangrijk om daar goed naar te luisteren. Ik wil even het
volgende vragen. In de wet lees ik dat de elementen
"regeldruk verminderen" en "onnodige regels voorkomen
en afschaffen" een beetje door elkaar lopen. Ik hoor het in
de bijdrage van mevrouw Van Meetelen ook een beetje
door elkaar lopen. Moeten we nu coûte que coûte regeldruk
verminderen en moeten al die mensen die daar bij grote
bedrijven mee bezig zijn iets anders gaan doen? Of gaat
het over het wegnemen van de onnodige regels en regeldruk?
Mevrouw Van MeetelenPVVMeneer Thijssen, u heeft helemaal gelijk: we moeten niet
coûte que coûte alles zomaar schrappen. Dat klinkt leuk,
maar zo werkt het natuurlijk niet. Dan krijgen we weer
allerlei andere problemen. Maar we willen gewoon echt
stappen gaan maken om ervoor te zorgen dat vooral de
administratieve lasten en de kosten die daarmee gepaard
gaan, gedrukt gaan worden. Dat moet niet ten koste gaan
van bepaalde dingen die we hebben opgezet voor werknemers of voor de bescherming van consumenten. We moeten
echt gewoon bekijken wat dit kost, en welke rapportages
overbodig en alleen maar papieren tijgers zijn maar wel
heel veel tijd en geld kosten. Daar moeten we echt heel
specifiek op gaan zitten.
Dank u wel. Dan gaan we luisteren naar de heer Flach van
de Staatkundig Gereformeerde Partij. Mevrouw Inge van
Dijk staat ook in de startblokken, maar zij moet nog eventjes
wachten. Ik streef ernaar om na de eerste termijn van de
Kamer te schorsen voor de lunch. Ik groet nog even onze
oud-collega de heer Veldman, voormalig Kamerlid van de
VVD, die op de publieke tribune zit. Fijn u weer te zien. Ik
geef het woord aan de heer Flach.
De heer FlachSGPVoorzitter. Een dienende overheid zou als basishouding
vertrouwen moeten hebben richting inwoners, bedrijven,
instellingen en verenigingen. Ik denk dat we dat allemaal
willen. Regels zouden dan bescherming moeten bieden in
plaats van dat ze een blokkade of werkverschaffing zijn.
Toch zijn wij erin geslaagd om een hele industrie van
wantrouwen te creëren, waar onze ondernemers, stichtingen en burgers in dreigen te verdrinken. De afgelopen vijf
jaar stegen bijvoorbeeld de structurele regeldrukkosten met
731 miljoen euro. Tegelijkertijd werd de berg met 2,1 miljard
eenmalige regeldrukkosten verhoogd.
Het is een wijdverbreid probleem: onnodige regeldruk die
als een schimmel om zich heen grijpt. Bedrijven, burgers,
kerken, vrijwilligers, zorginstellingen en andere professionals: uiteindelijk herkent iedereen het frustrerende gevoel
van overtollige — dat woord zeg ik er nadrukkelijk voor
meneer Thijssen bij — regels en belastende bureaucratie.
Ze zetten een rem op ons werkplezier, onze concurrentiekracht en onze ondernemersgeest.
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-8
Daarom wil de SGP graag dat het mes gaat in de regeldruk
in ons land. Daarvoor hebben we in Nederland gelukkig
een uitstekende regeldrukwaakhond, het Adviescollege
toetsing regeldruk. Mijn fractie staat positief tegenover de
instellingswet voor dit college. Tijdens mijn inbreng zal ik
nog een aantal voorstellen doen om de wet verder te verbeteren. Het zal niet verrassen als ik zeg dat de SGP geen
partij is die alle heil van de overheid verwacht. We denken
ook niet dat de wereld zich laat vangen in allerlei regeltjes
en wetten. Zo simpel is het leven niet. Mensen moeten ook
gewoon zelf blijven nadenken. Toch kunnen we ook niet
zonder wetten en regels. Anders zou het hier ook een grote
chaos worden. Dat betekent dat je wijs moet omgaan met
wet- en regelgeving en steeds de noodzaak, de effectiviteit
en de proportionaliteit moet wegen. De eerste vraag die
beleidsmakers zichzelf bij hun plannen moeten stellen, is:
gaat wet- of regelgeving echt iets oplossen? Vervolgens zal
moeten worden getoetst wat de regeldrukeffecten zijn. Bij
instelling van het tijdelijk Adviescollege voor de toetsing
van de regeldruk was de verwachting dat de aandacht voor
regeldruk vanzelf wel tussen de oren van beleidsmedewerkers op ministeries zou komen. Die verwachting is niet uitgekomen. En ik zeg daar ook maar even bij: daar hebben
wij als Kamer ook wel een rol in gespeeld. Ik zeg het maar
zo. Sterker nog, ongeveer de helft van de kabinetsvoorstellen krijgt nu nog steeds een negatief ATR-dictum. Hoe gaat
het kabinet er alsnog voor zorgen dat er bij de overheid
veel meer oog komt voor regeldrukeffecten, vraag ik de
minister. Het Beleidskompas bevat goede vragen, maar
wordt in de praktijk door slechts 18% van de ambtenaren
gebruikt, zo bleek uit recent onderzoek. Hoe wil het kabinet
de bekendheid van het kompas vergroten en wordt het
gebruik ervan voortaan verplicht bij besluitvorming? Kan
de minister toezeggen dat in de ministeriële regeling wordt
vastgelegd dat het ATR voor zijn advisering alle relevante
ingevulde documenten krijgt toegestuurd, waaronder het
Beleidskompas, de vragenlijst van de bedrijfseffectentoets,
de startnotitie en het verslag van de mkb-toets? Ik wil graag
een toezegging hierop.
Dit kabinet heeft de ambitie de regeldruk te verminderen,
en dat is een goede zaak. Welk doel stelt het kabinet zichzelf? Laten we maar zeggen: met hoeveel procent moet die
afnemen? Naast regeldruk en administratievelastendruk
mag het doenvermogen ook niet ontbreken. Is het voor de
burger nog te behappen? Maakt het doenvermogen integraal onderdeel uit van de toets die het ATR doet en is het
burgerperspectief voldoende verankerd in die advisering?
Voorzitter. Het ATR krijgt een belangrijke rol bij de advisering over nieuwe wetsvoorstellen. Dat advies heeft betrekking op het oorspronkelijke wetsvoorstel. Daarna wordt het
voorstel soms nog behoorlijk gewijzigd, onder andere als
gevolg van het ATR-advies, of naar aanleiding van een
consultatieronde. Mijn fractie zou het goed vinden als het
ATR dan opnieuw in staat gesteld wordt om te beoordelen
of het met een nieuw, gewijzigd advies moet komen. In de
memorie van toelichting lees ik dat ATR de mogelijkheid
krijgt een aanvullende zienswijze te leveren, maar is de
minister het met mij eens dat het hier gaat om een verplichting? De instellingswet stelt nu dat alleen in het geval van
substantiële regeldrukeffecten het ATR om een aanvullende
zienswijze wordt gevraagd. Of er sprake is van substantiële
regeldrukeffecten, wordt overgelaten aan ATR. Met het
amendement op stuk nr. 14 wordt vastgelegd dat ATR zelf
bepaalt of er sprake is van substantiële regeldrukeffecten
en of daarom een aanvullende zienswijze noodzakelijk is.
Stel dat een voorstel in eerste instantie een negatief dictum
krijgt. Het is dan goed om te weten of na aanpassing het
oordeel over de regeldruk leidt tot een positief advies.
Zodoende kan in het vervolgtraject worden meegewogen
of sprake is van een verbetering of een verslechtering ten
aanzien van de regeldrukeffecten. Zouden wij niet idealiter
geen wetsvoorstellen met een negatief dictum moeten
behandelen? Aan de minister wil ik vragen of hij vindt dat
een voorstel dat bij aanvullende zienswijze van het ATR
opnieuw een rood sein krijgt, moet worden voorgelegd aan
de ministeriële Stuurgroep Regeldruk. Ik overweeg een
motie op dat punt.
Het feit dat burgerlijk procesrecht en bestuursprocesrecht
worden uitgezonderd van de toetsingsbevoegdheid van
het ATR deed mij op z'n minst een van mijn wenkbrauwen
fronsen. De SGP wil een zo breed mogelijk mandaat en dus
zo min mogelijk uitzonderingen daarop. Volgens mij zou
het logisch zijn als het ATR op dit punt ook kan adviseren,
zodat de toegang tot het recht niet ingewikkelder maar juist
eenvoudiger wordt voor burgers, bedrijven en instellingen.
Ook het ATR wijst erop dat wijzigingen op deze terreinen
wel degelijk tot ervaren regeldruk kunnen leiden. De
bewering in de nota naar aanleiding van het verslag dat er
op dit terrein geen sprake zou zijn van regeldrukeffecten
gaat dan ook niet op. Om die reden heb ik het amendement
op stuk nr. 13 ingediend zodat het ATR, als het dat noodzakelijk vindt, wel kan adviseren over voorstellen op het terrein van burgerlijk procesrecht en bestuursprocesrecht.
Wat de SGP betreft worden ATR-adviezen in principe
gewoon overgenomen. Dat is ook het uitgangspunt van het
kabinet, zo blijkt uit het regeerprogramma. In het amendement op stuk nr. 17 leggen we vast dat het "pas toe of leg
uit"-principe gaat gelden voor de oordelen van het Adviescollege toetsing regeldruk. Daarbij moet per adviespunt
worden aangegeven hoe hiermee is omgegaan. Niet overgenomen adviezen worden dan vermeld in de memorie
van toelichting, zoals ook Berenschot adviseerde. Dat is nu
al de afspraak, maar in de praktijk gebeurt dit onvoldoende.
Door dit in de wet vast te leggen wordt inzichtelijk wat met
de adviezen is gedaan.
Daarnaast hebben we met de VVD het amendement op stuk
nr. 19 ingediend, dat ervoor zorgt dat het ATR ook controleert in hoeverre de inbreng van de doelgroep is verwerkt
in het ontwerp of voorstel. Wat is gedaan met de mkb-toets?
Hoe is de stem van de kleine ondernemer meegenomen in
het voorstel? Dat zijn belangrijke vragen die op deze manier
de aandacht krijgen die zij verdienen.
Een nog onderbelicht punt in deze wet vindt mijn fractie de
regeldruk als gevolg van bestaande wetgeving. In deze
wetgevingsmachine, die wij toch zijn, stapelen we regel op
regel en gebod op gebod. Maar de vraag is: kan het niet
ook met een onsje minder? Het kabinet heeft daar niet voor
niets een ministeriële stuurgroep voor ingesteld. Welke
ambities heeft de minister op dit punt? Is hij voornemens
om ATR hierin ook een belangrijke rol te geven? Is ATR
daar dan ook voldoende voor toegerust?
Het is niet meer dan logisch dat we ook gaan kijken naar
een stapeling of samenloop van verplichtingen, zoals het
amendement van het CDA en de VVD voorstelt. Het argument dat het ingewikkeld is, dat vaak vanuit het ministerie
klinkt, vind ik te makkelijk. Als we dat als uitgangspunt
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-9
nemen, kunnen we beter helemaal stoppen met regeldrukvermindering. Ik zie dat als een extra aanmoediging om het
kluwen van regels juist nog eens onder de loep te nemen.
In de wet wordt ook vastgelegd dat ATR beide Kamers kan
adviseren over regeldruk. Het is goed dat de minister via
een nota van wijziging naar aanleiding van onze vragen de
eerste Kamer alsnog de mogelijkheid biedt om advies te
vragen over amendementen en initiatiefwetgeving. Dat
scheelde weer een amendement. Toch denk ik dat de
adviesfunctie naar de Staten-Generaal nog verbreed kan
worden, zodat de Kamer alsnog advies kan vragen over álle
wetsvoorstellen, dus niet alleen over wetsvoorstellen die
een initiatief zijn van de Kamer — dat zijn er per jaar
namelijk maar een paar — maar ook over wetsvoorstellen
van de regering. Het zou kunnen voorkomen dat de Kamer
een advies wil ontvangen over een wet die is ingediend bij
de Tweede Kamer, zoals ook de Raad van State weleens
om een nader oordeel wordt gevraagd. Ik denk ook aan de
situatie waarin een wetsvoorstel grondig door de Kamer is
gerenoveerd en de Eerste Kamer de vraag heeft hoe ATR
de regeldrukeffecten van het gewijzigde voorstel beoordeelt.
Ook dan zou het goed zijn als ATR nog een blik kan werpen
op de wet.
Daarnaast heb ik een amendement ingediend om te verduidelijken dat beide Kamers de mogelijkheid hebben om
advies te vragen over regeldrukeffecten. In het wetsvoorstel
staat nu: "Beide Kamers der Staten-Generaal kunnen het
adviescollege advies vragen over regeldrukeffecten in
algemene zin." Dat roept wel de vraag op wat "in algemene
zin" betekent. Kan de Kamer ook advies vragen over specifieke zaken en bestaande wetten, of over regeldruk in een
specifieke sector? Om op dit punt absolute duidelijkheid te
scheppen, schrapt het amendement op stuk nr. 16 de
woorden "in algemene zin", zodat de formulering precies
hetzelfde blijft als in het huidige tijdelijke instellingsbesluit.
Dan maken we de stap naar Brussel. Het leeuwendeel van
de regeldruk komt vanuit de Brusselse beleidstorens. De
EU heeft altijd het "one in, one out"-principe gehuldigd,
zodat er voor iedere regel die erbij komt, op z'n minst één
overboord gaat. Dringt deze minister er in EU-verband stevig op aan dat dit principe in ere wordt hersteld, zoals een
aangenomen SGP-motie ook vraagt? In 2023 was zelfs 94%
van de structurele regeldrukkosten het gevolg van Europese
regelgeving. Daarom is het meer dan terecht dat het
adviescollege het vizier ook op de Europese Unie kan gaan
richten, door het kabinet te adviseren over de regeldrukgevolgen van EU-voorstellen. Dit zal gebeuren in de BNCfiches. We hebben met de ChristenUnie amendementen
ingediend om de wet op dit punt aan te scherpen. Ik heb
wel de vraag of dit voldoende is om de EU-regelgeving in
te dammen. Hoe voorkomen we dat voorstellen waarover
geen BNC-fiche wordt geschreven, buiten beeld raken wat
betreft toetsing van regeldruk?
Een BNC-fiche is de beoordeling van de regering van het
initiële voorstel. Maar het uiteindelijke voorstel kan er heel
anders uitzien, terwijl de uitwerking — dat heb ik in de
praktijk echt wel ervaren — bepalend is voor de regeldruk
op de schouders van burgers en bedrijven. Hoe zorgt het
kabinet ervoor dat EU-regeldruk daadwerkelijk wordt
beperkt, zodat niet alleen aan het begin, maar ook in het
vervolg van het traject steeds wordt getoetst op regeldruk?
Hoe houden we daarbij zicht op de uitwerking in lagere
regelgeving? Gisteren was ik met een aantal collega's bij
een bijeenkomst van MKB-Nederland. We kregen daar echt
een heleboel voorbeelden te horen van lagere regelgeving
die knellend werkt in de praktijk — de heer Sneller zei hier
ook iets over — en veel verder gaat dan in andere Europese
landen. Zie dat dus als een aanmoediging, zeg ik tegen de
minister.
Tot slot. Ik hoop dat we er als Kamer voor kiezen om dit
adviescollege ook een stevige plaats in de wet te geven.
Vervolgens is het zaak dat we de regeldrukadviezen als
Kamer en kabinet heel serieus nemen. Wat de SGP betreft
krijgt het ATR een breed mandaat en scherpe tanden om
de onnodige regeldruk te lijf te gaan. Niemand zit immers
te wachten op een tandeloze waakhond.
Tot zover.
Dank u wel. Dan is het woord aan mevrouw Inge van Dijk
van het CDA.
Mevrouw Inge van DijkCDAVoorzitter. We lijken in een samenleving terecht te zijn
gekomen waarin procedures en regels steeds vaker boven
het gezamenlijk ideaal en de inhoudelijke visie staan. Daar
dragen we hier in Den Haag maximaal aan bij. Als iets fout
gaat, bedenken we vaak een nieuwe regel om het risico af
te dichten, maar we vergeten dat de maatschappelijke
schade van het afdichten van elk risico dat we maar kunnen
bedenken, uiteindelijk veel groter is dan de oorspronkelijke
schade die we wilden voorkomen. Het zorgt voor een grote
druk op burgers en bedrijven en het verstikt creativiteit en
innovatie. En misschien nog wel het meest schadelijk is dat
deze regelzucht maximaal bijdraagt aan wantrouwen in
plaats van het voor een weerbare samenleving zo belangrijke ingrediënt van vertrouwen.
Vandaag zetten we een nieuwe stap in de strijd tegen deze
regelzucht. We behandelen het wetsvoorstel om het
Adviescollege toetsing regeldruk een wettelijke grondslag
te geven. Het ATR gaat daarmee van een tijdelijk college
naar een college met een permanente, wettelijke status en
met een stevig mandaat om te adviseren over het aanpakken van regeldruk. Het CDA beoordeelt de voorstellen van
het kabinet op de inhoud. Wat goed is, steunen we; wat
niet goed is, steunen we niet. Het wetsvoorstel waar we
vandaag over spreken, vinden wij een goed en belangrijk
voorstel. Nu was dit wetsvoorstel al door het vorige kabinet
ingediend, zeg ik met een knipoog, maar dit kabinet heeft
via nota's van wijziging het mandaat nog steviger gemaakt.
Dat is een goede zaak.
Voor dit debat zijn voor ons twee vragen het meest relevant.
De eerste is: hebben we het mandaat van het ATR en de
positie van de Tweede Kamer nu goed in de wet geregeld?
Ten tweede: hoe zorgen we ervoor dat de adviezen van het
ATR goed opgevolgd worden en dat ze leiden tot verbeteringen in de praktijk? Ik begin met de eerste vraag. Als het
ATR vroegtijdig betrokken is bij nieuw beleid, kan veel
onnodige regeldruk voorkomen worden. In het wetsvoorstel
zijn hiervoor enkele belangrijke punten opgenomen. Ik noem
er een paar. Er is een verplichting geïntroduceerd om bij
nieuw beleid met substantiële regeldrukeffecten het ATR
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-10
vroegtijdig te laten meekijken. Dat is belangrijk, want hoe
verder je een bepaalde weg bent ingeslagen, hoe lastiger
het wordt om daar nog van af te wijken of zelfs op terug te
komen. Het ATR krijgt ook een stevigere rol bij het beoordelen van voorstellen van de Europese Commissie. Ook
dat is heel belangrijk, omdat we zien dat het merendeel van
de nieuwe wet- en regelgeving haar oorsprong vindt in
Europa. We zien nog wel een risico, want Europese wetgevingstrajecten duren lang en voorstellen kunnen vaak flink
wijzigen. De impact is dan vooraf nog niet goed in te
schatten. Hoe zorgt de minister ervoor dat het ATR blijft
meekijken, niet alleen aan het begin maar ook gedurende
een Europees wetgevingstraject?
Het wetsvoorstel voorziet verder in een rol voor de Tweede
Kamer, die zelfstandig advies kan inwinnen bij het ATR over
regeldrukeffecten in algemene zin. Ik denk dat dit heel
belangrijk is. Het ATR moet de tegenwind zijn die vooruithelpt. Een goede, onafhankelijke verbinding met de Tweede
Kamer kan daarbij helpen.
De heer VermeerBBBIk zou graag van mevrouw Van Dijk het volgende willen
weten. Zoals wij het lazen, is het zo dat het ATR geen rol
heeft bij implementatie van Europese regelgeving die geen
ruimte laat voor nationale afwegings- en beleidsruimte. Die
staat er als uitzondering in. Toch hoor ik nu mevrouw Van
Dijk zeggen dat het ATR juist ook bij de Europese regelgeving een rol speelt, maar dus niet op dit onderdeel. Wat
vindt mevrouw Van Dijk daarvan?
Mevrouw Inge van DijkCDAWij hadden inderdaad begrepen dat het wel kan. Als het
niet kan — volgens mij is het ook een punt dat voor BBB
relevant is — dan moeten we bekijken of we het dusdanig
op een goede manier kunnen verstevigen dat we daar wel
goed naar laten kijken.
Hoewel dit belangrijke punten zijn, vindt het CDA dat het
wetsvoorstel op enkele punten verbeterd kan worden.
Daarvoor heb ik twee amendementen ingediend, die ik
graag toelicht. De Kamer en de minister kennen wellicht
mijn zeer sterke overtuiging over het belang van onze verenigingen en vrijwilligers als belangrijk cement van onze
samenleving. Het is echt ongelofelijk hoe we hen aan het
frustreren zijn in plaats van aan het stimuleren. De gemiddelde vrijwilligersorganisatie heeft te maken met tientallen
verplichtingen, van de AVG tot de Wwft, de WBTR, de
nieuwe Omgevingswet en lokale regels. We zien dat
bestuurders gewoon letterlijk uitgeput afhaken en dat vrijwilligers het opgeven. Dat raakt mij diep, want de samenleving heeft hierbij het nakijken. In het wetsvoorstel staat nu
dat het ATR kijkt naar de regeldrukeffecten voor bedrijven
en burgers. Dat is heel breed geformuleerd. Je zou natuurlijk
kunnen zeggen dat verenigingen en vrijwilligers hier ook
onder vallen, maar vrijwilligersorganisaties zijn geen
bedrijven, ondanks dat we ze hier in Den Haag graag en
vaak in dat malletje proberen te gieten. Daarom heb ik een
amendement ingediend om expliciet aandacht te vragen
voor instellingen zonder winstoogmerk en voor vrijwilligers.
Ik ben ervan overtuigd dat dit nodig is. Keer op keer vragen
we hier aandacht voor, en keer op keer gebeurt er bitter
weinig. Ter illustratie: ik wacht al anderhalf jaar op de door
het kabinet beloofde concrete acties naar aanleiding van
een schrikbarend rapport over de regeldruk voor verenigingen. We hebben dit nu een keer of vier gerappelleerd, maar
er ligt nog steeds niks. Er zijn mooie woorden gesproken
en mooie beloftes aan onze verenigingen gedaan, maar er
zijn nul daden geweest.
Voorzitter. Dan mijn tweede voorstel. Het wetsvoorstel is
nu zo opgezet dat het ATR bij individuele nieuwe wet- en
regelgeving kijkt naar de regeldrukeffecten. Dat is op zich
logisch. Maar wij denken dat het vaak niet alleen gaat om
een individuele regel, maar juist ook om de stapeling van
wet- en regelgeving; daarin raken ondernemers en burgers
volledig verstrikt. Sterker nog, soms staan regels zelfs haaks
op elkaar. Denk aan de mkb-ondernemer die van de ene
toezichthouder iets moet, maar van de andere toezichthouder juist iets niet mag doen. Ook in de zorg, de sociale
zekerheid en het onderwijs zien we dit terug. Het ATR heeft
vrijdag een zeer kritisch advies gepubliceerd over de verlaging van het eigen risico. De strekking daarvan was het
volgende: het lijkt makkelijk om aan één draadje te trekken,
maar als je niet oplet, trek je daarmee een heel breiwerk uit
elkaar. Het voorstel van het CDA is daarom dat het ATR ook
een taak krijgt om te adviseren over de stapeling van en
samenhang tussen complexe regelgeving. Ook willen we
dat de Tweede Kamer het ATR hierover om advies kan
vragen.
Bovendien willen we het ATR vragen om periodiek, bijvoorbeeld jaarlijks, een staat van de regeldruk te presenteren
aan het parlement, zodat we goed op de hoogte blijven van
trends en specifieke knelpunten. Graag hoor ik van de
minister, maar ook van mijn collega's, hoe hiernaar wordt
gekeken. Ik denk echt dat de Tweede Kamer hierin een
sterke positie voor zichzelf hoort op te eisen.
Voorzitter. Dan de tweede vraag. Hoe zorgen we ervoor dat
adviezen niet in een bureaula verdwijnen? Hoe zorgen we
ervoor dat … O, excuses! Ik had ze allemaal nog wel zo
mooi genummerd, maar nu gaat het alsnog mis. Hoe zorgen
we ervoor dat er op departementen serieus wordt gekeken
naar minder regels, meer eenvoud en meer samenhang?
Met andere woorden: hoe verinnerlijken we deze nieuwe
houding van minder regelzucht en meer burgerruimte?
In de memorie van toelichting lees ik: "Regeldruk is bij
voorgenomen regelgeving een bijeffect dat aandacht vergt,
doch niet altijd de hoogste prioriteit krijgt." Dit is de spijker
op z'n kop, want dat zien we ook in de praktijk. Het ATR
brengt best wel regelmatig negatieve adviezen uit. Die
worden lang niet altijd opgevolgd. Dat kan soms ook niet.
Want hoewel regeldruk een hele belangrijke afweging is
wat betreft nieuw beleid, is het natuurlijk nooit de enige
afweging. Het is aan ons om al die verschillende belangen
af te wegen. Maar het CDA wil wel meer inzicht in de
opvolging van adviespunten. Daarom is mijn vraag aan de
minister om het ATR te vragen om een inventarisatie op te
stellen van de opvolgingen van die adviespunten vanaf
2021 tot heden. Dit zou vervolgens onderdeel kunnen worden van die jaarlijkse staat van de regeldruk waar ik zojuist
voor pleitte.
Ook zou ik graag de toezegging van de minister willen dat
de regering in de memorie van toelichting bij wetsvoorstellen per adviespunt gaat aangeven wat er precies mee
gebeurd is. Dat moet kunnen, want die adviespunten staan
altijd dikgedrukt in het ATR-advies. Zo kan de Kamer beter
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-11
controleren of het kabinet de eigen belofte waarmaakt,
namelijk dat ATR-adviezen beter worden opgevolgd.
Voorzitter. Het CDA is van mening dat er bij voorgenomen
wet- en regelgeving altijd eerst de volgende principiële
vragen moeten worden gesteld: "Wat is het nut en de
noodzaak van een nieuwe regel? Kan iets ook op een andere
manier gebeuren dan met nieuwe regelgeving?" Dit moet
wat ons betreft onderdeel zijn van het Beleidskompas dat
door departementen wordt gebruikt bij de voorbereiding
van beleid. We weten dat het gebruik van het Beleidskompas nog te wensen overlaat. Wat gaat de minister doen om
dit wel tussen de oren van alle departementen te krijgen?
Want zoals ik al zei, gaat het om het aanleren van een
nieuwe houding en om op een andere manier kijken naar
het oplossen van problemen. Lossen we een probleem op
met een nieuwe regel, of doen we juist een stap naar achteren en schuiven we de samenleving naar voren?
Tot slot. De scope van het ATR is verruimd. Eerst was het
er alleen voor ondernemers, maar nu staan daar, terecht,
ook onze inwoners bij. Het is logisch dat we in een debat
van de commissie Economische Zaken minder aandacht
aan hen besteden, maar ook onze inwoners zuchten onder
dichtgeregeld Nederland.
Dank je wel, voorzitter.
Dank u wel. De volgende spreker van de zijde van de Kamer
is de heer Sneller van D66.
De heer SnellerD66Dank, voorzitter. Ik was vorig jaar op bezoek bij een mooi
mkb-bedrijf dat aan precisieplaatwerk doet. Dat is een mooi
mvo-bedrijf, met zonnepanelen op het dak. Ze geven aan
dat ze de apparaten die ze in hun hal hebben staan, proberen te gebruiken voor warmteterugwinning, et cetera et
cetera. En toch stond de omgevingsdienst op de stoep,
want "er was geen weersafhankelijke regeling aanwezig".
Alle experts die dit bedrijf had ingehuurd om te kijken hoe
ze zo goed mogelijk voor het milieu kunnen zorgen en zo
efficiënt mogelijk daarmee kunnen omgaan, hadden juist
gezegd: dat is in jouw situatie onverstandig en niet nodig.
Uiteindelijk stuurde deze ondernemer na afloop ook nog
even dat besluit naar mij toe; daarom ook de interruptie bij
de heer Grinwis. Er wordt dan verwezen naar artikel 4.3
Omgevingswet. Dan lees ik 'm als medewetgever en denk
ik: ja, dat staat er niet. Er wordt verwezen naar GC3 van de
EML. Ik kende 'm niet, maar de heer Thijssen wel, zie ik.
Dan denk ik nog steeds: daar staat het ook niet echt zo sterk.
Het is dus de interpretatie van de omgevingsdienst op basis
van een wet die wij hier ooit gemaakt hebben die uiteindelijk
leidt tot irritatie bij deze ondernemer, die dan mij als groene
partij gaat aanspreken: jullie maken het voor ons onmogelijk. In die zoektocht kijk ik ook naar dit wetsvoorstel, waar
ik verder een groot voorstander van ben. Ik zoek naar: hoe
zorgen we nou dat het ook effectief wordt? Misschien heb
ik het amendement gemist. Ik hoor graag hoe wij dit soort
adviezen over een ministeriële regeling, over een besluit
ook in de Kamer goed kunnen wegen.
Voorzitter. Er zijn veel initiatieven. De ministeriële commissie is ingesteld. Ik sluit me van harte aan bij de vraag of er
al een overzicht van afgeschafte regels is. Maar ik zie ook
dat het in de praktijk lastig is om te doen wat er wordt
voorgenomen. De Wtmo werd al genoemd. Ik mocht dat
debat dinsdag doen. Ik heb vanuit het kabinet niks gehoord,
terwijl daar dictum 4 ligt. Tijdens het debat komt er een
tweede nota van wijziging. Ook daarin wordt niks gedaan
met die adviezen, terwijl er zo'n plechtige belofte in het
regeerprogramma staat. We krijgen ook aangereikt, onder
andere van Koninklijke Horeca Nederland: kies nou voor
die sectorgerichte aanpak en die actieagenda. Ik hoor graag
wat het kabinet daarin concreet gaat doen en ook wat we
leren van de aanpak van hardheden bij Binnenlandse Zaken,
wat volgens mij veel van dezelfde symptomen laat zien.
We zijn er allemaal voor dat die hardheden worden aangepakt. Maar drie jaar na Ongekend onrecht, vier jaar inmiddels, kijken we nog steeds naar: waar blijft de echte aanpak?
Nu gaat het ministerie van Binnenlandse Zaken het echt
goed inregelen, wordt ons beloofd. Ik hoop dat we daarvan
kunnen leren.
Volgens mij — een aantal collega's delen dat volgens mij,
heel goed en terecht — moeten we ook onszelf de vraag
stellen: hoe komen we voorbij de plechtige belofte hier? Ik
ben echt tegen regeldruk. Dat hoor ik iedereen netjes zeggen
en ik zal dat ook herhalen: ik ben tegen onnodige regeldruk.
Alleen, hoe zorgen we dat het deze keer echt anders wordt?
Volgens mij moet je dan inderdaad kijken naar wat de
onderliggende logica is. Zoals Jet Bussemaker vorig jaar
in het FD schreef: wat is de onderliggende beleidslogica
die we moeten doorbreken? Iemand anders schreef in het
FD: op donderdag doen we dit, dan beloven we dit, en op
dinsdag tussen twee en drie staan we daar en dan vragen
wij hoe het kon gebeuren en hoe we herhaling gaan voorkomen. Dat is natuurlijk ook gewoon de interne tegenstrijdigheid van de politieke logica die we hier met z'n allen
beleven. Hoe zorgen we er nou voor dat dat wordt doorbroken? Daarvoor moet je volgens mij ook uitgaan van vertrouwen: ja, hoe dan? Wat doet het kabinet nou om dat wat
diepere gesprek over risicomijding, over het omarmen van
onzekerheid et cetera aan te jagen? Hoe kunnen we dat
gesprek nou productiever voeren?
De heer KistemanVVDIk hoor de heer Sneller zeggen: ook wij zijn tegen onnodige
regeldruk. Ik heb namens de VVD een motie ingediend zodat
voor kappers en schilders het werken makkelijker wordt.
Het gaat over bladen, over het registreren van verf. Het gaat
om een Nederlandse kop, totaal onnodig, een onnodige
regel. D66 heeft tegen deze motie gestemd. Kan de heer
Sneller uitleggen waarom deze onnodige regel wat hem
betreft niet hoeft?
De heer SnellerD66Nee, dat kan ik niet, want ik ken dit specifieke voorbeeld
niet. Maar ik kom er graag in tweede termijn op terug, want
dat is het andere wat ik hier had opgeschreven en wat
mevrouw Van Meetelen heel terecht zei. Onnodig, en vervolgens is het in the eye of the beholder: is dit onnodig of
is dit iets met verf voor de bescherming van de volksgezondheid? Nogmaals, ik kan dat niet zo beoordelen, maar wat
is onnodige regeldruk? Ik haalde de Wet transparantie
maatschappelijke organisaties aan. Voor ons is toevallig
dit punt heel belangrijk. Daarom vinden we het acceptabel
als iedereen zijn donaties moet registreren, terwijl een ander
deel van de Kamer of een andere fractie zegt: voor ons is
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-12
nou onnodige regeldruk. Hoe kunnen we, ook met de ATRadviezen en het debat over regeldruk, dat een stap verder
brengen door daar misschien een verdiepingsslag in te
maken?
Mevrouw Van MeetelenPVVIs de heer Sneller het met ons eens dat we dus echt moeten
gaan kijken naar de extra regeldruk bij de lagere overheden?
Want eigenlijk geeft hij het al een beetje aan: hij kijkt naar
de Omgevingswet en ziet een linkje naar dit of dat. Dat
gebeurt eigenlijk heel vaak. Ik ben blij met wat we nu gaan
doen en met de stappen die de minister al heeft gezet en
nog gaat zetten, hoor. Ik denk echt dat hij dat wel goed op
zijn netvlies heeft. Maar er zijn natuurlijk allerlei regels, ook
groene regels, die u graag heeft, die gewoon heel veel
administratieve lasten met zich meebrengen en eigenlijk
niets bereiken. Het zijn allemaal verplichtingen, en die
worden dan ook nog versterkt door lagere overheden, dus
bij provincies en gemeenten. Is de heer Sneller het met mij
eens dat we daar ook naar moeten kijken? En als we daar
wat aan gaan doen, gaat u daar dan in mee?
De heer SnellerD66Ik had de memorie van toelichting zo gelezen dat de motie-
Paternotte uit 2017 juist in dit wetsvoorstel verwerkt is,
waardoor er ook naar deze regelgeving kan worden gekeken. Ik hoor graag hoe die dan verwerkt is, want dat was
mijn indruk. Ik snap dat mevrouw Van Meetelen het heeft
over de groene regels. Maar de vraag is of dat zo is, want
de ene keer is het "we zijn tegen fraude, dus we moeten
strengere regels hebben", en de andere keer is het "we zijn
voor veiligheid" of "we zijn voor contant geld". Ik zie de heer
Flach. Ik kwam dit ook tegen in een van de actieagenda's.
Ik snap al dat soort dingen heel goed. Ik snap dat partijen
zeggen dat ze voor contant geld of voor veiligheid zijn. Het
kan vanuit heel veel verschillende hoeken en belangen
komen, en daar moeten we volgens mij allemaal naar kijken
als we zeggen dat onnodige regeldruk zo'n belangrijk
onderwerp is.
Mevrouw Van MeetelenPVVDan ga ik de heer Sneller een voorbeeld geven. We hebben
hier natuurlijk enorme discussies gehad over de zeroemissiezones. Die hoeven we nu niet te voeren; u weet hoe
wij daarin staan en wat wij daarvan vinden. Maar je ziet nu
al dat het onmogelijk is wat er gevraagd wordt van de
mensen om het uit te voeren, bijvoorbeeld als het gaat om
het aanvragen van een ontheffing. Dat is nou exact wat ik
bedoel. Er is een enorme lijst van de RDW met punten waar
je aan moet voldoen. Dat wordt getoetst door een extern
adviesbureau om die ontheffing te kunnen verlenen aan de
mensen die daar recht op hebben. Ik heb mensen hierover
aan de lijn gehad en ik heb een hele lijst mails van mensen
die het keurig netjes hebben gedaan. Zij hebben gecomplyd;
ze hebben zes weken voor 1 januari een ontheffing aangevraagd. Die mensen hebben nog geen antwoord. Ze komen
er gewoon niet doorheen. Dit is nou exact wat ik bedoel.
Dat gaat niet. Er is dus van alles en nog wat opgetuigd, en
de mensen verstikken gewoon. De markt in Amsterdam is
voor de helft leeg, omdat de mensen er gewoon niet heen
kunnen. Dan gaat er toch iets mis?
De heer SnellerD66Daarom heb ik met belangstelling geluisterd naar het
voorstel van de heer Grinwis over de toezichthouders. Ik
weet niet of dit een IenW-regel of een RDW-regel is. Hoe
kunnen we er inderdaad voor zorgen dat het proces rondom
de ontheffingen soepel loopt en dat daar geen onmogelijke
obstakels in zitten? Ik ben voor zero-emissiezones. Denk
hierbij ook aan de Staat van de Uitvoering, waarvan de titel
"Doorbreek de status quo" was. Ik denk dat we het snel met
elkaar eens zijn dat dat moet gebeuren. Maar wat is nou
het gesprek dat je tot stand moet brengen om te zorgen dat
je dat goed op tafel krijgt? Dat proberen we dus met de
Staat van de Uitvoering op een andere manier te behandelen. Mijn gevoel is dat je dan aan tafel moet met zowel de
uitvoerende macht als de volksvertegenwoordigers als de
uitvoering. De uitvoering is aan de ene kant het ministerie
en aan de andere kant de uitvoeringsorganisatie. Dan pas
ga je van elkaar begrijpen waarom je doet wat je doet en
waarom je de regel hebt gemaakt zoals die is. Maar dat
doen wij niet als Kamer. We hebben een technische briefing,
waarin zij ons uitleggen hoe het zit, wij roepen hen op ter
verantwoording of wij hebben een politiek debat met de
minister. We hebben nooit een van die andere werkvormen
gehad om juist hiertoe te komen, om te zorgen dat het ook
verandert, zou ik willen zeggen, in plaats van dat we lekker
kunnen klagen over de ambtenaren of over wie dan ook.
Mevrouw Van MeetelenPVVNou, meneer Sneller, ik ben het daar dus niet mee eens.
Daarom wijs ik ook naar die hele stapel. Daar zitten ook een
heleboel noodkreten in van brancheorganisaties en ondernemers die al heel lang hebben aangegeven: dit gaat niet
werken; we hebben hier een probleem. Dat geldt in de
gehele breedte. Op de een of andere manier komen die
noodkreten en alle voorbeelden die laten zien dat dit in de
praktijk niet gaat werken, niet aan. Vervolgens wordt het
hier toch doorgevoerd. Ik denk dat dit ook een mindset is
en dat iedereen beter moet gaan luisteren. De lagere overheden gaan dit vervolgens nog naar eigen inzicht aanpassen. De een doet het zus en de ander doet het zo.
Ik wil even terugkomen op het voorbeeld van de zeroemissiezone. Als je een marktkoopman bent in verschillende
steden en je in al die steden door een zero-emissiezone
moet, moet je voor al die steden apart een heel traject
doorlopen. Dat is voor de eerste stad al niet te doen, dus
laat staan dat je dat voor allemaal moet doen. De kosten
en de tijd die daarmee gepaard gaan: het is abnormaal. Dat
is exact het probleem dat we hier elke keer creëren. Op
papier ziet het er allemaal goed uit. Dit staat nog even los
van wat ik ervan vind, want ik wil dit in zijn geheel niet. Het
wordt neergezet en mensen kunnen gewoon niet meer
functioneren. Is de heer Sneller het met mij eens dat hier
sprake is van een mate van urgentie? Op deze manier gaan
alle ondernemers gewoon kapot, want ze kunnen niet meer
ondernemen.
De heer SnellerD66Ik heb allemaal concrete suggesties gedaan, maar mevrouw
Van Meetelen kiest ervoor om in haar groef te blijven zitten.
We hebben het hoofdlijnenakkoord al meer dan zes maanden liggen en ze moet zelf vragen: is er al een regel afgeschaft? Hoe vindt mevrouw Van Meetelen dat het gaat met
haar aanpak, met dat stapeltje? De minister zit er al zes
maanden, maar heeft nog geen enkele regel afgeschaft die
mevrouw Van Meetelen in haar eigen inbreng kan noemen.
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-13
Ik probeer daar juist voorbij te komen, maar mevrouw Van
Meetelen probeert in haar groef te blijven. Dat heeft tot nu
toe niet gewerkt. Ik wens haar veel succes met harder in de
groef wrijven.
De heer IdsingaNSCIk zit dit allemaal even te verwerken, te processen. Ik stel
de heer Sneller dezelfde vraag die ik ook aan de anderen
heb gesteld. Uit het rapport van 2022 blijkt dat voor een
kleine mkb'er de regeldrukkosten ongeveer €40.000 per jaar
zijn. Dat kan oplopen tot enkele tonnen per jaar, afhankelijk
van de grootte van het bedrijf en de sector waarin wordt
gewerkt. Vandaag hebben we het over het terugdringen
van regels. Met 50% van alle adviezen die het ATR heeft
uitgevaardigd, doen we als politiek niks. Daar doen we
gewoon niks mee; die negeren we. Ik ben zo bang voor het
volgende, en de heer Sneller gaf dat zonet al aan in zijn
voorbeeld: volgende week dinsdag staat hij hier weer
"schande dit, schande dat, en zus moeten we regelen en zo
moeten we regelen, en daar hebben wij dus een regel voor
nodig". Wat gaan wij nou echt anders doen vanaf vandaag
en morgen?
De heer SnellerD66Eén kleine correctie en dan een antwoord. Ik weet niet of
het per se negeren is, of dat we gewoon zien dat andere
belangen boven de regeldruk worden gesteld, en dat we
daarom geen uitvoering geven aan die adviezen. Dat is ook
de zoektocht die ik probeerde te verwoorden. Ik probeer
met mijn "doorbreek de status quo"-motto ook naar andere
werkvormen te zoeken, om te zorgen dat je daar dus op
een andere manier naar gaat kijken. Want de heer Idsinga
zei het net heel goed in een interruptie op iemand anders:
sinds 2000 zijn we hier al met alle Actals en tijdelijke dingen
mee bezig. Maar bij de ambtenarij heeft het niet geleid tot
het goed tussen de oren krijgen, en in de Kamer hebben
we nou niet echt een doorbreking van de dynamiek gezien,
terwijl we dat met de mond toch wel hebben beleden op
enig moment. Ik probeer hier daarom te kijken of we het
gesprek en de manier waarop we als Kamer opereren, toch
op een iets andere manier kunnen doen. Daar proberen we
eerste stappen in te zetten. Maar ik ben blij dat de heer
Idsinga in ieder geval structureel die vraag aan iedereen
stelt, want dat is volgens mij eerder het begin van verandering dan met vingers wijzen.
De heer IdsingaNSCDaar ben ik het mee eens. Ik wijs ook niet met vingers. Ik
stel de vraag wat de heer Sneller vanaf morgen anders gaat
doen. Staat hij dinsdag wederom in het vragenuurtje om
te zeggen dat er weer nieuwe regels moeten komen en om
te zeggen "dit is een schande, dat is een schande, zus en
zo moeten we aanpakken"? Op zich begrijpelijk, maar ik
vraag wat híj persoonlijk anders gaat doen.
De heer SnellerD66Oké, check. Ik sta niet zo vaak in het vragenuurtje vragen
te stellen, maar dat heeft heel andere redenen. Ik ben van
plan om vaker te kijken naar het hele systeem van
gesprekken in de Kamer, dus met de uitvoering en de uitvoerende macht, met beleidsambtenaren, het beleidsdepartement en de politiek. Ook in het kader van Rekenkameronderzoeken proberen we dit een stap verder te brengen. Ik
merk alleen dat je dan tegen heel veel logica, angst en
koudwatervrees van uitvoeringsorganisaties aanloopt, met
name van collega's van deze minister. Maar ook in de
Kamer zie je verkokering als het gaat om hoe wij dingen
aanpakken. Dus ik hoop dat de heer Idsinga of een van zijn
collega's ook wil helpen om dat soort initiatieven van de
grond te krijgen, om dat gesprek op een andere manier te
voeren en om dat vervolgens ook zichtbaar te krijgen. Dus
ik hoop dat we dat kunnen doen — en dat zeg ik niet omdat
ik zelf dingen niet veel beter kan doen.
Voorzitter. Dan de afbakening. Ik snap dat in artikel 1 staat
dat het alleen professionals in de zorg, onderwijs, veiligheid
en sociale zekerheid betreft. Dat is vanuit de geschiedenis
zo, maar wat is nou de inhoudelijke argumentatie waarom
dat zo is, want ik snap 'm niet. Het strafrecht wordt uitgezonderd, met de hele summiere redenering dat het dan aan
burgers zelf te wijten is. Als ik kijk naar het wetsvoorstel
voor het verbeteren van de bestrijding van heling, witwassen en de daaraan ten grondslag liggende vermogensdelicten — veel recyclingbedrijven et cetera klagen over de
administratieve lasten van dit wetsvoorstel — dan raakt dat
rechtstreeks aan het strafrecht. Ik snap die uitzondering dus
niet. Aan de andere kant heb ik met veel belangstelling de
uitbreiding van de heer Vermeer beluisterd, die zegt: laten
we ook meer naar concurrentievermogen en innovatie kijken.
Dan de Europese regelgeving. Als er een Europese regel
komt, in welke mate wordt dan meegenomen welke nationale regels we al hadden die daarmee overlappen of daar
heel nauw aan raken? En kunnen we die dan ook gaan
afschaffen? Ik kijk bijvoorbeeld naar de CSRD. Wordt die
nou meteen integraal meegenomen? Ik zie dat namelijk nog
niet direct.
Tot slot. De Raad van State waarschuwt dat met een extra
budget van 1,8 miljoen een deel van de nieuwe bevoegdheden een dode letter gaat worden. Tegelijkertijd liggen er
hele sympathieke amendementen — ik ben benieuwd naar
de appreciatie — over waarom het nog meer zou moeten
zijn. Ik heb er net ook een aantal van genoemd. Hoe gaat
de minister er ook voor zorgen dat we bij de eerste evaluatie
zo meteen "het heeft echt gewerkt" gaan horen en niet "het
waren mooie voornemens, maar het budget was ontoereikend en toen kwam er ook nog een bezuiniging overheen"?
Dank u wel.
Dank u wel. Dan gaan we luisteren naar de heer Thijssen
van de fractie van GroenLinks-Partij van de Arbeid.
De heer ThijssenGroenLinks-PvdADank, voorzitter. Laatst kregen we van Koninklijke Horeca
Nederland — die is de minister welbekend — het Regeldruk
Actieplan Horeca. Daar staat een voorbeeld van een regel
in die veel werk en veel kosten met zich meebrengt voor
de horeca. Daarin staat namelijk dat er in ieder café iemand
met een verklaring sociale hygiëne aanwezig moet zijn,
zodat er op een verantwoorde manier alcohol wordt
geschonken. Zo'n café moet aantonen dat er iemand met
die verklaring is door deze persoon bij de gemeente in het
aanhangsel van de alcoholwetvergunning bij te schrijven.
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-14
Maar je kan het ook anders doen volgens Koninklijke Horeca
Nederland: als de Arbeidsinspectie langskomt, kan deze
zeggen "wie is hier de persoon met dit diploma?" Dan kan
de Arbeidsinspectie in een bestaand register kijken of deze
persoon dit diploma inderdaad heeft. Dat is een heel sympathiek voorstel.
Het punt is wel dat deze regelgeving ook wordt gebruikt
door gemeentes om een Bibob-toets te doen, om te kijken
of er geen criminele activiteiten zijn. Daar heeft Koninklijke
Horeca Nederland ook over meegedacht. Die zegt: waarom
registreren we in datzelfde register, bij de mensen die zo'n
diploma hebben, ook niet een verklaring omtrent het
gedrag? Als ik dat zo hoor, dan weet ik niet zeker of dat
helemaal werkt, want zo diep zit ik niet in het dossier, maar
ik denk wel: zou het nou niet fijn zijn als er een ATR was,
een Adviescollege toetsing regeldruk — we praten vandaag
over een instellingswet daarvoor — dat hiernaar kan kijken?
Dat kan ons, de minister en de horeca dan adviseren of we
op deze manier inderdaad onnodige regels tegen kunnen
gaan.
De heer VermeerBBBIk denk dat de heer Thijssen hier een heel illustrerend
voorbeeld gebruikt. Maar het is eigenlijk ook wel heel simpel. Volgens de oude regels moest dat certificaat, dat
bewijst dat je die opleiding hebt gehad, gewoon in de zaak
aanwezig zijn. Als er dan iemand langskwam, kon die persoon gewoon in dat boekje kijken. Dat was eigenlijk heel
simpel. De heer Thijssen geeft hier nu aan dat we de vog
hieraan kunnen koppelen, maar die is altijd slechts een
halfjaar geldig. Hoe ziet de heer Thijssen dat voor zich? Is
het niet veel beter om die achterlijke regel gewoon te
schrappen in plaats van daar nog iets extra's aan te hangen
en weer door te gaan op datgene wat voorgesteld wordt?
We hebben hier namelijk vaak de neiging om te reageren
op datgene wat voorgesteld wordt in plaats van één stap
terug te doen, te kijken welk probleem dit voor wie gaat
oplossen en te zeggen: weg met die zooi.
De heer ThijssenGroenLinks-PvdADit is nou juist waarom ik denk dat het adviescollege waar
wij vandaag over praten ons heel erg goed zou kunnen
helpen. Ik ken de details hier dus niet van. Ik heb dit gekregen van Koninklijke Horeca Nederland. Ik dacht: goh, dit is
een interessant voorbeeld; hoe fijn zou het zijn als we een
Adviescollege toetsing regeldruk hadden dat ons hierin
gaat adviseren en gaat zeggen "dit is inderdaad een onnodige regel", zoals de heer Vermeer zegt, of "dit is eigenlijk
best wel een goede regel, maar je kan hem veel efficiënter
inrichten". Ik zie dus wel dat een Adviescollege toetsing
regeldruk ons daarbij kan helpen. Dat is eigenlijk het punt
dat ik wilde maken: zo'n adviescollege kan ons echt wel
helpen om die onnodige regeldruk te verminderen.
Ik constateer hier ook bij dat er heel veel regels zijn die echt
fantastisch zijn. Laten we wel wezen: er zijn heel veel regels
die zorgen voor veilig voedsel. Ik kijk naar de heer Kisteman,
die zelf ondernemer in de voedselbranche is geweest. Het
is heel fijn dat consumenten zeker weten dat het voedsel
dat ze kopen veilig is. Als we naar een kermis gaan, dan is
het ook heel fijn dat we weten dat al die karretjes die daar
in de rondte gaan — ik kijk naar mevrouw Van Meetelen —
er niet af vallen. Daar zijn namelijk voorschriften voor. Dat
zijn hele nodige en nuttige regels. Ik ben eerlijk gezegd ook
heel erg blij dat er allerlei voorschriften zijn waardoor
hardwerkende Nederlanders aan het werk gaan met stalen
neuzen in hun schoenen, een helm op hun hoofd en eventueel bescherming tegen giftige dampen, en dat ze dat niet
ieder voor zich moeten bevechten bij hun baas. Er zijn dus
ook heel veel nuttige regels. Laatst hadden we het nog over
een nuttige regel die we gaan onderzoeken, namelijk een
verbod op giftige pfas. Volgens mij is dat ook een mooie
regel. Mijn fractie vindt het dus heel goed en prima als het
ATR objectief aangeeft wat regeldrukgevolgen zijn, onnodige regels naar voren haalt en advies geeft over hoe hetzelfde doel behaald kan worden met minder regels. Maar
mijn fractie heeft ook wat twijfels over de werking en de
instellingswet. Daarom wil ik even een paar adviezen van
dit tijdelijke adviescollege, dat nu natuurlijk al bestaat,
doornemen.
Neem het voorbeeld van een advies over het voorkomen
van misstanden in de uitzendsector. Dit is een sector
waarbij mensen naar Nederland worden gehaald om hier
aan het werk te gaan. We zien in rapport na rapport dat
daar heel veel misstanden zijn. Mensen worden onderbetaald en slecht behandeld en werken onder slechte
arbeidsomstandigheden. Daar moet iets aan gebeuren.
Daar zijn extra regels voor opgesteld door het kabinet. Het
ATR zegt: "We weten niet of dit gaat werken. Deze regels
moeten worden geschrapt. Laat de Arbeidsinspectie het
maar doen. Die moet gewoon meer gaan inspecteren." Dan
denk ik: ja, dat is lekker makkelijk van het ATR. Dan haal je
het weg bij bedrijven en die hebben dan inderdaad minder
regeldruk, maar de Arbeidsinspectie krijgt meer taken, en
die heeft al te veel taken. Dat betekent dat de Arbeidsinspectie groter moet worden. Dan denk ik: dit is een sector die
in Nederland wil opereren, maar de belastingbetaler moet
meer gaan betalen om die misstanden te voorkomen. Dat
is de wereld op zijn kop. Ik zou het logischer vinden als het
ATR zou zeggen: "We hebben er twijfels over of deze regels
werken. We snappen het doel; die misstanden moeten
worden gestopt. Maar we twijfelen of deze regels werken.
Wij komen met andere regels, met minder regeldruk,
waarvan we denken dat die het doel ook behalen." Dat lijkt
mij een goed advies van het ATR. Ik vraag aan de minister
of hij ook ziet dat dat de functie moet zijn van het ATR.
De heer VermeerBBBIk denk dat de heer Thijssen hier een heel belangrijk punt
aansnijdt. Die misstanden moeten worden aangepakt. Dat
vinden wij ook. Maar was het in deze case nou niet juist het
geval dat het ATR dat zei omdat de huidige wet die misstanden eigenlijk al niet toelaat? Als iets al verboden is, is het
toch ook een taak van het ATR om niet nog weer een regel
in een andere wet op te nemen om te bepalen dat dat verboden is? Dat vraag ik aan de heer Thijssen, want een van
de problemen die we hier in Den Haag hebben, is dat we
op meerdere plekken aan meerdere knoppen zitten te
draaien, soms zelfs tegengesteld.
De heer ThijssenGroenLinks-PvdADe heer Vermeer heeft er gelijk in dat het grote probleem
natuurlijk is dat die misstanden niet mogen van de wet,
maar we zien ze wel rapport na rapport nog steeds gebeuren. Volgens mij probeert het kabinet dus met regelgeving
te komen om te zeggen: dit willen we echt in de wet; hoe
kunnen we nou regels maken waardoor die misstanden
ook echt eens stoppen? Ik vind het prima als het ATR dan
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-15
zegt dat het twijfels heeft of deze regels werken, maar kom
dan met een voorstel voor andere regels, die waarschijnlijk
wél gaan werken. En wentel het niet af op een Arbeidsinspectie, waarvan we weten dat die ook al te veel taken heeft,
want daardoor gaan wij als belastingbetalers eigenlijk
betalen voor het wegwerken van misstanden in een
bepaalde sector. Dan denk ik: als dat voor meer regeldruk
zorgt in die sector, is die regeldruk misschien wel nodig om
de misstanden die we allemaal niet willen, uit deze wereld
te krijgen.
De heer VermeerBBBIk vrees toch dat de heer Thijssen hier de illusie wekt dat
een nieuwe regel een probleem dat er al is, iets wat al
onwettig bedrag is, in een keer gaat beperken. Dat is een
illusie. Wij moeten dan juist een stap terug doen en zeggen:
het ATR zegt dat dit wettelijk al is verboden; wij moeten het
dus zoeken in de handhaving. Met de regels gaan we dit
land niet beter maken; alleen met handhaving. Als ikzelf als
scheidsrechter op het voetbalveld sta, heb ik niks aan het
regelboekje. Het gaat erom wanneer ik de fluit pak en zeg:
en nou is het klaar. Is het niet zo dat de heer Thijssen te
veel nadruk legt op de regels, terwijl we de handhaving
hier in Nederland volledig uit het oog verloren hebben en
daar te weinig inspanning op doen?
De heer ThijssenGroenLinks-PvdAIk ken heel veel dossiers, bijvoorbeeld bij Tata, waar heel
veel vieze lucht vandaan komt, waar de handhaving er
inderdaad een tandje bij mag doen en waar het ook goed
zou zijn als er niet op handhaving bezuinigd wordt maar
als daarin wordt geïnvesteerd. Maar we hebben het nu over
de instellingswet voor het Adviescollege toetsing regeldruk.
Ik zou willen dat dit adviescollege zegt: we snappen het
doel dat de wetgever voor ogen heeft, maar die komt met
regels waarvan wij niet weten of die nou zo effectief zijn;
wij komen dus met een alternatieve set regels waarmee
dat doel waarschijnlijker wel gehaald wordt. Ik vind het te
makkelijk voor een adviescollege om te zeggen: we weten
het niet; we schrappen het maar, want dan reduceren we
regels. Dan zadelen we de inspectie met een probleem op.
Dat is het gesprek dat ik wil hebben met deze minister, want
ik denk dat we het ATR de opdracht mee moeten geven om
de wetgever te helpen om regels te maken ten behoeve
van het doel dat we hebben, namelijk het voorkomen van
vreselijke misstanden door die uitzendbureaus met
arbeidskrachten.
De heer VermeerBBBTot slot. Die misstanden moeten bestreden worden; daar
ben ik het helemaal mee eens. Maar het toevoegen van een
nieuwe regel … Ik denk dat het ATR hier terecht zegt dat
die nieuwe regel niets gaat toevoegen, want de regel dat
dit niet mag, is er al. Dan zou ik graag hebben dat het ATR
gewoon zegt: als u dit probleem echt wil oplossen, zult u
aan de handhaving van de bestaande regels moeten werken. Dan is dat een appel, ook aan ons, in de zin van: hé,
jongens, opletten; het is allang verboden. Bent u dat met
mij eens?
De heer ThijssenGroenLinks-PvdANou, ik ben het ermee eens dat die misstanden eigenlijk al
verboden zijn en ik vind het ook goed als de inspectie
daarop handhaaft. Maar nogmaals, we hebben het hier over
de instelling van een adviescollege. Ik denk dat het
belangrijk is dat we zo'n adviescollege hebben en dat we
goed kijken naar die adviezen, maar ik wil dat adviescollege
ertoe uitdagen dat het niet te makkelijk moet zeggen: deze
regel is niet nuttig. Ik wil het adviescollege uitdagen om
dan met regels te komen die dit land daadwerkelijk gaan
helpen bepaalde misstanden, bijvoorbeeld in de uitzendsector, te voorkomen en om niet zomaar te zeggen: hop, we
schrappen het maar, want dan hebben we minder regels.
Ik wil dit college uitdagen om ons dan te helpen om de wet
beter te maken.
Mevrouw Van MeetelenPVVIk wil de heer Thijssen goed begrijpen. U wilt dus van het
ATR …
"De heer Thijssen wil …"
Mevrouw Van MeetelenPVVDe heer Thijssen wil dat het ATR, als het zegt dat een regel
niet goed is, met andere regels komt. Heb ik dat goed
begrepen?
De heer ThijssenGroenLinks-PvdADat is volgens mij ook wat nu in de memorie van toelichting
staat, namelijk dat het ATR inderdaad voorstellen kan doen
voor alternatieve regels die de regeldruk verlagen. Dat is
volgens mij ook de bedoeling. Maar als ik dit advies lees,
dan denk ik: nu schrappen ze gewoon alle regels. Terwijl
de sturing van deze instellingswet moet zijn om met alternatieve regels te komen die het doel overeind houden, maar
de regeldruk verminderen.
Uw laatste interruptie.
Mevrouw Van MeetelenPVVJa, mijn laatste interruptie. Dan vraag ik toch aan de heer
Thijssen: het kan toch nooit de bedoeling zijn dat anderen
regels gaan opstellen? Dat is toch aan een minister? Dat is
toch aan de Kamer, die met een wet komt, of aan een
minister die met een regel komt? Zij moeten toetsen of die
nieuwe regel of die nieuwe wet eventueel heel veel regeldruk met zich meebrengt. Dat is hun taak. Dan komt hij weer
terug en dan is het aan de minister of aan de Kamer om te
oordelen wat ze daarvan vinden. Het lijkt mij niet dat zij
voor de minister of de Kamer moeten gaan schrijven. Ik
denk dat dat de verkeerde volgorde is.
De heer ThijssenGroenLinks-PvdAIk vind ook dat wij hier met elkaar de wetgevers van het
land zijn en dat we dat niet moeten uitbesteden aan het
ATR. Dat is helemaal waar. Maar ik vind wel dat als we een
adviescollege hebben met als expertise regeldruk, we dat
dan niet alleen moeten laten zeggen of het een regel niet
zo effectief of onnodig vindt. Ze hebben daar ook de
knowhow om ons een advies te kunnen geven, zoals: als
je het nou op deze manier doet, haal je je doel nog steeds,
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-16
maar heb je minder regeldruk. Dus ja, volgens mij is het
een kleine moeite om dat aan het ATR te vragen.
Dat was één advies van het ATR. Er was nog een ander
advies, namelijk over het voorkomen van discriminatie op
de werkvloer. Gelukkig erkent het ATR heel duidelijk wel
volmondig dat er nog steeds discriminatie bestaat, dat dit
onwenselijk is en dat het een probleem is. Ook hier heeft
het ATR twijfels of de extra regels die voorgesteld worden
wel effectief zijn. Maar ook hier zegt het vervolgens: dan
doen we maar helemaal geen regels. Daardoor weten we
dus eigenlijk zeker dat discriminatie op de werkvloer blijft
bestaan. Dus ook daar zou ik graag willen dat we het ATR
uitdagen en zeggen: vervelend als het ATR moet oordelen
dat regels waarschijnlijk niet effectief zijn, maar kom dan
met een alternatief, help het kabinet en de Tweede Kamer
om discriminatie van de werkvloer af te krijgen. Zo lijkt het
soms dus alsof het ATR er meer is om te zeggen dat we
regels moeten schrappen dan om te zeggen dat we onnodige regels moeten schrappen. Terwijl het toch heel fijn is
dat er sommige regels zijn; daar heb ik net een aantal
voorbeelden van genoemd. De Tweede Kamer zegt ook dat
ze de giftige pfas-lozingen wil stoppen en een extra regel
wil stellen. Ik denk dat dat heel goed is, zo af en toe. Dus
mijn vraag aan de minister is: is het nu de bedoeling dat
het ATR adviseert over de vraag of een wet of regeling
onnodige regels bevat, of moet het ATR zo veel mogelijk
regels zien te schrappen? In de memorie wordt één keer
gesteld: onnodige regels. Maar ik blijf twijfel hebben over
de precieze bedoeling. Ik zal dadelijk een amendement
indienen waarin ik probeer dat nog iets duidelijker te maken,
om helder te krijgen dat het wat ons betreft moet gaan over
het reduceren van onnodige regels.
De laatste interruptie van de heer Vermeer.
De heer VermeerBBBMijn laatste interruptie? Bij de heer Thijssen, of in het
algemeen?
Wat dacht u zelf?
De heer VermeerBBBBij de heer Thijssen.
Nee, in het algemeen. Maar geniet ervan, zou ik zeggen.
De heer VermeerBBBDit amendement geeft eigenlijk precies weer — dit zeg ik
in relatie tot het interruptiedebatje dat we net hadden —
dat als een regel er al is of als in een wet al iets niet mag,
nog weer een nieuwe regel toevoegen over hetzelfde
onnodig is. Ik ben dus zeer blij met dit amendement. Ik
overweeg dat ook zeker te steunen.
De heer FlachSGPIk hoorde de heer Thijssen een aantal keer zeggen dat we
onnodige regels moeten schrappen. Geldt dat ook voor
onwerkbare regels? Dat is een ander aspect. Gisteren heb
ik een mooi voorbeeld gehoord van de Nederlandse Zuivel
Organisatie. Die moest aantonen dat er geen MKZ-melk in
de melk uit Duitsland was gekomen. Dat hoeft in Duitsland
helemaal niet. In Nederland moet dat wel. En het is ook niet
voldoende dat de leveranciers dat aantonen; de Duitse
overheid moet dat garanderen. Nou, de Duitse overheid
doet dat niet. Daarmee is die regel onwerkbaar geworden
en zit zo'n zuivelorganisatie met de problemen. Ziet de heer
Thijssen naast het schrappen van onnodige regelgeving
ook het schrappen van onwerkbare regels als een taak van
het ATR, althans het adviseren daarover?
De heer ThijssenGroenLinks-PvdADit heb ik natuurlijk ook gelezen in het voorstel dat nu
voorligt. Als iets onwerkbaar is, waarom gaan we het dan
invoeren? Het instellen van een regel gaat dan ook niet het
doel bereiken dat we willen bereiken.
Het punt is hier natuurlijk wel dat wat de een niet werkbaar
vindt of voor de een niet werkbaar is, misschien voor de
ander wel werkbaar is. Ik ben nog zoekende. Daarom heb
ik ook een vraag aan de minister: kunnen we objectiveren
wanneer het werkbaar is en wanneer niet? Het ATR moet
daar dus ook wel streng naar kijken, zodat het niet zomaar
een mening is. Zo voorkomen we dat ondernemers zeggen
"dit is onwerkbaar" — daar bedoelen ze eigenlijk mee: ik
wil dit niet — terwijl het prima werkbaar is. Een ondernemer
vindt het vaak alleen vervelend om eraan te voldoen. Dat
is volgens mij wel belangrijk. Mijn vraag aan de minister
is: kunnen we dat begrip "onwerkbaarheid" in de wet zo
objectief mogelijk maken? Ik denk dat dat belangrijk is.
De heer FlachSGPDat is een goed punt. Ik denk wel dat dat enigszins subjectief
zal blijven, want veel van onze toezichthouders zijn
natuurlijk ook monopolist. Ondernemers of andere betrokkenen hebben geen keuze. Zij moeten zich laten toetsen of
handhaving laten toepassen door die ene handhaver. Met
andere woorden: je zult dat nooit helemaal objectief krijgen.
Maar ik denk dat het al helpt als we de splitsing maken
tussen de regelgeving die de heer Thijssen zelf regelmatig
aanhaalt — het lozen van gevaarlijke stoffen: natuurlijk
moeten daar regels voor zijn — en allerlei andere regels
waarvan je gewoon met gezond, nuchter verstand zegt: wat
voor doel dienen we hier nu mee? Ik steun op zich uw vraag
aan de minister om dat onwerkbare ook beter ...
Uw vraag aan de heer Thijssen is?
De heer FlachSGPNu brengt u me in verwarring, voorzitter. Ik steun op zich
de vraag van de heer Thijssen aan de minister om het
begrip "onwerkbaarheid" beter te definiëren.
De heer ThijssenGroenLinks-PvdADat is goed nieuws!
De heer ThijssenGroenLinks-PvdADat is weer goed nieuws.
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-17
Ik ga verder. In het wetsvoorstel staat ook de term "ervaren
nut". Ook daar heb ik vragen over. Ik kan me namelijk
voorstellen dat een ondernemer die een uitvinding naar de
markt probeert te brengen, probeert talent aan te trekken
en probeert investeerders te vinden, al snel van zo ongeveer
elke regel zal zeggen: "Is dit nou nuttig? Ik wil me met iets
anders bezighouden."
Een ander voorbeeld. Veel politici hier in deze Kamer vinden
de stikstofregels niet nuttig, terwijl toch keer op keer ecologen zeggen dat onze natuur bedreigd wordt. Ook drinkwaterbedrijven zeggen dat ons drinkbaar water ondrinkbaar
dreigt te worden. Dus volgens mijn fractie zijn die stikstofregels hartstikke nuttig. Natuurlijk is het wel heel uitdagend
voor boeren om met hun bedrijven te voldoen aan die
stikstofregels. Daarom vind ik het ook zo onvoorstelbaar
dat het fonds daarvoor geschrapt is. Maar het zijn volgens
mij wel hele nuttige regels. Daarom is ook mijn vraag aan
de minister: wat is nu "ervaren nut" en wie bepaalt dat nou
eigenlijk? Is het een ondernemer die kan zeggen "ik vind
dit niet nuttig", of worden daar bijvoorbeeld ook consumenten, werknemers en burgers bij betrokken door hun te vragen of zij een regel nuttig vinden? Om een voorbeeld te
geven: in de EU zijn er regels waarmee nepnieuws op social
media moet worden tegengegaan. Als nou CEO Zuckerberg
van Meta zegt "dat vind ik niet zo nuttig", wat gaat het ATR
dan adviseren? Is het niet nuttig, of wordt er dan ook nog
gevraagd aan burgers of zij dit een nuttige regel vinden?
Dan nog een vraag. In de memorie van toelichting staat
ook dat het moet gaan om "forse regeldruk". Ook daarbij
zou ik willen vragen: wanneer is nou iets fors? Voor één
bedrijf kan €10.000 te veel zijn en voor een groot bedrijf
valt het bij wijze van spreken weg in de begroting. Dus ik
wil ook een nadere duiding van de term "forse regeldruk".
De heer KistemanVVDEen mooi haakje op mijn eigen inbreng. De regels worden
ook uitgedrukt in regeldrukkosten. De kapper is €40.000 per
jaar kwijt aan regeldrukkosten, een aannemer €140.000 en
een modezaak €245.000. Dat zijn hele mooie voorbeelden
van wat een ondernemer daaraan kwijt is. Dat is geld dat
deze ondernemers niet kunnen gebruiken om te investeren
in hun bedrijf of om bijvoorbeeld de lonen van hun werknemers te verhogen, iets wat de heer Thijssen altijd zeer
belangrijk vindt. Ik ben van plan hier een motie over in te
dienen. Gaat GroenLinks-PvdA deze motie om de regeldrukkosten te laten dalen zodat ondernemers weer geld krijgen
om te investeren of de lonen te verhogen, steunen?
De heer ThijssenGroenLinks-PvdAIk ga een motie steunen die zegt: onnodige regeldruk moet
worden gereduceerd of zelfs naar nul worden gebracht.
Daar ben ik helemaal voor. Ik ben er niet zomaar voor om
de regeldruk an sich naar beneden brengen. Ik denk
namelijk dat bepaalde regels voor het beschermen van
werknemers of voor de veiligheid van consumenten hartstikke nuttig zijn. Ik zal heel goed kijken naar de motie van
de heer Kisteman en dan zal ik bepalen of ik daarin mee
kan gaan of niet.
De heer KistemanVVDAls uit de regeldrukkosten blijkt dat dit gewoon onnodig is
en verminderd kan worden, waardoor ondernemers dit geld
op een andere manier kunnen investeren of besteden, dan
is GroenLinks-PvdA dus bereid om te zeggen dat het
onnodig is en dat we dat niet moeten doen.
De heer ThijssenGroenLinks-PvdAWie zei het ook alweer? O ja, de heer Grinwis. "De politicus
die tegen onnodige regeldruk is, moet nog geboren worden." O, nee, tegen onnodige regeldruk zijn we allemaal.
"De politicus die vóór onnodige regeldruk is, moet nog
geboren worden." Dat was 'm natuurlijk. Dus als dat in de
motie staat, dan steun ik die uiteraard. Ik ben ook voor het
wegnemen van onnodige regeldruk, zeker als dat ondernemers in staat stelt om lekker te ondernemen en de lonen
van hun medewerkers te verhogen.
Voorzitter, dit is precies waar ik was met mijn betoog. Mijn
fractie is tegen onnodige regeldruk. We willen graag wetten
en regels waarbij de balans tussen de belangen van
bedrijven, consumenten, hardwerkende Nederlanders en
burgers wordt gevonden. Dat is ook de essentie van de
motie-Klaver/Ploumen, die in de memorie van toelichting
wordt aangehaald. Dat betekent dat er niet alleen moet
worden gekeken vanuit het perspectief van bedrijven, maar
ook vanuit het perspectief van burgers, consumenten,
hardwerkende Nederlanders et cetera. In sommige adviezen
van het ATR zie ik vooral het perspectief van bedrijven. Bij
de evaluatie van het ATR van een aantal jaar geleden zag
ik ook dat de geïnterviewde stakeholders bedrijven en
overheden zijn. Maar ik mis daarbij alle andere stakeholders
die ook belang hebben bij goede regelgeving. Ik heb
natuurlijk al gevraagd of het gaat over zo min mogelijk
regels of over onnodige regels schrappen. Ik denk dat de
balans van belangen, zowel van bedrijven als ook van
consumenten en werknemers, goed wordt geborgd bij het
ATR. Daarom heb ik een amendement ingediend om het
ATR niet alleen bij deze minister te beleggen maar ook bij
de minister van Binnenlandse Zaken, want die is al belast
met deugdelijke wetgeving, waarbij al die belangen worden
afgewogen.
Voorzitter. Dan heb ik nog een paar vragen. De eerste gaat
over de evaluatie. Ik zei het net al. In de evaluatie van
Berenschot van een aantal jaren geleden hebben we gezien
dat noch de burgers, noch de consumenten, noch de
werknemers erbij betrokken zijn geweest, terwijl zij zowel
last als profijt kunnen hebben van regels. Dus ik zou graag
de toezegging willen dat deze stakeholders wel betrokken
worden bij een toekomstige evaluatie.
Om daar nog een voorbeeld bij te schetsen: recent is er een
advies gekomen over internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen. Ik ben blij dat het ATR zei: "Er kunnen misstanden zijn op het gebied van mensenrechten en
milieuvervuiling in de keten van bedrijven. Het is een verplichting vanuit Europa, dus we moeten daar regels voor
maken." Maar als ik zie welke stakeholders erbij betrokken
zijn om dat advies tot stand te brengen, dan mis ik organisaties in de landen die te maken hebben met mensenrechtenschendingen, of internationale vakbonden die te maken
hebben met slechte arbeidsomstandigheden. Ook hierbij
vraag ik aan de minister: hoe worden al die belangen
betrokken bij de adviezen die we van het ATR krijgen?
Dan nog een paar laatste vragen. De Raad van State is kritisch op extra bevoegdheden, zoals het beoordelen van
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-18
bestaande regels en van decentrale bevoegdheden, omdat
hiervan in het verleden nauwelijks gebruik is gemaakt.
Waarom volgt de minister de Raad van State hierin niet en
kent hij deze bevoegdheden niet toe aan het ATR?
We gaan nu een permanent college instellen. Daar zijn ook
al vragen over gesteld. De bedoeling van het tijdelijke college was steeds om de bewustwording bij de departementen te vergroten. Verwacht de minister dan dat er nu wel
bewustwording gaat komen bij de ministeries? Of gaan we
hiermee eigenlijk de druk bij ambtenaren weghalen om hier
goed rekening mee te houden als zij wetgeving maken?
Tot slot wil ik van harte mijn steun uitspreken voor het
amendement van Inge van Dijk over de regeldruk voor
vrijwilligers en ngo's. Volgens mij is het heel goed dat dit
wordt meegenomen.
Dank u wel, voorzitter.
Dan gaan we luisteren naar de heer Vermeer, BBB.
De heer VermeerBBBVoorzitter. Regeldruk is een serieuze bedreiging voor ons
land geworden. Het vestigingsklimaat, en ook het investeringsklimaat, staat mede door de regeldruk zelf onder druk.
De gevolgen tekenen zich vandaag de dag af in Nederland
en Europa. We dalen in internationale ranglijsten, in de
wereldwijde ranglijst van vijf naar negen. Bedrijven die
ontzettend belangrijk zijn of kunnen zijn voor onze economie
en onze werkgelegenheid, vertrekken naar het buitenland
of dreigen te vertrekken. Het ondernemersvertrouwen is
alweer gedaald.
De heer ThijssenGroenLinks-PvdADe heer Vermeer maakt zich zorgen over het investeringsklimaat. Dat is volgens mij heel terecht. Ik heb aan de
minister gevraagd hoeveel het gaat helpen voor het internationale investeringsklimaat als we die onnodige regeldruk
weten te verminderen. Hoe tekent dat zich bijvoorbeeld af
bij de bezuiniging op onderwijs, of op onderzoek en innovatie? Ik was vorige week bij de Port of Moerdijk. Daar zeiden ze: een heel groot probleem dat wij hebben, is dat we
geen vergunning meer kunnen krijgen vanwege de stikstofproblematiek. De heer Vermeer doet nu alsof het verslechteren van het investeringsklimaat allemaal komt door de
regeldruk, terwijl ik toch heel andere signalen hoor. De
minister kan niet kwantificeren hoeveel het reduceren van
regeldruk gaat helpen. Dat heb ik hem laatst gevraagd bij
de Raad Concurrentievermogen. Daar had hij geen antwoord op. Weet de heer Vermeer dat eigenlijk? Stel dat we
onnodige regeldruk weten te reduceren, hoeveel gaat dat
het investeringsklimaat helpen?
doen we dat door meer ruimte te geven voor ondernemen,
zodat de businessmodellen van bedrijven beter worden en
ze zelf meer geld hebben om aan innovatie te besteden?
Dat kan ook een oplossingsrichting zijn. Tijdens de formatie
hebben wij gekozen voor minder subsidies en meer ruimte
om te ondernemen, omdat ook door de bedrijven wordt
aangegeven dat dat op de lange termijn de basis is voor
een investeringsbeslissing en het businessmodel op termijn,
en niet de eenmalige subsidie. Dat is punt één. Ik heb een
heel belangrijk voorbeeld. Dow Chemical in Terneuzen wilde
de complete fabriek CO2-neutraal maken. Daarvoor wilde
het internationale bedrijf 900 miljoen euro investeren in
Nederland. Wat gebeurt er? Er is een IenW-regel die zegt
dat wij moeten kijken naar de concentratie van stikstof bij
de uitstoot van een proces. Nu is het heel vervelend dat de
concentratie van stikstof net iets hoger is als je op waterstof
gaat stoken, dan wanneer je dat op gas doet. De regels van
IenW zijn gebaseerd op gas. Wat gebeurt hier vervolgens?
De investering gaat in Nederland niet door, maar internationaal wel. Op dat moment draait de fabriek hier door zonder
reductie.
Oké. Dat was een lang antwoord.
De heer VermeerBBBJa, maar het is wel een zeer essentieel antwoord. Het moet
namelijk aantonen dat dit zeer van invloed is op wat wij
hier aan het bespreken zijn.
Zeker. De laatste interruptie van de heer Thijssen.
De heer ThijssenGroenLinks-PvdAThijssen heeft dit najaar gezegd dat het verdienvermogen
van dit land op de langere termijn kapot gaat door de
bezuiniging op innovatie, onderzoek en onderwijs. Het gaat
hier niet om het lid Thijssen, dus niet om mij, maar om de
voorzitter van de lobbyclub VNO-NCW die dit zei namens
alle bedrijven in Nederland. Zo belangrijk is innovatie en
onderzoek. Wat dit kabinet in het hoofdlijnenakkoord heeft
bedacht, is dus niet goed voor het investeringsklimaat en
het verdienvermogen van Nederland. Maar dit was niet
mijn vraag. Ik kan me helemaal vinden in het voorbeeld
over Dow. Als een investering niet doorgaat door onnodige
regels, laten we die onnodige regels dan schrappen. Daar
staan we hier volgens mij voor. Mijn vraag was als volgt.
U doet alsof het verdienvermogen en het investeringsvermogen van Nederland afhangen ...
"De heer Vermeer doet."
De heer VermeerBBBDe heer Thijssen slaat al aan op mijn eerste alinea, terwijl
ik nog lang niet klaar ben. Hij lijkt het nu te vernauwen,
alsof dit het enige is wat mij interesseert, maar ik zal hier
dadelijk nog meer over zeggen. Ik kan een heel praktisch
voorbeeld noemen. Investeren in innovatie heeft niets met
regeldruk te maken. Dat is een kwestie van keuzes maken
voor waar we in investeren. Doen we dat met subsidies, of
De heer ThijssenGroenLinks-PvdADank u, voorzitter. De heer Vermeer doet alsof het verdienvermogen en het investeringsklimaat van Nederland
afhangen van het reduceren van regels. Ik wil van de heer
Vermeer weten hoe de reductie van regeldruk zich verhoudt
tot de investeringen in onderzoek en innovatie, het niet
kunnen investeren door het ontbreken van een stikstofver-
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-19
gunning, en het niet kunnen vinden van talent en goed
opgeleide mensen om bedrijven te laten groeien.
bedrijf met vijf medewerkers gewoon de sjaak en moet die
iets doen wat voor een multinational bedoeld is.
Kort antwoord en dan gaan we door.
Voorzitter. Dit gaat om meer dan alleen regeldruk, hoewel
het een wezenlijk onderdeel van het probleem is. Vandaag
focussen we daar wel op.
De heer VermeerBBBEen kort antwoord in twee delen. Als de heer Thijssen goed
geluisterd heeft, heeft hij kunnen horen dat ik heb gezegd:
het vestigings- en investeringsklimaat staan mede door de
regeldruk zelf onder druk. Anders moet hij het nog even
naluisteren. Ik zeg dus niet dat het alléén daardoor komt.
Punt twee. De stikstofregelgeving is inderdaad onacceptabele regeldruk. Daar gaan we mee aan de slag.
Prima. U continueert.
De heer VermeerBBBVoorzitter. Nederland verliest inkomsten, inkomsten die
nodig zijn om onze voorzieningen op peil te houden. Goede
infrastructuur, hoogwaardig onderwijs, zorg en onze sociale
voorzieningen kunnen we anders simpelweg niet op niveau
houden. Dat is de realiteit waar we het over hebben. Dat
moeten we aanpakken. In de EU lijkt het op dit vlak niet
goed te gaan, maar door een opeenstapeling van factoren
naast regeldruk lijkt het in Nederland nog net iets minder
goed te gaan.
De heer Grinwis gaf al de absurditeit aan van kalenderlandbouwregels. De heer Sneller noemde net ook het voorbeeld
van weersafhankelijke inregeling. Zonnepanelen moeten
we dus weersafhankelijk inregelen. Bij landbouw moeten
we kijken naar welke dag het op de kalender is, ongeacht
de weersomstandigheden. Dat is echt complete waanzin.
Mevrouw Van Meetelen had het ook al over lokale regeldruk, zoals de zero-emissiezones. Door arbeidskrapte zijn
de gevolgen straks misschien minder groot voor de bedrijven, maar wel groot voor alle inwoners in grachtenpanden,
die straks acht weken kunnen wachten op een monteur, als
er al iemand wil komen. Uit Volendam willen ze al niet meer
komen, begrijp ik. Nou ja, dat is hun keuze.
Voorzitter. Hetzelfde probleem hebben we bijvoorbeeld bij
de tankstations. De bestaande tankstations mogen geen
laadpalen bijplaatsen, omdat wij hier weer een regel
bedacht hebben dat we die apart moeten gaan aanbesteden.
Diezelfde tankstationhouder mag wel het winkeltje exploiteren en het toilet openhouden voor de mensen. Dat is dus
absurd. We hebben hier heel veel te doen.
We moeten er ook naar kijken dat een regel an sich misschien wel reëel lijkt — dat toetst het ATR — maar dat er
ketengevolgen zijn. Ik heb de vraag aan de minister of het
ATR die wel kan beoordelen. Er wordt bijvoorbeeld altijd
gezegd: de duurzaamheidsrapportages in het kader van
CSRD hoef je pas vanaf zoveel-honderd medewerkers te
doen. Maar het gevolg is dat die grotere bedrijven tegen al
hun toeleveranciers zeggen: omdat ik erover moet rapporteren, moet jij erover rapporteren aan mij. Dan is een mkb-
De heer SnellerD66Een heel terechte observatie. Wat is dan de conclusie die
de heer Vermeer trekt? Is dat de vraag aan de minister of
dit voldoende wordt ondervangen? Heeft de heer Vermeer
een voorstel om erin te betrekken? Of ...?
De heer VermeerBBBSoms stellen we een vraag aan de minister, maar is het
misschien meer een aandachtsveld voor onszelf. Wij moeten
met z'n allen meer integraal bekijken wat regels voor de
ene plek doen op een andere plek. Ik vraag wel of de
minister ook ziet dat het ATR moet kijken naar de effecten
in ketens. Heel basic kun je zeggen: zij beoordelen de wet
en daar staat in dat het gaat om bedrijven vanaf 500
medewerkers. Dan constateren zij: het is geen probleem
voor bedrijven vanaf 500 medewerkers. Maar zitten er bij
het ATR dan ook mensen met kennis van de praktijk, die er
voldoende gevoel bij hebben, zodat ze kunnen zien dat het
ook gevolgen heeft voor een mkb-bedrijf van vijf medewerkers dat toeleverancier is van dat grote bedrijf? Ik kan dat
niet helemaal goed inschatten.
De wet die we vandaag bespreken, is wat ons betreft een
stap in de goede richting. Al jaren zeggen wij dat de regeldruk gereduceerd moet worden. Het is een van onze
speerpunten. Ik zeg bij elke bijeenkomst met ondernemers:
alsjeblieft, roep niet dat je last hebt van de regeldruk, maar
vertel ons van welk regeltje, van welke wet en het liefst ook
nog van welk artikel je last hebt. Dan kunnen we het concreet maken. Anders zitten we elkaar op sommige
momenten alleen een probleem aan te praten, terwijl het
moet gaan om het actuele probleem voor dat bedrijf. Door
uitvoerig onderhandelen hebben we dit punt over regeldruk
in het hoofdlijnenakkoord weten te krijgen. Met dit wetsvoorstel wordt daar een basis voor gelegd, maar we hebben
nog wel een aantal opmerkingen en verhelderende vragen.
Voorzitter. Het voorstel stelt voor om een adviescollege
voor het toetsen van regeldruk in het leven te roepen. Dit
zal als doel hebben om alle wetsvoorstellen, ontwerpalgemene maatregelen van bestuur en ontwerp-ministeriële
regelingen te toetsen en te kijken wat voor extra regeldruk
er in de praktijk bij komt. Naast het adviseren van de regering kan dit adviescollege ook de Kamer adviseren over
regeldruk. Dat is dan een advies; wij moeten de politieke
afweging maken, zoals dat geldt voor alle adviesorganen.
Maar er zijn ook uitzonderingen: voorgenomen wetsvoorstellen ter vaststelling van rijksbegrotingen, wet- en regelgeving op het gebied van burgerlijk procesrecht, bestuursprocesrecht, strafrecht en strafvordering, en implementatie
van Europese regelgeving die geen ruimte laat voor nationale afwegings- en beleidsruimte. In het interruptiedebat
met mevrouw Van Dijk hadden we het daar al even over,
dus ik hoop dat de minister duidelijkheid kan geven over
de vraag of dat gaat zoals wij het ons voorstellen en ons
kan geruststellen.
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-20
Wij kunnen ons in de meeste uitzonderingen vinden,
behalve in die van de Europese regelgeving. Het is juist de
EU die verantwoordelijk is voor enorm veel regeldruk die
onze ondernemers ervaren, gepaard met eventuele nationale koppen die wij daarop hebben gezet. Daarom wilden
wij daar ook de kop eraf hebben in plaats van erop. Ik
begrijp dat het hier gaat om verordeningen die geen
implementatieruimte bieden voor de landen, maar mijn
vraag is waarom deze Europese regelgeving uitgezonderd
is, want er wordt gekozen voor externe toetsing. Het lijkt
mij juist dat het adviescollege aan de voorkant meekijkt en
input levert vanuit het nationale belang, die zowel het
kabinet als de Kamer kan gebruiken in de stellingname ten
opzichte van de Europese regelgeving. Dat is volgens ons
wat een adviescollege bij uitstek zou moeten doen. Deelt
de minister deze opvatting?
Ik begrijp dat het adviescollege advies kan geven over
nationale koppen. Tegelijkertijd merk ik dat dit tamelijk
ongrijpbaar blijft. Wat ziet het wetsvoorstel als een nationale
kop? Is dat voldoende om advies te geven over al bestaande
regeldruk? Dat is natuurlijk ook een uitdaging. Ik denk dat
het ATR zich vooral gaat en kan richten op nieuwe wet- en
regelgeving die het voorgeschoteld krijgt, maar het grootste
probleem zit in alle wetten die we al hebben. Hoe gaan we
dat aanpakken? Kan de minister dat aangeven? Nogmaals,
wat hanteert het ATR momenteel als werkdefinitie van een
"nationale kop"?
Voorzitter. Woorden doen ertoe, zeker in wetgeving.
Nauwkeurigheid is hierbij van enorm belang. In artikel 1
van het wetsvoorstel wordt gesproken over investeringen
en inspanningen die bedrijven, burgers en beroepsoefenaars in de zorg, het onderwijs, de veiligheid en de sociale
zekerheid moeten plegen. Daar wordt getoetst op regeldruk.
In eerdere consultaties is het advies gegeven om in plaats
van het woord "bedrijven" een neutraler begrip te gebruiken,
bijvoorbeeld "organisaties", zodat alles eronder kan vallen.
Hoe kijkt de minister daarnaar? Is het niet beter om gewoon
het woord "organisaties" te gebruiken in plaats van het
weer af te bakenen? Dit sluit bepaalde organisaties hiervan
uit, terwijl het eigenlijk voor iedereen zou moeten gelden.
Voorzitter. In het licht van het rapport van Mario Draghi van
zomer vorig jaar zien wij graag dat de toetsing verdergaat
dan alleen regeldruk. Ik begon er mijn inbreng al mee: het
gaat hier net zo goed over het verdienvermogen — dit zeg
ik tegen de heer Thijssen — het vestigingsklimaat en het
concurrentievermogen. Een toets op alleen de regeldruk is
belangrijk, maar gezien de realiteit van vandaag de dag zou
het eigenlijk breder moeten. Regels hebben effect op de
kosten die ondernemers maken en dus ook op inflatie en
dus ook op de portemonnee van burgers. Regels hebben
ook een cumulatieve werking op het al dan niet kunnen
voeren van een businessmodel. Los van het gegeven dat
alle regels een doel hebben, zien we in de praktijk ook dat
ze soms de kosten van een bedrijfsactiviteit zodanig verhogen dat een activiteit niet meer loont en niet meer kan
worden uitgevoerd. Dit is de afgelopen jaren onvoldoende
meegenomen. Dit moet wél gebeuren in nieuwe wetgeving,
zodat het bedrijfsleven concurrerend kan blijven en het
verdienvermogen van Nederland op peil blijft.
Voorzitter, ik sluit af. We moeten weer concurreren met de
VS en China. Het aanpakken van regeldruk, bijvoorbeeld in
Europa, is daarvoor heel belangrijk. Het voorstel van de
minister zet een goede stap met het in kaart brengen van
regeldruk, maar er moet per wetsvoorstel ook gekeken
worden wat de impact is op — de heer Thijssen noemde
het al — concurrentiekracht en innovatie. Dat geldt ook voor
wetsvoorstellen uit Europa.
Stopt bepaalde bedrijvigheid doordat de optelsom te veel
is geworden? Het Adviescollege toetsing regeldruk kan ook
een adviescollege voor de toetsing van regeldruk en innovatie worden. Zo krijgt innovatie ook echt een stem in Den
Haag. We moeten leren van een land als Israël, dat innovatie
echt een stem geeft met een innovatieautoriteit. Daardoor
is er enorm veel innovatie en kent het land veel start-ups.
We hebben daarom een amendement ingediend om dit
aan te pakken. Het wordt namelijk hoog tijd dat we regeldruk terugdringen en onze ondernemers de ruimte bieden
om vanuit een gelijk speelveld te concurreren, met ruimte
om te ondernemen en te floreren en ruimte bieden in de
portemonnee van burgers.
Mevrouw Inge van DijkCDAIk heb een vraag over het amendement waar de heer Vermeer het over heeft. Kan daar meer aan worden toegevoegd, zodat het ook ziet op concurrentievermogen?
Intrinsiek denk ik: goed idee. Maar tegelijkertijd denk ik:
moeten we dit bij het ATR neerleggen? Daardoor krijgt het
alleen maar meer, meer, meer op het bordje en komt het
misschien niet toe aan de kerncompetentie. Of moeten we
hier iets anders voor bedenken? Het idee om daar serieuzer
naar te kijken, vind ik namelijk heel mooi. Alleen, ik twijfel
of we het ATR daarvoor moeten gebruiken. Hoe kijkt de
heer Vermeer daarnaar?
De heer VermeerBBBHet idee is dat we dat hier gewoon bij in kunnen voegen,
zodat we daar geen aparte autoriteit voor hoeven op te
richten. Als men dat wel wil, kan dat ook een alternatief
zijn. Maar we moeten iets met innovatie. Ik dacht dat de
heer Sneller zelfs al een idee had voor een motie hierover.
Maar het is natuurlijk beter om dat in de wet te verankeren.
We kunnen ook nog zeggen dat het al in de bedrijfseffectentoets zit, die op de ministeries wordt gehanteerd. Maar in
die toets zit ook weer regeldruk voor bedrijven. Dus ja, het
lijkt ons het beste om dit gewoon bij deze autoriteit onder
te brengen, zodat er integraal naar gekeken wordt. Het kan
dan ook gaan om beperkingen die gesteld worden aan bijvoorbeeld ontwikkelingen op het gebied van genetische
modificatie. Dat soort dingen kunnen ook meegenomen
worden in de overweging.
Mevrouw Inge van DijkCDADank voor het antwoord. Nogmaals, wij worstelen met de
vraag waar wij dit nou goed kunnen laten landen. We zien
namelijk dat het zeker iets toevoegt. Ik wacht dus even op
de reactie van de minister. Ik hoop dat hij met een briljante
ingeving gaat komen.
Dat weet je nooit. Meneer Thijssen, ik heb u nu zes keer
gehoord. Wilt u iets mededelen?
De heer ThijssenGroenLinks-PvdAInstellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-21
Ik wil een vraag stellen over dit amendement, want dan kan
ik bepalen of ik voor of tegen ben.
Heel kort, heel kort, heel kort.
De heer ThijssenGroenLinks-PvdAHeel kort. Nederland had in 2013 een doel vastgesteld voor
duurzame energie in 2023. Daardoor is er een enorme
innovatie op gang gekomen bij wind op zee. Deze week
vertelde iemand me dat er eigenlijk geen windmolen op
zee wordt gebouwd zonder dat daar Nederlandse betrokkenheid bij is. Bedoelt de heer Vermeer met dit amendement dus ook dat regels kunnen zorgen voor extra innovatie
en daarmee voor extra concurrentiekracht? Moet het ATR
daar ook op die manier naar kijken als we dit amendement
aannemen?
De heer VermeerBBBJazeker.
er dan met die adviezen gedaan? Van de tientallen adviezen
die het college jaarlijks uitbracht in de periode 2017-2020,
werd iets meer dan de helft geheel of gedeeltelijk geïmplementeerd, laat extern onderzoek uit 2021 zien. Hoe is dat
beeld nu vandaag de dag, vraag ik de minister. In 2023 was
meer dan de helft van de adviezen negatief. De helft! Ik ben
zelf adviseur geweest. Als mijn adviezen in meer dan de
helft van de gevallen niet zouden worden opgevolgd, dan
zou ik toch eens in de spiegel kijken. Toch werden de
wetsvoorstellen gewoon ingediend, vaak zonder een heldere
motivering waarom het advies niet was opgevolgd. Bij
ongeveer de helft van de dossiers schiet de onderbouwing
van regeldruk tekort, zo bleek uit recente analyses van ATR.
Nut en noodzaak zijn vaak niet goed onderbouwd en minder
belastende alternatieven worden onvoldoende overwogen.
Dan moeten we onszelf de vraag stellen: wat heeft ATR tot
nu toe eigenlijk opgeleverd als ministeries structureel
dezelfde fouten blijven maken? Kan de minister ons straks
uitleggen wat dit kabinet nu fundamenteel anders gaat
doen? Hoe gaat hij zijn collega's bij de les houden? En hoe
gaat het kabinet in de praktijk handen en voeten geven aan
het "comply or explain"-principe? Gaat het toepassen of
uitleggen?
Dank u wel. Als je ze kort houdt, geven ze ook gewoon korte
antwoorden! Zo werkt het. De laatste spreker van de zijde
van de Kamer is de heer Idsinga van NSC. Na de heer Idsinga ga ik schorsen voor de lunch.
Mevrouw Inge van DijkCDAIk zou de heer Idsinga heel graag de vraag willen stellen
die hij aan heel veel collega's heeft gesteld, namelijk: wat
gaat NSC doen met de adviezen van het ATR? Gaat NSC,
bijvoorbeeld in het geval van een dictum 4, die wet dan
toch invoeren of dat dictum naast zich neerleggen?
De heer IdsingaNSCDank u wel, voorzitter. Regeldruk is geen abstract probleem.
Het is een dagelijkse realiteit voor veel ondernemers, burgers en professionals. We horen het overal: formulierenstapels, verplichte rapportages en complexe procedures. De
overheid belooft al jaren minder regeldruk, maar in de
praktijk wordt het juist meer. Een rapport uit 2022 liet bijvoorbeeld zien dat mkb-ondernemingen in verschillende
sectoren aan gemiddeld 70 tot 90 wettelijke verplichtingen
moeten voldoen. De regeldrukkosten die daarmee gemoeid
zijn, variëren van zo'n €40.000 tot enkele tonnen per jaar,
afhankelijk van de grootte van het bedrijf en de sector
waarin wordt gewerkt. Dat was drie jaar geleden. De
bedragen zullen waarschijnlijk hoger zijn als we dat onderzoek vandaag zouden laten doen.
Het is daarom goed dat de regering de aanpak van deze
regeldruk tot topprioriteit heeft gemaakt. Met deze wet krijgt
het Adviescollege toetsing regeldruk, het ATR, een permanente status en een bredere rol. Dat is een goede stap.
Máár, de cruciale vraag is en blijft: gaat ATR hierdoor ook
echt effectiever worden of blijft het een papieren tijger?
Wat zijn de concrete doelstellingen van de regering qua
administratieve verplichtingen en kosten, vis-à-vis bijvoorbeeld het rapport uit 2022 dat ik net noemde? Graag een
reactie van de minister.
ATR toetst al jaren nieuwe wetgeving op regeldruk. Al sinds
het jaar 2000 bestaat het als tijdelijk adviescollege. De
bedoeling was om politici te wijzen op de gevolgen van
nieuwe wetgeving voor de administratievelastendruk. Dan
zou de politiek er vanzelf wel meer op gaan letten, was de
gedachte. Maar wat bleek? In de periode 2018-2023 stegen
de regeldrukkosten met honderden miljoenen euro's per
jaar; mevrouw Van Meetelen noemde het al. En wat werd
De heer IdsingaNSCIk was daar net aan toegekomen. Ik wil die vraag heel graag
beantwoorden.
Maar dat kunt u gewoon in het verloop van uw tekst doen
en dan gaan we daar met veel plezier naar luisteren.
De heer IdsingaNSCNee, want ik maak 'm iets persoonlijker.
Oké.
De heer IdsingaNSCOp het moment dat ik een dictum 4 of een dictum 3 krijg,
dan ga ik in de spiegel kijken en u ook die spiegel voorhouden, zeg ik tegen mevrouw Inge van Dijk. Jaja, ze schrikt!
Ik ga dan met haar de discussie aan door te zeggen: ik zie
hier een dictum 3 of een dictum 4; dat betekent in feite dat
het voorstel niet deugt, dus daar moeten we wat mee. Dan
kan het zo zijn dat we er inderdaad wat mee doen. Dat zou
mijn uitgangspunt zijn, denk ik. Maar het kan ook zo zijn
dat we alsnog de politieke weging maken om er niks mee
te doen. Dat kan. Het is uiteindelijk natuurlijk een politieke
keuze die we hier met elkaar maken. Maar ik denk dat we
wel op een meer verdiepende manier die voorgaande discussie met elkaar, maar ook binnen de fracties en in het
parlement, moeten voeren. Ik heb hier nog nooit een debat
meegemaakt waarin we tegen elkaar zeiden: nou, ik heb
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-22
hier een dictum 4 of een dictum 3 van het ATR, misschien
moeten we het daar eens even over hebben. Het kan aan
mij liggen dat ik dat niet heb meegemaakt, maar ik denk
wel dat we, op het moment dat deze nieuwe wet in werking
is getreden, die discussie hier inhoudelijk met elkaar moeten
voeren.
laten we eerlijk zijn: als we hier over vijf jaar weer staan en
dan moeten constateren dat de regeldruk alleen maar is
toegenomen, dan hebben we simpelweg gefaald. Dan is
dit een exercitie geweest in de trant van "ze dronken een
glas, ze deden een plas en alles bleef zoals het was". Dat
mag niet gebeuren.
Mijn antwoord is te lang.
Dank u wel.
Mevrouw Inge van DijkCDAIk heb niet echt een interruptie, maar ik kijk uit naar deze
inhoudelijke debatten met u.
Dank u wel. Tot zover de eerste termijn van de Kamer.
De algemene beraadslaging wordt geschorst.
Ik schors tot 13.40 uur voor de lunch. Dat is ook de
bedenktijd van de minister.
De vergadering wordt van 12.51 uur tot 13.39 uur geschorst.
Prima. U continueert.
De heer IdsingaNSCDank voor de vraag, zeg ik tegen mevrouw Van Dijk. "Een
echte cultuurverandering binnen het Rijk op het gebied van
regeldruk moet nog plaatsvinden", zei een medewerker van
MKB-Nederland in het FD afgelopen week. Ik vraag de
minister hoe hij met dit wetsvoorstel die echte cultuuromslag afdwingt. Als adviezen in de meerderheid van de
gevallen structureel genegeerd blijven, dan wordt het
namelijk een exercitie zonder resultaat. Dat moeten we echt
voorkomen.
Voorzitter. En dan nu onze eigen rol, de rol van ons als
parlementsleden. Ook de Kamer moet kritischer zijn op
regeldruk in wetgeving. We mogen niet alleen naar het
kabinet wijzen; we moeten zelf ook beter toetsen en de ATRadviezen serieus nemen. Voor de rest van dit betoog verwijs
ik naar het interruptiedebatje dat ik net met mevrouw Inge
van Dijk had.
Voorzitter. Het ATR moet in beginsel standaard adviseren
over nieuwe regels, behalve bij spoedgevallen. Dat is op
zich logisch, maar kan de minister toch iets beter duiden in
welke gevallen er sprake is van dergelijke spoed? De toelichting bij de tweede nota van wijziging geeft als summier
voorbeeld de coronaperiode. Kan de minister toezeggen
dat het kabinet zeer terughoudend zal zijn bij het inroepen
van de spoedclausule, die het ATR in feite buitenspel zet?
Kan hij toezeggen dat er bij de gevallen die, volgens de
letter van de wet, in overleg met het adviescollege zijn
besloten, kort wordt ingegaan op de uitkomst van een dergelijk overleg?
Voorzitter. Het is mijn fractie menens: de regeldruk in
Nederland moet minder. Wij steunen dit wetsvoorstel en
zien graag dat dit ook in de praktijk een positieve impact
zal hebben wat betreft het verminderen van regels. Om een
bijdrage te leveren aan een nog betere wet, heb ik een
amendement ingediend. Dat ziet erop om de toegang vanuit
het parlement tot het ATR zo laagdrempelig mogelijk te
houden. De Kamer kan immers ook zelfstandig het ATR om
advies vragen. Wat NSC betreft zou zo'n verzoek ook
gehonoreerd moeten worden als het bijvoorbeeld door
tenminste 30 leden wordt gesteund, in plaats van alleen bij
een meerderheid van de Kamer. Graag een reactie.
Voorzitter. Dit voorstel is een stap in de goede richting,
maar dat is het alleen als het in de praktijk ook werkt. Want
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-5-23
