Aanwezig
Instellingswet Adviescollege toetsing regeldruk
Regels omtrent de instelling van het Adviescollege toetsing regeldruk (Instellingswet Adviescollege toetsing regeldruk) (36450) 1e termijn
Behandeld
Besproken in dit debat
Document
Verslag
10 sprekers · 128 bijdragen
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
Instellingswet Adviescollege toetsing regeldruk
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:
- het wetsvoorstel Regels omtrent de instelling van het
Adviescollege toetsing regeldruk (Instellingswet Adviescollege toetsing regeldruk) (36450).
Ik heropen. We gaan beginnen aan de eerste termijn van
de regering. Ik zit wel met een groot tijdprobleem, want het
volgende debat moet om 15.15 uur beginnen, omdat
minister Hermans strak in de tijd zit. Ik zou dolgraag dit hele
debat willen afmaken, inclusief de tweede termijn. Als dat
niet lukt — daar hoop ik niet op — zou dat betekenen dat
we de tweede termijn op een andere datum moeten doen,
maar dan moet ook de minister weer hiernaartoe komen.
Dat doe ik dus liever niet. Aangezien ik ook een beetje het
idee had dat de verschillen binnen de Kamer niet enorm
waren, zou ik het mooi vinden als we er met z'n allen in
slagen om het hele debat of te ronden voor 15.15 uur. Ik
hoop ook dat de minister puntig kan zijn in zijn mededelingen. Dan gaan we even de turbo erop zetten. De heer
Sneller heeft afgezien van zijn interrupties.
De algemene beraadslaging wordt hervat.
Het woord is aan de minister.
Dank u wel, voorzitter. "Regels die werken en de lasten
beperken", dat is mijn ambitie. Het is goed dat we hier
vandaag de tijd hebben voor dit belangrijke onderwerp.
Ondernemers worden soms gek van de regeldrukte. We
hebben van de vorige sprekers voorbeelden gehoord. Of
het nu gaat om koffiezaken, producenten van, bouwmaterialen of kappers: men wordt niet vrolijk van het beeld. Dat
blijkt ook uit de werkbezoeken en de gesprekken die ik met
ondernemers heb gehad in de afgelopen tijd, in de afgelopen jaren. Het komt steeds weer naar boven. Ze hebben
allemaal begrip voor het feit dat ons land regels nodig heeft,
maar ze geven ook aan dat het simpelweg te veel wordt.
De regeldruk houdt ze af van wat ze het liefste doen,
namelijk ondernemen, en daarmee ook van het werken aan
onze welvaart.
Ik noem een paar cijfers. De gemiddelde mkb-ondernemer
moet voldoen aan 71 tot 93 wettelijke verplichtingen. Dat
is niet niks. Afhankelijk van de omvang en de sector, variëren de regeldrukkosten voor mkb-bedrijven van ruim
€38.000 tot ruim €240.000 per jaar. Dat moet je maar op de
koop toe nemen. Dat zijn grote bedragen. Daarom heb ik
in december mijn offensief gelanceerd om de regeldruk
aan te pakken, namelijk het Actieprogramma Minder Druk
Met Regels. Ik geef onze waakhond voor de nieuwe regels
meer tanden. Daar hebben we het vandaag over.
Het wetsvoorstel dat we hier vandaag met elkaar bespreken,
is wat mij betreft het ankerpunt van deze aanpak. De
grootste winst van de regeldrukaanpak ligt in de toekomst,
namelijk in het voorkomen van erger. Voorkomen is beter
dan genezen. Dat geldt ook voor regels. Met dit wetsvoorstel
zorgen we dat we aan de voorkant beter nadenken over
regels en mogelijke alternatieven. Vandaar dat ik vandaag
expliciet stilsta bij het feit dat we met deze instellingswet
een belangrijke stap zetten in het voorkomen van onnodige
regeldruk.
Voorzitter. Ik heb mijn beantwoording gestructureerd in
drie kopjes: de algemene regeldruk, de Instellingswet ATR
en de regeldruk uit Brussel. Tot slot zal ik natuurlijk de
amendementen appreciëren. Op uw verzoek zal ik het zo
kort mogelijk houden.
Misschien kunt u even aangeven wanneer een blokje is
afgelopen, want dat is het moment om te interrumperen.
Ja. Ik begin met de algemene regeldruk. Mevrouw Van
Meetelen vroeg specifiek naar de regeldruk voor kleine
ondernemers. Dank voor de vraag. Binnen het Actieprogramma Minder Druk Met Regels wordt specifiek aandacht
besteed aan de regeldruk voor deze kleine bedrijven, bijvoorbeeld door de mkb-toets, zodat de wetgeving beter
aansluit bij de praktijk van deze specifieke kleine ondernemers. Bovendien wordt de aanpak vooral gericht op regeldrukvermindering per sector, in samenspraak met de
brancheorganisaties. In de werkwijze van het ATR, zoals
opgenomen in het werkprogramma, wordt bij de advisering
ook rekening gehouden met de uitvoerbaarheid voor het
mkb. Er wordt gekeken of de lasten proportioneel zijn.
Daarmee kan ik toezeggen dat het mkb expliciet zal worden
meegenomen in het werkprogramma voor 2025.
Dan de vraag over het bewustzijn van de regeldruk bij
ambtenaren. Ik geef daarop een gecombineerd antwoord
op meerdere terechte vragen. Dank daarvoor. Iedereen weet
dat regels nodig zijn om de samenleving werkbaar te
maken. Maar om dit verder te internaliseren, gaan we het
voorkómen van regeldruk dus ook verankeren middels een
sterker ATR, maar ook door middel van een scherpere
bedrijfseffecttoets met meer aandacht voor regeldruk. We
stellen een ambtelijke bewustwordingscampagne over
regeldruk in, want daar begint het mee, en een ministeriële
stuurgroep om het regelreductieprogramma te sturen.
Verder bespreek ik het met collega-ambtsgenoten, bijvoorbeeld als adviezen van het ATR daar aanleiding toe geven.
De staatssecretaris Rechtsbescherming stuurt aan het einde
van de maand de kabinetsreactie op het onderzoek door
de Erasmus Universiteit naar het gebruik van het Beleidskompas aan uw Kamer.
De heer Sneller vroeg mij naar de cultuurverandering. Wat
ik concreet doe om deze cultuurverandering te realiseren,
is het opstarten van de bewustwordingscampagne voor
beleidsambtenaren, waar ik zojuist aan refereerde, en ook
het aangaan van het gesprek hierover met toezichthouders
en uitvoerders. Wat ik u echter ook hoor zeggen, is een
cultuurverandering waar ook dit debat aan bijdraagt. We
moeten dus bij het maken van nieuwe wetten en het stemmen over die nieuwe wetten gezamenlijk de afweging
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-8-1
maken of het het risico van de regeldrukkosten waard is.
Dus ik hoop ook van harte dat dit vernieuwde mandaat voor
het ATR ons en de hele Kamer erin sterkt om die afweging
goed geïnformeerd te blijven maken.
De heer Thijssen vroeg mij naar de bewustwording bij
ministeries. Dat ligt een beetje in het verlengde van het
vorige antwoord. Ik verwacht zeker dat die bewustwording
nu gaat komen bij de ministeries. Dat gaat niet vanzelf; dat
realiseer ik mij heel goed. Maar mijn voorstel voor de
instellingswet gaat daar absoluut bij helpen. Het nieuwe
mandaat en de grotere rol van het ATR gaan het kabinet
en hun ministeries ook beter bij de les houden. Ik ben er
dus van overtuigd dat die zaken de bewustwording zullen
vergroten. Aanvullend komt het kabinet ook met een
bewustwordingscampagne om die ambtenaren aan de
voorkant veel meer bewust te maken, nog voordat er iets
voorligt waar een eventueel dictum 3 of 4 op afgegeven
kan worden.
De heer Flach en de heer Grinwis vroegen mij naar de
ministeriële stuurgroep en welke ambities ik heb op dat
punt. We hebben als kabinet in het regeerprogramma het
Actieprogramma Minder Druk Met Regels afgesproken. Dat
we onnodige regeldruk gaan aanpakken neem ik heel serieus, en ik zal uiteraard mijn collega's hierop aanspreken.
Sterker nog, we zullen elkaar daarop aanspreken. Dat doen
we overigens al. Ook een sterk ATR zal ons hierbij helpen.
Ik zal er ook op toezien dat we als kabinet serieus de
adviezen van het ATR meenemen in onze afweging. U kunt
mij in de ministerraad altijd als een soort gatekeeper zien
die hier altijd voor zal staan. Maar we moeten ook eerlijk
blijven: het blijven natuurlijk complexe afwegingen die altijd
ook aan uw Kamer zullen worden voorgelegd. Dus wat mij
betreft staan we allemaal voor de opgave om waar mogelijk
zo veel mogelijk onnodige regeldruk te voorkomen.
De heer Kisteman stelde mij een vraag over de mkb-monitor. Een aantrekkelijk ondernemersklimaat is essentieel om
groei en innovatie binnen het bedrijfsleven te faciliteren en
onze economie en ons bredewelvaartsniveau te behouden.
De eerste stap is weten hoe we ervoor staan en welke zorgen er bij de ondernemers leven. Dat heb ik lid Kisteman
ook horen beargumenteren. Daarvoor organiseerde ik onder
andere op 9 december jongstleden de eerste OndernemersTop in Eindhoven, waar ook een aantal van uw
Kamerleden aanwezig was. Daar ben ik ook de dialoog
aangegaan met de ondernemers om te kijken naar de uitdagingen die ze ervaren, maar ook om te kijken welke kansen
er zijn. Daarnaast presenteerde ik diezelfde dag nog de
nieuwste editie van de monitor ondernemingsklimaat en
het Actieprogramma Minder Druk Met Regels. Dit jaar ga
ik verder met de verkenner, de ondernemersgezant en het
ondernemerspact.
Over de concrete ambities stelden de heer Kisteman en
mevrouw Van Meetelen een vraag. Het schrappen van
regels duurt te lang om toe te kunnen zeggen dat de kosten
met 20% zijn afgenomen in 2026. Het gaat mij bovendien
om die merkbare verlichting van regeldruk. Zo hebben we
dat ook opgeschreven. Het gaat dus niet alleen om percentages op papier. Ook komen de meeste regels uit Brussel,
en daar zijn we natuurlijk ook weer afhankelijk van de
andere lidstaten. Ik maak het verminderen van de regeldruk
concreet met mijn Actieprogramma Minder Druk met
Regels, waarin de meest belastende verplichtingen uit het
indicatorenonderzoek aangepakt worden in het reductieprogramma. Nieuwe druk wordt voorkomen door dit nieuwe
mandaat van het ATR, de nieuwe bedrijfseffectentoets en
de bewustwordingscampagne voor ambtenaren. Hierbovenop kan ik toezeggen dat ik nog dit jaar die drie sectoren
laat onderzoeken, waardoor nieuwe knelpunten in
bestaande wetgeving aan het licht kunnen komen. Die wil
ik merkbaar gaan aanpakken. Uiteraard volg ik de kostenontwikkeling ook nauwlettend met de Regeldrukmonitor.
De heer Idsinga vroeg naar concrete doelstellingen van de
regering qua administratieve verplichtingen. In het regeerprogramma is een kwantitatieve doelstelling opgenomen,
namelijk dat de regeldruk voor ondernemers merkbaar daalt
gedurende deze kabinetsperiode. Dat wordt ook gemonitord
door de Regeldrukmonitor waar ik net ook aan refereerde.
Dat wil ik dus bereiken door het regelreductieprogramma
— dat heeft specifiek als doel de druk te reduceren — en
door het voorkomen van nieuwe onnodige regeldruk.
Anders is het namelijk ook weer dweilen met de kraan open.
De heer Kisteman had het erover dat de regeldrukkosten
gestegen zijn. Hij vroeg hoeveel tijd onze bedrijven en
ondernemers elk jaar kwijt zijn aan datgene wat Den Haag
en Brussel hen opleggen. Het antwoord daarop is: nee, er
is geen nulmeting gedaan van die regeldrukkosten. Dit zou
namelijk ook een zeer arbeidsintensieve exercitie zijn. Wel
wordt met de Regeldrukmonitor maandelijks en jaarlijks de
toename van de regeldruk gemeten. Hoeveel tijd ondernemers besteden wordt daarin omgezet in de regeldrukkosten.
Dat hebben we dus zeker inzichtelijk. Verder wordt met het
mkb-indicatorbedrijvenonderzoek en de specifieke sectoren
ook onderzoek gedaan naar aan hoeveel verplichtingen ze
moeten voldoen en hoeveel geld ze dit kost. Maar dit gaat
dus niet per se over hoeveel tijd ze eraan besteden.
Mevrouw Van Meetelen vroeg mij naar de stapeling van
regelgeving en zei dat het onoverzichtelijk is voor ondernemers. Zij vroeg wat ik hierin kan betekenen. Dat klopt. Ik
heb ook veel begrip voor ondernemers die aangeven dat
de verplichtingen cumuleren en zeggen dat het daardoor
onoverzichtelijk wordt. Misschien is het goed om te
benoemen dat ik samen met de bewindspersoon van BZK
met de pilot van de wetwijzer naga of we bijvoorbeeld met
een AI-tool wetgeving inzichtelijk kunnen maken voor
ondernemers of hoe we kunnen helpen om snel inzicht te
krijgen in voor hen relevante wet- en regelgeving. Dankzij
een combinatie van slimme zoektechnologie en generatieve
AI kunnen ondernemers interactief vragen stellen over weten regelgeving en ook antwoord krijgen.
De heer Grinwis vroeg mij te sturen op doelen in plaats van
middelen. Dank voor de vraag. Ik deel dat uitgangspunt.
Het sturen op doelen kan het beleid ook innovatievriendelijker maken. Daarom is in het Beleidskompas bewust
opgenomen welk doel we beogen te bereiken. Daarnaast
is de bewustwordingscampagne voor ambtenaren ook
opgenomen in het Actieprogramma Minder Druk Met
Regels.
De heer Kisteman vroeg naar de startnotitie van de mkbtoets. De startnotie dient als leidraad voor een gesprek of
een panelgesprek bij de mkb-toets. Om de kwaliteit van die
startnotitie te borgen, zal ik samen met de departementen,
het ATR en de koepelorganisatie kijken op welke onderdelen
deze verbeterd kan worden, bijvoorbeeld door nog meer
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-8-2
aan te sluiten bij het Beleidskompas, zodat onderlinge vergelijkbaarheid ook wordt versterkt. Het versturen van de
startnotitie naar het ATR is op zich niet nodig. Er zijn verschillende actoren betrokken bij de uitvoering van de toets.
Zij zien toe op de kwaliteit van de startnotitie en de verslagen. Het verslag van de mkb-toets is uiteraard wel relevant
voor het ATR. Daarom zeg ik ook toe dat het verslag naar
het ATR wordt verzonden.
Dan ga ik naar de vraag van de heer Grinwis over het
Beleidskompas. De kabinetsreactie op het onderzoek naar
het gebruik van het Beleidskompas wordt naar verwachting
deze maand nog door de staatssecretaris Rechtsbescherming naar uw Kamer gestuurd. Zoals u weet, draagt het
Beleidskompas bij aan het vroegtijdig betrekken van ambtenaren bij het beleidsproces, zodat ze nadenken over de
uitvoerbaarheid van het beleid en de wetgeving, net als de
bewustwordingscampagne voor het Actieprogramma
Minder Druk Met Regels.
Ik blijf bij de heer Grinwis, die een vraag had over toezichthouders en bedrijven. Hij vroeg hoe we met hen om de
tafel gaan. Dit wordt een onderdeel van het regelreductieprogramma. Dat is goed om te weten voor het lid Grinwis.
De precieze vormgeving gaan we nog afstemmen met de
andere departementen, toezichthouders en het bedrijfsleven. Het is werk in uitvoering.
Dan de toezichtsparadox, waarover de heer Grinwis een
goede vraag stelde. Hoe toezicht wordt vormgegeven, is
per domein weer anders. Voor elk domein is ook weer een
andere bewindspersoon verantwoordelijk. Het lijkt me dus
niet helemaal passend om hierover in algemene zin een
brief te schrijven, want ik zou het graag specifieker maken
ten aanzien van het regelreductieprogramma. Ik ben
namelijk ook van plan om de problemen op het gebied van
regeldruk waar de toezichthouders een rol in spelen, op te
pakken in het regelreductieprogramma. Daar wordt het dus
al in meegenomen. Voor de zomer van dit jaar zal ik uw
Kamer informeren over de voortgang en de resultaten van
de stuurgroep en het regelreductieprogramma.
Het lid Van Meetelen heeft mij een vraag gesteld over de
rol van gemeenten. Het is fijn dat ik daar antwoord op kan
geven. Mijn ministerie en de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten, de VNG, werken samen in het programma
Betere Dienstverlening en Regelgeving Economie 2024-
2027. Dit programma is gericht op verbetering van de
dienstverlening en van de regelgeving voor bedrijven bij
gemeenten. Daarnaast kennen gemeenten en provincies
ook een bepaalde autonomie. Het is natuurlijk aan de vakdepartementen om erop toe te zien hoe die wetgeving door
provincies en gemeenten wordt ingevuld.
Er zijn een aantal specifieke voorbeelden genoemd, onder
anderen door de heer Grinwis, die het UWV noemde. Dat
is specifiek een verantwoordelijkheid van de minister van
SZW. Er was ook een specifieke vraag over het administreren van woon-werkverkeer. Dat zit bij IenW. Daarover hebben we eigenlijk al heel veel toegelicht en gezegd dat het
beter moet. Dat is ook werk in uitvoering. De heer Sneller
had het nog over een advies in de horecasector. Ook voor
die sector zijn sectorspecifieke verplichtingen bepalend
voor de hoogte van de regeldrukkosten. Dat blijkt uit het
onderzoek naar mkb-indicatorbedrijven uit 2023. In het
kader van het ondernemingspact blijf ik uiteraard ook in
gesprek met deze sector. De verkenner gaat nu de knelpunten ophalen, ook bij de horeca.
Voorzitter, daarmee ben ik aan het einde gekomen van dit
blokje.
De heer Kisteman heeft een vraag. Ik geef eerst de heer
Thijssen het woord.
De heer ThijssenGroenLinks-PvdAIk dank de minister voor alle antwoorden op deze vragen.
Een belangrijk punt van mijn inbreng was dat we kijken
naar regels en dat we, wat mijn fractie betreft, het aantal
onnodige regels naar nul moeten brengen, maar dat er ook
heel veel regels zijn die wel degelijk hartstikke nuttig en
goed zijn. Ik hoor de minister daar niets over zeggen. Ik wil
hier dus graag van hem horen waar we het over hebben
als we het hebben over vermindering van de regeldruk.
Gaan we het dan hebben over onnodige regels of gaat het
om het überhaupt schrappen van zo veel mogelijk regels?
Dank voor de vraag. Met deze instellingswet beogen we
om het ATR meer mogelijkheden te geven. Dat betekent
niet dat er een opdracht ligt om alle bestaande regels vanuit
overheidswege door te lichten en daar met de pen doorheen
te gaan. Vandaar dat ik aan het begin van mijn betoog ook
benadrukte dat de grootste winst misschien wel in de toekomst ligt. Uiteraard ben ik de eerste die me er hard voor
maakt om te kijken waar we bestaande regels kunnen
schrappen. Dat doen wij ook met het Actieprogramma
Minder Druk Met Regels. Daarmee zijn we aan het kijken
en bij alle brancheorganisaties aan het ophalen waar de
knelpunten zitten. Maar de grootste winst ligt in de toekomst
door het ATR te betrekken bij Europese wet- en regelgeving
en door het ATR met veel meer kracht aan de voorkant erbij
te betrekken. Dan is ook die cultuurverandering nodig, want
ambtenaren moeten in een veel vroeger stadium voelen
en ervaren welk effect datgene waar ze mee bezig zijn, heeft
op burgers, overheden of bedrijven. Dat is de manier
waarop we daarnaar kijken. We gaan nu niet alle bestaande
regels doorlichten om te kijken wat daar gewijzigd kan
worden. Dat kan wel situationeel opgepakt worden.
Ik doe weer zes interrupties p.p. De heer Thijssen.
De heer ThijssenGroenLinks-PvdADit is niet helemaal een antwoord op mijn vraag. Eigenlijk
is het géén antwoord op mijn vraag. Richten we ons nu op
het verminderen van regels of gaat het erom de onnodige
regels en de onnodige regeldruk die zij veroorzaken voor
ondernemers naar nul te brengen?
Dat is precies wat ik net poogde aan te geven: het is en-en.
Bij waar we het nu over hebben, de extra bevoegdheden
van het ATR, is de grootste opgave niet om alle bestaande
wet- en regelgeving door te lichten en met een lijstje te
komen van wat overbodig is. Wat wij wél doen, alleen al
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-8-3
vanuit Economische Zaken, is inventariseren waar die
onnodige regels zitten. Dat halen we dus heel bewust op.
Dat is ook niet binnen een maand af. Daar gaan we ons
natuurlijk wel hard voor maken. In dat Actieprogramma
Minder Druk Met Regels hebben we ook al een aantal concrete gevallen gedefinieerd waarmee we aan de slag gaan
om, waar er onnodige of onwerkbare regels zijn, die wel te
schrappen. Het is dus en-en.
komt, waar wij weinig of geen invloed op hebben. Om een
voorbeeld te geven: er is een wet uit Europa die bijvoorbeeld al 400 miljoen kost voor het bedrijfsleven en voor de
bv Nederland om te implementeren. Dat soort zaken maken
het dus onmogelijk om een fixed percentage aan te houden,
omdat Europese regelgeving best intrusief kan zijn en dus
ook veel kosten kan hebben. Dat maakt dat ik me niet vast
wil leggen op een hard percentage, een bedrag of een
aantal, want dat is buiten onze invloed.
De heer ThijssenGroenLinks-PvdAToch nog even voor de zekerheid. Van mij mag het ATR of
de minister ook kijken naar het verleden om te zien waar
toen sprake was van onnodige regels en onnodige regeldruk. Het is heel goed dat we in ieder geval ook naar de
toekomst kijken. Maar de minister zegt net in zijn antwoord
ook: en-en. We gaan dus ook kijken hoe we het aantal regels
überhaupt kunnen reduceren. Als dat zo is, vraag ik mij af
welke wet of welk doel in de wetten en de regels die we
hebben, de minister eigenlijk onnodig vindt, waardoor we
die kunnen schrappen. Ik hoor de minister "en-en" zeggen,
waardoor ik toch een beetje vrees krijg: gaan we met deze
wet toch proberen om nuttige regels te schrappen?
Dank voor de vraag. Ik vrees dat ik toch bij het vorige antwoord moet blijven. Waar we het vandaag over hebben
qua instellingswet, is dat er regels in de toekomst zijn waar
nu over wordt overlegd en die in bewerking zijn om uiteindelijk voorgelegd te worden in de ministerraad en in uw
Kamer. Het schrappen en het inventariseren van onnodige
regels uit het verleden, in de huidige regels, liggen nu niet
bij het ATR. Wij zijn als ministerie van Economische Zaken
met alle sectoren druk bezig met het kijken daarnaar.
De heer ThijssenGroenLinks-PvdAToch nog één keer. Oké, dan hebben we het over het ATR
en het gaat over toekomstige regelgeving. Het doel is dan
om onnodige regels die we mogelijk gaan maken met
elkaar, te voorkomen en om dus onnodige regeldruk te
voorkomen.
Dat klopt. En er wordt gekeken bij alle wetgeving die aangeboden wordt bij de ministerraad. Dan wordt met een
dictum gekeken naar de haalbaarheid, de effecten en de
opstapeling, bijvoorbeeld bij het bedrijfsleven of bij andere
dingen. Dat is niet anders dan hoe het nu gebeurt.
De heer KistemanVVDIn zijn beantwoording geeft de minister aan dat het reduceren van de regeldrukkosten met 20% in 2026 niet haalbaar
is vanwege de processen die lopen. Maar stel nu dat we
zeggen: als de processen zijn gestart, maar nog niet zijn
afgerond, dan tellen we die ook mee. Zou het dan wel
haalbaar zijn?
De heer KistemanVVDDat snap ik, maar uit die indicatorbedrijven is echt wel
duidelijk te zien welke regeldrukkosten uit Brussel komen
en welke niet. Dan zouden we daar toch vanuit Nederlandse
regeldrukkosten een hard cijfer aan kunnen koppelen?
Nogmaals, ik begrijp de ambitie, maar het is niet zo makkelijk om daar kwantitatief een bedrag of een percentage aan
te hangen. Dat is dus iets waar ik me niet aan wil committeren. Het moet ook wel deugdelijk gaan. We hebben gezegd
dat het merkbaar minder moet worden. Dat is natuurlijk
kwantitatief, want dat meten we ook in de Regeldrukmonitor. Dus in die zin hebben we daar al wel een kwantitatieve
doelstelling.
De heer FlachSGPDe minister zei in zijn beantwoording dat veel van de regels
uit Europa komen. Dat is natuurlijk zo, maar daar hoeven
we ook niet naar te kijken. We gaan natuurlijk geen richtlijnen of verordeningen schrappen. Dat is ook niet wat de
minister bedoelt. Het punt zit vaak in de manier waarop wij
die richtlijnen handhaven of daar onderliggende regelgeving
aan verbinden, bijvoorbeeld hoe wij sinaasappels uit Egypte
keuren voordat ze hier op te markt mogen komen, of hoe
we de certificaten rondom zuivel uit Duitsland regelen. Daar
wijken we in belangrijke mate af van Duitsland en België,
die daar veel eenvoudigere, toepasbaardere en werkbaardere regels voor hebben. Zou de minister daar specifiek
aandacht aan willen besteden, ook naar aanleiding van de
signalen van MKB-Nederland? Hoe kunnen we nou meer
in lijn met onze buurlanden werken? Ik denk dat dat al tot
een enorme lastenverlichting leidt voor ondernemers.
Ik merk op dat deze vraag wat breder is dan de discussie
van vandaag over de instellingswet. Maar het is wel een
terechte zorg. Ik herken 'm uiteraard ook. Dat doen we. Dat
doen we natuurlijk ook voor een gelijk speelveld. Dat doen
we ook omdat we hebben gezegd dat we geen nationale
koppen willen. Dus in die zin: als die signalen bij ons komen,
dan kijken we altijd heel kritisch of het in lijn is met de
ambitie van geen nationale koppen, met een gelijk speelveld
en met alle andere afspraken die we hebben gemaakt. Dus
dat is een heel helder punt, dat ik absoluut overneem.
Ik begrijp waar de heer Kisteman heen wil. Het liefst zou ik
ook een harde deadline noemen of een hard cijfer hebben:
één in en één uit, of zoveel procent minder. We moeten er
alleen ook bij stilstaan dat er veel regelgeving vanuit Europa
De heer FlachSGPKort, om het nog even specifiek te hebben. We gaan een
apart debat hebben met een staatssecretaris over de NVWA.
Maar het zit hem dus ook vaak bij onafhankelijke toezichthouders. Ik kan me voorstellen dat het lastiger is om daar
direct op te sturen, maar in onderliggende regelgeving kan
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-8-4
het kabinet, denk ik, wel hele duidelijke kaders aangeven.
Dat geef ik dus graag nog even mee.
De heer IdsingaNSCIk vroeg inderdaad naar een kwantificering van de vermindering van de regeldruk. Ik krijg als antwoord: merkbaar
minder. "Merkbaar minder": wat is dat eigenlijk?
Bedankt voor de vraag, meneer Idsinga. Ik zeg dit niet om
flauw te doen, maar "merkbaar minder" kan al één regel
minder zijn of 1% in de Regeldrukmonitor minder. Dat is
de kwantitatieve benadering daarvoor. Uiteraard is helder
dat de ambitie is dat ondernemers dusdanig merken dat ze
minder tijd kwijt zijn achter de laptop met lijstjes invullen,
dat ze meer in de zaak of met hun bedrijf bezig kunnen zijn.
De heer Kisteman had een paar mooie praktijkvoorbeelden
daarvan. Merkbaarheid is dus gelieerd aan de Regeldrukmonitor. Het kan al om een percentage vermindering gaan.
De heer IdsingaNSCDus die cijfers uit 2022 … Een beetje mkb'er is al zo'n
€40.000 per jaar kwijt aan kosten. Wat is dan de doelstelling
voor "merkbaar minder"? Ik zou zeggen: de helft.
Ik snap de toespeling. Hier lopen natuurlijk ambities van
het kabinet en de realiteit waar we in zitten door elkaar. Dat
helpt niet. In de bijdragen van de leden hebben we veel
voorbeelden gehoord van waar wet- en regelgeving wél
nodig is. Dat erkennen we ook. Het is dus niet zo makkelijk
om daar een hele harde kwantitatieve doelstelling aan te
verbinden.
De heer SnellerD66Het kan natuurlijk wel. Volgens mij bedoelt de heer Idsinga
dat dit een topprioriteit van het kabinet is, maar dat er geen
enkele afrekenbare doelstelling ligt. De minister zegt zelfs
dat hij met 1% tevreden is. Dat is niet heel ambitieus
natuurlijk. Misschien moet hij toch proberen met een
ambitieuzere doelstelling te komen, waarvan we over een
aantal jaar — wie weet — kunnen zeggen dat het gelukt is
of niet.
Ook de vraag van de heer Sneller snap ik. Die 1% is
natuurlijk niet dé ambitie. De ambitie van het kabinet is veel
meer dan dat. Wat we alleen niet moeten doen, is valse
verwachtingen managen, ook deels omdat uw Kamer daar
voor een groot deel over gaat. De ambitie is er. Die is ook
al merkbaar in de gesprekken met ondernemers, met de
brancheverenigingen, met de Malietoren. Dat doen we ook
met de verkenner die daarmee bezig is. We laten de
OndernemersTop jaarlijks terugkomen. We onderzoeken
dat ook met de Regeldrukmonitor. Dus we hebben meerdere
ijkmomenten waarop we dat merkbaar laten terugkomen.
Was het maar zo eenvoudig dat we konden zeggen: 20%
minder. Of: voor een gemiddelde mkb-ondernemer €20.000
minder als effect. Dat zou fantastisch zijn, maar we zitten
in de moeilijke context waarin het schrappen van regels nu
eenmaal niet zo eenvoudig is. Voor elk argument om een
regel te schrappen komen er weer twee in de plaats om 'm
vooral te behouden. Dat is wel de moeilijke context waar
we in zitten. Dat maakt ook dat het niet eenvoudig is om
een harde doelstelling te formuleren, wat ik wel een beetje
proef.
De heer SnellerD66Dan toch een winstwaarschuwing. Het kabinet heeft heel
erg de suggestie gewekt, bij ondernemers, bij mensen, dat
er minder lasten komen. Het is misschien wel goed om deze
winstwaarschuwing, die de minister nu ook afgeeft, wat
vaker erbij te noemen, want dan kunnen we allemaal onze
verwachtingen wat lager stellen.
Dat beeld herken ik niet. Wij hebben namelijk geen kwantitatieve doelstellingen genoemd, dus we hebben ook niet
die verwachting gewekt. Wat wel erg gewaardeerd wordt
bij ondernemers en brancheorganisaties, is dat er eindelijk
op een serieuze manier werk van wordt gemaakt. Ik denk
dat ondernemers in het land blij zijn dat er actie ondernomen wordt. Daar heb je meer aan dan aan een percentage
noemen en dat daarna niet halen.
Voorzitter, met uw goedvinden ga ik naar het volgende
blokje, ATR en instellingswet. De heer Sneller vroeg mij
naar de keuze voor de professionals in de zorg, het onderwijs en de sociale zekerheid. De advisering van het ATR
over de regeldruk voor bedrijven en burgers gaat over alle
bedrijven en burgers, maar er is voor beroepsbeoefenaren
een beperking tot de sectoren zorg, onderwijs, veiligheid
en sociale zekerheid. Bij het instellingsbesluit voor Actal in
2011 bleek al dat beroepsbeoefenaren in deze sectoren in
de praktijk de meeste last hebben van regeldruk. Het ATR
hanteert dus een brede uitleg van de doelgroepen met
betrekking tot regeldruk. Zo vallen agrariërs onder de
categorie "bedrijven" en vrijwilligersorganisaties onder de
categorie "burgers". In de praktijk levert dit ook geen probleem op.
De heer Vermeer vroeg naar het gebruik van de term
"organisaties". In het verleden zijn naast bedrijven en burgers sectoren als speerpunten naar voren gekomen waarbij
de regeldruk extra aandacht verdiende. Die heb ik net ook
genoemd. Daarom is niet gekozen voor de term "organisaties" en zijn de speerpunten expliciet naar voren gebracht.
Die worden ook in artikel 1 genoemd.
De heer Grinwis stelde een vraag over de signalen uit de
samenleving, en over een gestandaardiseerde werkwijze
en een format. Kan het ATR helpen om het zo efficiënt
mogelijk te maken? Het staat het ATR vrij om een dergelijk
meldpunt te ontwikkelen. Het voorstel bevat al de mogelijkheid voor het adviescollege om de regering te adviseren
omtrent knelpunten in bestaande regelgeving naar aanleiding van signalen uit de samenleving. Hoe het ATR deze
signalen verzamelt, is uiteraard aan het ATR zelf.
De heer Flach vroeg of het ATR opnieuw in staat gesteld
moet worden tot een gewijzigd advies. Het gaat inderdaad
om een verplichting, die al in het wetsvoorstel is opgenomen. De rol van het ATR is nu als volgt. De minister bereidt
regelgeving voor en hoort het advies van het ATR. Als de
minister na advisering van het ATR de regelgeving nog een
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-8-5
keer wijzigt op een manier die zorgt voor substantiële extra
regeldruk, heeft de minister de verplichting deze wijziging
opnieuw aan het ATR voor te leggen voor een aanvullende
zienswijze. Kortom, hoewel het initiatief bij de minister ligt,
heeft het ATR nu al de mogelijkheid om een aanvullende
zienswijze te geven bij wijzigingen die leiden tot substantiële
regeldruk.
De heer Flach vroeg mij naar het doenvermogen. Het ATR
toetst voor zowel bedrijven als burgers. Daar waar burgers
tot de doelgroep behoren, wordt door het ATR ook reeds
bezien of een doenvermogentoets is uitgevoerd, of er oog
is geweest voor het burgerperspectief en of er overleg is
gevoerd met de burgers. Burgers worden dus ook in de
regeldrukoverzichten meegenomen. Dus mijns inziens is
het burgerperspectief daarmee voldoende verankerd in de
advisering van het ATR.
De heer Thijssen vroeg mij naar de Raad van State. Hij
stelde dat deze kritisch zou zijn over de extra bevoegdheden.
De Raad van State adviseerde mij hierover op grond van
beperkte gegevens. Ze namen niet mee waartoe de adviezen
wel hebben geleid. Ik onderschrijf dus het nut en de noodzaak van de extra bevoegdheden. Daarom volg ik de Raad
van State hierin niet.
De heer Flach vroeg mij of het idealiter niet zo zou moeten
zijn dat we geen wetsvoorstellen met een negatief dictum
behandelen. Dat is uiteraard aan uw Kamer om te bepalen.
Bij een negatief dictum moet het worden vermeld in de
memorie van toelichting. Dit moet ook worden meegestuurd
met het wetsvoorstel. Dan kan uw Kamer beoordelen hoe
ze het belang van de regeldruk weegt tegen de andere
belangen van het wetsvoorstel dat voorligt.
Mevrouw Van Dijk vroeg mij naar het voorstel dat het ATR
ook een taak krijgt in het adviseren van stapeling en de
samenhang van de wet- en regelgeving. Hoewel ik wel
begrip heb voor het idee, omdat verplichtingen kunnen
cumuleren en ondernemers dan aangeven dat het te veel
wordt. Dat is in veel gevallen zo. Het is wel ingewikkeld om
hierover te adviseren, want de structurele uitbreiding van
hun taak past niet in de brede doelstelling van dit specifieke
wetsvoorstel. Daarnaast is het ook onduidelijk wat de
afbakening is van de samenloop van verplichtingen en
wordt het onwerkbaar als dit ook departementoverstijgend
zou zijn. Het wetsvoorstel bevat een mogelijkheid voor het
ATR om de regering te adviseren over knelpunten in
bestaande regelgeving, naar aanleiding van signalen uit de
samenleving, waaronder bedrijven. Denk bijvoorbeeld aan
een samenloop van verplichtingen. In het Actieprogramma
Minder Druk Met Regels heb ik ook een nieuw instrument
geïntroduceerd: het regelreductieprogramma. Daarin worden de bestaande regels nog eens onder de loep genomen.
Laten we die samenloop van verplichtingen met het regelreductieprogramma aanpakken.
De heer Idsinga stelde mij een vraag over de 60% geïmplementeerde adviezen en wat er dan gedaan wordt. Uit de
recente monitoring blijkt dat de opvolging van de ATRadviezen vergelijkbaar is met de periode 2017-2020.
Gemiddeld wordt ruim 60% van die adviezen geheel of
gedeeltelijk overgenomen. Ik blijf me uiteraard inzetten
voor een betere borging van de ATR-adviezen, onder andere
door een duidelijkere verantwoording in de memorie van
toelichting en een actievere rol van het ATR in de vroege
fase van de wetgeving en mijn rol als gatekeeper in de
ministerraad.
Mevrouw Van Dijk had mij een vraag gesteld over de
inventarisatie opvolging. Ze vroeg of ik meer inzicht wilde
geven in de opvolging van de adviespunten. Dat is een
goed punt. Ik wil uiteraard het ATR vragen om dit te doen.
De heer Idsinga vroeg mij naar het "comply or explain"-
principe. Door de adviespunten van het ATR met toelichting
vanuit de vakdepartementen op te nemen in de memorie
van toelichting onder een separaat kopje. Dat is één. Het
vakdepartement geeft bij ieder adviespunt aan op welke
wijze deze is verwerkt en of het adviespunt wel of niet is
overgenomen. Daar is dan het onderdeel explain.
De heer Vermeer had een vraag over bestaande koppen.
Hij vroeg hoe ik dat zie. Is het voldoende om advies te geven
over de bestaande regeldruk. Het wetsvoorstel heeft het
ATR het mandaat om te adviseren over knelpunten door
regeldrukeffecten van bestaande regelgeving, naar aanleiding van signalen uit de samenleving. Daar refereerde ik
net aan. Als die signalen bijvoorbeeld uit het bedrijfsleven
komen, dan nemen we die uiteraard ter harte. Het ATR kan
op die manier dan ook adviseren over de gevallen waarin
niet lastenluw is geïmplementeerd en nationale koppen zijn
ontstaan. Als uitgangspunt hanteert het ATR dus dat er
sprake is van een nationale kop wanneer de Nederlandse
werkwijze van EU-implementatie meer regeldruk veroorzaakt dan strikt nodig om bepaalde Europese regelgeving
te implementeren. Dat lijkt me ook een effectief uitgangspunt.
De heer Sneller vroeg mij of het budget voldoende is. De
afgelopen periode heeft het ATR het extra budget al ingezet
voor de voorbereidingen op de nieuwe taken, door het
secretariaat en de kennis te versterken. De indruk is dat het
ATR hiermee goed is voorbereid op de geschetste taken.
Dat krijgen wij ook terug. Er is periodiek overleg met het
ATR. Ik zal daarbij uiteraard de vinger aan de pols houden
over de uitwerking van de wet. Waar nodig zal ik overleg
hebben met het ATR om te kunnen optreden bij knelpunten.
De heer Grinwis vroeg mij of het ATR op eigen initiatief
advies zou mogen uitbrengen aan de Eerste Kamer. In
artikel 3, derde lid van het wetsvoorstel is al geregeld dat
de Eerste Kamer het ATR kan verzoeken om te adviseren
over een amendement van de Tweede Kamer. Voorts vind
ik het onwenselijk als het ATR dit ongevraagd zou kunnen
doen, omdat het ATR dan het risico loopt in politiek vaarwater te komen. Volgens mij werd daar al aan gerefereerd
door andere sprekers. Als je over het ene amendement wel
ongevraagd adviseert maar niet over het andere, loop je
ook het risico van politieke advisering. Dat komt het gezag
van het ATR niet ten goede.
De heer Thijssen vroeg mij naar het ervaren nut. De definitie
in deze wet van "ervaren regeldruk" gaat juist uit van de
visie van degene voor wie de wet- of regelgeving gaat gelden. In deze definitie accepteren we dus als Rijk juist dat
een burger of bedrijf een wet als niet nuttig ervaart, en dat
hij daarom wat hij moet doen voor deze nieuwe regelgeving
als extra belastend ervaart. Kortom, het Rijk bepaalt niet
het ervaren nut, maar de burger of het bedrijf doet dat.
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-8-6
De heer Thijssen vroeg me ook om een nadere duiding te
geven van het begrip "forse regeldruk". Dank, dat is ook
een goede vraag. Wat "forse regeldruk" precies betekent,
is niet in vaste, algemene termen te definiëren. De reden
daarvoor noemt de heer Thijssen eigenlijk zelf al: het hangt
van de context af. Het hangt af van de vraag of bepaalde
regelgeving alleen gaat gelden voor grote bedrijven, of ook
of alleen voor kleine mkb'ers, want hun financiële armslag
is natuurlijk verschillend. Maar ook de kosten kunnen fors
zijn in termen van totale kosten voor Nederland, bijvoorbeeld omdat er heel veel bedrijven zijn in Nederland die te
maken hebben met een bepaald stuk van de regelgeving.
Ook relevant is natuurlijk de vraag of regelgeving betrekking
heeft op burgers of bedrijven, want ook hun financiële
positie is compleet anders. Meerdere van deze aspecten
bepalen dus of iets als "fors" wordt beschouwd.
Ik blijf bij de heer Thijssen. Hij vroeg mij om de begrippen
"werkbaar" en "onwerkbaar" te definiëren. De werkbaarheid
van een verplichting hangt af van hoe gemakkelijk deze in
de reguliere bedrijfsvoering past. Dit verschilt dus ook per
sector en kan in die zin ook niet worden geobjectiveerd.
Hoe specifieker de wet, des te meer de werkbaarheid
objectief kan worden beoordeeld. Maar de wetgeving wordt
daardoor ook ingewikkelder en daarmee vanzelf minder
werkbaar.
De heer Idsinga stelde mij een vraag over de spoedprocedure. In de afgelopen jaren is ervaring opgedaan met de
spoedprocedure. Ik kan zeggen dat die in zeer beperkte
gevallen worden toegepast, bijvoorbeeld bij overheidsbesluiten in fiscale zin of landbouwbesluiten die een dag na
besluitvorming al moeten ingaan. Ik ben uiteraard bereid
om toe te zeggen dat ik ga bezien hoe de uitkomst van het
overleg kan worden opgenomen in de toelichting van een
dergelijke regelgeving.
De heer Thijssen vroeg mij naar de arbeidsomstandigheden
en naar het advies van imvo. Uiteraard zal ik de toezegging
doen dat alle stakeholders worden gehoord bij toekomstige
evaluaties. Onderdeel van het ATR-advies is juist het toetsen
of betrokken doelgroepen zijn betrokken en gehoord bij het
leidende ministerie. Als er onvoldoende betrokkenheid is
geconstateerd door het ATR, zullen wij dat altijd melden in
onze evaluatie.
De laatste vraag in dit blokje is die van de heer Sneller over
de verwerking van de motie-Paternotte. Onder artikel 4, lid
c van de wet is opgenomen dat op verzoek van de regionale
overheid, een waterschap of openbare lichamen zoals de
eilanden, het ATR kan adviseren over de regeldrukeffecten
van hun regelgeving indien geen afbreuk wordt gedaan
aan de uitvoering van de kerntaken van het ATR. Daarmee
is mijn inziens inderdaad voldaan aan de motie van de heer
Paternotte.
organisaties niet te beschrijven en alleen het woord "organisaties" te gebruiken, zodat er niets uitgesloten wordt. Daar
is de minister volgens mij niet op ingegaan.
Dat klopt. Dank voor de verduidelijking. We hebben juist
getracht om het zo breed mogelijk te maken zodat we niemand uitsluiten, want we willen het advies zo breed
mogelijk dekken. Daarom hebben we voor die termen
gekozen.
De heer VermeerBBBMaar dan is het beschrijven van "bedrijven", "burgers" en
"beroepsoefenaars in de zorg, het onderwijs, de veiligheid
en de sociale zekerheid" dus overbodig. Gaat de minister
dat er dus nog uit gooien in een nota van wijziging?
Dank voor de vraag. We hebben die juist wel specifiek
opgenomen, omdat we hebben ervaren dat de regeldruk
daar aanzienlijk is. Daar is dus wel over nagedacht. We
hebben getracht om de definitie niet te eng te maken, door
organisaties, bedrijven en burgers op die manier te
benoemen, zodat dat de reikwijdte op een juiste manier
beschrijft.
De heer VermeerBBBDan verschillen we erover van mening of dit een beperking
is of juist een verbreding. Wat ons betreft wordt het een
beperking door specifieke sectoren te noemen. Mijn laatste
vraag aan de minister is of het dan zijn bedoeling is om het
te beperken. Anders zullen we het moeten amenderen.
Het is wel de bedoeling om enigszins te beperken, omdat
je anders alles en iedereen meeneemt. Een deel van de
beperking is dus wel van toepassing, maar niet om uit te
sluiten dat een burger of een bedrijf of een maatschappelijke
organisatie hieronder zou vallen.
De heer VermeerBBBKomt er dan een nota van wijziging, zodat er "waaronder"
staat en niet "uitsluitend"?
Als we daarmee het comfort kunnen bieden dat het zeker
geen verenging is, kan ik dat inderdaad toezeggen. Het is
natuurlijk nooit de bedoeling geweest om mensen zich
buitengesloten te laten voelen.
Tot zover dit blokje. Het woord is aan de heer Vermeer, die
wakker schrikt.
De heer Vermeer roept: toezegging.
De heer VermeerBBBDe minister gaf op mijn vraag over organisaties aan dat in
het begin van het voorstel precies is omschreven welke
organisaties het zijn. Maar mijn punt was juist om die
De heer FlachSGPDe minister is tot op het bot gemotiveerd om de regeldruk
terug te dringen. Daar ben ik van overtuigd, ook gezien zijn
verleden. Maar deze wet is geen weergave van de goede
bedoelingen van deze minister. Eén ding is namelijk zeker:
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-8-7
na deze minister komt er weer een andere minister. Het kan
zijn dat een minister Sneller of minister Thijssen daar in de
toekomst heel anders over denkt. Het is dus ook belangrijk
dat we dingen goed vastleggen in de wet. Dat hangt af van
een aantal punten, bijvoorbeeld van de vraag waar het initiatief ligt voor een hertoets bij substantiële wijzigingen.
Ligt dat bij de minister of bij het ATR? Dat geldt ook voor
comply or explain. Dat is nu een goede bedoeling, zo van:
we nemen dat op onder een apart kopje. Zou het niet veel
beter zijn als de minister zijn geurspoor achterlaat door dat
te verankeren in de wet, zodat toekomstige ministers daar
ook aan gebonden zijn?
De heer FlachSGPIk besteed hier toch nog een interruptie aan. Waarom maken
we hier dan een wet voor? Als het om interne motivatie
gaat, hebben we geen wet nodig. We hebben een tijdelijke
instelling gehad van het ATR. We maken daar nu iets permanents van. Dat doen we toch om dingen vast te leggen
en onafhankelijk te maken van intrinsieke motivatie? We
doen het omdat we het gewoon willen. Eerlijk gezegd
begrijp ik de motivatie echt niet. We komen daar straks
misschien nog over te spreken bij de appreciatie van de
amendementen, maar dit is toch het moment om dingen
voorbij goede bedoelingen in de wet te verankeren?
Dank voor de vraag. De ambitie die we als kabinet hebben
wat betreft regeldruk, houdt niet op bij deze instellingswet.
Die is veel breder. Uiteindelijk zit het in de daadkracht en
in het voor elkaar krijgen daarvan. We hebben in alle jaren
namelijk best veel en goed geïnventariseerd waar de schoen
knelt. Alleen, de executiekracht is niet altijd op hetzelfde
tempo meegegaan. Er is dus een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Het probleem is niet opgelost met de wijziging
die u aangeeft. Het gaat om het aanpakken van een veelvoud aan regels. Of het initiatief nou ligt bij het ATR of de
minister; het gaat er uiteindelijk om dat het kabinet het als
prioriteit ervaart en daar stappen voor zet. Ik zie dus niet in
waarom deze wijziging per se bewijst of borgt dat het in de
toekomst beter gaat. Het blijft ook echt afhankelijk van de
bewindspersonen en de Kamer of we met dit onderwerp
aan de slag gaan. Volgens mij staan we hier vandaag om
een hele belangrijke stap te zetten, die ook warm onthaald
wordt. Alleen, ik zie deze specifieke wijziging niet als
waarborg dat het in de komende jaren of met nieuwe kabinetten ineens beter zal gaan. Ik zie het niet als borging die
voorkomt dat je terugvalt.
De heer FlachSGPIk kan toch niet zo heel veel met dit antwoord. Een minister
die een negatief dictum op een voorstel krijgt en op basis
daarvan een wijziging doet, zal gewoon niet zo heel erg
gemotiveerd zijn om zelf opnieuw een advies te vragen aan
het ATR. Zou het niet veel beter zijn als een onafhankelijk
instituut als het ATR gewoon zelf het initiatief zou kunnen
nemen om opnieuw een advies te geven over die wijziging?
Dat leg je dan vast in de wet. Daarmee maak je het ook
persoonsonafhankelijk en onafhankelijk van de motivatie
van een volgend kabinet of volgende minister. Iedereen zal
zich daar dan aan moeten conformeren. Nu is het toch een
beetje te veel afhankelijk van de persoon die op dat moment
van goede wil is.
Daar ben ik het deels mee eens. Maar het heeft natuurlijk
ook altijd te maken met de ministerraad die ergens mee
moet instemmen en met de Kamer, die natuurlijk ook
meekijkt met wat er voorligt. Er zitten dus wel meer waarborgen in het systeem dan alleen een tweede ronde door
het ATR. Ik ben dus niet bang dat het niet gebeurt als we
de stap die u voorstelt niet nemen. De beoordeling om iets
wel of niet te laten passeren, heeft te maken met de interne
motivatie van het kabinet, de betreffende minister en de
Kamer.
We staan hier vandaag juist om dat te doen. Het heeft
natuurlijk niet alleen met de permanente status versus de
tijdelijke status te maken, maar ook met de blik op Europa.
Maar het valt of staat bij met de ambitie, vandaar dat het
duidelijk is opgenomen in het hoofdlijnenakkoord en het
regeerprogramma. De bewustwordingscampagne voor
ambtenaren is ook essentieel om te zorgen dat je al veel
eerder in het traject nadenkt over welk effect dit gaat hebben
op burgers of bedrijven. Dat is ook een cultuurverandering.
Die kun je niet in de wet vastleggen. Die heeft altijd tijd
nodig. Het is dus niet overnight geregeld. Nogmaals, ik
neem de suggestie mee, maar het is niet iets waarvan ik
denk dat we het nu in de wet moeten verankeren omdat
het anders niet goed gaat. Ik zie juist in die intrinsieke
motivatie, ook van de collega-bewindspersonen, dat er echt
op een andere manier gekeken wordt.
Mevrouw Inge van DijkCDAIk wil nog even doorgaan op die intrinsieke motivatie en
goede bedoelingen. Ik geloof oprecht dat die er zijn. Ik zie
dat er van alles opgetuigd wordt. Maar ik hoorde ook wel
een beetje een negatieve appreciatie vooruitlopend op mijn
amendement over de stapeling. Ik maak me daar wel heel
veel zorgen over. We weten namelijk allemaal dat dat juist
een van de dingen is waar ondernemers tegen aanlopen
en we weten ook allemaal dat het departementaal werken
hier in Den Haag juist een heel groot probleem is voor
ondernemers, omdat ondernemers niet departementaal
werken; zij werken gewoon integraal, over de hele samenleving heen. Het ATR geeft zelf aan dat het het zelf graag
zou willen. Ik zou het zo'n gemiste kans vinden als we die
stap nu niet zetten. Ik ben er namelijk echt van overtuigd
dat we dan over een paar jaar zeggen: hadden we het maar
wel gedaan, want we zien dat de stapeling van regels echt
heel belemmerend is.
Dat klopt. Die stapeling is ook een belemmering, maar we
moeten ergens beginnen. Ik denk dat de instellingswet een
hele belangrijke stap is. Die is nooit volledig om de problematiek aan te pakken. Dat kan ook niet. We gaan ook evalueren en blijven dat natuurlijk doen. Daarin kunnen we dit
soort zaken meenemen als we merken dat deze onvoldoende tractie krijgen binnen departementen of als signalen
niet goed doorkomen. Over dat soort zaken heb ik het. Het
is dus niet zo dat dit voor eeuwig de enige manier is waarop
we kunnen werken. We gaan dit evalueren en we gaan het
meenemen als blijkt dat het niet op een juiste manier
gebeurt.
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-8-8
Mevrouw Inge van DijkCDAEvalueren is mooi, maar we weten nu al dat dit een van de
grote problemen is. Dat weten we nu al. Als we gaan evalueren, dan komt daaruit dat het nog steeds een heel groot
probleem is en dat de wet te beperkt is, waardoor het nog
niet echt goed opgepakt wordt. Ik denk: we staan hier nu;
laten we het dan ook aanpakken. En ja, dat zal een uitdaging
zijn. Dat past misschien heel mooi in het cultuurtraject dat
we aan het opzetten zijn, om over je eigen hokje heen ook
naar andere departementen te kijken. Dit moeten we toch
met twee handen aangrijpen?
Dat ben ik helemaal met mevrouw Van Dijk eens. Dat
moeten we ook aanpakken. De vraag is alleen of we dat nu
in de tijd moeten doen of dat we dat bij een evaluatie
moeten doen. Ook hierbij is de definiëring natuurlijk van
belang. Hoe baken je af wat stapeling is? Hoe ontkom je
aan stapeling? En tuig je niet een ATR op die drie keer zo
groot moet zijn om ook dit probleem op een zorgvuldige
manier te kunnen aanpakken? Dat ligt nu niet voor. Dat
betekent niet dat ik geen sympathie heb voor wat mevrouw
Van Dijk aangeeft. Het is inderdaad een ervaren lastendruk
en een ervaren probleem. Voor nu denk ik dat dit wat
voorligt een goed startpunt is, maar het is iets wat we op
voorhand al voor de evaluatie mee kunnen nemen.
Mevrouw Inge van DijkCDATot slot. Aan sympathie hebben ondernemers natuurlijk
niet zo heel veel. Nogmaals, ik denk echt dat het een
gemiste kans is. Ik hoop toch dat de minister na mijn
vlammende betoog om het wel te doen, nog een keer goed
achter zijn oren krabt en denkt: weet je, laten we die stap
gewoon zetten, want we weten wat er uit die evaluatie gaat
komen. Kijk ook naar stapeling.
Helder.
De heer KistemanVVDIk ga even naar de nationale koppen. Als ik het goed heb,
zei de minister zojuist: het kan zolang extra regeldruk passend is. In het regeerprogramma hebben we afgesproken:
geen nationale koppen. De vraag is of ik dit goed heb
gehoord en, zo ja, waarom de minister hier dan van afwijkt.
We hebben aangegeven dat de definitie van een nationale
kop is dat het extra zwaar en onnodig drukt op Nederlandse
wetgeving uit Europa. Het uitgangspunt is dat we dat niet
doen, maar er kunnen natuurlijk altijd redenen zijn waarom
het wel noodzakelijk is. Daar gaat u in de Kamer natuurlijk
ook over. Je kunt het dus niet bij voorbaat helemaal uitsluiten, maar als kabinet zijn we er heel helder over: geen
nationale koppen, tenzij echt niet anders mogelijk.
De heer KistemanVVDDat is niet wat we hebben afgesproken. In het regeerprogramma hebben we afgesproken: geen nationale koppen.
Volgens mij staat dat er zwart-op-wit. Volgens mij moeten
we daar met z'n allen hard aan gaan werken.
De heer ThijssenGroenLinks-PvdADank aan de minister voor de toezegging om bij de evaluatie
van deze wet alle belanghebbenden te betrekken, dus ook
andere belanghebbenden dan alleen de ondernemers. Maar
ik wil toch nog even terugkomen op het ervaren nut. Ik heb
daar zelf een voorbeeld van gegeven. Stel dat de CEO van
een socialmediabedrijf het checken op nepnieuws niet als
nuttig zegt te ervaren. Dan zou dat het enige zijn wat meegenomen wordt in een ATR-advies. Maar ik zou zeggen:
dan wil ik ook nog wel even de mening van bijvoorbeeld
een burger weten, of van degene waarover het nepnieuws
wordt verspreid. Mijn vraag is dus als volgt. Dat ervaren
nut kunnen we natuurlijk niet helemaal definiëren, maar
we kunnen wel tegen het ATR zeggen: praat niet alleen met
de ondernemer; praat ook met andere belanghebbenden.
Is de minister dat met mij eens?
Ik denk dat het onze rol is om dat te doen, om er zo voor te
zorgen dat we een brede afweging maken en met alle partijen praten. Ik zou die rol niet voor het ATR voor me zien.
Dat is namelijk geen politiek instrument, maar een instrument om te toetsen welke regeldruk ervaren wordt door de
persoon, het bedrijf of de organisatie, welke het ook betreft.
Het idee is niet per se om daarbij een maatschappelijke
discussie te voeren over de voors en tegens. In die zin zie
ik het dus zo: het ATR toetst heel zuiver de regeldruk daar
waar die van toepassing is.
Afrondend.
De heer ThijssenGroenLinks-PvdAIk zou daar nog in mee kunnen gaan als we daar met toeters
en bellen bij zouden zetten: dit is het ervaren nut volgens
de ondernemer. Maar vervolgens komt er een dictum van
het ATR dat gewoon zwart-op-wit zegt of iets onnodige
regeldruk is of niet. Als dat dan zegt dat er sprake is van
onnodige regeldruk, dan moet je het eigenlijk ofwel niet
invoeren ofwel voldoen aan de "comply or explain"-regel.
Als dat alleen gebaseerd is op het door de ondernemer
ervaren nut, vind ik dat wel weer heel zwaar. Wij stellen
een regel niet op omdat we het zo fijn vinden om een
ondernemer te plagen, maar we doen dat omdat we willen
dat mensen beschermd naar hun werk kunnen of zodat
consumenten veilig voedsel hebben. Ik vind het eigenlijk
onacceptabel dat het door een ondernemer ervaren nut kan
leiden tot een oordeel van het ATR dat iets onnodige
regelgeving is. Dat kan toch niet? Dat loopt dan toch spaak?
Is de minister dat niet met me eens?
Nee, daar ben ik het niet mee eens. Het ATR toetst namelijk
op de regeldruk daar waar die van toepassing wordt,
ongeacht of dat nou om een organisatie of een burger gaat.
Dan vraag je naar de mening van die persoon, dat bedrijf
of die organisatie. Wat mij betreft is dat ook een heldere
manier om dat te doen. Een hele brede afweging van alle
voors en tegens is ook niet altijd van toegevoegde waarde;
je moet iets juist zo lean en mean mogelijk houden. Daar
waar de regel van toepassing is, moet je de ervaren druk
en nut toetsen. Anders is het namelijk onbegonnen werk;
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-8-9
dan wordt het spectrum zo enorm breed dat het ondoenlijk
wordt.
Ja, helder. Als we 15.15 uur nog willen halen, inclusief
tweede termijn, moet echt de turbo erop. U moet nog elf
amendementen bespreken. We hebben ook nog twee
blokjes te gaan.
De heer SnellerD66Dit was ook het blokje waar de afbakeningen allemaal in
zaten, toch?
Ja.
De heer SnellerD66Ik had namelijk ook gevraagd waarom het strafrecht uitgezonderd is. Ik zie namelijk gewoon wetsvoorstellen — die
gaan we binnenkort ook behandelen — waarbij er uit wijzigingen in het Wetboek van Strafrecht gewoon extra administratieve lasten volgen, ook voor ondernemers.
Ik ga kijken of ik die vraag nog even kan terugvinden. Zo
niet, dan doe ik dat met uw goedvinden in de tweede termijn, voorzitter.
Maar dan moet u deze twee blokjes echt als een speer
behandelen, want u heeft ook die amendementen nog te
gaan.
Ik ben aangekomen bij het blokje regeldruk Brussel. Onder
andere de SGP en het CDA vroegen naar het aandringen
bij de EU wat betreft het "one in, one out"-principe. De
Europese Commissie hanteert momenteel al het "one in,
one out"-principe. Ik dring er bij de Commissie ook op aan
om dit consequent toe te passen. Het BNC-fiche zit inderdaad aan het begin van het wetgevingstraject. Dankzij de
nieuwe betrokkenheid van het ATR bij dat BNC-fiche zal het
kabinet de regeldrukeffecten van het EU-voorstel extra goed
in het vizier hebben. Het kabinet zal de regeldrukeffecten
vervolgens tijdens de onderhandeling ook scherp in het
vizier houden en nadrukkelijk meewegen in de EU-besluitvorming. Als de uitwerking van de implementatie van de
EU-regelgeving eenmaal is opgenomen, kijkt het ATR kritisch mee. Het ATR adviseert dan ook over de implementatie. Als over bepaalde mededelingen of voorstellen van de
Europese Commissie geen BNC-fiche wordt geschreven, is
dat omdat zo'n mededeling of voorstel nog te weinig concreet is.
Dan het antwoord op de vraag van de heer Vermeer. Hij
vroeg waarom bepaalde EU-regelgeving uitgezonderd
wordt. Voorstellen die uitsluitend strekken tot de uitvoering
van een bindend EU-besluit zijn inderdaad uitgezonderd
van de plicht om advies te vragen aan het ATR. Dat is
gebaseerd op de Algemene wet bestuursrecht, artikel 1:7,
lid 1. Die formuleert voor dit soort voorstellen een uitzondering op wettelijke adviesverplichtingen. De reden daarvoor is dat er bij bindende EU-besluiten geen beleidsruimte
is. Anders gezegd: het kabinet doet in zo'n geval precies
wat het moet om EU-regelgeving te implementeren. In zo'n
geval valt door het ATR niets te adviseren over hoe daar
anders of beter mee kan worden omgegaan.
De heer Kisteman stelde mij een vraag over regeldruk en
de mkb-gezant. Europa is de belangrijkste bron van regeldruk. Ik vind het dus belangrijk dat hier hard aan wordt
gewerkt. Die boodschap heb ik dan ook meerdere keren
zelf overgebracht in Brussel, zowel bij de Europese Commissie als bij de andere lidstaten. Ik zet mij er dus voor in
om de Commissie en de andere lidstaten te inspireren tot
het nemen van de juiste stappen. Het is goed om te zien
dat ook mijn eerdere oproepen in de Raad Concurrentievermogen hebben geleid tot de huidige acties vanuit de Commissie.
De heer Sneller vroeg in welke mate meegenomen wordt,
als er een Europese regel komt, of wij al nationale regels
hadden en of ze overlappen. Het is inderdaad belangrijk
dat er geen overlap of tegenstrijdigheid ontstaat tussen de
Europese en nationale regels. Voor een deel vervalt nationale regelgeving automatisch door Europese regelgeving,
die een rechtstreekse werking heeft. Het kabinet let daar
zelf ook nadrukkelijk op. Het kabinet schrapt regelgeving
die niet meer nodig is door de komst van Europese regelgeving. Het voorbeeld van de CSRD is dan ook heel goed
gekozen; dat is een heel belangrijk en actueel onderwerp.
Het kabinet wil dat de diverse stukken omtrent EU-regelgeving over duurzaamheidsrapportages duidelijk en overzichtelijk zijn voor ondernemers.
De heer Vermeer vroeg mij naar de ketengevolgen van het
ATR. In het ATR-advies Implementatiebesluit richtlijn
duurzaamheidsrapportering noemt het ATR de gevolgen
voor de keten en het belang van het doen van een invoeringstoets, een jaar na inwerkingtreding van het besluit. In
het afgelopen halfjaar is er onderzoek gedaan naar de
impact van de CSRD op specifiek het mkb. De onderzoeksresultaten zullen in het eerste kwartaal van dit jaar openbaar
worden en met uw Kamer gedeeld worden.
Daarmee ben ik aan het einde gekomen van dit blokje.
De heer Vermeer. Kort, want we moeten echt afronden. Een
korte vraag en een kort antwoord.
De heer VermeerBBBEven over de Europese regelgeving. Het ging mij niet om
de eindregel die er dan uit komt, maar om het voorbereidende proces. Gaat het ATR dan ook het kabinet adviseren
voordat dingen in de Raad komen? Er is altijd een voortraject, waar ook Nederland een inbreng in zal hebben.
Dat is inderdaad beoogd met het proces rondom het BNCfiche.
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-8-10
Prima. Dan de laatste vragen nog even.
Ik ben aangekomen bij het appreciëren van de amendementen, met uw welvinden.
Die krijgen allemaal oordeel Kamer, neem ik aan; dat scheelt
tijd!
Gelet op de tijd en op uw verzoek, ben ik voornemens om
zo kort mogelijk te appreciëren met "oordeel Kamer" of
"ontraden". Dan hoor ik graag of er nog een aanvulling
nodig is.
Ik begin met het amendement op stuk nr. 9 van het lid Van
Dijk: oordeel Kamer.
Het amendement op stuk nr. 13 van de heer Flach: ontraden.
Het amendement op stuk nr. 14 van de heer Flach: ontraden.
Het amendement op stuk nr. 16 van de heer Flach: ontraden.
De heer FlachSGPHet dreunt gewoon nog na in mijn oren. Ik heb heel veel
werk gemaakt van vijf amendementen — ik zal ze niet allemaal langslopen — waarvan de rode draad is: goede
bedoelingen zijn leuk, maar in de wet vastleggen is beter.
Wat de minister hier doet, is verwijzen naar het regeerakkoord en zeggen: we hebben toch zulke goede bedoelingen?
Ja, maar daar is deze wet niet voor. Ik vind het echt heel
teleurstellend dat de minister de in mijn ogen goede wijzigingen — ik proef ook herkenning bij de minister — niet
wil verankeren in de wet. Dat vind ik heel teleurstellend,
nadat we een goed debat hebben gehad en nadat ik goede
bedoelingen heb geproefd. Ik vind het echt zeer teleurstellend dat vijf amendementen die proberen om de zaken zo
neer te leggen dat deze waakhond ook tanden krijgt, in één
klap van tafel worden geveegd.
Dank voor de toelichting. Dat begrijp ik. Het moeilijke van
korte appreciaties is dat ik daardoor de goede bedoelingen
van de heer Flach niet heb kunnen benadrukken, want ik
zie de wil om hier het beste van te maken. De tijd laat het
echter niet toe om alle amendementen door te nemen. Ik
denk dat we elkaar in de geest echt wel vinden, maar dat
sommige dingen gewoon niet kunnen of niet per se nodig
zijn.
Het amendement op stuk nr. 17 van de heer Flach: ontraden.
Een korte opmerking voor de orde van de heer Vermeer.
Het amendement op stuk nr. 18 van de heer Grinwis: oordeel Kamer.
Het amendement op stuk nr. 19 van de heren Kisteman en
Flach: oordeel Kamer.
De heer VermeerBBBIs het een idee om de uitgebreide toelichting en appreciaties
naar ons toe te sturen?
Het amendement op stuk nr. 20 van de heer Kisteman en
mevrouw Van Dijk: ontraden.
Schriftelijk?
Het amendement op stuk nr. 21 van de heren Grinwis en
Flach: ontraden.
Het amendement op stuk nr. 23 van de heer Flach: ontraden.
De heer VermeerBBBSchriftelijk.
Het amendement op stuk nr. 24 van de heer Vermeer: ontraden.
Ja, dat gaan we doen.
Het amendement op stuk nr. 26 van de heer Idsinga: ontraden.
Het amendement op stuk nr. 27 van de heer Grinwis en de
heer Flach: oordeel Kamer.
Het amendement op stuk nr. 28 van de heer Thijssen: ontraden.
Het amendement op stuk nr. 29 van de heer Thijssen: oordeel Kamer.
Voorzitter, hiermee ben ik aan het einde gekomen.
We denken dat we ze allemaal hebben.
De heer VermeerBBBEventueel kan de stemming dan worden uitgesteld.
De minister is daartoe bereid, dus dan krijgt u dat schriftelijk. Zullen we het zo doen? Meneer Grinwis nog.
De heer GrinwisChristenUnieTegen een brief kun je niet terugpraten. Ik wil hier toch
graag op reageren, want wij zijn medewetgever. Het
belangrijkste aspect van het medewetgeverschap, namelijk
dat je af en toe zelf een wijziging indient, wordt hier in 30
seconden afgedaan, in de vorm van: ontraden, oordeel
Kamer et cetera. Ik heb dus één vraag over één amendement, het amendement op stuk nr. 21. Ik dank de minister
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-8-11
voor de reactie, maar het oordeel luidde "ontraden". Dat
gaat om de werkbaarheid in de praktijk voor bijvoorbeeld
ondernemers van met name Europese regelgeving. Ik
begrijp gewoon niet dat de minister zegt "dat ontraad ik",
terwijl voor de Nederlandse regelgeving dat wél goed is
geregeld, maar voor die Europese regelgeving niet. Dat
blijkt ook uit de memorie van toelichting, dat blijkt uit de
nota naar aanleiding van het verslag. Dat expliciteer ik hier
op z'n minst, en wat mij betreft is het gelet op de memorie
van toelichting een uitbreiding van een taak van het ATR.
Waarom wordt het nou ontraden? Het past zo bij de lijn van
antwoorden van deze minister.
Ehm … Ik zou dit het liefst willen afronden, gewoon om ons
te besparen dat we nog een keer bij elkaar moeten komen,
maar ik zie ook de tijd wegtikken. Ik heb wat contact gehad
met de Griffie plenair in het afgelopen halfuur, dus ik kan
ook niet echt uitlopen. U wilt ook nog echt een tweede termijn houden en dan moties indienen, denk ik?
De heer IdsingaNSCJa. Het antwoord daarop is ja. Maar ik wil ook gewoon een
debat kunnen voeren over de appreciatie van de amendementen.
Nou, omdat dit amendement niet nodig is omdat de advisering over de werkbaarheid van het ontwerp bij de BNCfiches al is vervat in artikel 1, in combinatie met artikel 5,
derde lid, van het wetsvoorstel. Het is daar al geregeld dat
het ATR ook adviseert over werkbaarheid. Dus in artikel 5,
derde lid, is geregeld of het EU-voorstel de substantiële
regeldrukeffecten heeft en of de hoogte van de verwachte
regeldrukkosten in Nederland voldoende inzichtelijk is. Dus
in artikel 1 is dan ook gedefinieerd dat de regeldrukeffecten
bestaan uit regeldrukkosten, ervaren regeldruk en nietkwantificeerbare regeldruk die voortvloeit uit de werkbaarheid van de wet. Wat mij betreft is daarmee het amendement ook niet nodig, omdat het eigenlijk al geborgd is.
Dan moeten we dat maar even doen. Ik stel voor dat we de
tweede termijn dan maar een andere keer doen. Dan verzoek ik de minister om iets uitgebreider in te gaan ... Als
het oordeel Kamer is, dan zijn we verder niet geïnteresseerd,
want dan zijn we er, maar als het ontraden wordt, dan moet
dat misschien met een toelichting gebeuren.
Mevrouw Inge van DijkCDAIn lijn daarmee zou het fijn zijn als we de brief dan ook voor
het debat hebben, zodat we daar ook inhoudelijk over door
kunnen praten. Anders wordt het een beetje ongemakkelijk.
De heer GrinwisChristenUnieHeel kort terug. Op basis van de memorie van toelichting
kwam ik tot een andere conclusie. Als de minister dit zegt,
dan is dat fijn, maar dan is mijn amendement volgens mij
een explicitering van dat wat de minister zegt. Ik had de
indruk dat het een uitbreiding was, maar dan is het een
explicitering, en dan kan het volgens mij geen kwaad. Maar
oké, daarover kunnen we natuurlijk van mening verschillen.
Ja. Het verzoek aan de minister is om de ontraden amendementen even door te nemen. Voor onze boekhouding: wij
missen het amendement op stuk nr. 31 van de heer Vermeer
nog. Wij hadden niet gehoord dat dat een appreciatie had
gehad. Maar dat is het allerjongste. U kunt het gewoon
ontraden; dat scheelt tijd. Nee hoor.
Het woord is aan de minister.
De heer ThijssenGroenLinks-PvdAVoorzitter, ik zou toch ...
Nog even de heer Idsinga. Sorry, meneer Thijssen, dat ik
u in de rede val. Meneer Idsinga, had u een opmerking van
orde?
De heer IdsingaNSCEen van onze allerbelangrijkste taken als parlement is zorgen voor goede wetgeving. Ik heb nu echt het gevoel dat
we met een soort race tegen de klok bezig zijn om dit nu
even snel te doen. Er liggen zo'n vijftien amendementen.
Daarvan zijn er tien ontraden zonder motivering. Die krijgen
we dan schriftelijk en vervolgens kunnen we daar niet op
reageren. De Kamer is volgens mij redelijk eensgezind over
de noodzaak en de goede kanten van dit wetsvoorstel. Ik
vind het wel belangrijk dat we een verdiepende discussie,
een verdiepend debat met elkaar voeren. Mijn suggestie
zou zijn dat we misschien toch nog een keer wat ruimer de
tijd nemen voor een eventuele tweede termijn.
Dank u wel, voorzitter. Ik pas me uiteraard aan de wensen
van de Kamer aan. Geen enkel probleem. Het amendement
op stuk nr. 13 van de heer Flach ontraad ik. Waarom? Omdat
het procesrecht essentiële waarborgen biedt voor een eerlijke rechtspleging. Het betreft de lasten voor partijen door
het procesrecht, bijvoorbeeld door het overleggen van
stukken die voortkomen uit de procesbeginselen, zoals het
recht op een eerlijk proces en hoor en wederhoor. Het gaat
hierbij dus niet om het aanleveren van informatie aan een
bestuursorgaan maar aan de rechter of de wederpartij. Deze
lasten zijn daarom ook niet aan te merken als regeldrukkosten en het heeft daarom ook geen zin om dit soort regelgeving aan het ATR voor te leggen.
Dan het amendement op stuk nr. 14 van de heer Flach. Het
amendement zou regelen dat indien de voorgenomen
regelgeving na het uitbrengen van een ATR-advies maar
voor de besluitvorming in de ministerraad wordt gewijzigd,
het ATR in staat wordt gesteld een aanvullende zienswijze
over de gewijzigde stukken te geven. Het adviescollege
geeft een aanvullende zienswijze indien de wijziging naar
het oordeel substantiële regeldrukeffecten heeft. Ik snap
uw zorg dat er bij de beoordeling sprake is van substantiële
regeldruk, omdat het lijkt alsof de slager zijn eigen vlees
keurt. Echter, het amendement zou betekenen dat alle
gewijzigde voorstellen voor een tweede keer naar het ATR
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-8-12
moeten. Hierdoor zal de facto een tweede adviesronde
ontstaan, met de bijbehorende vertraging in het wetgevingsproces. Dit past dan weer niet binnen het Nederlandse
rechtsbestel, waarin zelfs de Raad van State geen tweede
adviesronde heeft.
Kort, meneer Flach.
De heer FlachSGPDat is niet wat het amendement beoogt. Het amendement
beoogt de beoordeling of er een substantiële wijziging heeft
plaatsgevonden bij het ATR te leggen en niet bij de minister.
Ook daarvan hebben we gezegd dat de minister er uiteindelijk verantwoordelijk voor is om dit in een onderraad van
de ministerraad voor te leggen. Het kabinet maakt daarin
de afweging om het wel of niet naar uw Kamer te sturen.
De ambitie van het kabinet, die ik zojuist uitgesproken heb,
om hier heel nadrukkelijk naar te kijken, is daarmee ook
geborgd.
Dan ga ik door naar het amendement op stuk nr. 16 van de
heer Flach. Met het wetsvoorstel wordt geregeld dat beide
Kamers een ATR-advies kunnen vragen over regeldrukeffecten in algemene zin. De toevoeging "in algemene zin" is
dan ook bedoeld om de taak te onderscheiden van de taak
van het derde lid, waarbij het gaat over de advisering van
de Tweede Kamer over de regeldrukeffecten van initiatiefwetgeving en amendementen. Het is dus niet de bedoeling
dat door het schrappen van deze woorden het ATR ook aan
beide Kamers zou kunnen adviseren over de specifieke,
andere voorgenomen regelgeving van de regering, als het
ATR daar al over heeft geadviseerd. Het is ook hierbij niet
de bedoeling dat er een tweede adviesronde kan plaatsvinden over hetzelfde voorstel.
Dan blijf ik bij de heer Flach voor het amendement op stuk
nr. 17. Dit amendement wordt ook ontraden. De verplichting
past niet in de wet. Dit wetsvoorstel regelt namelijk wat het
ATR doet, maar wat de regering daar vervolgens mee doet,
is niet iets om in deze wet te regelen. Het zou wel kunnen
door middel van een verduidelijking in de aanwijzing voor
de regelgeving. Dan bedoel ik de aanwijzingen in 4.44. In
het bijzonder ligt er dan bij de wettelijke adviseurs, zoals
het ATR, een verplichting om duidelijk en transparant aandacht te besteden aan het ontvangen advies en aan wat
daarmee is gebeurd. Het ligt voor de hand dat dat per
adviespunt gebeurt.
De motie op stuk nr. …
Het amendement.
kunnen cumuleren en ondernemers dan aangeven dat het
te veel wordt, ontraad ik het amendement toch. Het amendement zou het ATR een extra toetsingsbevoegdheid geven
in situaties waarbij regeldruk ontstaat door een combinatie
van bestaande en nieuwe regels. Dit past niet in de brede
doelstelling van dit wetsvoorstel. Daarnaast is het ook
onduidelijk wat de afbakening van de samenloop van verplichtingen is en wordt het onwerkbaar als dit ook departementoverstijgend is.
Dan wordt het amendement op stuk nr. 21 van de heren
Grinwis en Flach ook ontraden. Het amendement is niet
nodig, omdat de advisering over de werkbaarheid van het
ontwerp al bij de BNC-fiches al is vervat in artikel 1, in
combinatie met artikel 5, derde lid van het wetsvoorstel.
Het is daar al geregeld dat het ATR ook adviseert over
werkbaarheid.
Het amendement van de heer Flach op stuk nr. 23 is ook
ontraden, omdat met dit amendement wordt bewerkstelligd
dat beide Kamers het adviescollege kunnen vragen naar
de regeldrukeffecten van wetsvoorstellen en amendementen
en niet meer alleen die van initiatiefwetsvoorstellen. Dit
betreft een onlogische wijziging van de adviesstructuur.
Het ATR adviseert al over wetsvoorstellen van de regering
voordat ze worden ingediend. Hiermee zou een tweede
toetsingsronde door het ATR op verzoek van beide Kamers
worden gecreëerd. Dat past niet in het Nederlandse
rechtsbestel. Daar refereerde ik eerder ook al aan.
Kort, meneer Flach.
De heer FlachSGP"Onlogisch" hoor ik de minister zelfs zeggen. Het gaat erom
dat het nu voor initiatiefwetsvoorstellen bij de Kamers is
gelegd, maar dat de Kamers nu zelf niet om een advies
kunnen vragen over andere wetsvoorstellen. Dat is wat dit
amendement beoogt. Maar ik hoor de minister zeggen dat
dit niet in ons stelsel past.
Nee, dat klopt, want ook de Raad van State adviseert niet
nog een tweede keer. Met wat nu voorligt, is dit nu niet van
toepassing.
De heer Sneller. Het woord is aan hem.
De heer SnellerD66Dank u hartelijk, voorzitter!
Bij dezen.
O, ja. Het amendement op stuk nr. 20 wordt ontraden. Met
dit amendement wordt bewerkstelligd dat in de begripsbepalingen een definitie wordt opgenomen van de samenhang
en opeenstapeling van toepasselijke wet- en regelgeving.
Hoewel ik begrip heb voor het idee, omdat verplichtingen
De heer SnellerD66Ik wou de heer Flach namelijk graag even bijvallen. Volgens
mij is het onlogisch om te zeggen dat beide Kamers wel
om advies kunnen vragen over initiatiefwetten, dus dat de
Eerste Kamer om advies kan vragen over een amendement
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-8-13
van hier of een initiatiefwet die ik heb ingediend, maar niet
over een wetsvoorstel dat sterk is gewijzigd door nota's
van wijziging en amendering als het een kabinetswetsvoorstel betreft. Volgens mij hebben we ook met de Raad van
State de afspraak dat er gewoon om voorlichting kan worden gevraagd. Volgens mij past dit dus prima bij alles wat
er in het rechtsbestel gebeurt.
Nou, ja, goed. Ik moet toch blijven bij wat ik net heb aangegeven, namelijk dat er al mogelijkheden zijn voor toetsing
door het ATR. Dan zou ook de mogelijkheid voor het ATR
vervallen om over initiatiefwetsvoorstellen te adviseren.
Dat kan ook worden gezien als een verlies. Of het amendement is volledig verkeerd geïnterpreteerd. Dan moet ik
daarop terugkomen.
Ja. U continueert.
Het amendement op stuk nr. 24 van de heer Vermeer moet
ik ook ontraden, want het ATR is ingesteld om te adviseren
over de mogelijke regeldrukeffecten van voorgenomen
regelgeving. Het amendement beoogt de taak van het ATR
significant uit te breiden, omdat wordt voorgesteld om het
ATR ook te laten adviseren over concurrentiekracht en
innovatie. Dit gaat dan dus verder dan regeldruk en ook
dan de reikwijdte van het ATR. Bovendien hebben we al de
bedrijfseffectentoets, die onder andere ingaat op concurrentiekracht en innovatie. Hiermee maakt dit onderdeel uit van
het beleidsproces van de ministeries. Ik let er als minister
van Economische Zaken uiteraard op dat dit ook goed
gebeurt.
Het amendement op stuk nr. 24 heeft een nieuw nummer
gekregen. Dat is nu het amendement op stuk nr. 30; dit even
voor de boekhouding.
De heer VermeerBBBDe minister zegt dat dit de reikwijdte verbreedt. Dat is precies de bedoeling van het amendement. De minister zegt
ook dat innovatie al in die bedrijfseffectentoets zit, maar er
zit ook regeldruk in. Gaat de regeldruk nu uit de bedrijfseffectentoets gehaald worden? Of werkt die afhankelijkheid
maar één kant op?
Dat laatste. Wat hier belangrijk is, is dat we volgens mij
dezelfde ambitie op het punt van innovatie delen, maar dat
we dit nu niet ook bij het ATR leggen. We zien nu immers
al dat we deze wet nodig hebben om het ATR meer tanden
te geven op het punt van de regeldruk. Om nu dan ook de
reikwijdte ineens te verbreden … Ik zou liever willen dat we
dit eerst goed doen. En er zijn dus ook andere manieren
waarop we naar die innovatiemogelijkheden kijken.
Het amendement van de heer Idsinga op stuk nr. 26 wordt
ontraden, omdat met dit amendement ook wordt geregeld
dat niet alleen beide Kamers als geheel maar ook een groep
van minimaal een vijfde van het grondwettelijke aantal
leden van een van de Kamers het adviescollege kunnen
verzoeken om advies uit te brengen over de regeldrukeffecten. Daarom ontraad ik het amendement, omdat het me
beter lijkt dat er een meerderheid moet zijn voor een
adviesaanvraag, zoals ik ook heb voorgesteld in de leden
3 en 4 van artikel 3. Het is niet altijd zinvol en efficiënt als
het ATR gaat adviseren over initiatiefwetsvoorstellen
waarvan de kans gering is dat ze aangenomen worden.
De heer IdsingaNSCDie "30 leden" — ik vertaal het even naar de situatie van de
uit de aanbevelingen van het rapport van de Venetië-Commissie, mede naar aanleiding van de kinderopvangtoeslagaffaire. Daarin wordt aangesloten bij 30 leden. In dit huis
hebben we ook dertigledendebatten. Ik zit op zich niet zo
vast aan die 30. Ik ben best bereid om daar, laten we zeggen, 50 leden van te maken om het ATR toch zo laagdrempelig mogelijk te maken voor het parlement en ook voor
de senaat. Als ik die 30 zou verhogen naar 50, dus als ik
niet uitga van een vijfde maar van een derde van de Kamers,
is de minister dan bereid om zijn appreciatie te heroverwegen?
De heer Sneller stelt 40 voor, halverwege.
Ik begrijp de vraag. Die laagdrempeligheid is een terechte
ambitie, want zo moet dat ook ervaren worden. Aan de
andere kant moeten we het ook werkbaar houden en moeten we ook naar de financiële consequenties kijken. Als we
het ATR op een dergelijke manier mogelijk gaan overvragen,
heeft dat ook consequenties voor de doorlooptijd, het
budget en het aantal mensen die we nodig hebben. Dat
maakt dat ik het amendement moet ontraden.
We missen nog het amendement op stuk nr. 28 en het
amendement op stuk nr. 31.
Ja. Wat het amendement op stuk nr. 28 van de heer Thijssen
betreft: het ATR toetst zowel regeldruk als voorgenomen
regelgeving voor burgers, bedrijven en ook professionals.
Ik ben verantwoordelijk voor het ATR als organisatie. De
minister van BZK is hoeder van de kaderwetadviescolleges.
Het ATR is een onafhankelijk adviesorgaan, zoals u weet.
De koppeling aan een extra minister voegt mijns inziens
ook geen waarde toe aan de uitvoering van de taken. Ook
zal het de governance niet makkelijker maken.
De heer Thijssen, kort.
De heer ThijssenGroenLinks-PvdAIk maak mij toch wel een beetje zorgen. We hadden net een
debat over "ervaren nut". Het lijkt er een beetje op dat er
dadelijk een advies komt dat zegt "onnodige regeldruk vol-
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-8-14
gens ondernemers", terwijl volgens mij de kracht ligt bij
het kijken naar het doel van de wet. Het doel van de wet
gaat over meer dan alleen maar het belang van een
ondernemer. Daarom denk ik dat het goed is dat de minister
van BZK erbij betrokken is. Ik ben bang dat anders deze
adviezen hiermee worden afgedaan, want natuurlijk vinden
ondernemers het onnodige regeldruk. Dat ondermijnt volgens mij de kracht van het adviescollege dat we proberen
te installeren.
Ik had net een discussie met de heer Vermeer over organisaties, bedrijven en burgers. Die is dus echt breder. Dat ik
verantwoordelijk ben voor het ATR, betekent niet dat er
alleen naar regeldruk voor bedrijven wordt gekeken. Dat is
absoluut niet zo. De minister van BZK is erbij betrokken,
maar op een andere manier. Dus dat is echt wel geborgd.
Dat comfort kan ik de heer Thijssen wel geven.
Oké. Nog het amendement op stuk nr. 31 van de heer Vermeer.
Het amendement op stuk nr. 31 van de heer Vermeer kan
ik oordeel Kamer geven.
Heel goed. Tot zover dit debat. Dank aan de minister. Fijn
dat hij bij ons was. Helaas moeten we de tweede termijn
een andere keer doen, maar die wordt minstens zo plezierig
als de eerste termijn van vandaag. De minister wilt nog iets
zeggen.
Ik heb nog één verzoek. Mag ik ervan uitgaan dat ik niet
nog een keer schriftelijk op de amendementen hoef terug
te komen, omdat ik de appreciatie nu gedaan heb?
Dat lijkt mij wel, ja. We hebben het inmiddels gehoord.
Hartelijk dank daarvoor. Goed dat u dat nog even zegt, want
anders zouden onze bevriende ambtenaren nog heel veel
werk moeten verrichten voor niets. Tot zover dit debat.
De algemene beraadslaging wordt geschorst.
Binnenkort gaan wij door met de tweede termijn. Ik schors
tot 15.10 uur. Dan gaan we verder met een ander debat.
Dank aan de minister, nogmaals.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
Instellingswet Adviescollege toetsing
regeldruk
6 februari 2025
TK 51
51-8-15

