Terug

Staat van de Europese Unie

Debat over de Staat van de Europese Unie

16 mei 2024 6u 44m

AI-samenvatting

Samenvatting

In het debat over de Staat van de Europese Unie kwam de kwestie Israël-Palestina ter sprake in het context van het coalitieakkoord. GroenLinks-PvdA (Klaver) kritiseerde dat het akkoord onderzoeken naar verplaatsing van de ambassade naar Jeruzalem bevat, zonder duidelijke toezegging over het zelfbeschikkingsrecht van Palestijnen. VVD (Van Campen) benadrukte dat de tweestatenoplossing, met een veilige Israëlische en levensvatbare Palestijnse staat, het uitgangspunt van de VVD blijft. Partij voor de Dieren (Teunissen) riep het kabinet op handelssancties tegen Israël in te voeren vanwege de situatie in Gaza, stelde dat rode lijnen zijn overschreden bij de aanval op Rafah, en pleitte voor EU-maatregelen ter voorkoming van genocide. ChristenUnie (Diederik van Dijk) verklaarde zich te zullen inzetten voor het geluid tegen antisemitisme en voor Israël.

Het kabinet gaf geen uitgebreide reactie op de specifieke vragen rond Palestina/Israël-beleid. Van Campen (VVD) herbevestigde in een interruptie dat de tweestatenoplossing de lijn van de VVD is en blijft, maar gaf niet aan of dit expliciet in het coalitieakkoord is vastgelegd zoals in eerder regeringsakkoorden.

AI-gegenereerd op basis van trefwoord-relevante fragmenten. Controleer bij twijfel het volledige verslag hieronder.

Aanwezig

Sprekers · 23

Document

Verslag

22 sprekers · 286 bijdragen

Relevant

Staat van de Europese Unie

Staat van de Europese Unie

Zoo met zijn ziel te omvatten als op kaarten

D' oogen doen, 't werelddeel van kust en kapen,

't Gekarteld voorgebergt en 't lang schiereiland,

Maakt me als een reuzenstandbeeld dat de vaarten

Ziet in het inland die daar veilig slapen,

't Beboomde land en 't glinsterende weiland.

Aan de orde is het debat over de Staat van de Europese

Unie.

Ja, zo deden ze dat vroeger, meneer de minister-president.

Albert Verwey was dat.

De voorzitterVoorzitter

Aan de orde is nu het debat over de Staat van de Europese

Unie. Voor dit debat zijn ook stukken geagendeerd die

betrekking hebben op de Raad Algemene Zaken van 21 mei

aanstaande. Ik heet de minister-president en de minister

van Buitenlandse Zaken van harte welkom. Ik heet de leden

die zich hebben ingeschreven welkom en in het bijzonder

de Nederlandse leden van het Europees Parlement die

vandaag aanwezig zijn. Het zal de laatste keer zijn in de

huidige samenstelling van het Europees Parlement dat u

ons bezoekt, omdat wij natuurlijk in afwachting zijn van de

verkiezingen voor het Europees Parlement.

Ook welkom aan de mensen op de publieke tribune en de

mensen die het debat elders volgen.

Voordat we aan dit debat beginnen, wil ik nog even wijzen

op de aanslag gisteren op de premier van Slowakije, de

heer Fico. Volgens de laatste berichten is zijn toestand nu

stabiel en is hij nog steeds buiten levensgevaar. We zien

het niet alleen als een aanslag op de premier, maar ook op

de Slowaakse democratie en daarmee op een lidstaat waar

we in EU-verband nauw mee samenwerken. Ik denk dat ik

namens alle leden van de Staten-Generaal spreek, als ik

zeg dat we de heer Fico alle kracht van de wereld toewensen

en hopen op een spoedig en volledig herstel.

Dan gaan we nu over naar het debat over de Staat van de

Europese Unie. Nog even kort de spelregels. De Nederlandse leden van het Europees Parlement zijn door de

met het doel inlichtingen te verstrekken. Leuk om oud-collega's vandaag weer even te treffen in de bankjes. Dat doel

is zo verwoord in artikel 13.2 van ons Reglement van Orde.

Wel zal ik de leden van het Europees Parlement de gelegenheid geven een verduidelijkende opmerking te maken over

de eigen inbreng, bijvoorbeeld als er sprake is van een

misvatting of om bijvoorbeeld feitelijke vragen te stellen.

De leden van het Europees Parlement mogen niet meedoen

aan het debat in de vorm van interrupties die we hier in het

parlement kennen.

Ik stel voor dat we vandaag het aantal interrupties per termijn beperken tot vier.

Mag ik nog even beginnen met een mooi gedicht? Albert

Verwey, was dat geen Tachtiger? Ik dacht het wel. Hij heeft

een mooi gedicht geschreven dat heet Europa.

Om van een rots van Afrika te staren

In zee, en zien zoo neevlige verwazing

Als kust van Spanje, en merken met verbazing

Die zilvren zoom achter de blauwe baren, –

En in één droom Europa rond te varen,

't Blauw Hellas langs, langs Erins groene grazing,

En de IJszee door en 's Noors ijzen verglazing,

Daar 't staal dat staroogt met de pool wil paren: –

Ik geef graag het woord aan de eerste spreker van de zijde

van de Kamer, de heer Emiel van Dijk van de fractie van de

Partij voor de Vrijheid. Het woord is aan hem.

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Dank u wel, voorzitter. In heel Europa waait een wind van

verandering. Partijen die fors minder immigratie en asiel

willen en de belangen van hun eigen mensen verdedigen,

zijn bezig aan een opmars. Dat geeft hoop. Hoop dat we

het tij kunnen keren, want de afgelopen jaren zijn we steeds

verder de EU-fuik in gezwommen zonder dat de burger iets

gevraagd is. Deze verkiezingen voor het Europees Parlement

zijn dan ook historisch. We staan op een keerpunt. Dit is de

kans op een politieke ommezwaai waarbij alles mogelijk is.

Dat hebben de Tweede Kamerverkiezingen, waarbij de

Partij voor de Vrijheid veruit de grootste partij werd, ons al

laten zien. De komende EP-verkiezingen gaat het dan ook

over de volgende vragen. Kiezen we voor nog meer

gelukszoekers of zetten we Nederlanders op één? Willen

we ongebreidelde EU-integratie of beschermen we de

Nederlandse soevereiniteit? Kortom, kiezen we voor meer

geld naar Brussel of voor meer geld voor de Nederlanders?

Voorzitter. Dit debat gaat niet alleen over de toekomst van

de Europese Unie, maar het is ook een terugblik. Met de

aanstaande verkiezingen in zicht zouden we ook kunnen

reflecteren op de afgelopen vijf jaar, vijf jaar van betutteling,

vijf jaar van bemoeizucht en vijf jaar van een ever closer

union. De afgelopen jaren zijn we bestookt met verstikkende

regelgeving. Denk hierbij aan de Europese Green Deal,

CO2-doelen en -heffingen en de energietransitie. Dit zijn

allemaal regels die onze boeren, vissers en andere ondernemers keihard raken en de burgers nodeloos op kosten

blijven jagen.

De voorzitterVoorzitter

Een vraag van de heer Paternotte.

D66De heer PaternotteD66

Een terugblik? Ik denk dat iedereen vandaag vooral bezig

is met wat er de komende jaren nou gaat gebeuren. Er is

net ...

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Ik ben nog niet klaar met mijn tekst.

D66De heer PaternotteD66

Oké. Ik heb toch alvast een vraag. Er is een coalitieakkoord

gepresenteerd. Ik weet niet of de heer Van Dijk daar wat

over gaat zeggen, maar daarin staat dat de vier partijen

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-1

zeer kritisch gaan zijn wat betreft de toetreding tot de

Europese Unie.

maken. We zijn nog niet eens dit jaar door. Om dan al te

beginnen over 2028 en te praten over waar die 1,6 miljard

vandaan moet komen, lijkt me een beetje voorbarig.

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Zeker.

D66De heer PaternotteD66

De vraag is wat dat betekent voor de toetreding van Oekra-

ïne. Kan Oekraïne toetreden tot de Europese Unie?

De voorzitterVoorzitter

Ik had afgesproken: vier interrupties. Die heeft u nu gehad.

Zullen we het aantal verhogen tot zes? Dan heeft u er nog

twee. Maar dan ga ik mijn regel alweer …

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Als u het akkoord heeft gelezen, kunt u zien dat het ervan

afhangt of er niet gemarchandeerd gaat worden met de

Kopenhagencriteria. Dat is nu in elk geval niet aan de orde.

De voorzitterVoorzitter

Nee, per termijn.

D66De heer PaternotteD66

Voor dit debat?

D66De heer PaternotteD66

Dat het afhangt van de Kopenhagencriteria is altijd zo bij

toetreding. Daar is ook niemand in deze zaal het mee

oneens. Maar begrijp ik goed dat Oekraïne kan toetreden

tot de Europese Unie als men over twee of drie jaar voldoet

aan de Kopenhagencriteria?

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Op basis van dit hoofdlijnenakkoord, dat gaat leiden tot een

regeerakkoord, zal door de ministersploeg worden besloten

hoe daar tegen die tijd mee wordt omgegaan. Maar ik zie

daarvoor ruimte.

D66De heer PaternotteD66

Oké. Dat is goed nieuws. Ik zag ook dat de nieuwe coalitie

graag wil dat Nederland een korting van 1,6 miljard op de

bijdrage aan de Europese Unie krijgt. Dat is natuurlijk door

een aantal eerdere coalities ook al eens gezegd. Mijn vraag

is: waar moet dat geld vandaan komen? Waar moet het van

af?

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Dat is heel makkelijk. Dat wordt gewoon niet aan de Europese Unie gegeven. We geven nu meer dan 10 miljard per

jaar. Dat wordt straks gewoon 1,6 miljard minder.

D66De heer PaternotteD66

Dat snap ik, maar de Europese Unie is niet een soort gat

waar je geld in stopt. Die geeft geld uit aan bijvoorbeeld

steun voor Oekraïne, investeringen in innovatie en wetenschap, en landbouwsubsidies; daar steekt trouwens de

Europese Unie het meeste geld in. Waar gaat het van af?

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Dat wordt straks bij de onderhandelingen over het nieuwe

MFK besloten. Dat kan ik hier niet zo zeggen. Dat snapt u

zelf ook wel. Die onderhandelingen beginnen als de Europese Commissie het nieuwe voorstel heeft gepresenteerd.

Ik begrijp dat dat in juni 2025 komt. Vervolgens gaan de

onderhandelingen over dat MFK alvorens het in 2028 van

kracht gaat zijn. U weet dat dat een heel getouwtrek is

gezien alle landen die ermee moeten instemmen. Ik kan me

dus niet voorstellen dat we daar nu al afspraken over gaan

D66De heer PaternotteD66

Ah, oké.

De voorzitterVoorzitter

Nee, zo gek gaan we het niet maken. Zullen we dan nog

van twee interrupties van u genieten en zullen we dat dan

voor iedereen laten gelden?

D66De heer PaternotteD66

Ja, voorzitter, maar ik ben even wat verbaasd door de totale

vaagheid. Als je met 1,6 miljard euro bijvoorbeeld een

lagere zorgpremie of een lager eigen risico wil gaan betalen,

dan heb je op z'n minst toch wel een idee van waar dat

vandaan moet komen? Dan zeg je niet: dat moet uit de

onderhandelingen komen. Dan heb je zelf toch wel een idee

van waar dat vandaan moet komen? Ik hoor van de heer

Van Dijk wat betreft helemaal niets.

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Dat is niet aan mij. Er ligt een hoofdlijnenakkoord. Straks

gaat een nieuw kabinet daar een regeerakkoord van

samenstellen. Ik ga daar nu geen voorschot op nemen. Ik

ga daar dus niet op in.

De voorzitterVoorzitter

Prima. U continueert.

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Voorzitter. Het kan toch niet zo zijn …

Betrapt! De premier zit filmpjes te kijken. Ja, ja, ja!

De voorzitterVoorzitter

Een vraag van de heer Klaver desondanks.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Ik geef de minister-president volkomen gelijk! Zou ik ook

willen doen.

U zegt: dat is niet aan mij. Even voor de goede orde: u verdient hier meer dan een ton. Het is wel uw taak. U zit in die

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-2

fractie. U wordt hier ruim betaald voor het werk dat u hier

doet. Het is wel uw taak. U bent lid van die fractie. U heeft

een coalitieakkoord goedgekeurd en wij stellen hier vragen

over wat daarin staat. U heeft langer de tijd gehad dan wij

om dat te bekijken. U heeft ermee ingestemd, dus u komt

er echt niet mee weg als u zegt: ja, daar ga ik niet over; dat

is aan Brussel. Daarom heb ik ook nog een vraag aan u.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Voorzitter, via u zou ik willen zeggen: ga werken voor uw

geld.

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Ik sta hier voor ...

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Het is heel simpel.

De voorzitterVoorzitter

De heer Klaver is bezig een vraag te stellen.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Als het heel simpel is, hoor ik graag de antwoorden. De

hele internationale paragraaf beslaat één pagina. Dat is dus

vrij overzichtelijk en toch wordt er veel te grabbel gegooid.

Maar er is niks afgesproken over steun aan Oekraïne, over

financiële steun aan Oekraïne. Wat betekent dit? Gaat de

PVV de komende jaren het steunen als er extra geld nodig

is voor Oekraïne?

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Als u het akkoord heeft gelezen — u geeft aan dat u dat

heeft gedaan — dan ziet u dat daarin staat: financiële steun,

materiële steun, militaire steun, humanitaire steun. Daarover ligt er een akkoord. De details moeten uitonderhandeld

worden door het nieuwe kabinet. Dat ga ik hier niet staan

doen; dat heb ik al gezegd.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Uw partij heeft zes maanden onderhandeld.

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Dus?

De voorzitterVoorzitter

Nee, nee, de heer Klaver is met een interruptie bezig en die

moet hij kunnen doen zonder gestoord te worden. En ik

verzoek de heer Klaver om via de voorzitter te spreken.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Met genoegen, voorzitter. Er is een halfjaar onderhandeld.

Ik heb deze woorden ook gelezen, maar ik begin meestal

bij de financiële bijlage. Woorden zijn leuk, maar wordt er

ook geld voor uitgetrokken? Nul euro. Er is geen geld uitgetrokken voor steun aan Oekraïne. Mijn vraag is als volgt.

Als het nodig is dat daar meer geld naartoe gaat — dat gaat

gelijk over miljarden, want militaire steun is duur — steunt

de PVV dat dan?

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Ik val in herhaling. Zoals ik al gezegd heb: op basis van het

akkoord dat hier ligt, gaat een nieuw kabinet een regeerakkoord maken. Zij gaan hierin keuzes moeten maken. Wij

hebben hier onze handtekening onder gezet, dus wij steunen alles wat binnen deze afspraken valt.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Ga werken voor uw geld! Het kabinet doet allerlei voorstellen, maar ik heb geen debat met het kabinet. Er ligt een

regeerakkoord of een coalitieakkoord ...

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Er ligt geen regeerakkoord.

De voorzitterVoorzitter

De heer Klaver is aan het woord. Laat hem even uitpraten.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Er ligt een coalitieakkoord dat wordt gesteund door de

fracties die hier zitten. Daar heeft u gisteren over vergaderd.

Daar heeft u mee ingestemd.

De voorzitterVoorzitter

Daar heeft de heer Van Dijk mee ingestemd.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Daar heeft de heer Van Dijk mee ingestemd. Via u, voorzitter, zeg ik: ga werken voor uw geld. Wij stellen hier vragen

over wat dit betekent. Ik vraag niet wat de regering gaat

doen. Ik vraag wat de heer Van Dijk gaat doen. Wat gaat de

PVV-fractie doen als er een voorstel van de regering komt

waarin staat dat er meer geld naar Oekraïne moet? Steunt

u dat dan of steunt u dat niet? Dat is een hele simpele vraag.

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Het antwoord is heel simpel. Er ligt hier een hoofdlijnenakkoord. Dat wordt straks uitgewerkt door een nieuwe coalitie,

door een nieuwe regering. Ik ga over mijn eigen antwoorden. De heer Klaver kan daar een beetje lopen mekkeren ...

Dat wordt straks uitgewerkt in een nieuw kabinetsakkoord.

Die ministers gaan over de invulling van wat hier op papier

is afgesproken. Ik werk heel graag voor mijn goede inkomen. Daarom sta ik hier ook om dit soort vragen te beantwoorden.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Tot slot. Ik concludeer dat er op deze vraag maar één antwoord mogelijk was: ja, wij gaan dat steunen. Op de vraag

of wij het gaan steunen als er extra geld nodig is voor

Oekraïne verwacht ik van iedere coalitiepartij maar één

antwoord en dat is: ja. Door deze vraag niet te beantwoorden is mij heel veel helder geworden. In deze uiterst onzekere tijden, waarin er een oorlog woedt op ons continent,

durft de grootste coalitiepartij niet volmondig te zeggen:

als er extra financiële steun nodig is voor Oekraïne, dan

gaan wij dat steunen. Dit is zorgelijk. Dit is een regelrechte

bedreiging voor de veiligheid van Nederland.

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-3

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Hartstikke mooi.

ChristenUnieDe heer CederChristenUnie

Ik vind dit best ingewikkeld. Er ligt een akkoord, maar niet

van het kabinet. Dit akkoord is van de fracties. Dit is uw

akkoord. Het is niet van een toekomstig kabinet. U mag

hierop bevraagd worden. U moet hierop bevraagd worden.

Als in het akkoord staat dat Nederland een constructieve

partner is van de EU, dan is het aan u, zeg ik via de voorzitter, om de vraag te beantwoorden wat dat voor de PVV

betekent, want u heeft hiermee ingestemd. U kunt niet

verwijzen naar een kabinet dat er nog niet is. Zij gaan een

akkoord maken. Dat is hun akkoord, maar dit akkoord heeft

u gesteund. Mijn vraag is: wat betekent het voor de PVV

als u instemt met teksten zoals "Nederland blijft een constructieve partner binnen de EU"? Wat betekent dat voor

de PVV, ook in het licht van het begin van uw betoog?

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Het betekent wat het betekent, zoals het op papier staat.

Wij blijven een constructieve partner. Ik ga dat verder niet

afkaderen. Ik laat dit over aan een nieuw te vormen kabinet.

Dat is heel duidelijk gemaakt. Dit is een hoofdlijnenakkoord.

Een nieuwe regering gaat straks met een ministersploeg

bepalen hoe hier uitvoering aan wordt gegeven. Ik wil die

mensen de ruimte geven. Ik neem aan dat u dat begrijpt.

Maar dat neemt helemaal niet weg dat alles wat hier op

papier staat ... Zoals de heer Klaver zei ... Hij is even weg.

O, nee. Zoals de heer Klaver zei: er is zes maanden over

onderhandeld. Er is dus goed over nagedacht. Ik ga hier nu

niet verder over uitweiden, hier kanttekeningen bij plaatsen

of de kaders verkleinen. Ik geef de ruimte aan de nieuw te

vormen kabinetsploeg om daar invulling aan te geven, maar

onze handtekening staat hieronder. Ik neem aan dat het u

tevreden stemt dat wij hier onze handtekening onder hebben gezet en dat wij ons dus constructief opstellen.

ChristenUnieDe heer CederChristenUnie

Ik vind dat een mooie zin. Ik vind het jammer dat ik hier een

interruptie aan moet wijden, maar ik ga dat toch doen. Is

de heer Van Dijk het met mij eens dat dit akkoord niet van

het kabinet is, maar mede van u en van alle PVV-Kamerleden? Bent u het ermee eens dat dit uw akkoord is?

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Ja.

ChristenUnieDe heer CederChristenUnie

In dat kader lijkt het mij heel redelijk dat, als ik u een vraag

stel, ik u in dit democratische huis kan bevragen om onze

democratische controle uit te oefenen. Wij hebben een

simpele vraag. Wat betekent voor de PVV die ene zin? U

zegt dat u daar zes maanden over heeft kunnen onderhandelen en dat u daar goede gedachten bij heeft. Ik snap dat

er een kabinet gaat zijn dat vervolgens iets gaat uitwerken,

maar daar vraag ik niet naar. Wij zijn hier om een debat

met elkaar te voeren — het zal een lange dag zijn. Nederland

is benieuwd naar wat de PVV vindt, ook omdat er een verkiezing aankomt waar er wat op het spel staat. Hoe staat

de PVV tegenover een "constructieve rol binnen de EU",

waar u gisteravond uw handtekening onder gezet heeft?

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Ik verval in herhaling. Ik vind het allemaal leuk en aardig

hoor, maar volgende week is daarover gewoon een debat.

Dan krijgt u waarschijnlijk precies hetzelfde antwoord van

degene die dan het debat doet. Er is een akkoord op

hoofdlijnen afgesloten, waar onze handtekeningen onder

staan. Dat is het kader. Het is heel simpel: binnen dat kader

wordt straks door een nieuw te vormen kabinet een

regeerakkoord uitgewerkt. Ik ga die mensen niet voor de

voeten lopen op dit moment door daar allemaal mitsen en

maren aan te verbinden. Daar is door de onderhandelaars

zes maanden over onderhandeld. Er ligt nu een prachtig

akkoord. Ik ga dat niet vernauwen of uitbreiden. Dit is wat

het is. Nogmaals, dit is niet een debat over het hoofdlijnenakkoord maar een debat over de Staat van de Europese

Unie.

Daar wil ik het bij laten, voorzitter.

ChristenUnieDe heer CederChristenUnie

Tot slot. Ik vind het jammer en ook zorgelijk dat het in het

eerste debat nadat er een akkoord ligt — een debat dat nota

bene over de EU gaat; we hebben hier vandaag Europarlementariërs op bezoek om het over de EU te hebben — niet

lukt om de PVV te bevragen over wat zij vindt van de EU in

het licht van het akkoord dat zij gisteren gesloten heeft. Dat

is niet aan de woordvoerder van het debat volgende week;

dat is ook aan u als woordvoerder EU. Ik vind het jammer

dat we het gesprek over wat dat betekent voor de EU hier

niet kunnen voeren. Ik wil mijn collega verleiden om daar

toch wat meer uitspraken over te doen, omdat ik denk dat

Nederland daar recht op heeft.

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Ik vervolg mijn betoog, voorzitter. Het kan toch niet zo zijn

dat 450.000 Nederlanders in verborgen voedselnood verkeren, terwijl in Brussel de begroting alleen maar blijft stijgen?

Meer dan 10 miljard euro per jaar kost deze ongein. De nu

al buitensporige salarissen worden ondertussen gewoon

verder verhoogd, terwijl het aantal Brusselse ambtenaren

gestaag blijft toenemen. Tegelijkertijd verhuist het Europees

Parlement maandelijks nog steeds van Brussel naar

Straatsburg. Waarom eigenlijk? Pure kostenverspilling die

blijk geeft van totale minachting richting de mensen die zij

pretenderen te vertegenwoordigen.

Voorzitter. De Europese Unie ontwikkelt zich in rap tempo

tot een geopolitieke unie, waarbij Nederland zich als vazal

onderdanig opstelt tegenover de broodheren in Brussel.

Niet meer, als het aan de PVV ligt. Wij willen geen Europese

superstaat, en zullen er dan ook keihard aan werken om de

EU van binnenuit te veranderen. Wij willen een fors lagere

EU-begroting, zoals ons ook beloofd is na de brexit, en geen

Nederlands belastinggeld meer naar gezamenlijke schulden

of fondsen, of die nu binnen of buiten de EU-begroting

worden opgetuigd.

Economische samenwerking met andere landen is voor

ons belangrijk, maar alleen met behoud van nationale

soevereiniteit en identiteit. Maar wat buiten de economische

samenwerking nog veel belangrijker is, is dat we zorgen

voor fors minder asielaanvragen in Nederland. Mensen die

op de vlucht zijn voor oorlog en geweld moeten in beginsel

in hun eigen regio worden opgevangen. Economische

migranten moeten linea recta worden teruggestuurd naar

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-4

het land van herkomst of doorreis. Onze inzet is een zeer

restrictief migratiebeleid en daarmee fors minder asielaanvragen in Nederland. Wij willen weer zelf kunnen bepalen

wie ons land binnenkomt en wie blijft. Ik ben dan ook enorm

blij met de afspraak om een opt-out op het gebied van asiel

en migratie bij de Europese Commissie aan te kondigen.

"radicaal-rechts" zou moeten noemen? Ik noem het beestje

gewoon bij de naam. Dat is wat jullie zijn; dat is wat jullie

internationale vrienden zijn. Deze partijen kiezen ervoor om

daar hier in het parlement mee samen te werken. Een historische vergissing! We zien het op heel veel plekken in

Europa.

De PVV ziet vele risico's in de expansiedrift van de ongekozen eurocraten in Brussel. Volgens de eurofielen moet de

EU steeds groter en machtiger worden, ongeacht de

gevolgen. Het wordt tijd dat er aan die trend een einde

komt. Het wordt tijd dat we gaan handelen in het Nederlands belang. Wij zijn dan ook klaar om samen te werken

met gelijkgestemden in het Europees Parlement, voor meer

soevereiniteit en een pas op de plaats. Wij zijn klaar om

Nederland en de Nederlanders weer op één te zetten in de

Europese Unie.

Dank u wel, voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Dan gaan we luisteren naar de heer Klaver van

de fractie van GroenLinks-PvdA.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

"Journalisten zijn tuig van de richel." "Ons rechtssysteem

is slechter dan dat van Noord-Korea." "Dit is een nepparlement." "Een hoofdoek is een kopvod, en daar moet een

belasting op komen." "Moskeeën in dit land gaan we

dichtmetselen." "En minder Marokkanen, dat willen we ook."

De leider van de PVV is, als enige in dit parlement, veroordeeld voor groepsbelediging. Tegen de collega's van NSC,

VVD, BBB en PVV zeg ik: gefeliciteerd met dit PVV-kabinet.

Ik hoop dat jullie er trots op zijn. Ik hoop ook dat jullie echt

geloven dat dit is wat Nederland op dit moment nodig heeft.

Ik denk het niet. Ik denk dat hier een historische vergissing

wordt begaan.

We zien trouwens op allerlei plaatsen in Europa dat centrumrechts denkt dat het verstandig is om extreemrechtse

partijen naar binnen te trekken en om met ze te regeren,

om daarmee te laten zien dat het allemaal wel meevalt of

dat ze fouten gaan maken en ze daarmee buitenspel te zetten. Dat zal een historische vergissing blijken.

PVVDe heer Emiel van DijkPVV

Ik wil even een opmerking maken over het continu rondslingeren van de woorden "radicaal-rechts" en "extreemrechts".

Er wordt een klimaat geschapen. Politici in andere landen

worden aangevallen. Ik zou de heer Klaver willen vragen

om daar een beetje blijk van te geven en geen klimaat te

scheppen waarin dit soort aanvallen kunnen plaatsvinden.

Hou alstublieft op met "radicaal-rechts" en "extreemrechts"

zeggen.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Het zou grappig zijn, als het niet om te huilen was, dat de

PVV hier naar voren loopt om te vragen of ik wil stoppen

met het scheppen van een klimaat waarin agressie kan

ontstaan en waarin mensen tegen elkaar worden opgezet.

Serieus? Dat is het verdienmodel van uw partij, meneer

Van Dijk, zeg ik via de voorzitter. Dat is het verdienmodel

van de PVV. En u gaat mij hier vertellen dat ik de PVV niet

Mijn grootste zorg op dit moment, of het nou gaat over de

PVV in dit parlement, over de AfD in Duitsland, of over al

die andere rechts-radicale krachten in Europa, is dat er ofwel

rechtstreekse banden met het Kremlin zijn, ofwel dat het

useful idiots zijn, die propaganda van het Kremlin verspreiden. Dat is een directe bedreiging voor onze nationale veiligheid. De taal die hier wordt uitgekraamd door de PVVfractie is de taal die ook rechtstreeks vanuit het Kremlin

komt. Dat is gevaarlijk. Op ons continent woedt een oorlog

en NSC, VVD en BBB denken dat het dan verstandig is om

met zo'n partij een kabinet te gaan vormen. Dat is pure

ondermijning van onze nationale veiligheid. Er zijn geen

afspraken gemaakt over de steun aan Oekraïne. Zojuist

stelde ik de vraag: wat als er extra geld moet worden uitgetrokken om Oekraïne te steunen? Daar is maar één antwoord

op mogelijk: ja. Maar ook de collega's blijven nu al zitten.

Je mag niet accepteren van een coalitiepartij, en zeker niet

van de grootste, dat die niet gewoon ronduit ja zegt als er

extra geld nodig is. Dat zal er moeten komen.

Ik heb ook zorgen over de strategische onafhankelijkheid

die Nederland wil.

De voorzitterVoorzitter

Als u wil interrumperen, moet u echt bij de interruptiemicrofoon gaan staan, meneer Boswijk.

CDADe heer BoswijkCDA

De heer Klaver kent het standpunt van ons als CDA over

het kabinet dat er nu zit en het regeren met de PVV. Wij

delen ook de zorgen als het gaat om de opkomst van

extreme partijen in Europa, die inderdaad de solidariteit

ondermijnen. Tegelijkertijd wil ik via de voorzitter ook het

volgende aan de heer Klaver vragen. We zien de polarisatie;

we zien de verdeeldheid in de samenleving. We delen allemaal de zorgen daarover. Maar wat gaat GroenLinks-PvdA

er zelf aan doen om die polarisatie tegen te gaan? Welke

voorstellen en welke toon in het debat zouden eraan kunnen

bijdragen om mensen in Nederland toch te laten zien dat

verdeeldheid en het mensen naar de flanken toe jagen niet

helpt? Er moet samenwerking in het midden gezocht worden. Wat gaat GroenLinks-PvdA daar zelf aan doen? Hoe

kunnen we die polarisatie en verdeeldheid gezamenlijk,

met het CDA en hopelijk alle andere partijen hier, stoppen?

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Samenwerking in het midden? Altijd toe bereid! Dat is ook

de grote trendbreuk. Uiteindelijk is dit land altijd ergens

vanuit het midden geregeerd. Dat was soms meer naar

rechts hangend en soms meer naar links hangend, maar

altijd — laat ik het zo zeggen — door krachten in het parlement die de feiten serieus nemen en die, hoezeer je ook

van mening kan verschillen ... Ik zou willen zeggen: de

constructieve krachten. Dat is ook de trendbreuk. Wij zullen

altijd zoeken naar meerderheden in dit parlement, om

ervoor te zorgen dat we dit land verder vooruithelpen. Dat

hebben we altijd gedaan en dat zullen wij ook blijven doen.

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-5

We zullen de hand blijven uitsteken naar partijen die dat

ook willen. Maar één ding ga ik niet doen en dat is doen

alsof de PVV een normale partij is. Het is radicaal-rechts en

dat zal ik altijd blijven benoemen. Ik vind de normalisering

die ik denk waar te nemen in onze samenleving en ook hier

in het parlement, gevaarlijk. Ik doel op de gedachte dat dit

een normale manier van regeren is en dat het normale

standpunten zijn. Dat vind ik niet alleen nu; dat heb ik altijd

gevonden en dat zal ik ook altijd blijven zeggen.

VVDDe heer Van CampenVVD

Als de heer Klaver zich verzet tegen de manier waarop we

hier met elkaar omgaan, of de manier waarop sommige

partijen dat doen, dan moet mij ook het volgende van het

hart. Ik heb er moeite mee dat hij, als het gaat om de steun

voor Oekraïne, mijn fractie woorden in de mond lijkt te

leggen door te zeggen: fracties blijven liggen wanneer ik

hen uitdaag tot het bieden van financiële, morele en

humanitaire steun voor de strijd die Oekraïne voert. Ik kan

de heer Klaver verzekeren dat er voor de VVD geen twijfel

over is dat we de steun aan Oekraïne die nodig is om zich

te kunnen verdedigen, zullen blijven bieden.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Daar heb ik ook geen twijfel over. Dat heb ik ook helemaal

niet gezegd. Ik heb nul twijfel over de positie van de VVD

als het gaat over de steun aan Oekraïne. Ik sprak u aan op

iets anders. Ik stelde de PVV-fractie de volgende vraag. Als

er extra financiële steun nodig is voor Oekraïne, gaat u die

dan geven? Ik kreeg een warrig antwoord. Maar er is maar

één antwoord mogelijk op die vraag, en dat is: ja. Deze

nieuwe combinatie heeft het over een extraparlementair

kabinet en zegt dat we iets anders gaan zien. Ik had verwacht dat er hier drie fracties, met de VVD voorop, waren

opgesprongen, naar voren waren gelopen en hadden

gezegd: wacht eens heel even, nu u met ons in dit kabinet

zit, verwachten wij dat u gewoon ja zegt op deze vraag. U

bleef zitten, en daar heb ik op gewezen.

VVDDe heer Van CampenVVD

De heer Klaver zal in de bijdrage die ik namens mijn fractie

zal uitspreken, horen hoezeer onze fractie blijft staan voor

de steun aan Oekraïne. Dat was hiervoor zo, dat was voor

gisteren zo, en dat zal morgen zo zijn.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Voor de goede orde zeg ik even het volgende tegen de heer

Van Campen. Ik heb nul twijfel over de opstelling van de

VVD-fractie op dit punt. In alle eerlijkheid: de afgelopen

jaren heeft u ten aanzien van Oekraïne precies gedaan wat

wij ook wilden; daar trekken we samen in op. Daar zit mijn

zorg niet. Herhaalt u dat dus straks vooral in uw bijdrage,

zeg ik tegen meneer Van Campen. Mijn zorg zit ergens

anders. Daar zit een fractie, de grootste coalitiefractie, die

dat niet zegt, en die coalitiefractie wordt niet aangesproken.

Daar zit mijn zorg en daar gaat de heer Van Campen niet

op in.

VVDDe heer Van CampenVVD

Hoe mooi, krachtig en waardevol is het dan dat in een

democratie, in een democratisch parlement, de meerderheid

altijd bepaalt hoe het in een land gaat. Dat was zo en dat

zal ook vandaag en morgen zo zijn.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Even voor de goede orde. Er is zes maanden onderhandeld

over een regeerakkoord. Als er één kerntaak is van een

kabinet — we hebben dat deze premier toch vaak horen

zeggen en dat deel ik — dan is het dit land veilig houden.

Dan mag ik toch hopen dat er in dat regeerakkoord afspraken zijn gemaakt over de wijze waarop wij dit land veilig

houden. De grootste existentiële bedreiging voor de veiligheid in Nederland is momenteel wat Poetin in Rusland aan

het doen is. Dat betekent dat onze steun er niet alleen op

papier moet zijn, maar ook in materiële zin. De grootste

fractie hier in het parlement, uw nieuwe beste vriend hier

in uw coalitie, weigert te zeggen dat die financiële steun er

komt. Dan moet u mij hier niet bevragen; dan zou u moeten

opspringen en tegen de PVV-fractie moeten zeggen: "Dit

kan niet. Wij verwachten dat u ja zegt tegen iedere financiële

steun die nodig is." Dat heb ik de heer Van Campen niet

zien doen en dat baart me zorgen.

VVDDe heer Van CampenVVD

Zoals gezegd bepalen 76 zetels de meerderheid in dit parlement. De heer Klaver kan in het coalitieakkoord lezen dat

de steun voor Oekraïne onverminderd groot blijft, op de

manier en volgens de systematiek die we afgelopen twee

jaar ook hebben gehanteerd. Hij kan daar ook in lezen dat

we streven naar de NAVO-norm van 2%, of dat de inzet op

investeringen in defensie van ten minste 2% onverminderd

overeind blijft staan. Er is een krachtige paragraaf op het

gebied van defensie. Er is een krachtige paragraaf over

Nederland als constructieve partner in de Europese Unie.

Ik heb er vertrouwen in dat dat nodig is om dit continent

en dit land veilig te houden.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Over die 2% naar de NAVO: dat is hartstikke goed; dat vinden wij ook. We moeten zorgen dat we die norm halen.

Maar de steun aan Oekraïne moet niet daaruit komen. Dat

zou onze eigen krijgsmacht hier namelijk ondermijnen, en

dat moeten we niet doen. Als het gaat over een krachtige

Europese partner: serieus? Wat was het? O ja. We moeten

de EU-afdrachten verminderen met 1,6 miljard. We gaan

terugonderhandelen over ongeveer alles wat er op landbouw aan de hand is, waar we al twintig jaar over aan het

terugonderhandelen zijn. Ze zien ons aankomen. Op ontwikkelingssamenwerking wordt 2,6 miljard bezuinigd, om nog

maar te zwijgen over wat er staat over Israël en Palestina,

over onderzoeken of de ambassade verplaatst zou moeten

worden naar Jeruzalem. De internationale positie van

Nederland wordt volledig ondermijnd met dit akkoord. Dat

is ontzettend knap, want één A4'tje gaat over internationale

veiligheid. In één A4'tje weet deze nieuwe coalitie de internationale positie van dit land, dat zorgvuldig is opgebouwd

door onder andere deze minister-president van VVD-huize,

gewoon bij het grofvuil te zetten.

NSCDe heer KahramanNSC

De heer Klaver probeert een hoofdlijnenakkoorddebat te

voeren. Dat is prima; dat is zijn recht. Ik stoor me wel een

beetje aan het frame. Volgens mij heeft de heer Klaver het

hoofdlijnenakkoord gelezen. Daarin staat echt klip-en-klaar:

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-6

we blijven Oekraïne steunen. Dat werd zelfs door de heer

Van Dijk uitgesproken. Dan zegt u: ja, maar u zet er geen

geld tegenover. Nee, het huidige kabinet heeft al voor dit

jaar, volgend jaar en het jaar daarop miljarden gereserveerd.

Die zitten in de begroting. Die zijn niet weggehaald. Dat

geld is dus gereserveerd. Het mooie van een extraparlementair kabinet is: hier ligt het mandaat. Hier bepalen we welk

geld waarnaartoe gaat. Ik hoop dat ik u straks aan mijn zijde

krijg als we meer geld nodig hebben. Dat geld is namelijk

al gereserveerd voor de komende twee jaren. Ik hoop dat

ik u als GroenLinks-Partij van de Arbeid aan mijn zijde heb

om mee te stemmen voor dat extra geld.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Oké. Even bij het begin beginnen. Er wordt gedaan alsof

een extraparlementair kabinet bijzonder is omdat we daarmee in het parlement bepalen wat er gaat gebeuren en met

welke meerderheid. Ik heb nieuws voor u: dat is altijd zo.

Het budgetrecht ligt bij de Tweede Kamer, welk stickertje

je ook op het kabinet plakt. Extraparlementair … De fracties

hebben er gewoon mee ingestemd. Het is gewoon een

meerderheidscoalitie. Ik vind het prima. Ik ben er niet eens

op ingegaan. Ik heb het geen onderdeel van mijn bijdrage

gemaakt, omdat het me niet uitmaakt hoe u het noemt.

Voor de NSC-fractie is het blijkbaar van cruciaal belang om

dit "een extraparlementair kabinet" te noemen, maar de

fracties hebben gisteren vergaderd en hebben ingestemd.

Dit is een coalitieakkoord dat gedragen wordt door vier

fracties die een meerderheid hebben. Er ligt hier een

meerderheidsakkoord. Een meerderheid in het parlement

besluit altijd, want het budgetrecht ligt bij de Tweede

Kamer, altijd. Wat u nu doet, is de omgekeerde wereld. U

heeft een halfjaar onderhandeld. Wat u nu zegt, is eigenlijk:

…

De voorzitterVoorzitter

Wat de heer Kahraman nu zegt.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

"Ik ben aan het bidden dat de fractie van D66 en de fractie

van GroenLinks-PvdA, als dat nodig is, extra uitgaven voor

Oekraïne willen steunen, want ik weet niet zeker of de PVV

dat gaat doen." Ik vind ten principale dat je bij een regering

die gesteund wordt door vier partijen die een coalitieakkoord hebben gesloten, geen akkoord kan sluiten zonder

dat er een hard commitment is voor extra geld voor Oekra-

ïne. Dat is er niet en nu staat u hier al met: willen jullie dat

dan alsjeblieft, alsjeblieft wel steunen?

NSCDe heer KahramanNSC

Ik vind het echt geweldig. Het is een hoofdlijnenakkoord.

We hebben geprobeerd om op een aantal punten afspraken

te maken, zodat we wel duidelijk een richting aangeven.

Daarom heet het "een hoofdlijnenakkoord", maar ik hoor

de heer Klaver bijna zeggen: u had op alle onderwerpen

alles dicht moeten tikken en dan hadden wij als Kamer lekker … Ik moet eerlijk zeggen dat ik het niet netjes vond dat

u zei: "Ga werken voor uw geld". Emile van Dijk is hier

gewoon bij elk debat. Dat u dat uitspreekt, is aan u.

De voorzitterVoorzitter

Dat de heer Klaver dat uitspreekt.

NSCDe heer KahramanNSC

Sorry, voorzitter. Dat de heer Klaver dat uitspreekt, is aan

de heer Klaver zelf. Wat wilt u? Wilt u dat de Kamer straks

mee gaat sturen in een nieuw kabinet dat straks komt? Of

wilt u dat alles dicht is getikt?

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Ik wil dat u zich een klein beetje beperkt tot de feiten. Dat

zou echt heel fijn zijn. Ik heb niet gezegd dat alles dicht moet

zijn getikt. Ik heb één heel specifiek punt aangegeven met

betrekking tot de steun aan Oekraïne. Ja, voor de komende

twee jaar heeft dit kabinet met onze steun geld uitgetrokken.

Hartstikke goed! Ik ben buitengewoon precies in de woorden die ik kies. Als er extra geld nodig is buiten wat er voor

de komende twee jaar staat … Ik hoop dat deze coalitiepartijen ervan uitgaan dat dit kabinet vier jaar blijft zitten. Na

twee jaar is dat geld op. Dan moet er meer geld zijn. De

vraag die ik heb gesteld, is of de PVV het besluit over dat

extra geld dan gaat steunen. Wat ik vind, is dat dat had

moeten worden opgeschreven. Niet alleen voor twee jaar

maar voor de hele kabinetsperiode had dat geld moeten

worden ingevuld. Kom echt niet bij mij aan met "een

regeerakkoord op hoofdlijnen met lekker inspraak voor de

Kamer". Op dit specifieke punt wil ik dat er een regering is

die initiatief toont en dat er coalitiepartijen zijn die hier alles

op steunen, alles. Tot slot over de ruimte die er is voor de

Kamer: die ruimte is er altijd, want het budgetrecht ligt bij

de Tweede Kamer. In al die jaren dat ik hier zit, heb ik altijd

voorstellen gedaan voor wijzigingen van de begroting.

Soms lukte het om dat voor elkaar te krijgen en soms niet.

Doe dus niet alsof de wereld volstrekt anders is. Dit is een

meerderheidskabinet. Er komen voorstellen vanuit een

meerderheidscoalitie. Er komen straks voorstellen vanuit

een kabinet. Die zullen wij beoordelen, maar de kern van

wat hier aan de hand is, is uiteindelijk dat NSC, BBB en

VVD, die zeggen Oekraïne te willen steunen, een akkoord

hebben gesloten met de PVV, die weigert uit te spreken dat

ze extra geld voor Oekraïne altijd, maar dan ook echt altijd

zal accorderen. Dat is kwalijk en ik neem u allen kwalijk dat

u daarmee heeft ingestemd.

De voorzitterVoorzitter

Het debat over het hoofdlijnenakkoord vindt volgende week

woensdag plaats. Vandaag gaat het over de Staat van de

Europese Unie.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Voorzitter …

De voorzitterVoorzitter

Ik hoop de trein weer een beetje op de rails te krijgen.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Nee, voorzitter. Nee, met alle respect: wat betreft het

hoofdlijnenakkoord zou ik kunnen ingaan op de zorg, op

de sociale zekerheid, op 130 kilometer per uur rijden of op

stikstof. Ik doe dat niet, want dit is niet het moment daarvoor. Dit gaat over de Staat van de Unie. Dit gaat over hoe

de Europese Unie ervoor staat en wat de positie van

Nederland daarin is. Daarin is de positie van Oekraïne

tamelijk cruciaal. Ik vind het dus zeer terecht dat we hierover

debatteren. Dit past echt binnen de scope van dit debat.

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-7

BBBDe heer TuinmanBBB

Ik ben door de heer Klaver toch wel een beetje teleurgesteld

en ook wel verward. Hij heeft het over het feit dat er geopolitiek een kanteling in de wereldorde heeft plaatsgevonden.

Ik ben zelf nota bene met hem in Oekraïne geweest. Hij

heeft het hier over een hoofdlijnenakkoord en over initiatief

nemen. Er zijn toevallig een aantal partijen die initiatief

hebben genomen. Weet u hoe dat heet? Initiatiefwet.

Minimaal 2%. Er is een partij die dat niet ondertekent. Zijn

dit holle frasen of is dit de grote Klavershow?

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Geen van beide.

BBBDe heer TuinmanBBB

Wat is dan de reden dat u de wet voor de minimale 2% niet

ondertekent? Ik heb u bij de talkshows gezien en daar vertelde u dat we in de wet moesten vastleggen dat de NAVO

met 0,25% ondersteund moet worden. Wat is de reden dat

u nu niet overweegt om, net als de SGP, met uw fractie te

zeggen dat u dit gaat ondersteunen? Nu kan het nog. Dat

is tenslotte wat uw grote voorman in de verkiezingscampagne ook zei.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Ik begrijp volgens mij niet helemaal het punt, maar ik ga

proberen rustig uit elkaar te trekken wat hier allemaal wordt

gezegd. Allereerst heb ik een voorstel gedaan om 0,25%

van het bbp voor tien jaar niet toe te zeggen aan de NAVO,

maar aan steun voor Oekraïne. Ik heb een pleidooi gedaan

om dat voor alle Europese landen te laten tellen. Waarom

is dit bedrag gekozen? Door een instituut in Estland is

berekend dat dit bedrag nodig is om Oekraïne de oorlog te

laten winnen. Ik wil dit vastleggen, om de reden waarom

we dit debat hier nu hebben. Wij hebben ons gecommitteerd aan die 2%. Wij houden ons daaraan vast en wij

hoeven dat niet per se in een extra wet vast te leggen. Wij

hebben dat wel gedaan. En ik zie dat er een brede meerderheid is in dit parlement die dat wil. Ik maak me om de steun

voor Defensie in Nederland dan ook geen zorgen. Daar is

brede politieke overeenstemming over. Ik maak me wel

zorgen om de concrete steun aan Oekraïne. We kunnen wel

2% aan Defensie geven, maar ik hoop dat de heer Tuinman

het met mij eens is dat we dat geld niet allemaal naar Oekraïne moeten brengen. Dus ja, er moet 2% naar Defensie

in Nederland en daarbovenop is het nog nodig dat we

Oekraïne steunen. I rest my case, zou ik willen zeggen,

vandaag met dit debat. De grootste coalitiepartij weigert

hier uit te spreken dat ze Oekraïne altijd zullen steunen en

dat ze al het extra geld dat daarvoor nodig is altijd zullen

accorderen. Dat is precies waar ik bang voor was. Dat is

precies de reden dat ik dat wél hard wilde vastleggen. Ik

vreesde er namelijk voor — en het is gebeurd — dat er drie

partijen in het kabinet stappen zonder hier keiharde

afspraken over te maken. Dat is de reden.

BBBDe heer TuinmanBBB

Dan verzoek ik de heer Klaver toch om dat akkoord nog een

keer goed te lezen. Wat er namelijk in staat, is dat vier partijen, elkaars hand vasthoudend, hebben besloten om

financiële, politieke en militaire steun aan Oekraïne te geven

zolang dat noodzakelijk is en whatever er noodzakelijk is.

Ik begrijp dus niet waarom de heer Klaver hier elke keer

een punt van weet te maken. Ik kan niet anders dan concluderen dat het toch een Klavershow is.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Waarvan akte. Kijk, wat ik altijd als eerste lees — en dat zou

ik iedereen hier aanraden — is de financiële bijlage. Ga naar

de financiële bijlage die bij de mooie woorden hoort. Ik

maak toch even een klein uitstapje, voorzitter. BBB is ontzettend trots dat er weer ov-lijnen en buslijnen komen in

de regio. Fantastisch. Daar ben ik ook voor; echt hartstikke

mooi. Maar ik kijk nooit als eerste naar de mooie woorden.

Ik bekijk eerst of er geld voor wordt uitgetrokken. In dit

akkoord is dat nul euro. Hetzelfde geldt voor een zinnetje

over Oekraïne financieel, materieel en humanitair steunen.

Dat is een prachtig zinnetje. Dat zinnetje is gratis, maar het

echt doen, kost klauwen met geld en in de financiële bijlage

staat daar helemaal niks over. Als je de PVV daar niet op

vastlegt, dan gebeurt het gewoon niet. Daar hebben jullie

het gewoon laten lopen. Dat is waar ik jullie op aanspreek.

Meneer Tuinman, geloof me: ik heb het van a tot z gelezen.

Ik wil met liefde over alle onderwerpen spreken, maar dit

is wat er is gebeurd. De PVV heeft gewoon zijn handen vrij

als het gaat over Oekraïne. Ik vind dat gevaarlijk.

BBBDe heer TuinmanBBB

Wat ik gevaarlijk vind, en dat is wat de heer Klaver hier

doet, is polariseren. We hebben een heel deel van de

samenleving, een meerderheid, dat achter deze vier partijen

staat. Om dat deel elke keer weg te zetten als "jullie doen

nu even niet mee" vind ik een heel kwalijke zaak.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Even stoppen met huiliehuilie. U wegzetten alsof u nu even

niet meedoet? Dat slaat natuurlijk nergens op. Er is zojuist

een coalitieakkoord gesloten; de BBB doet hartstikke mee.

Ten tweede, ja, deze coalitie heeft een meerderheid. Maar

gaat deze meerderheid nu tegen de oppositie, de minderheid dus, zeggen dat ik een beetje moet dimmen en wat

minder stevig moet zijn omdat een meerderheid dit nou

eenmaal wil? Meneer Tuinman, we leven in een democratie.

Er vindt hier een levendig debat plaats. Tot de laatste snik

zal ik hier, in dit parlement, strijden voor mijn idealen.

Daarnaast zal ik het kabinet blijven bestrijden, omdat ik

denk dat dit nieuwe kabinet een regelrechte bedreiging is

voor onze nationale veiligheid vanwege alle punten die ik

zojuist heb genoemd. Het past een meerderheid absoluut

niet om hier een oppositiepoliticus aan te spreken met "kan

het misschien een onsje minder, want wij hebben wel de

meerderheid". Dat past niet. Ik zal me daarop ook nooit

inhouden. Nooit.

VVDDe heer Van CampenVVD

Ik vind het treurig, want dit is mijn vierde interruptie, maar

ik vind het van wezenlijk belang om te interrumperen omdat

het gaat over de noodzakelijke steun voor Oekraïne. De

strijd die daar wordt gevoerd, is niet alleen een strijd van

Oekraïne en de Oekraïners. Dat is een strijd die gaat over

onszelf en onze eigen vrijheid. Ik zou de heer Klaver erop

willen wijzen dat alle steun die Oekraïne de afgelopen jaren

is geboden ook buiten bestaande kaders ging en in de

papieren liep. Laat de heer Klaver de zinsnede lezen zoals

die staat opgenomen in het coalitieakkoord. We doen

whatever it takes, wat nodig is, om Oekraïne zich te laten

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-8

verdedigen. Daar zullen we elkaar hier in de Kamer aan

houden. Daar zullen we elkaar in onze samenwerking aan

houden. Maar we weten niet wat er morgen nodig is. De

Oekraïners kunnen bij de uitdagingen waarvoor zij zich

gesteld zien in de toekomst altijd rekenen op een luisterend

oor van Nederland. De VVD in deze coalitie staat ervoor dat

we de nodige steun bieden — ik heb het over militaire,

humanitaire en financiële steun — om hen hun strijd te

laten voeren.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Mijn zorg zit helemaal niet bij de VVD-fractie. Mijn zorg zit

bij de grootste coalitiefractie, die zich verschuilt achter

woorden en zegt: nee, dit moet allemaal uit worden

onderhandeld door de ministers. Die fractie durft niet het

simpele antwoord te geven dat zij een eventueel voorstel,

als dat hier komt, zullen steunen met al het geld wat nodig

is. Dat antwoord is er niet gekomen. Ik zou bijna een

wedervraag willen stellen. Ik mag hopen dat dit de rode lijn

voor de fractie van de VVD is. Als de PVV niet instemt met

extra steun voor Oekraïne, is dat dan de rode lijn die niet

overschreden mag worden?

VVDDe heer Van CampenVVD

Ik heb een correctie. Ik hoop dat de heer Klaver nu luistert,

want dat zou helpen in het debat. Ik sprak niet namens de

VVD; ik sprak voor de coalitie. We zullen elkaar daaraan

houden. De heer Klaver kan die zinsnede zo lezen.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Ik zie dat de heer Van Campen zich de coalitie al heel snel

eigen heeft gemaakt, gezien hij nu al namens de coalitie

spreekt.

De voorzitterVoorzitter

U continueert.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Dan gaan we door. Ik zag ook in het coalitieakkoord staan

dat er een aantal kerncentrales komt. Ik ga niet uitgebreid

spreken over deze kerncentrales, hoewel dat overigens wel

heel interessant zou zijn. Daar zouden we echt een boom

over kunnen opzetten. Mij gaat het echter om het volgende,

namelijk om de brandstof die nodig is voor deze kerncentrales. Er is eerder al een uitgebreid sanctiepakket gekomen,

maar ik maak mij daar toch echt zorgen over. Nu richt ik

me tot de minister van Buitenlandse Zaken. We zien dat de

Russische economie eigenlijk nog te goed presteert. Met

alle goede bedoelingen die er zijn, betekent dit dat het

sanctiepakket niet effectief genoeg is. En dat betekent weer

dat we dat moeten uitbreiden. Daar wordt over gesproken

en daar ben ik heel blij mee. Ik heb een aantal suggesties

daarvoor. Wat mij betreft zouden we de directe import van

lng moeten aanpakken. Die moet ook op de lijst komen. De

maximale prijs die we betalen voor een vat olie, moet ook

omlaag. Maar het gaat me vooral om uranium. Dat staat

niet op de sanctielijst. Dat staat op geen enkele sanctielijst

en dat vind ik zorgelijk, omdat we zien dat het Russische

bedrijf dat uranium produceert, onwijs veel winst hierop

maakt. Het is een belangrijke bijdrage aan de Russische

economie. Ik wil absoluut geen debat voeren over de wenselijkheid van kerncentrales of niet. Daar gaat dit niet over,

maar ik hoop dat we het er met elkaar over eens zijn dat de

kerncentrales in Nederland en in de rest van Europa niet

op uranium uit Rusland moeten draaien. Ik vind dan ook

echt dat we op dat vlak stappen moeten zetten en dat uranium op de sanctielijst moet komen.

Daarin staan we overigens niet alleen. In Amerika is daar

al een initiatief op genomen door de regering-Biden. Daar

hebben ze hier de afgelopen jaren aan gewerkt om ervoor

te zorgen dat ze niet langer afhankelijk zijn. Ik vind het

eigenlijk onacceptabel om te zien dat 22% van het uranium

dat in Europa gebruikt wordt — ik geloof dat het in Nederland 17% is — nog steeds afkomstig is uit Rusland. Ik zou

de minister echt willen vragen om hierop te reageren. Wil

zij zich ervoor inspannen dat dit op de lijst komt te staan?

Kan zij ook aangeven wat de capaciteit is als het gaat om

uranium, als die extra centrales zouden worden gebouwd?

Uit welke andere delen van de wereld zouden we dan uranium kunnen halen?

Voorzitter. Ik heb nog één minuut en dus kom ik tot een

afronding. Het meeste is behandeld. Ik maak me grote zorgen. Ik maak me grote zorgen over het kabinet. Ik maak me

zorgen over de internationale positie van Nederland. Ik heb

me jarenlang zorgen gemaakt over het huidige kabinet,

maar ik ga dat nog missen, want ik maak me zorgen over

het kabinet dat eraan gaat komen. Ik maak me er inmiddels

zorgen over dat dit kabinet gaat vertrekken.

De voorzitterVoorzitter

Het wordt allemaal opgeschreven, meneer Klaver. Dit wordt

allemaal genoteerd, hè.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Zeker. Dat mag absoluut worden opgeschreven, want dit

is misschien ook wel het laatste debat dat ik heb met deze

minister-president, terwijl we dat de afgelopen veertien jaar

regelmatig met elkaar hebben gehad. We zijn het buitengewoon vaak oneens met elkaar. De minister-president is ook

regelmatig heel gemeen tegen mij in debatten. Dat is geheel

wederzijds, overigens. Maar dat gebeurt altijd vanuit

wederzijds respect en altijd vanuit het idee dat we dit land

vooruit moeten helpen, waarbij we heel goed weten waar

de politieke verschillen zitten, maar waarbij we er altijd op

gericht zijn om er constructief uit te komen. Ik zal de

debatten met de minister-president missen. Ik wil hem ook

bedanken voor wat hij de afgelopen jaren heeft gedaan. Ik

wijs erop dat dat de manier van politiek bedrijven is waar

ik in geloof voor Nederland.

De heer Boswijk vroeg mij hoe ik het voor me zie en wat

het politieke midden betekent. Wat gaat GroenLinks/PvdA

daaraan bijdragen? Het politieke midden betekent niet dat

we het altijd met elkaar eens zijn. Sterker nog, de verschillen

zijn heel groot. Het politieke midden betekent dat je de wil

hebt om elkaar op te zoeken, om binnen de grenzen van de

democratische rechtsstaat te komen tot oplossingen die dit

land beter maken. Dat zullen wij altijd blijven doen. Degenen

die een gevaar zijn voor dat midden en voor die democratische rechtsorde, zullen we altijd bestrijden.

Dank u wel.

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-9

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Dan gaan we luisteren naar de heer Chahim.

Hij is lid van de Europese fractie van de Partij van de Arbeid,

maar hij spreekt ook namens de fractie van GroenLinks

aldaar, begrijp ik. Als ik het verkeerd zeg, moet u mij rectificeren.

De heer ChahimEP/PvdA

U heeft het heel goed.

De voorzitterVoorzitter

Ah, zie je wel!

De heer ChahimEP/PvdA

De heer Klaver spreekt namens de fractie GroenLinks-PvdA

en ik spreek namens GroenLinks én de PvdA. Is dat oké?

De voorzitterVoorzitter

Nu snap ik het weer.

De heer ChahimEP/PvdA

Ja, het is allemaal heel ingewikkeld.

Voorzitter. Net, voordat we het debat begonnen, kwam de

minister-president en hij vertelde dat het natuurlijk heel erg

bijzonder is wat we hier aan het doen zijn. Eén keer per jaar

staat de Tweede Kamer stil bij de Staat van de Europese

Unie. Eén keer per jaar hebben we een debat over wat we

met Europa moeten. Ik moet eerlijk zeggen: zo bijzonder is

het niet. Er zijn meerdere lidstaten die dit gewoon maandelijks doen en veel vaker in gesprek gaan met hun Europarlementariërs, aan de ene kant om verantwoording af te

leggen en aan de andere kant gewoon om Europa dichter

bij de mensen te brengen. Het resultaat is dat in dat soort

landen Europa niet zomaar de schuld krijgt en mensen

gewoon snappen dat wíj Europa zijn. Europa maakt geen

regels die ons overkomen. Het is geen onzichtbare hand

die ons dingen oplegt. Wij, en zeker de minister-president,

hebben een enorm grote invloed.

Vandaag zei iemand dat we aangekomen zijn bij een keerpunt. Ik denk dat dat wel klopt: een keerpunt waarbij we de

rechtsstaat en onze reputatie in Europa aan het afbreken

zijn. Ik vind dat wel zonde. Juist Nederland staat erom

bekend dat het staat voor de internationale rechtsorde en

de rechtsstaat heel hoog heeft zitten.

Nu gaan we in zee met de broer van Orbán, zeg ik dan.

Gisteren had ik een debat met de VVD, met een zeer

gewaardeerde collega, die aangaf dat hij het heel erg

moeilijk vindt dat er partijen zijn als de PVV die in het

Europees Parlement nergens aan meewerken. Daar stoorde

hij zich heel erg aan. Hij vindt dat verschrikkelijk. Maar de

VVD gaat wel in zee met diezelfde partij. Wat betekent dat

dan voor de toon van de Nederlandse overheid in de Raad?

Gaan we daar ook constant dwarsliggen? Gaan we dan ook,

net als Orbán, Europa van binnenuit afbreken, verzwakken?

Je kan wel dat ongemak hebben, maar dat is de realiteit

waarmee we te maken hebben. Je hebt dat ongemak. Dat

spreek je uit. Je haalt je schouders op en gaat over tot de

orde van de dag. Ik stoor me daar echt heel erg aan. We

zien dat overal in Europa radicaal-rechts aan de macht komt

en mensen erop achteruitgaan. Vraag het aan de vakbonden

in Finland, waar het stakingsrecht wordt beperkt. Vraag het

aan de vrouwen in Polen. Vraag het aan journalisten in Italië

en Hongarije. Zo kan ik een hele tijd doorgaan.

Het kabinet hier heeft het dan over "baas in eigen bedrijf".

Baas in eigen bedrijf betekent dus: werknemers uitknijpen.

Het betekent praten over bestaanszekerheid en tegelijkertijd

het wettelijk minimumloon terugdraaien. Ik krijg het echt

niet uitgelegd. Wat zijn we nu aan het doen? Wat betekent

het om Europa te versterken? Europa is het beste antwoord

dat we hebben om mensen te beschermen tegen grote

technologiebedrijven uit de VS, maar ook tegen autocraten

zoals Poetin. 1,6 miljard beknibbelen op de Europese

begroting betekent beknibbelen op innovatiegeld, beknibbelen op de Green Deal en beknibbelen op ons concurrentievermogen. We moeten onze bedrijven — ik heb het over

de havens van Amsterdam en van Rotterdam, en ook over

Chemelot — juist mee laten gaan in de energietransitie. We

moeten groene banen creëren en bestaande banen

opbouwen. Wat kun je meer verzinnen om de bestaanszekerheid van mensen juist te versterken?

Voorzitter. In de wereld van vandaag moeten we schouder

aan schouder staan met iedereen die de democratie en

rechtsstaat beschermt, binnen en buiten Europa. We moeten

Europa versterken en een vuist maken tegen autocraten die

dit ondermijnen, ook binnen en buiten Europa. Een sterk

Europa maakt Nederland niet zwakker maar juist sterker.

Hoe eerder we dat hier in Den Haag doorhebben, hoe beter

dat is voor onze veiligheid, de toekomst van onze industrie

en de leefbaarheid van ons land.

Dank u wel, voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Tot op de seconde nauwkeurig. We gaan luisteren naar de

heer Van Campen van de fractie van de VVD.

VVDDe heer Van CampenVVD

Meneer de voorzitter. Afgelopen januari ging ik mijn 35ste

levensjaar in. Dat maakt mij een onbetwiste millenial. Mijn

geboortejaar, 1990, was beslist een belangrijk jaar, want

op de eerste dag van 1990 vierden meer dan 200.000 Westen Oost-Duitsers Nieuwjaar bij de Brandenburger Tor, die

in december was geopend. Een maand later besloot de

Amerikaanse president Bush sr. Om het aantal Amerikaanse

en Sovjet-Russische militairen te verlagen tot 195.000 aan

weerszijden. Als absoluut hoogtepunt stemde het Centraal

Comité van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie

toe om het eenpartijstelsel op te geven, de opmaat naar

het uiteindelijke uiteenvallen van de Sovjet-Unie.

Voorzitter. Het leek een opmaat naar de eenentwintigste

eeuw waarin conflict en confrontatie tot het verleden zouden

gaan behoren. Als klein jongetje hing ik aan de lippen van

mijn oma wanneer zij vertelde over de gruwelen van de

Tweede Wereldoorlog. Net als de overgrote meerderheid

van Nederland groeide ik op in vrijheid, waarin oorlog iets

van vroeger of heel ver weg was. In dat perspectief hadden

we, wellicht naïef, nooit kunnen bevroeden dat onze

onveiligheid vandaag de dag juist in die twee historische

momenten hun oorsprong vinden. De cruciale westerse

samenwerking van NAVO en Europese Unie zijn de

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-10

doodsangst van Poetin, die volken naast zich moet dulden

die in vrijheid en veiligheid willen samenleven.

Voorzitter. Met nietsontziende agressie kiest Poetin ervoor

om zijn volk een schim uit het verleden voor te houden.

Poetin moet en zal zijn minderwaardigheidscomplex botvieren op onze manier van leven. De Russische terreur waarmee het Oekraïense volk al tien jaar te maken heeft, verplicht ons iedere dag tot het bieden van alle noodzakelijke

steun die nodig is om de Russische agressor terug te dringen achter de Oekraïense grenzen. Nederland kan dat niet

alleen. Nederland doet dat ook niet alleen. Als liberalen

omarmden wij de Europese samenwerking voorheen misschien lang in het belang van markt en munt, maar vandaag

de dag worden we er iedere dag weer mee geconfronteerd

dat juist de Europese samenwerking onze vrijheid, onze

veiligheid en onze welvaart waarborgt. Die samenwerking

houdt Poetin buiten de deur en vereist op een aantal punten

zelfs verdere Europese integratie.

Voorzitter. Polen brengt dit jaar zijn defensiebestedingen

op 4% van het bbp. Hoewel de NAVO voor de VVD natuurlijk

de hoeksteen van onze verdediging blijft, is de veiligheid

onder de Amerikaanse verdedigingsparaplu ook niet langer

vanzelfsprekend. De Unie zal het been moeten bijtrekken

op het gebied van strategische veiligheid en autonomie.

Allereerst moeten alle Europese lidstaten daarvoor aan de

2%-NAVO-norm voldoen. Dat vereist meer wapen- en

munitieproductie, een harmonisering van wapensystemen

door Europese lidstaten. Langjarige orders aan Europese

wapenproducenten versterken het investeringsklimaat voor

deze bedrijven. Ook de afhankelijkheid van China voor kritieke grondstoffen maakt ons kwetsbaar.

Voorzitter. In twintig jaar tijd groeide de Unie uit tot een

unie van 27 soevereine lidstaten, door een grote uitbreiding

met onder meer de Baltische staten, Hongarije en Slowakije.

Met name de relatie met die laatstgenoemden voelt soms

bijzonder ongemakkelijk. Hongarije is een stoorzender; het

schendt de rechtsstaat. Poetin kijkt begerig naar het uitbreiden van zijn invloed in landen als Servië, Bosnië en Georgië.

Het is in ons welbegrepen eigenbelang dat we deze landen

stevig aan de borst drukken, dat we voorkomen dat Poetin

nog verder voet aan de grond krijgt op het Europees continent. Voortgang bij het toetredingsproject, "strict and fair",

helpt om deze landen gecommitteerd te houden aan het

Westen. Voordat volledige toetreding plaatsvindt, zou op

andere belangrijke onderwerpen ook al samenwerking

gezocht kunnen worden. Denk aan afspraken op het gebied

van migratie. Denk aan afspraken op het gebied van groene

groei en de aanpak van georganiseerde misdaad.

Voorzitter. Niet alleen landen buiten de Europese Unie

moeten bij de les gehouden worden. Het is niet uit te leggen

dat we de hoogste democratische en economische eisen

stellen aan nieuwe toetreders, maar bestaande EU-landen

laten wegkomen met rechtsstatelijk vandalisme. We willen

dat er voldoende instrumenten zijn om deze landen op hun

verantwoordelijkheid te wijzen. Dit is niet alleen in het

belang van de EU-burgers, maar ook in ons belang. Zwakke

rechtsstaten kunnen namelijk gevoelig zijn voor ongewenste

buitenlandse beïnvloeding. Wij willen dat de artikel 7-procedure sneller kan worden ingezet.

den. Die oneindige vrijheid bleek een illusie. Poetins

agressie laat vandaag zien dat de strijd voor vrijheid en

veiligheid nooit mag verslappen. Het is een strijd die we

als klein, maar sterk land niet alleen kunnen voeren en

waarvoor we samenwerking zullen moeten blijven zoeken,

zoals we dat na de Tweede Wereldoorlog deden en zoals

we dat zullen blijven doen in de strijd tegen Poetin.

Dank u, voorzitter.

CDADe heer BoswijkCDA

Van de ene 35-jarige aan de andere 35-jarige: waren we

maar eerder geboren, dan hadden we wellicht heel veel

kunnen voorkomen.

VVDDe heer Van CampenVVD

Ja!

CDADe heer BoswijkCDA

Ik hoor hier …

De voorzitterVoorzitter

Gaat u met een motie komen?

VVDDe heer Van CampenVVD

Dat zal mijn moeder leuk vinden.

CDADe heer BoswijkCDA

Ik hoor hier woorden die mij uit het hart zijn gegrepen: de

2% als een absolute bodem en niet als een plafond. Ik hoor

meer Europese samenwerking als het gaat over defensie

en veiligheid enzovoort enzovoort. Ik hoor de heer Van

Campen ook over landen die nog geen lid zijn stevig tegen

de borst aandrukken en uit de invloedssferen van Rusland

en China houden. Daar ben ik het allemaal mee eens, maar

ik lees hier ook in het hoofdlijnenakkoord dat Nederland

zeer kritisch staat tegenover verdere uitbreiding van de

Europese Unie en dat er moet worden voldaan aan de

Kopenhagencriteria. Mijn vraag aan collega Van Campen

is: hoe is dat anders dan het standpunt van het huidige

demissionaire kabinet? Is dat niet gewoon hetzelfde?

VVDDe heer Van CampenVVD

De conclusie laat ik trekken door de heer Boswijk zelf. Laat

ik daarbij zeggen dat de VVD niet een taboe zal zetten op

verdere uitbreiding, maar dat de toetreding van landen

natuurlijk wel volgens de juiste stappen moet plaatsvinden.

Ik vind het recente debat dat we hebben gevoerd over de

positie van Bosnië en Herzegovina daarvan een heel

belangrijk voorbeeld, waarin we aan de ene kant zien dat

daar zaken spelen die het land nog lang niet klaarmaken

voor de daadwerkelijke toetreding, maar waarvan we ook

de geopolitieke noodzaak zien om het land in onze eigen

invloedssfeer te houden. Ik denk dat de heer Boswijk de zin

zoals die staat opgenomen in het akkoord zo mag lezen.

Dat zullen we blijven doen.

Tot slot, voorzitter. 1990 leek het jaar van de opmaat naar

een vrije democratische wereld, gestoeld op liberale waar-

CDADe heer BoswijkCDA

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-11

We zien dat wij in de Europese Unie soms negatiever zijn

over de Europese Unie dan de landen eromheen. Lees

Oekraïne, maar ook vandaag de dag natuurlijk Georgië,

waar mensen massaal de straat op gaan en waar mensen

hun toekomst juist ook zien in de Europese Unie. Collega

Van Campen refereerde even aan het debat dat we een

aantal weken geleden hebben gehouden. Dan concludeer

ik eigenlijk dat de lijn die door een groot deel van de Kamer,

waaronder de VVD, uiteindelijk is gekozen duidelijk anders

is dan de lijn van bijvoorbeeld NSC. Kan ik dan concluderen

dat de lijn die de VVD destijds heeft gekozen uiteindelijk

ook de lijn is geworden van deze nieuwe coalitie?

VVDDe heer Van CampenVVD

De conclusie laat ik aan de heer Boswijk, maar ik kan hem

garanderen dat we ieder land dat stappen zal zetten streng,

dus strikt zullen houden aan de voortgang daarop. Er zal

voldaan moeten worden aan de Kopenhagencriteria,

waarbij er onderhandelingsraamwerken kunnen worden

geopend en de discussie op eindeloos veel hoofdstukken

heel fel gevoerd wordt tussen de Commissie en het betreffende land zelf. Maar uiteindelijk, als een land daadwerkelijk

kán toetreden en voldoet aan de eisen die wij met elkaar

zo hoog stellen, zal je ook fair moeten zijn en de uiteindelijke

laatste stap moeten zetten om toetreding van een land te

accepteren.

VoltDe heer DassenVolt

Ik ben het helemaal met de heer Van Campen eens dat op

dit moment een van de grote bedreigingen voor de Europese Unie de agressie van Poetin is. Het is goed dat wij ons

daar als Kamer altijd voor ingezet hebben. Maar er is ook

nog een andere dreiging voor de Europese Unie en dat is

de opkomst van extreemrechts en radicaal-rechts. Ik ben

benieuwd of de heer Van Campen dat met mij eens is.

journalisten tuig van de richel noemt en als je tegen hele

groepen die in Nederland wonen en die gewoon Nederlanders zijn, kwetsbaren in de samenleving, eigenlijk zegt dat

ze er niet bij horen, dan ben je gewoon een rechts-radicale

partij.

De voorzitterVoorzitter

Dat is heel wat anders. Ik vind echter niet dat we fracties of

leden van de Staten-Generaal voor extreemrechts moeten

gaan uitmaken.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Voorzitter, ik heb een punt van orde.

De voorzitterVoorzitter

Ik wil even een reactie van de heer Dassen hierop hebben,

als hij dat wil.

VoltDe heer DassenVolt

Voorzitter, ik ben het absoluut niet eens met wat u hier zegt.

En ik vind het ook heel raar dat u mij op deze manier

eigenlijk het woord wil ontnemen …

De voorzitterVoorzitter

Ik ontneem u niet …

VoltDe heer DassenVolt

… of dat u aangeeft dat ik dit niet mag aangeven. Volgens

mij is heel duidelijk wat de PVV al jaren is, namelijk een

extreemrechtse partij. Dat is vanwege de uitlatingen die zij

zelf hebben gedaan en dat is dus niet vanwege wat ik ervan

gemaakt heb.

VVDDe heer Van CampenVVD

Volgens mij is het nooit verstandig en goed als ideologieën

radicaal zijn. Dus ik neig dat met de heer Dassen eens te

zijn.

De voorzitterVoorzitter

Nee, maar …

VoltDe heer DassenVolt

Dan is de logische vervolgvraag natuurlijk, waar de heer

Van Campen en zijn fractie gisterenavond naar buiten zijn

gekomen en in een coalitieakkoord, in een meerderheidskabinet zijn gestapt met de extreemrechtse, radicaal-rechtse

PVV …

VVDDe heer Van CampenVVD

Ja, dat dacht ik al. Die zag ik aankomen.

De voorzitterVoorzitter

Ik wil hier even ingrijpen. De heer Dassen stelt nu dat de

PVV een extreemrechtse partij is en dat is een vergelijking

met het nationaalsocialisme, en dat gaat mij zes stappen

te ver.

VoltDe heer DassenVolt

Als we dat hier niet meer in het parlement met elkaar

mogen benoemen, dan wordt het toch wel heel erg

benauwend, voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Ja, maar ik zie het als een nazivergelijking en ik vind niet

dat we dat hier moeten doen. Extreemrechts is een nazivergelijking.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Voorzitter, ik heb hier toch echt een punt van orde.

De voorzitterVoorzitter

Gaat uw gang.

VoltDe heer DassenVolt

Voorzitter, wat een onzin! Sorry, hoor, maar als je als partij

jarenlang rechters hier verdacht hebt lopen maken, als je

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Voorzitter, ik heb toch echt een punt van orde. Ik vind

eigenlijk dat u hier over de schreef gaat als voorzitter in de

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-12

wijze waarop u hierover spreekt. Ik heb u er, in de tijd dat

u nu Voorzitter bent, nooit op aangesproken, maar u hebt

zelf boeken geschreven waarin u vergelijkingen met de

jaren dertig en bijvoorbeeld de sociaaldemocraten en wat

er allemaal zou zijn gebeurd, niet heeft gemeden. Ik vind

het dus echt ongepast dat u collega Dassen op deze manier

hierop aanspreekt. Wij mogen echt zelf weten op welke

wijze wij hier politieke partijen benoemen. Ik vind dit echt

buiten de orde. Ik hoop ook dat het bij deze keer blijft.

CDADe heer BoswijkCDA

Voorzitter. Ik wil er toch op wijzen dat extreemrechts niet

per definitie meteen een nazivergelijking is. AfD en Front

National zijn toch wel degelijk extreemrechtse partijen. Die

worden ook door iedereen als extreemrechts bestempeld,

niet alleen door mij maar ook al jarenlang door de pers. Ik

wil toch wel het punt maken dat ik echt wel onderscheid

maak tussen wat collega Dassen net zei en een vergelijking

met een nazi-ideologie of wat dan ook. Ik denk ook niet dat

de heer Dassen dat ooit heeft bedoeld.

D66De heer PaternotteD66

Voorzitter. "Onze musea zijn in handen van extreemlinks."

Was getekend, Martin Bosma, in een WGO in de Tweede

Kamer op 27 december 2020. Als u hier nu zegt dat

"extreemrechts" niet gebruikt mag worden terwijl u zelf aan

de lopende band "extreemlinks" heeft gebruikt, neemt u

een verkeerde afslag. Ik stel voor dat u dat terugneemt en

dat we verdergaan met het debat.

PvdDMevrouw TeunissenPvdD

Voorzitter. Ik sluit me aan bij de woorden van de heer

Paternotte. Ik vind dat wij als parlementariërs onderscheid

moeten kunnen maken tussen rechts en extreemrechts, ook

om gedachtegoed op een goede manier te kunnen duiden

en benoemen. Ik ben het dus niet eens met uw voorstel.

Voorzitter, dat is onacceptabel. U bent de onafhankelijke

Voorzitter. Tot nu toe heeft u dat, zoals iedereen hier heeft

gezegd, echt goed gedaan. U gaat hier gewoon over de

schreef. U schuift een collega namelijk in de schoenen dat

hij een nazivergelijking maakt. U zegt dat we extreemrechts

niet extreemrechts zouden mogen noemen. In Duitsland

heeft zojuist een rechter gezegd dat AfD, een van de

bevriende partijen van de PVV, wel degelijk extreemrechts

genoemd kan worden. U trekt zichzelf nu in een debat waar

de Voorzitter van de Tweede Kamer niet in zou moeten zitten. Als u echt vindt dat de heer Dassen hier nazivergelijkingen maakt, dan moet u ingrijpen. Dan moet hij zijn woorden

terugnemen. Dat moet u het schrappen; dan moet u maatregelen nemen. Dat is niet het geval. U gaat hier over de

schreef, voorzitter, en ik vind dit niet acceptabel.

De voorzitterVoorzitter

Hm.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Neem het alstublieft terug, in het belang van dit instituut,

in het belang van de positie van de Voorzitter van de

De voorzitterVoorzitter

Nee, dat doe ik niet. Maar als de heer Dassen hierbij duidelijk wil maken dat voor hem de term "extreemrechts" niet

een nazivergelijking is, dan hoor ik dat met plezier. Dan zou

ik dat bijzonder waarderen.

VoltDe heer DassenVolt

Voorzitter, dat is niet het probleem. U legt mij deze woorden

in de mond en dat vind ik onacceptabel, want ik heb dat

nooit gezegd. U maakt die vergelijking nu zelf. Dan kunt u

nu toch niet tegen mij gaan zeggen dat ik me daarover moet

gaan verantwoorden?

De voorzitterVoorzitter

Nou, ik heb geen voorstel gedaan. Ik heb alleen gewezen

op het gebruik van deze term. Dat is het enige wat ik heb

willen zeggen.

De voorzitterVoorzitter

Nee, u hoeft zich niet te verantwoorden.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Voorzitter. Er wordt een voorstel gedaan door de heer

Paternotte dat u dat terugneemt. Ik zou dat zeer waarderen.

VoltDe heer DassenVolt

Dat is toch van de zotte? U moet aangeven dat u het niet

zo bedoeld heeft. U moet zeggen dat u het terugneemt en

dat u mij deze vergelijking in de mond legt.

De voorzitterVoorzitter

Nee, ik neem dat niet terug. Het is mijn standpunt dat ik …

De vorige Voorzitter, mevrouw Bergkamp, heeft ook constant een punt gemaakt van nazivergelijkingen. Ik denk dat

ze daar zeer gelijk in had, omdat het een verloedering is

van het debat. Ik handhaaf dat graag. Ik doe graag een

beroep op de gewaardeerde collega's om die terminologie

niet te gebruiken in de richting van andere leden van de

Staten-Generaal. Dat is het enige pleidooi dat ik wil houden.

Voor de rest is het aan u om daarmee akkoord te gaan of

niet, maar ik heb het punt willen maken.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA
De voorzitterVoorzitter

Nee, dat is niet het geval. Maar in het spraakgebruik wordt

met "extreemrechts" veelal bedoeld "het nationaalsocialisme". Dat vind ik zeer kwalijk …

VoltDe heer DassenVolt

Voorzitter, dit is echt onzin. Ik wilde de heer Van Campen

vragen om een document dat zijn partij zelf mede heeft

ondertekend, waarin continu wordt gesproken over

"extreemrechts". Deze vergelijking is dus zo ontzettend

scheef. Ik vind het eigenlijk ook echt aanmatigend dat ik

door u op deze manier wordt weggezet.

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-13

De voorzitterVoorzitter

Ik heb mijn punt willen maken en ik blijf daarbij. It is what

it is.

wordt uitgelegd als nazivergelijking. Dat is, denk ik, het

probleem.

D66De heer PaternotteD66

Voorzitter. Ik ben het met de heer Klaver eens. Het is tot nu

hartstikke goed gegaan. We hebben een hele goede Voorzitter van de Tweede Kamer. Maar als je nu tegen een

Kamerlid zegt dat de term "extreemrechts" niet mag worden

gebruikt, terwijl je zelf hebt gezegd dat je nazi's extreemlinks

vindt — dat heeft de heer Bosma gezegd — en je zelf aan

de lopende band de term "extreemlinks" hebt gebruikt, dan

is dat geen geloofwaardige opstelling van een voorzitter.

Dat kan niet. Daarmee blokkeer je het debat en het gebruik

van termen waarvan nota bene rechters zeggen dat je die

prima mag gebruiken. In het belang van het parlementair

debat en omdat het wel geloofwaardig moet blijven wat

we hier in het parlement doen, stel ik voor dat de heer

Bosma hier zegt dat je de term "extreemlinks" mag gebruiken — dat doet hij zelf aan de lopende band — en de term

"extreemrechts" ook. Dat is het enige wat geloofwaardig

is.

De voorzitterVoorzitter

Nee, ik zal dat zeker niet doen. U zegt dat bepaalde woorden

niet gebruikt mogen worden; dat is niet het geval. Als u die

wilt gebruiken, is dat prima, maar niet in de zin dat u een

fractie of een lid van de Staten-Generaal als zodanig kenschetst. Dat is een enorme verruwing. Dat is ook de lijn van

de vorige Voorzitter, die dat punt eerder heeft gemaakt. Ik

stel dus voor dat we collega's niet als extreemrechts gaan

wegzetten. Maar u mag … Ik heb verder geen sanctiemogelijkheden en ik doe verder geen voorstellen. Het is aan u

om zich daar al dan niet iets van aan te trekken. Dat is het

punt.

De voorzitterVoorzitter

Ik denk dat alle punten inmiddels gemaakt zijn. Na de heer

Ceder, die ik nog niet heb gehoord, gaan we luisteren naar

de heer Van Campen.

ChristenUnieDe heer CederChristenUnie

Ik vind dit problematisch, want de voorzitter zegt hier

eigenlijk dat wij het woord "extreemrechts" de komende

jaren niet mogen gebruiken in de typering.

De voorzitterVoorzitter

Nee, dat is niet wat ik zeg. Ik vind dat we moeten uitkijken

voor een verruwing van het debat. Het debat wordt verruwd

als we elkaar, dus andere leden of een fractie van de Staten-

Generaal, gaan kenschetsen als extreemrechts. Het woord

"extreemrechts" is in de connotatie een referentie aan —

lees het allemaal maar — een donkere bladzijde. Dat is niet

wat ik wil. Ik denk dat het in ons aller belang is dat we zorgen dat er zo weinig mogelijk sprake is van verruwing in

ons debat.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Voorzitter.

ChristenUnieDe heer CederChristenUnie

Sorry, ik was nog niet klaar. Betekent dit dat de voorzitter

de komende jaren elke keer gaat ingrijpen op het moment

dat er een vergelijking wordt gemaakt of de term extreemrechts wordt toegekend aan een partij of kabinet?

D66De heer PaternotteD66

Ik zie een collega van de NSC-fractie bij de interruptiemicrofoon staan, voorzitter. Die fractie had ik nog niet gehoord

over de vrijheid van spreken hier in het parlement. Ik stel

voor dat we hem ook even de kans geven om iets te zeggen.

De voorzitterVoorzitter

Nou ja, ik maak niet noodzakelijkerwijs elke keer hetzelfde

punt. Dat zie je ook met spreken via de voorzitter. Soms

doe ik dat en soms doe ik dat niet, maar ik heb hier mijn

standpunt willen weergeven. Dat is ook het standpunt zoals

dat eerder te berde is gebracht.

SGPDe heer Diederik van DijkSGP

Ik vind dat dit een redelijk gênant gehalte begint te krijgen.

Als ergens de vrijheid van meningsuiting geldt, is dat in

deze zaal. Dat geldt ook voor allerlei typeringen. Je moet

daar heel voorzichtig mee zijn. Ondertussen helpt het als

we echt op zoek zijn naar een inhoudelijk debat — dat

hoorde ik zowel gewoon links als gewoon rechts zeggen —

niet om elkaar te beschuldigen van extremiteiten. Laten we

dus alsjeblieft teruggaan naar de orde van dit debat, elkaar

heel scherp bevechten op de inhoud en echt het debat met

elkaar zoeken.

ChristenUnieDe heer CederChristenUnie

Een laatste vraag, voorzitter. Geldt dat ook voor de term

"extreemlinks"?

De voorzitterVoorzitter

Nou nee, want die term is in de connotatie anders.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Voorzitter, ik zeg echt vanuit de grond van mijn hart: doe

dit nou alsjeblieft niet. Doe dit het parlement niet aan.

De voorzitterVoorzitter

Prima. We gaan luisteren naar …

CDADe heer BoswijkCDA

Het gebruik van de woorden "extreemlinks" of "extreemrechts" is volgens mij niet het probleem. Het probleem is

dat collega Dassen "extreemrechts" gebruikt en dat dat

De voorzitterVoorzitter

Maar ik heb het zojuist gedaan.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Zeker. U heeft dit inderdaad gedaan.

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-14

De voorzitterVoorzitter

Ik heb het punt gemaakt. U mag zich er iets van aantrekken

of niet.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Ik ga me er helemaal … Het punt is: wat u hier doet, schaadt

het parlement. Dat schaadt de functie van de Voorzitter.

Nogmaals, als u dit niet gewoon terugneemt, dan valt u

hier keihard door de mand omdat u hier een politieke

positie inneemt in plaats van dat u hier het debat aan het

leiden bent.

De voorzitterVoorzitter

Nee.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Dit is schadelijk voor het instituut, dit is schadelijk voor de

Voorzitter. Ik vind het eerlijk gezegd onacceptabel dat dit

gebeurt.

De voorzitterVoorzitter

Ik heb het zojuist gedaan.

We gaan luisteren naar de heer Van Campen, die zijn bijdrage voortzet. Het woord is aan de heer Van Campen.

VVDDe heer Van CampenVVD

… die zijn bijdrage heeft afgerond, eerlijk gezegd. Dank u

wel.

De voorzitterVoorzitter

Dan is de volgende spreker de heer Azmani van de fractie

van de VVD, maar eerst komt de heer Klaver nog even voor

een interruptie.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Ik heb een vraag over de eenheid in de Europese Unie als

het gaat over het buitenlandbeleid. De paragraaf die ik heel

erg opvallend vond, was die over Israël en Palestina. Er

wordt namelijk gezegd dat de ambassade verplaatst zou

moeten worden naar Jerusalem en dat wel de staat Israël

wordt erkend, maar eigenlijk niet het zelfbeschikkings- en

bestaansrecht van de Palestijnse staat. Erkent de VVD dat

wel?

VVDDe heer Van CampenVVD

De heer Klaver vraagt mij of de VVD de tweestatenoplossing, waarbij … Zeker. Dat is onze lijn, dat was onze lijn en

dat zal onze lijn blijven.

GroenLinks-PvdADe heer KlaverGroenLinks-PvdA

Is dat ook afgesproken in het coalitieakkoord? Is dit ook de

basis van wat deze regering gaat doen, aangezien dit in alle

eerlijkheid de afgelopen jaren de basis is geweest van het

buitenlandbeleid van de verschillende regeringen? In 2010

stond dit nog expliciet in het regeerakkoord. Ik vraag dit in

de context van dit debat omdat we ons met deze positie

lijken te isoleren van wat er gebeurt in de rest van de EUlanden en dit gevolgen heeft voor onze positie in de Europese Unie. Is er dus in het coalitieakkoord afgesproken dat

de Nederlandse regering nog steeds staat voor een tweestatenoplossing, die zowel kijkt naar de belangen van Israël

als die van de Palestijnen?

VVDDe heer Van CampenVVD

Wat is afgesproken, staat opgetekend. Maar laat er alstublieft geen twijfel over bestaan dat wat de VVD betreft in

het buitenlandbeleid de tweestatenoplossing, waar een

veilige Israëlische staat en een levensvatbare Palestijnse

staat vreedzaam naast elkaar leven, het uitgangspunt is en

zal moeten blijven.

De voorzitterVoorzitter

De heer Klaver is door zijn interrupties heen. Ja, ik heb tot

zes geteld. Het spijt me. De heer Azmani van de fractie van

de VVD.

De heer AzmaniEP/VVD

Voorzitter. Daar wilde ik eigenlijk ook mee beginnen. Het

is natuurlijk altijd bijzonder om terug te zijn in de Tweede

Kamer, zeker als oud-Tweede Kamerlid, terug in het hart

van de Nederlandse democratie. Laat ik allereerst beginnen

met het uitspreken van mijn afschuw over de recente

geweldsaanslagen tegen politici. Gisteren was natuurlijk

de aanslag op premier Fico van Slowakije. We zagen ook

vrij recent dat politici in Duitsland met geweld te maken

kregen. Geweld heeft geen plaats in onze democratie en

ondermijnt ook alles waar we met elkaar voor staan. We

bestrijden elkaar met ideeën en woorden, op een, zo benadruk ik, een beschaafde manier, om vervolgens samen onze

maatschappij verder te brengen.

Wat mij betreft gaan we het vandaag hebben over de

Europese democratie, de Europese Unie en over de staat

van de Unie. Voor mij is het eigenlijk heel helder: een sterk

Europa houdt Nederland vrij, veilig en welvarend. De VVD

zet zich in voor een sterk Europa. In Europa moeten er ook

keuzes gemaakt worden. Ik heb maar vier minuten in dit

debat. Dit betekent ook dat ik een keuze moet maken. Mijn

thema zal dus veiligheid zijn. Ik ga het hebben over hoe een

sterk Europa bijdraagt aan onze veiligheid. In een wereld

die op haar grondvesten trilt, hebben we houvast nodig.

Want of u nu op een nieuwssite, naar het journaal, naar iets

anders op de televisie kijkt, of de krant openslaat, alles lijkt

onzeker en veel lijkt onveilig.

Poetin is bezig met een brute oorlog in Oekraïne, op maar

een paar uur vliegen hiervandaan. Deze grove en nietsontziende oorlog bedreigt ook onze vrijheid. Oekraïne heeft

niets gedaan om deze misdaden uit te lokken, niets behalve

democratisch en vrij te zijn. De strijd van Oekraïne is ook

onze strijd. Nederland draagt hieraan bij en zal hieraan bijdragen, ook dankzij deze Kamer. Daar ben ik jullie dankbaar

voor.

In Europa dragen we daar ook aan bij, door sancties, door

munitie en door landen die wapens leveren te compenseren.

Maar er is meer nodig, dames en heren. We zagen hoe snel

de situatie penibel kan worden als de steun voor Oekraïne

opdroogt. Als Poetin wint, waar stopt hij dan? Durft u het

te zeggen? Ik niet. Ik durf wel te zeggen dat we niet naïef

moeten zijn. Dat we Europa moeten versterken heeft ook

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-15

consequenties voor eventuele uitbreiding van de Unie.

Uitbreiding moet de Unie versterken en niet verzwakken.

We zien hoe Orbán in Hongarije met zijn chantage de Unie

verzwakt en de ontwikkelingen in Georgië zijn een zorg. De

pro-Russische regeringspartij in Georgië heeft eerder deze

week voor een Poetinwet gestemd, om daarmee de democratische oppositie aan banden te leggen. Al dagenlang

protesteert de Georgische bevolking hiertegen. Ik vind dat

wij ze moeten steunen.

Georgië wil lid worden van de Europese Unie en in oktober

dit jaar zijn daar parlementsverkiezingen. Voor mij is heel

duidelijk dat een stem voor deze regering een stap verder

weg is van EU-toetreding. Zolang de regering deze Poetinwet niet intrekt, moeten de toetredingsonderhandelingen

met Georgië in de diepvries worden gegooid. We mogen

Europa niet verzwakken door een ondemocratisch land toe

te laten. Als we Europa willen versterken, kunnen we Poetin

en zijn vrienden niet belonen. Alleen een sterker Europa

houdt Nederland vrij, welvarend en veilig.

Dank u wel, voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. De laatste interruptie van de heer Paternotte.

D66De heer PaternotteD66

Ik vind dat we moeten voorkomen dat dit een debat is

waarbij de Europarlementariërs alleen tussendoor hun

verhaal houden en niet ook een keer een vraag krijgen. Ik

heb een feitelijke vraag, want het is geloof ik de bedoeling

dat we feitelijke vragen mogen stellen.

De voorzitterVoorzitter

Dat geldt voor de Europarlementariërs, ja, dus een feitelijke

vraag.

D66De heer PaternotteD66

Ja, ik heb een feitelijke vraag. De heer Azmani waarschuwt

in Brussel vaak voor het samenwerken met extreemrechts

in Europa. Hij zegt: dat zijn partijen die Europa uithollen. Ik

denk dat dat terecht is. De PVV komt bij de ID-groep in het

Europees Parlement, met partijen als Vlaams Belang en

Alternative für Deutschland. Als de heer Azmani het heeft

over extreemrechts, doelt hij dan ook op die ID-groep, dus

op de PVV en haar zusterpartijen?

De voorzitterVoorzitter

Ik vind dit geen feitelijke vraag, maar u heeft hem gesteld.

De heer AzmaniEP/VVD

Ik vind dit ook geen feitelijke vraag, voorzitter. Het is een

politieke vraag, maar dat is aan u, voorzitter. Ik heb er geen

moeite mee om de vraag te beantwoorden. Ik zie de VVD

in het Europees Parlement samenwerken met partijen die

Europa willen versterken en niet met partijen die Europa

willen verzwakken, juist in deze tijd, waarin er een oorlog

op ons continent woedt en waarin er in Oekraïne gevochten

wordt, niet alleen voor hun vrijheid en veiligheid, maar ook

voor die van ons. Ik werk vooral samen met partijen in het

Europees Parlement als het gaat om het versterken van

Europa en niet als het gaat om het verzwakken van Europa.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Dan gaan we luisteren naar de heer Kahraman

van de fractie van NSC.

NSCDe heer KahramanNSC

Voorzitter. Ik wil beginnen met een warm welkom aan de

Europarlementariërs en een speciaal warm welkom aan de

heer Dirk Gotink, onze lijsttrekker voor de Europese verkiezingen. Hij zit dit jaar nog niet naast mij in de bankjes, maar

dat zal volgend jaar zeker het geval zijn.

Voorzitter. De boodschap van de Europese vlag staat onder

druk, dus het is juist nu onze taak om bij te sturen en om

de Europese Unie te hervormen. Ik zal het maar direct zeggen: wij zijn niet een EU-sceptische partij. Wij zien namelijk

het belang van de Europese Unie op belangrijke thema's.

Nieuw Sociaal Contract is voorstander van een hervormde

Europese Unie. We moeten beperken en versterken,

beperken als er spijkers op laag water worden gezocht en

versterken op belangrijke thema's. Zoals ik aangaf: wij willen een andere Europese Unie. De Unie moet er zijn om

problemen op te lossen die landen niet zelf kunnen oplossen.

We moeten beperken wat er in de afgelopen jaren is

gebeurd, namelijk dat de soevereiniteit steeds meer is

opgeëist door de Europese Unie. We moeten beperken dat

de Green Deal heel ver ingrijpt in de klimaat- en energietransitie van Nederland. We hebben niet eens een totaalbeeld

van de consequenties en de uitvoerbaarheid. We moeten

ook de Europese arbeidsmigratie beperken en de plannen

voor de hervorming en financiering van de EU. Daarom

vraag ik nogmaals aan de minister-president: waar blijft

het rapport van Draghi?

We moeten beperken dat het sociaal beleid wordt vormgegeven vanuit de EU en dat onze financieel kwetsbare mensen moeten meebetalen aan armere Europese landen.

Natuurlijk moet Nederland een constructieve partner blijven.

Dit betekent alleen niet dat je alles wat in Brussel besloten

is, domweg moet accepteren, zeker niet als dat nadelig is

voor onze burgers. We kunnen vaker op de rem gaan staan

in het belang van Nederland. Maar dit gaat niet als ministers

de wens van de Kamer stelselmatig negeren. Denk bijvoorbeeld aan staatssecretaris Van Huffelen, die de wens van

de Kamer negeerde door in Europees verband toch in te

stemmen met de digitale identiteit. Begin deze week was

het weer raak: een meerderheid van de Kamer verzocht om

uitstel aan te vragen van de stemmingen over de pandemiewet en om anders tegen te stemmen, maar minister Dijkstra

besloot om voor te stemmen. Daarom moet de Kamer meer

betrokken worden dan nu het geval is bij nieuwe initiatieven

en mandaten voor onderhandelingen.

Voorzitter. Zoals ik aangaf, moete we Europa beperken en

versterken. We moeten de Europese samenwerking versterken op het gebied van grote uitdagingen, want dat een

goede samenwerking vruchten kan afwerpen, zien we

gelukkig na de krankzinnige inval van Rusland in Oekraïne.

In korte tijd kwam er humanitaire, politiek en financiële

steun voor Oekraïne. Deze onvoorwaardelijke steun aan

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-16

Oekraïne en aan het thema "vrede en veiligheid" moet in

de komende jaren EU-prioriteit blijven en verder geoptimaliseerd worden met gebundelde krachten, niet met een

Europees leger, zoals sommige partijen hier in de Kamer

willen, maar wel met een gezamenlijk versterking en uitbreiding van de Europese defensie-industrie. Om dit te bekostigen moet er meer geld naar het Europees Defensiefonds.

Wat ons betreft kan daarmee begonnen worden door

overgebleven gelden uit het coronaherstelfonds voor het

EDF te reserveren. Hierbij gaat het specifiek om het giftengedeelte. Hierbij de vraag aan de minister-president hoeveel

geld, dat nog gereserveerd is voor subsidies in het coronaherstelfonds, er nog uitgegeven kan worden.

Ook kijkend naar de eenheid van de Europese Unie moeten

we een en ander versterken. Onze lijsttrekker voor de

Europese verkiezingen, de heer Gotink, zei dat laatst treffend: "Als het over de rechtsstaat gaat, zit er betonrot in de

Europese Unie. Er zijn landen die nu lid zijn, maar helemaal

niet meer toegelaten zouden worden als ze nu kandidaatlid zouden zijn." Denk aan het Hongarije van Viktor Orbán.

Hij is hard op weg om het land buiten de rechtsstaat te

plaatsen."

Voorzitter. Ik sluit af. We moeten terug naar de basis. De

EU moet vanaf 10 juni worden beperkt en versterkt. Alleen

zo kunnen de grote vraagstukken op het gebied van goed

bestuur, bestaanszekerheid en vrede en veiligheid worden

opgelost.

CDADe heer BoswijkCDA

Ik hoor collega Kahraman zeggen: de EU moet versterkt en

beperkt worden. Dat lijkt een beetje in tegenspraak met

elkaar. Ik hoor de heer Kahraman ook roepen dat er allerlei

geopolitieke uitdagingen zijn. Is de heer Kahraman het met

mij eens dat opt-outs dan juist ondermijnend werken, omdat

het dan toch weer een beetje ieder voor zich gaat worden,

wat uiteindelijk toch de bijl aan de wortel van de Europese

solidariteit zet? Hoe ziet collega Kahraman dat? Enerzijds

wil hij versterken, samenwerken en een vuist maken en

anderzijds pleit hij voor opt-outs. Maar als wij opt-outs

willen, dan willen andere lidmaten natuurlijk ook opt-outs

op hun thema's. Dus hoe versterkt dat de EU?

NSCDe heer KahramanNSC

Laat ik daarop antwoorden dat dit niet iets nieuws is; optouts zijn van alle tijden. Het Verenigd Koninkrijk had meerdere opt-outs, zaken waaraan ze niet meededen in EU-verband. Voor ons is een opt-out meer een stok achter de deur.

Wij hebben gepleit voor een opt-out op migratiegebied. We

hopen dat het migratiepact gaat werken en dat de instroom

van migratie beperkt wordt in de Europese Unie. Maar we

hebben dan wel een stok achter de deur: mocht dat niet

lukken, dan willen we die opt-out gebruiken om zelf acties

te ondernemen ten aanzien van die migratiestromen.

CDADe heer BoswijkCDA

Ik vind Groot-Brittannië echt het slechtste voorbeeld dat er

is. Want uiteindelijk zijn ze, na al die uitzonderingen die ze

hadden, uit de Europese Unie gestapt onder allerlei valse

voorwendselen, met als gevolg dat ze daar ook economisch

achteruitkachelen. NSC vindt bestaanszekerheid belangrijk.

We zien dat de mensen in een aantal Oost-Europese landen,

die wél in de EU zitten, inmiddels meer in de portemonnee

overhouden dan de gemiddelde Brit. Ik denk dus dat optouts — zeker het Verenigd Koninkrijk heeft dat laten zien

— de EU niet versterken maar juist verzwakken. Ik zou dus

toch aan NSC willen vragen om niet aan cherrypicking te

gaan doen en te erkennen dat opt-outs de Europese Unie

uiteindelijk niet versterken maar ondermijnen.

NSCDe heer KahramanNSC

Ik ben het er niet mee eens. Maar inderdaad, misschien was

dat een slecht voorbeeld: laat ik dan Denemarken als voorbeeld nemen. Dat heeft een opt-out op migratie. Daar werkt

een migratiepact prima. Denemarken heeft zijn migratie

goed onder controle. Als Europa werkt, willen we gewoon

meedoen. We hebben ook gezegd: als het migratiepact

werkt, ondersteunen we dat van harte. We hopen dat de

problemen die wij niet zelf kunnen oplossen, Europees

opgelost kunnen worden. Maar mocht Europa het probleem

niet kunnen oplossen, dan behouden wij ons als optie het

recht voor om dat weer terug te nemen en het probleem

zelf op te lossen. Dat vind ik gewoon goed bestuur.

ChristenUnieDe heer CederChristenUnie

Ik heb ook dat voorstel voor een opt-out rondom migratie

gelezen. Ik snap de wens, maar cijfermatig, relatief per

persoon, vallen wij qua asielaanvragen in de middenmoot

van de Europese Unie. Dat wij dan een opt-out gaan aanvragen, waar alle andere Europese landen unaniem mee

moeten instemmen, kan de suggestie wekken dat wij onze

eigen positie enorm schaden. Want waarom zouden wij dat

moeten vragen terwijl wij in de middenmoot zitten? Is NSC

het met mij eens dat dit voorstel ook binnen de Europese

Unie onze positie kan beschadigen? Zo ja, hoe past dit in

het verhaal dat ik net gehoord heb, namelijk dat NSC van

mening is dat wij Europa ook moeten versterken? Ondermijnt u daarmee niet uw positie? Want de cijfers leiden er

niet toe dat het gerechtvaardigd is om een opt-out te vragen

als andere landen dat niet doen, omdat wij gewoon in de

middenmoot zitten.

NSCDe heer KahramanNSC

Wij noemen bewust het woord "migratie". Ik heb in mijn

spreektekst zelfs "migratie binnen de Europese Unie"

gezegd. De mensen die hier het land binnenkomen zijn niet

alleen maar vluchtelingen. Het zijn voornamelijk migranten

op het vlak van arbeid en studie. 80% is arbeidsmigratie,

grotendeels uit de Europese Unie. Als partij willen we daar

wat aan doen, zodat mensen gewoon een huis kunnen

vinden in dit land. Op dit moment kunnen we die mensen

niet huisvesten. Als u het over vluchtelingen heeft: we

hebben echt een crisis. Mensen slapen buiten in Ter Apel.

We kunnen de mensen niet huisvesten. We moeten dus

iets doen. We kunnen het niet meer aan. We zullen daar

iets moeten doen, zodat we de mensen die wel asiel krijgen,

gewoon netjes kunnen huisvesten en netjes in Nederland

kunnen laten landen.

VoltDe heer DassenVolt

Ik heb nog een vraag. Hoe versterkt deze opt-out nou de

Europese Unie?

NSCDe heer KahramanNSC

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-17

We hoeven de Europese Unie niet op elk onderwerp te

versterken. Meneer Dassen zou de sleutels van dit parlement graag aan de Europese Unie overdragen. Dat willen

wij niet. Wij willen een Europese Unie waarbij we problemen die we zelf misschien alleen niet kunnen oplossen,

gezamenlijk gaan oplossen. Ik heb ook gezegd dat ik hoop

dat de Europese Unie de migratiestromen gaat indammen

en dat dat het probleem oplost. Als dat opgelost is, zullen

wij onze opt-out niet inzetten.

VoltDe heer DassenVolt

Inderdaad, migratie moeten we volgens mij echt gezamenlijk in Europa aanpakken. Dat kunnen we niet als land alleen.

Want als je zegt dat als land alleen te willen doen, dan zeg

je eigenlijk tegen de zuidelijke landen: zoek het maar uit;

het is jullie probleem; het is niet onze zaak om ons daar

hard voor te maken. Wat is dan het signaal dat je richting

andere landen in de Europese Unie stuurt?

NSCDe heer KahramanNSC

Het enige signaal dat ik stuur, is het volgende. Zorg dat we

het probleem op Europese Unieniveau oplossen. Wordt het

niet opgelost, dan hebben we gefaald als Europese Unie.

Uiteindelijk heeft Nederland in de Grondwet staan dat wij

bepalen wie binnen onze landsgrenzen aanwezig mag zijn.

VoltDe heer DassenVolt

Ik heb nog een andere vraag. Ik heb namelijk het gevoel

dat de heer Kahraman er hier eigenlijk voor pleit dat we

allemaal dus toch weer individualistischer moeten gaan

doen. Maar hoe kijkt de heer Kahraman, als lid van een

partij die zegt voor goed bestuur te staan, nu naar de

Europese Unie en de toekomst? Hoe vindt hij dat de Europese Unie ingericht moet worden? Wat moet de verantwoordelijkheid worden van het Europees Parlement? Wat moet

de verantwoordelijkheid worden van de Europese Commissie? Wat moet de verantwoordelijkheid worden van de

Europese Raad? Hoe ziet hij nou de toekomst van de Europese Unie voor zich? Hoe zorgen we dat we die kunnen

versterken?

NSCDe heer KahramanNSC

Wij staan achter de Europese Unie. Wij willen de Europese

Unie versterken. Dat staat ook gewoon in ons verkiezingsprogramma. Dat moet alleen wel op de onderwerpen die

wij niet zelf kunnen oplossen. Dus als zaken gewoon in

Nederland opgelost kunnen worden, hoef je dat niet Europees niveau te doen. We moeten stoppen dingen vanuit

Europa te regelen die op nationaal niveau gewoon uitstekend te regelen zijn.

De voorzitterVoorzitter

U heeft nog acht seconden.

NSCDe heer KahramanNSC

Voorzitter, ik ben ook door mijn spreektekst heen. Dank u

wel.

De voorzitterVoorzitter

Hartstikke goed. Dan gaan we luisteren naar de heer

Paternotte van de fractie van D66.

D66De heer PaternotteD66

Voorzitter. Vaak staan we er niet bij stil hoe bijzonder het

eigenlijk is om in Europa te wonen. Hier hoef je niet bang

te zijn voor de staat omdat je anders bent. Hier hoef je niet

bang en voorzichtig met je mening om te gaan, maar kan

je die elke dag uitspreken tegen iedereen die haar wil horen.

Van Lissabon tot Tallinn en van Den Helder tot Nicosia is

iets heel bijzonders te vinden: allemaal kleine landen die

samen sterk en daardoor vrij zijn. Vandaag sta ik daar even

extra bij stil, want die vrijheid wordt bedreigd. Als je in

Rusland wilt zeggen wat je denkt, kan dat ertoe leiden dat

je uit het raam wordt gegooid of verdwijnt in de goelag.

Rusland heeft een soeverein, democratisch land in Europa

binnengevallen en maakt daar nog elke dag tientallen,

honderden slachtoffers. Rusland ondermijnt verkiezingen

in Europa. Die vrijheid wordt net zo goed bedreigd door

China, dat cyberaanvallen uitvoert, ook op ons ministerie

van Defensie, dat politici in Europa als Filip Dewinter

omkoopt om China's belangen te dienen en dat technologie

en financiën levert aan Rusland en Iran. Iran maakt daar

drones van, die over de hele wereld worden geëxporteerd.

Iran maakt afspraken met de Houthi's, waardoor zij de

scheepvaart in de Rode Zee kunnen aanvallen. Iran steunt

Hamas, waardoor die terreuraanvallen kan uitvoeren.

Dat is de wereld. En dan hebben we een sterk Europa nodig.

De heer Azmani uit het Europees Parlement zag het heel

scherp. Hij waarschuwde daarbij voor het samenwerken

met extreemrechts, want extreemrechtse partijen willen

volgens hem uit de EU stappen of de EU verzwakken. De

enige die daarbij gebaat zijn, zijn Rusland, China en Iran.

In feite geef je daarmee Poetin dus een heel groot cadeau.

Hij zegt dat scherp omdat hij, net als iedereen in Europa,

weet dat wie samenwerkt met extreemrechts, hetzelfde lot

treft. Want telkens gaan rechtse partijen in Europa samenwerken met radicaal-rechts. Ditmaal gaan VVD en NSC het

experiment aan. VVD en NSC normaliseren zo radicaalrechts, want de PVV is zo'n partij. Keer op keer zie je dan

dat die rechtse partijen als eerste worden opgegeten,

waardoor hun extreemrechtse vrienden nog meer groeien.

VVD en NSC hebben deze historische afslag genomen, waar

ze nog jaren aan zullen terugdenken. Vraag dat maar aan

het CDA na wat er in 2010 is gebeurd.

Voorzitter. Wat het zo pijnlijk is maakt, is dat de woordvoerders van deze twee partijen, VVD en NSC, vandaag eigenlijk

niets uit het akkoord noemen over Europa waar ze trots op

zijn en wat ze hier durven te verdedigen. Je hoort eigenlijk

een timide toon als het gaat om Oekraïne. De behoefte om

deze nieuwe coalitie te verdedigen, ontbreekt al op dag één.

Dan is de vraag wat ze terugkrijgen voor die samenwerking.

Gaan Europa en Nederland nou veiliger worden? Er is niemand die het weet, want er ontbreekt van alles. De VVD wil

een sterk Europa, en dat juicht D66 natuurlijk toe. Maar kan

er ook maar één maatregel uit dat hoofdlijnenakkoord

worden genoemd die Europa ook echt sterker of veiliger

maakt? Ik lees helemaal niets over veto's, niets over een

Europese defensiesamenwerking, meer dan wat we nu al

doen. Ik lees niets over betere Europese sancties. Er staat

helemaal niets in, geen enkel voorbeeld van hoe we Europa

inderdaad sterker maken. Er staan wel heel veel dingen in

die we niet willen. Als je Europa dus sterker wilt maken,

waarom staat er dan alleen maar in waar we in Brussel over

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-18

gaan klagen en wat we niet willen? Dit staat nog los van de

steun aan Oekraïne, want die zie ik enkel terug in woorden;

daar is geen cent voor vrijgemaakt terwijl de druk op het

front stijgt en de Russen dichter bij Charkiv komen.

Voorzitter. Hetzelfde geldt voor NSC, want de partij van

Omtzigt vond Europese financiën altijd heel belangrijk.

Omtzigt kwam in alle debatten over de Europese Centrale

Bank met eurobonds, maar in het hele akkoord is niets terug

te vinden over hoe we omgaan met dit belangrijke onderwerp. Partijen komen niet verder dan het statement dat de

afdracht omlaag moet, en dat is een zinloze missie. Maar

de vraag is wat we gaan doen met het Meerjarig Financieel

Kader, met de begrotingsregels en met de euro. Er is niemand die het weet, ook de woordvoerders niet.

Voorzitter. In tijden van oorlog op ons continent moet je

niet je hoofd in het zand steken. Dan werk je samen, zodat

we veiliger worden.

NSCDe heer KahramanNSC

Ik kan het niet laten. De heer Paternotte daagt me uit met

de opmerking dat de woordvoerders het niet weten, en

noem maar op. Dan denk ik: dan moet ik toch naar de

interruptiemicrofoon. Ik zit na te denken over de vraag wat

de heer Paternotte nou wil met zijn betoog over wat hij niet

heeft gelezen in het hoofdlijnenakkoord. Volgens mij zijn

we gewoon heel duidelijk. Wij staan achter de Europese

Unie. U mag mij als lid van Nieuw Sociaal Contract op alles

bevragen. Wij staan achter de Unie. In mijn spreektekst heb

ik gezegd dat we de Europese Unie zelfs op een aantal

onderwerpen, vrede en veiligheid, willen versterken. Wij

stellen daarvoor in onze begroting ook 2% beschikbaar. De

afgelopen kabinetten hebben dat niet gedaan. Wij zeggen

dat we het zelfs in een wet gaan vastleggen. Daar staan we

ook achter als de vier partijen die dit hoofdlijnenakkoord

hebben gesloten. Wat verwacht de heer Paternotte nog

meer? Het is toch duidelijk wat we met de Europese Unie

willen?

D66De heer PaternotteD66

We staan voor de Europese Unie, oftewel: we staan ervoor

dat die bestaat. Dat is wat je dan leest. Er is één A4'tje over

internationaal beleid in Europa, één A4'tje, en daarop lees

ik echt helemaal niets over hoe we Europa sterker gaan

maken. We hebben een enorm dreigende situatie in de

wereld. Het aantal democratieën neemt af. We zien continu

de ondermijning. We zien de cyberaanvallen. We zien de

fysieke aanval van Rusland. We zien dat Iran steun geeft

aan terreur. Wat heb je dan nodig? Een sterker Europa dat

sancties met tanden kan neerzetten, dat een veel sterkere

Europese defensie bouwt. Daarover staat er helemaal niets

in. Er staat wel in dat we in Brussel nog een keer gaan

proberen om uitzonderingen op regels voor landbouw en

stikstof te krijgen. Er staat dat we nog eens een keer gaan

proberen om een opt-out te krijgen en dat we nog eens een

keer gaan vragen: kan onze bijdrage niet een beetje omlaag?

Er staat alleen maar wat we niet gaan doen. Ik vind het

prachtig dat NSC zegt: we willen een sterk Europa. Ik vind

het prachtig dat de heer Van Campen zegt: we willen een

sterk Europa. Dat wil ik ook. Maar dan had je gehoopt dat

er in het akkoord iets te vinden was over wat Europa sterker

maakt.

NSCDe heer KahramanNSC

Heb ik nog een interruptie, voorzitter?

De voorzitterVoorzitter

Ja.

NSCDe heer KahramanNSC

Ik begrijp het oprecht niet. Het is een hoofdlijnenakkoord.

Ik ben al blij dat er één hoofdstuk is over de Europese Unie.

Het is een hoofdlijn. We willen dus ook niet alles al vastleggen. De heer Klaver gaf het al aan: we willen als Kamer ook

de richting kunnen bepalen die we de komende vier jaar

op willen gaan. Dus ik zeg tegen de heer Paternotte: wees

blij. Hij kan straks gewoon meesturen. Niet alles is dichtgetimmerd. Over de onderwerpen die wij het belangrijkst

vinden, vrede en veiligheid, hebben we er gewoon in staan:

2% is het minimum dat we daaraan willen besteden. Wij

zijn inderdaad niet voor een Europees leger. Wij willen geen

Europees leger. Wij willen een sterk Nederlands leger dat

een bijdrage levert aan de NAVO en aan de Europese Unie.

Dat staat gewoon duidelijk in het stuk.

D66De heer PaternotteD66

Het vorige kabinet heeft Nederland op die 2% gezet. Dat

hebben we vorig jaar voor het eerst gehaald. En dat is maar

goed ook. Wij steunen die wet waarin staat dat dat gehaald

moet worden ook. Maar dat is natuurlijk geen steun voor

Oekraïne, hè. Tenminste, ik mag hopen dat u niet van plan

bent om de steun aan Oekraïne daar nog eens van af te

gaan halen, want dan halen we die 2% niet. Daarom is het

zo belangrijk dat het ook wettelijk wordt vastgelegd.

BBBDe heer TuinmanBBB

Die steun voor Oekraïne is ontzettend belangrijk. We hebben

ook in de Europese Unie voor die munitie … Dat is wat

Oekraïne nu het meest nodig heeft. Als je niet kunt schieten,

dan kun je jezelf ook niet verdedigen. Juist voor die munitie

heeft de Europese Unie een ASAP-faciliteit opgezet. Die zou

een miljoen granaten opleveren. We hebben er 300.000 tot

400.000. Nu loopt er een Tsjechisch initiatief. Die munitie

is schaars in de wereld en wordt duurder en duurder. De

vraag is dus wat de heer Paternotte vindt van de passage

uit het hoofdlijnenakkoord waarin staat dat we de defensieindustrie gaan versterken, niet alleen in Europa maar ook

in Nederland, want ook in Nederland moeten we uiteindelijk

de schop in de grond gaan steken.

D66De heer PaternotteD66

Ja, zeker moeten we dat, maar dat gaat toch helemaal niks

opleveren als we dat allemaal weer op eigen houtje gaan

doen? We geven in Europa veel meer geld uit aan defensie

dan Rusland, maar wat levert dat ons op? Dat we weten

dat we ons gigantisch veel zorgen moeten maken als de

Amerikanen zich terugtrekken. Dat komt doordat we in

Europa 178 verschillende wapensystemen hebben die heel

vaak niet eens goed kunnen samenwerken. In Oekraïne was

er een commandant in de Donbas die Finse granaten kreeg

geleverd voor Italiaanse mortieren van hetzelfde kaliber.

De heer Tuinman zou zeggen dat dat fantastisch in elkaar

zou moeten passen, maar ze hebben ze daar met een slijptol

allemaal moeten bijslijpen om te zorgen dat ze er überhaupt

in pasten. We hebben een Europese defensie-industrie

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-19

nodig. Wat we niet nodig hebben, is dat we hier in Nederland allemaal borden ophangen met oranje geschilderde

onderzeeërs, waarbij wij zeggen dat wij daarmee onze eigen

onderzeeërs hebben; sommige zouden "duikboten" zeggen.

Nee, dat moet je Europees gaan opbouwen, met veel meer

gezamenlijke inkoop. Dat moet je laten aansluiten op die

wapensystemen. Maar over die Europese defensie staat

niets in het akkoord.

BBBDe heer TuinmanBBB

De heer Paternotte maakt er nu weer een schertsvertoning

van met oranje onderzeeboten en dat soort zaken, maar

het is mij echt, echt ernst. De hoeveelheid aan artilleriegranaten … U kunt elk rapport … U heeft ze waarschijnlijk

allemaal gelezen. Ik stel ook voor dat we 155 millimetergranaten gaan maken. Dat doet namelijk twee dingen. Weet u

wat dat doet? Enerzijds brengt dat de prijs van granaten

naar beneden. Ten tweede gaat de totale hoeveelheid

omhoog. Volgens mij zijn dat twee argumenten die prima

in het betoog van de heer Paternotte passen. Daarom denk

ik dat de heer Paternotte prima uit de voeten kan met de

paragraaf waarin staat dat we moeten investeren in de

Europese defensie-industrie en dat we onszelf als Nederland

geen wildcard kunnen geven en niet kunnen denken dat

we dat op ideologische gronden vandaag maar even niet

doen.

D66De heer PaternotteD66

Inderdaad moeten we investeren in de Europese defensieindustrie, maar als dan je enige verhaal over de Europese

financiën is dat je geld wil terughalen, is er dus geen extra

geld om te investeren in die Europese defensie-industrie.

We weten dat de enige manier waarop je die van de grond

krijgt, is door Europese landen te helpen met cofinanciering

om te zorgen dat je dat Europees gaat opbouwen en dat

niet elk land zijn eigen granatenfabriek gaat neerzetten.

Samen inkopen, samen produceren; dát is de manier

waarop we met het geld dat we hebben — dat is meer dan

wat Rusland uitgeeft aan defensie — ook onze eigen veiligheid kunnen gaan waarborgen. Als ik de heer Van Dijk,

omdat hij minder aan Europa wil bijdragen en omdat die

begroting blijkbaar omlaag moet, dan vraag waarvan we

dat dan moeten betalen — met minder landbouwsubsidies

of in de innovatie? — dan is het antwoord dat dit een

hoofdlijnenakkoord is en dat er nog een regeerakkoord

komt. Dan moeten we dat dan maar zien. Het gaat om 1,6

miljard euro van onze bijdrage aan Europa.

De voorzitterVoorzitter

Prima.

D66De heer PaternotteD66

Ik denk dus dat het glashelder is: je kan niet zeggen dat je

voor een sterk Europa bent als je geen enkel voorbeeld kan

noemen van iets wat je doet voor een sterk Europa.

Voorzitter. Ik zou de premier het volgende willen vragen,

want dat sluit hierbij aan. Wat gaan we eraan doen dat de

Europese landen een lappendeken van 178 wapensystemen

hebben die vaak totaal niet op elkaar aansluiten en dat we

cruciale capaciteiten missen om zelf als Europa ons eigen

continent te verdedigen, terwijl Donald Trump misschien

gekozen wordt? Is de premier bereid om in te zetten op een

Europees akkoord met pensioenfondsen en verzekeraars,

zodat we wél gaan investeren in een Europese wapenindustrie?

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel.

D66De heer PaternotteD66

Voorzitter. We hebben een sterk Europa nodig en de ideeën

zullen vanuit de Tweede Kamer moeten komen.

De voorzitterVoorzitter

Daar zien we naar uit. Mevrouw Rafaela, eveneens van D66.

Mevrouw RafaelaEP/D66

Voorzitter. Nooit meer oorlog; dat is de presumptie waar

het Europese project ooit van uitging. Wie had dus ooit

gedacht dat mijn generatie een oorlog van dichtbij zou

meekrijgen? Het is een signaal dat het Europese project en

het voortbestaan hiervan niet gegarandeerd zijn. We zullen

keihard moeten blijven knokken voor een verenigd en veilig

Europa. De geopolitieke situatie is niet te onderschatten.

Europa heeft zich anders te verhouden tot economische

grootmachten die niet alleen monopoly op een bord spelen

maar ook in de wereld en die steeds meer landen aan hun

kant krijgen, voor een groot deel met geld, propaganda en

grote investeringen. Dat is een kant waar wij als progressieve democraten niet willen staan. Een verenigd Europa

gaat nu aan de slag, met nieuwe economische relaties,

handelsakkoorden en met een nieuwe, gelijkwaardige

manier van investeren in ontwikkelingslanden. Het werkt

aan de economische onafhankelijkheid. Want een sterk

Europa kan het zich niet permitteren afhankelijk te blijven

van landen die de mensenrechten aan hun laars lappen.

Een verenigd Europa spreekt zich dan ook uit als landen

zich niet houden aan de internationale mensenrechten.

Wellicht heb ik inmiddels een van mijn grootste teleurstellingen als politica meegemaakt: een internationale

gemeenschap die erbij staat en ernaar kijkt, die er niet in

slaagt om landen tot de orde te roepen als deze faliekant

lak hebben aan mensenrechten, die er niet in slaagt om

ontheemde Palestijnse mensen, vrouwen en kinderen, een

eigen staat te geven, die er niet in slaagt om met één mond

te praten.

Ik begon zonet over een generatie die zich niet had kunnen

indenken een oorlog van dichtbij mee te maken. Dat is een

generatie die ook niet begrijpt dat we niet leren van de

geschiedenis en die niet begrijpt waarom een volk als de

Palestijnen niet vrij is, zoals wij dat zijn. Als wij in Europa

geloofwaardig willen blijven, moeten we hier eerst zelf naar

handelen en ons eigen morele kompas goed afstemmen.

Laten we naar die confronterende spiegel gaan. Het Europese project heeft honderden miljoenen mensen stabiliteit,

zekerheid en perspectief gegeven. De afgelopen jaren heeft

Europa bewezen dat het het minimumloon kan verhogen,

de genderloonkloof tussen mannen en vrouwen kan aanpakken, bedrijven verantwoordelijk houdt voor hun praktijken, zich verzet tegen dwangarbeid en de privacy van

inwoners beschermt vanwege toenemende technologische

ontwikkelingen. Het zijn maar een paar voorbeelden van

hoe effectief de Europese Unie is geweest om onze zekerheid en ons bestaan te beschermen.

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-20

Er is een grote dreiging die het werk van de Europese Unie

in gevaar brengt, die onze rechtsstaat uitdaagt en misschien

al doet wankelen. Of het nou gaat over het recht op abortus,

het recht om een kind op te voeden als stel van het gelijke

geslacht of het vinden van een veilige plek in Europa als

vluchteling. Er zijn antirechtsstatelijke, ultraconservatieve,

extreemrechtse bewegingen die zich niet alleen beperken

tot hun vrijheid van meningsuiting en de EU van binnenuit

uithollen. Ze vallen vrouwen lastig bij abortusklinieken. Ze

verspreiden de racistische omvolkingstheorie in zowel het

Europees Parlement als de nationale parlementen. Ze verspreiden haat richting transgenders en mensen met een

migratieachtergrond. Zij zijn het echte gevaar dat we al die

jaren hebben onderschat. Ze hebben kunnen bouwen en

groeien, mensen kunnen beïnvloeden en kunnen infiltreren

in onze democratische instituties. Het grootste gevaar voor

het Europese project is dat wij extreemrechts gaan normaliseren. Hier moeten de komende verkiezingen over gaan:

hoe de progressieve alliantie zichzelf kritisch een spiegel

voorhoudt en de echte oplossingen heeft voor de zorgen

van mensen, want die hebben wij, en een afspiegeling is

van de maatschappij. Dat moet op zo'n manier dat we

geloofwaardig zijn. Laten we dus niet vervallen in

geschreeuw, maar laten we aan de slag gaan als echte

volksvertegenwoordigers met het dienen van het volk.

Dank u, voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Dan gaan we luisteren naar de heer Tuinman

van de fractie van BBB.

BBBDe heer TuinmanBBB

Voorzitter. Het was een korte nacht en een vroege ochtend.

Toch sta ik hier hoopvol en met trots. Ik ben trots op onze

BBB-lijsttrekker Sander Smit, die hier vandaag is.

Voorzitter. Vandaag gaat het over de Staat van de Europese

Unie. De Unie nadert de grenzen van wat zij aankan.

Eigenlijk kan de Unie wel een beetje BBB gebruiken, met

sterke buitengrenzen, met ruimte voor bedrijven en voor

burgers die zich geen nummertje voelen. Dat moet snel,

want er staat voor ons veel op het spel. Ongebreidelde

asielimmigratie drukt op onze huizenmarkt en maakt straten

onveilig. Onverantwoord ECB-opkoopbeleid en torenhoge

Zuid-Europese schulden drukken op de houdbaarheid van

de euro. Europees landbouwbeleid beloont verouderde

Franse wijnboeren en bestraft innovaties bij de Nederlandse

melkveehouders en pulsvisserij. En waarom toch? Ik wil

dat toch aan de premier vragen. Keer op keer vangt

Nederland bot. Door Brussel zitten we, soms letterlijk, diep

in de penarie. Dat is de Staat van de EU anno 2024.

Voorzitter. Nederland is in de EU nettobetaler. Wij zijn de

grootste van de kleine lidstaten de kleinste van de grote

lidstaten. Deze doorslaggevende positie geeft ons macht

aan de onderhandelingstafel. Echter, Nederland zit vaak

liever in de kopgroep van lidstaten die beweegt richting

een federatie, een transferunie. We maken onderzeebootdealtjes met de Fransen. We trekken op met de Spanjaarden

om de fiscale discipline zo ver om zeep te helpen dat we

uiteindelijk weer in een eurocrisis rommelen. We kiezen

vaak misschien wel de verkeerde vrienden, en zijn dan

verbaasd als daar Europees beleid uitrolt dat de Nederlandse burger opzadelt met Brusselse oekazes. Dat zijn

dwangwetten waar wij zelf onze handen vuil aan hebben

gemaakt: minder stikstof, meer natuur, minder boeren, een

digitale euro en een Europese identiteit. Er is geen burger

die dit echt begrijpt.

Wat volgt is de retoriek van solidariteit. De EU wil altijd

meer budget, eigenlijk nooit minder. Nederland hielp mee

aan een leningenpakket van 807 miljard euro om Italië en

Griekenland uit de schulden te helpen. Nederland stond

vooraan in de rij om de natuurherstelwet erdoorheen te

loodsen. Nederland maakte de fout Turkije in 1999 kandidaat-lidmaatschap te geven en dat land vervolgens 25 jaar

in de wachtkamer te zetten. Ik wil dan toch aan de minister

vragen: wat voor vertrouwen gaven we daarmee aan

nieuwe kandidaat-lidstaten zoals Bosnië en Servië? Onlangs

gaf Servië aan sterkere banden met China te zoeken, terwijl

er een groeiplan van 6 miljard ligt voor de regio van de

Westelijke Balkan. Drie maanden terug hebben we daar

akkoord voor gegeven. Ook hebben we 20,9 miljard euro

geïnvesteerd in pretoetredingsbudgetten voor die regio.

Mijn vraag is dan simpel: gaan we misschien te snel met

ons uitbreidingsbeleid?

Voorzitter. Het roer moet daarom om. Het moment daarvoor

komt snel, met de Europese verkiezingen in het vooruitzicht.

Een van onze speerpunten zie je ook in het akkoord staan:

plattelandsontwikkeling en verbinding van die regio's. Het

duurt wellicht nog maar kort tot er een nieuw kabinet is,

maar wat doet de minister-president om deze punten in

Brussel hard te maken binnen de Europese Raad?

Voorzitter. Ik wil afsluiten met een persoonlijke noot over

de Staat van de Europese Unie. Alles wordt naar mijn

gevoel opgegeten door grote concepten zonder ziel. We

hebben te maken met een Europa waar niemand meer echt

invloed op lijkt te hebben. We moeten weer terug naar de

basis: lokaal, kwaliteit, oog voor elkaar, oog voor wie we

als Nederlanders zijn. Mensen willen weer invloed hebben

op hun eigen omgeving. Ze willen het gevoel hebben dat

ze gezien worden: gewoon lokale problemen met elkaar

samen oplossen. De overheid moet lokale initiatieven

steunen. Geef ook het vertrouwen terug aan die voeten in

de grond, the boots in the ground, en stop met bureaucratie

en geëmmer over regels. Want het gaat over plezier, bouwen, ondernemen en samen winnen. Dat is het Nederland

waar ik in wil leven.

De voorzitterVoorzitter

Heel goed. Een vraag ... Nee, de volgende spreker is de heer

Boswijk. O, nee, hij gaat een interruptie plegen. Sorry, het

was even onduidelijk.

CDADe heer BoswijkCDA

Een schijnbeweging, voorzitter. Ik ben toch een beetje

negatief verrast door dit wat negatieve verhaal, door de

BBB-visie op de Europese Unie. Ik heb het hoofdlijnenakkoord gelezen, zoals heel Nederland, en dus ook de landbouwparagraaf. Die laatste heeft natuurlijk mijn extra interesse. Ik lees daarin een hele boodschappenlijst die bijvoorbeeld gaat over het herijken van Natura 2000-gebieden.

Daarvoor moeten we naar Europa. Ook voor de derogatie

moeten we terug naar Europa. Zo zijn er nog heel veel

lijstjes en eisen richting Europa met betrekking tot waterkwaliteit, luchtkwaliteit en noem maar op. Is de heer Tuinman het dan niet met mij eens dat we onze onderhande-

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-21

lingspositie door negativiteit heel erg ondermijnen als we

Europa op al die terreinen nodig hebben? Ik denk dat het

goed is als we af en toe stevig en kritisch zijn richting

Europa. Maar als we dat alles voor elkaar willen krijgen,

ondermijnen we onze positie dan niet, als we ons uit andere

dossiers willen terugtrekken door middel van opt-outs? Wat

voor signaal geven we af richting de Zuid-Europese landen

die heel erg veel last hebben van migratie? Wat zullen die

denken? Dat zal zijn: ja, lekker, Nederland trekt daar zijn

handen vanaf, maar vraagt aan de andere kant wel onze

hulp als het gaat om meer ruimte op het vlak van derogatie,

stikstof en noem maar op. Hoe gaat dat samen?

Sterker nog, Europa is wel een beetje klaar met die uitzonderingspositie die wij lange tijd gehad hebben. Mijn zorg

is een beetje dat, als dit opgeschreven is en we dit gaan

doen, het huidige beleid gewoon doorgaat en er over twee,

drie jaar een grote teleurstelling ontstaat. BBB en andere

partijen hebben gezegd: we gaan het regelen in Europa.

Maar als over twee, drie jaar blijkt dat dat niet zo is, zijn

boeren maar ook anderen nog dieper een fuik in gezwommen en staan zij er nog slechter voor. Bent u dat met mij

eens? Als dat "terugonderhandelen" niet lukt, bent u het

met mij eens dat we dan een nog groter probleem hebben?

BBBDe heer TuinmanBBB

Jazeker. De heer Boswijk draagt een goed punt aan. Dat is

precies waar je staatsmensen, staatslieden voor nodig hebt.

Kijk naar de historie van Nederlandse staatslieden. Er zit

hier een minister-president. Ik ben niet altijd even enthousiast over u geweest, maar ik heb de laatste keer toch een

veer ergens in gestoken. Laat ik het netjes zeggen.

(Hilariteit)

BBBDe heer TuinmanBBB

In uw handen gestoken. Ik heb dat toen ook duidelijk uitgelegd. Juist die leverage … Nu ben ik van mijn à propos.

CDADe heer BoswijkCDA

Dit brengt het sg-NAVO-lidmaatschap wel in gevaar, denk

ik. Dit ondermijnt de positie.

(Hilariteit)

De voorzitterVoorzitter

Daar gaat die carrière.

BBBDe heer TuinmanBBB

Wiens carrière eigenlijk, voorzitter? De heer Boswijk brengt

een terecht punt op. Het is altijd een kwestie van geven en

nemen. Dat ben ik helemaal met u eens. De afgelopen zes

maanden heb ik hier veel geleerd. Een van de dingen die

ik heb geleerd, is dat wij als Nederlanders goed zijn maar

ook heel graag koploper willen zijn. Laten wij de koploper

zijn in Europa die de Europese Unie binnen Europa terugbrengt tot de kern, een economische motor die in balans

is. Laten we uitlegbaar maken hoe de gelden die we uitgeven — dat gaat echt over honderden miljarden — uiteindelijk terechtkomen. Het gaat erom dat de Nederlandse burger

daar profijt van heeft. Dan geloof ik best dat de Nederlandse

burger ook bereid is om op andere vlakken wat toe te geven.

Want je merkt namelijk, je voelt, waar je de Europese Unie

voor nodig hebt.

De voorzitterVoorzitter

Een laatste interruptie van de heer Ceder.

ChristenUnieDe heer CederChristenUnie

In het akkoord staat dat er heel veel "terugonderhandeld"

gaat worden, of in ieder geval dat het gesprek gevoerd gaat

worden met Europa, terwijl we weten dat dat vrij lastig is.

BBBDe heer TuinmanBBB

Hiermee legt u mij eigenlijk woorden in de mond. Ik heb

geleerd dat je dat moet weerleggen, dus dat ga ik nu ook

doen. Er zitten een aantal stapjes in. De eerste stap die u

aangeeft, is dat we een bepaalde kant opgaan en dat we

terug willen onderhandelen. Toen ik heel klein was, heb ik

geleerd dat je, als je uitschiet met je pen of je potlood, weg

moet gummen wat je niet meer wilt. Ik vind wel dat we de

afgelopen jaren op een aantal vlakken doorgeschoten zijn.

Dat staat goed in het akkoord beschreven. Dat moet je dus

weggummen.

Dan het tweede punt. U zegt: we trekken hieraan en we zijn

hier profiteur. We zijn ook een nettobetaler. Dan is er op

een aantal andere vlakken wel wat leverage, vind ik. Dan

kun je daadwerkelijk wat zaken terugvragen.

Uw derde punt gaat over wat er gebeurt over twee, drie

jaar. Mijn punt is: ik sta hier met hoop, ik sta hier meer trots,

ik sta hier met lef. Ik zie hier drie andere partijen die hier

ook met hoop, lef en trots zitten. Gaat u ons alsjeblieft

beoordelen over een jaar of twee, en bekijk dan in hoeverre

we al die doelstellingen hebben behaald.

De voorzitterVoorzitter

Prima. Dan gaan we luisteren naar de volgende spreker, de

heer Boswijk van de fractie van het CDA. U bent door uw

interrupties heen, meneer Ceder. En ik denk dat de heer

Tuinman van mening is dat hij uw vraag wel beantwoord

heeft. De heer Boswijk.

CDADe heer BoswijkCDA

Voorzitter. Het was een bijzonder moment toen Hans August

Lücker in 1953 in een van de eerste vergaderingen van de

christendemocratische groep in de Verenigde Raad van de

Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal zijn Franse

collega René Charpentier voor het eerst ontmoette. Lücker

was een katholieke CSU-politicus uit Duitsland en Charpentier was een Franse boer die in de Tweede Wereldoorlog

gemarteld was in Dachau, waarbij zijn beide benen waren

verbrijzeld. Daardoor liep hij op krukken. Lücker wist dat

en was als Duitser dan ook erg nerveus voor de eerste

ontmoeting. Maar Charpentier kwam met een uitgestoken

hand op hem af en zei: "Jij bent August Lücker. Ik heb veel

over je gehoord en ik wil graag jouw vriend zijn." Toen

Lücker iets van zijn verlegenheid kenbaar maakte, zei

Charpentier: zit er maar niet mee, ik heb het toch overleefd?

Dat was het begin van hun vriendschap.

Voorzitter. Dat is het doel van de Europese gemeenschap.

Dat was het toen, en dat is het vandaag de dag nog steeds:

een gemeenschappelijke liefde voor en verlangen naar

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-22

vrede, vrijheid, gerechtigheid en menselijke waardigheid.

De Europese Unie is een gemeenschap van lotsverbondenheid, waarin landen die elkaar eeuwenlang de hersenen

insloegen uiteindelijk elkaars vrienden zijn geworden. Maar

deze Europese gemeenschap is tegelijkertijd hard werken.

Zoals Caroline de Gruyter in haar boek "Beter wordt het

niet" schrijft: de Europese samenwerking is steeds twee

stappen vooruit en één stap terug. Maar steeds als we een

grote crisis hebben, weten we weer tot een oplossing te

komen. Tegelijkertijd mag de EU geen project zijn waarin

we van crisis naar crisis hobbelen. Ook — nee, juist — van

Nederlandse politici mag visie worden verwacht. Europa

is te belangrijk om alleen maar over te laten aan Draghi,

Letta of Macron. Er zijn verschillende smaken mogelijk. Als

ik kijk naar het hoofdlijnenakkoord dat vannacht gepubliceerd is, zie ik vooral een visie op Europa waarin Europa

vooral minder moet gaan doen en Nederland zich wat

bangig achter de dijken terugtrekt, terwijl deze tijd, als we

naar Oekraïne en Georgië kijken, toch iets heel anders van

ons vraagt. Andere partijen zien de lidstaten het liefst zo

snel mogelijk opgaan in één verenigd Europa, waarbij de

burger vooral een Europese burger wordt.

Voorzitter. Gelukkig is er nog een andere weg mogelijk,

namelijk een sterke en veelkleurige Europese Unie, die

ruimte laat aan lidstaten om eigen regio's, culturen en tradities te beschermen, maar die stevig samenwerkt om de

Europese defensie op orde te brengen, groene industriepolitiek te bevorderen en meer grip te krijgen op migratie en

de bewaking van de Europese buitengrenzen. Twee denklijnen wil ik de minister-president en de minister van Buitenlandse Zaken voorhouden, en hun reactie daarop vragen.

Het Verdrag van Maastricht kent drie pijlers. De eerste pijler

is stevig uitgewerkt in verschillende gemeenschappen binnen de Unie, maar de tweede pijler, een gemeenschappelijk

buitenland- en veiligheidsbeleid, is nog maar beperkt uitgewerkt. Is het niet de grootste opdracht van deze Unie om

de tweede pijler stevig uit te werken, samen met de lidstaten? Ik denk dan bijvoorbeeld aan het ontwikkelen en consolideren van de democratie en rechtsstaat in lidstaten van

de Unie. Als de EU een gemeenschap van waarden is,

moeten die waarden ook worden verankerd in de lidstaten.

Het tweede. In 2018 heeft de WRR een rapport gepubliceerd

waarin hij mogelijkheden schetst en aanbeveelt om in de

EU meer in te zetten op de mogelijkheden van variatie. Al

snel werd er gekeken naar kopgroepen, verschillende

snelheden of opt-outs, maar er zijn veel meer variaties

mogelijk in de wijze waarop lidstaten samenwerken binnen

de Unie of daarbuiten. Heeft dat rapport wel voldoende

aandacht gekregen, of zouden we het er opnieuw bij moeten

pakken?

Voorzitter. Het CDA legt ook graag zijn eigen ideeën over

de EU op tafel. Onze lijsttrekker Tom Berendsen zal dat zo

wat uitgebreider doen dan ik, maar ik geef een aantal

speerpunten alvast mee.

Eén. Een Europa dat beschermt en zorgt voor een Europese

Defensiecommissaris is wat ons betreft al een concrete

uitwerking van de tweede pijler van het Verdrag van

Maastricht. Deze Defensiecommissaris moet de defensieindustrie in Europa op orde brengen, zodat de EU zichzelf

kan beschermen.

Twee. Een meer autonoom en zelfvoorzienend Europa kan

zorgen voor meer grip op energie, voedsel, medicijnen en

grondstoffen. Groene industriepolitiek zal een van de

kernpunten van de Europese Unie moeten zijn. De vraag is

dan ook welke sleuteltechnologieën wij belangrijk vinden

om in Europa zelf te ontwikkelen.

Drie. Een Europa dat rechtvaardig en duurzaam is, verbetert

ook zijn kapitaalmarktunie. We kunnen nog grote stappen

zetten in het verbeteren van het rendement op spaargeld

en pensioenen. De kapitaalverstrekking aan bedrijven,

vooral aan het mkb, kan stukken beter.

Vier. Europa is een samenraapsel van sterke regio's en moet

er dus voor zorgen dat er goede en snelle treinverbindingen

tussen die regio's zijn. Denk dan aan de Nedersaksenlijn,

het spoor tussen Zwolle, Twente en Münster, en de Lelylijn.

Of denk heel simpelweg aan de verbinding richting Berlijn,

die we al een paar keer hebben moeten gebruiken, waarbij

we soms niet eens aankwamen. Ik zie collega Van Campen

ook kijken. Soms duurde dat heel lang. Dat kan ook gezellig

zijn, maar het zou toch mooier zijn als het gewoon een

volwaardig alternatief is voor de auto of het vliegverkeer.

Voorzitter. Ten slotte wil ik beide bewindspersonen bijzonder bedanken voor de opstelling in de afgelopen jaren

richting Oekraïne. We zien elkaar vanavond nog; dan ga ik

er uitgebreider op in. Ik hoop dat het nieuwe kabinet het

blijft doen en dat die lijn wordt doorgetrokken. Het nieuwe

kabinet heeft het goede voorbeeld in ieder geval gezien,

dus laat het daar ook gebruik van maken.

Dank u wel.

De voorzitterVoorzitter

Heel goed, dank u wel. Hij werd reeds aangekondigd: de

heer Berendsen van het CDA. Ik ga uit van een schorsing

voor de lunch na de eerste termijn van de Kamer.

De heer BerendsenEP/CDA

Dank u wel, voorzitter. Het is allereerst bijzonder eervol om

hier als Europarlementariër te mogen zijn en te mogen

genieten van de luxe van vier minuten spreektijd in plaats

van de minuut of anderhalve minuut die wij in het Europees

Parlement krijgen.

Dit debat doet ertoe. Europa doet ertoe. Er is namelijk nogal

wat aan de hand in de wereld. Goede samenwerking met

de landen om ons heen is cruciaal om onze veiligheid, onze

welvaart en onze manier van leven te kunnen blijven

beschermen. Niemand heeft de Staat van de Europese Unie

in de afgelopen jaren zo treffend beschreven als voormalig

secretaris-generaal van de NAVO Jaap de Hoop Scheffer.

Hij stelde dat Europa na de val van de muur een strandstoeltje en een glas wijn heeft gepakt en achterover is gaan

leunen om te kijken hoe Amerika onze veiligheid is gaan

waarborgen, Rusland ons van energie is gaan voorzien en

China onze spullen is gaan maken. Wij zijn veel te afhankelijk geworden van andere delen van de wereld en die

afhankelijkheid wordt als wapen tegen ons gebruikt. Het

maakt ons kwetsbaar. Het is oorlog op ons continent, maar

we kunnen zonder de Amerikanen de veiligheid van onze

eigen inwoners al niet waarborgen, laat staan dat we als

Europese Unie in staat zijn om de Oekraïners voldoende te

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-23

steunen, die niet alleen vechten voor hun veiligheid, maar

ook voor die van ons. We hebben gezien hoe Rusland onze

afhankelijkheid van gas als wapen tegen ons gebruikte.

Onze veiligheidsdiensten waarschuwen al jaren voor het

risico van spionage, sabotage en economische afhankelijkheid door de groeiende Chinese invloed in onze kritieke

infrastructuur. In onze eigen Rotterdamse haven is bijna

75% van de containerterminalcapaciteit in handen van

bedrijven uit China en Hongkong. We noemen onze havens

de poort naar Europa, maar we hebben de sleutels uit

handen gegeven aan China. Kortom, onze bestaanszekerheid en onze veiligheid staan op een veel grotere wijze

onder druk dan veel mensen soms beseffen.

Maar samen met de landen om ons heen kunnen we dit

aan. De Europese samenwerking heeft de afgelopen

decennia sterk bijgedragen aan de vrede en welvaart op

ons continent en in ons land. Zoals de heer Boswijk net al

treffend schetste, zijn we daarbij van ver gekomen. Om dit

ook in de komende decennia te kunnen blijven doen, moet

de Europese Unie snel geopolitiek volwassen worden. Dat

betekent in de eerste plaats dat we onze veiligheid zelf

moeten kunnen garanderen. Dat vraagt om verregaande

samenwerking op het gebied van defensie en om versterking van de Europese defensie-industrie. Geopolitiek volwassen worden betekent ook de controle terugkrijgen over

onze gemeenschappelijke buitengrenzen. Het Asiel- en

Migratiepact is een goede eerste stap, maar het werk is nog

lang niet af. Geopolitiek volwassen worden betekent ook

het stimuleren van schone technologieën, een sterke energie-infrastructuur en een groene en strategische industriepolitiek waarmee wij veel meer zelf op een duurzame

manier gaan produceren, wat we hard nodig hebben in

onze economie van de toekomst.

Voorzitter. Het CDA heeft zorgen over de Staat van de

Europese Unie. Er ligt een grote opdracht voor ons. Tegelijkertijd zijn we ook vooral hoopvol. We zijn hoopvol over

een Europese Unie die in het verleden meer grote crises

heeft doorstaan en daar steevast sterker uit is gekomen.

We zijn hoopvol over ons vermogen om de uitdagingen die

ik zojuist heb genoemd samen het hoofd te kunnen bieden.

Het CDA gelooft in een Europese Unie waarin we op een

fatsoenlijke manier samenwerken waar dat moet en elkaar

de ruimte geven waar nodig.

Als ik de informatierol van de Europarlementariërs zo ver

mag oprekken dat ik ook nog een advies mag geven aan

het komende kabinet: sluit je niet op achter de dijken, zit

aan tafel in de Europese Unie, draai mee aan de knoppen

om richting te geven, zwaai niet met opt-outs, maar neem

verantwoordelijkheid aan die tafel waaraan we oplossingen

zoeken voor gezamenlijke uitdagingen.

Dank u wel.

De voorzitterVoorzitter

U bedankt. Dan gaan we luisteren naar mevrouw Teunissen

van de fractie van de Partij voor de Dieren.

PvdDMevrouw TeunissenPvdD

Voorzitter, dank u wel. Volgens de Duitse filosoof en historicus Philipp Blom leven we in een kanteltijd. Het kan de

ene of de andere kant op vallen. Of het eindigt in catastrofe

met uit de hand gelopen klimaatverandering, nieuwe pandemieën, oorlogen om toegang tot natuurlijke hulpbronnen

en uitholling van democratieën of we gaan een andere kant

op, maar kantelen, dat doet het, dat staat vast. Je kunt de

kop in het zand steken, wat steeds meer partijen doen, maar

het is ook mogelijk een nieuw verhaal te creëren. Het fundament daarvan, zo verwacht Blom, zal zijn dat we mensen

niet meer zien als individuen die losstaan van hun omgeving

maar juist de verbinding zoeken. Helaas, we zien dat de

analyse van Philipp Blom tot nu toe klopt en dat het ook in

ons eigen land ernstig de verkeerde kant op kantelt. Dat is

beangstigend. Geen enkel structureel probleem, de klimaatcrisis, de uitputting van de aarde en de toename van conflicten, wordt opgelost en de schuld wordt gelegd bij de

meest kwetsbare mensen. Nadat de zondebokpolitiek

jarenlang is gegroeid, wordt het nu verankerd in beleid.

Ook in andere Europese landen staat de rechtsstaat ernstig

onder druk. Een tekenend voorbeeld zijn de vergaande

beperkingen die in verschillende landen worden opgelegd

aan vreedzame demonstraties waarbij het beleid van Israël

in Gaza centraal staat. Zelfs autoriteiten maken zich schuldig

aan discriminatoire en stigmatiserende teksten. Het recht

op vreedzaam protest is beschermd volgens het internationaal recht. Hoe kijkt het kabinet aan tegen de kwetsbaarheid

van een demonstratierecht en hoe kijkt het zelf terug op de

eigen inspanningen om het demonstratierecht te beschermen? Graag een reflectie.

Mensenrechten beschermen betekent ook dat Europa zijn

tanden moet laten zien om de onschuldige burgers in Gaza

te beschermen. Hulporganisaties roepen in alle talen dat

ze nog nooit eerder in zo'n extreme situatie hebben gewerkt.

De aanval op Rafah is begonnen. Een half miljoen mensen

moet de stad verlaten en er vallen bommen. De rode lijn

die de premier zelf heeft benoemd, is ruimschoots overschreden. Het is schandalig dat de premier een woordenspel

maakt van die rode lijn en Israël de hand boven het hoofd

blijft houden. Daarvoor hebben we ook een sterke EU nodig.

De EU veroordeelt de aanvallen nu wel, maar Netanyahu

legt de kritiek volledig naast zich neer. Dat is heel duidelijk.

De Europese Unie kan de druk opvoeren door handelssancties. Ik roep het kabinet dan ook op om daar onmiddellijk

mee aan de slag te gaan in Europa. Neem een leidende rol

aan. Voer de druk op Israël op om zijn verplichtingen na te

komen. Kom zelf de internationale verplichtingen na.

Voorkom genocide.

Naast dat radicaal-rechtse partijen Europese samenwerking

willen verzwakken, wil Poetin Europa ook bewust verzwakken over de ruggen van de Oekraïners. De oorlog in Oekra-

ïne maakt duidelijk dat het belangrijk is dat de landen die

de democratie en de rechtsstaat hoog in het vaandel hebben, elkaar steunen. De financiële en militaire hulp aan

Oekraïne en de solidariteit met de Oekraïense vluchtelingen

moeten dan ook ten volle worden voortgezet. Welke

mogelijkheden ziet het kabinet op dit moment om sancties

tegen Rusland aan te scherpen?

Voorzitter. In het hoofdlijnenakkoord staat dat de nieuwe

coalitiepartijen geen nationale koppen willen op Europees

beleid. Dat is wederom het afbreken van de bescherming

van kwetsbare waarden, temeer omdat het Europese klimaat- en natuurbeleid uitgehold wordt. Willen we de

razendsnelle achteruitgang van natuur en klimaat nog

stoppen, dan moet er juist aanvullend beleid komen. Waar

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-24

de EU nog de laatste strohalm leek te zijn waaraan we ons

vastklampen om nog iets van de natuur te beschermen,

wordt de natuur razendsnel ondergeschikt gemaakt aan de

economische belangen van de grote vervuilers, waaronder

de agro-industrie. We zagen keihard aan de tak waar we op

zitten.

Voorzitter. De klimaatcrisis, de uitholling van de democratie,

de uitbuiting van mens en dier — zoals de historicus en

filosoof Philipp Blom aangeeft, is een nieuw verhaal

mogelijk. Daar is echter een radicale koerswijziging voor

nodig, één van lef, verbinding en compassie. Dat is harder

nodig dan ooit.

Dank u wel.

industrie, dreigt in het nieuwe kabinet het landbouwbeleid

te gaan bepalen. In ons land zijn nu al te weinig insecten

om alle planten te bestuiven. Het nieuwe kabinet steekt

haar kop in het zand en wil daar niets aan doen. Megastallen

mogen openblijven, Schiphol mag doorgroeien en we gaan

met z'n allen gewoon weer 130 rijden op de snelweg. Onze

Noordzee wordt gedegradeerd tot visserijakker, waar gevist

mag worden met de allerschadelijkste visserijmethoden.

Dit is een totale uitputting van onze natuur en leefomgeving

voor kortzichtig economisch gewin over de ruggen van

mensen, dieren, natuur, milieu en klimaat. Is dit nu werkelijk

het land dat we willen achterlaten voor onze kinderen? Is

dit het Europa dat we willen achterlaten voor toekomstige

generaties? De maatregelen liggen klaar om onze leefomgeving te beschermen en om onze planeet leefbaar te

houden voor mens en dier. Het is letterlijk van levensbelang

dat we nu doorpakken.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Dan gaan we luisteren naar mevrouw Hazekamp

van de Europese fractie van de Partij voor de Dieren.

Dank u wel.

Mevrouw HazekampEP/PvdD

Dank u wel, voorzitter. Ik wil vandaag stilstaan bij de ecologische staat van de Unie. 81% van de Europese natuur is

in slechte staat. Oceanen worden omgeploegd en leeggevist

voor economisch gewin, zelfs tot in de beschermde zeegebieden. Jaarlijks houdt de Europese vee-industrie zo'n 8,5

miljard dieren opgesloten in kooien en in megastallen, met

desastreuze gevolgen voor de natuur, voor het klimaat,

voor dierenwelzijn en ook voor onze gezondheid. Heel even

leek, na de vorige Europese verkiezingen, zelfs in Brussel

het besef door te dringen dat mensen en dieren niet kunnen

overleven zonder een leefbare aarde. De Green Deal werd

gepresenteerd. Een klein aantal plannen uit de Green Deal

konden we succesvol over de streep trekken, maar veel van

de beloofde acties voor dieren, natuur en milieu zijn uitgesteld of afgezwakt. Europa zwicht voor de druk van de agroindustrie, pesticidefabrikanten zoals Bayer Monsanto en

grootvervuilers zoals Shell.

Ik noem een paar voorbeelden. De natuurherstelwet, die

zo hard nodig is om onze beschadigde natuur te herstellen,

lijkt nu niet door te gaan door toedoen van Nederland. Als

Nederland de natuurherstelwet niet steunt, torpedeert het

een natuurherstelplan voor een groot deel van het Europese

continent. Wegen de nationale economische kortetermijnbelangen daar echt tegenop? Zeker niet. Ook de pesticidereductiewet is geschrapt. Elke dag wordt er 1 miljoen kilo

landbouwgif verkocht in de Europese Unie, gif dat terechtkomt op onze voeding en in ons milieu, gif dat hele nare

ziektes veroorzaakt zoals de ziekte van Parkinson of kanker.

Boeren en hun buren lopen daartoe het grootste risico. Ik

vind het dan ook werkelijk schandalig dat partijen die zeggen op te komen voor de leefbaarheid op het platteland,

een wet hebben gesaboteerd die dit gifgebruik zou verminderen. Het in de handel houden van gevaarlijk landbouwgif

is enkel in het belang van grote multinationals, die jaarlijks

tientallen miljarden verdienen aan hun giftige verkoop.

Voorzitter. De beloofde wetgeving voor dieren, natuur en

milieu staat de komende verkiezingen op het spel. De agroindustrie en gifreuzen dreigen het Europese landbouw- en

milieubeleid volledig naar hun hand te zetten. Hetzelfde

dreigt nu ook hier in Nederland te gebeuren. Een politieke

partij die is opgericht door en voor de Europese agro-

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Dan gaan we luisteren naar de heer Baudet van

de fractie van Forum voor Democratie.

FVDDe heer BaudetFVD

Er is sprake van geestesziekte wanneer de realiteit structureel wordt miskend en deze miskenning vervolgens leidt

tot schadelijk gedrag. Genderdysforie is om die reden bijvoorbeeld een geestesziekte; die wordt immers gekenmerkt

door miskenning van de biologische realiteit van de mens,

van een man of van een vrouw, en dit vertaalt zich in het

plegen van ernstige gewelddaden tegen het eigen lichaam

in het nastreven van een ziekelijke illusie. De schade die

mensen die lijden aan genderdysforie bij zichzelf aanrichten,

kan vaak nooit meer worden hersteld. Ze veroordelen

zichzelf tot een leven lang lijden. Eenmaal over de ziekelijke

aandoening heen gegroeid, zoals in veel gevallen gebeurt,

hebben ze dan ook dikwijls afschuwelijke spijt. Tragisch.

Het is terecht dat de DSM, het handboek over mentale

aandoeningen, genderdysforie als ziekte onderkent.

Zo zijn er meer geestesziekten. Ook politieke of maatschappelijke geestesziekten bestaan. Oikofobie is er zo een: een

ziekelijke afkeer van het eigene, een onwil of onvermogen

om op te komen voor de eigen belangen, de eigen natie,

de eigen geschiedenis en identiteit, vaak gecombineerd

met een groot, alomvattend schuldcomplex en de masochistische dwangbehoefte om de nationale identiteit, economie

en cultuur te verzwakken, uit te hollen, te bespotten en stuk

te maken. We zien de tragische gevolgen van deze oikofobie, die wijd verspreid is onder Europese elites, bijvoorbeeld

in de misvorming van onze steden door de misdadige

bouwsels van moderne architecten, in de atonale verschrikkingen die eigentijdse componisten de wereld in slingeren

en in tal van ander zelfdestructief beleid, zoals massaimmigratie, excuses voor ons verleden en de woeker van

de groeneschuldreligie, die onze industrie en welvaart

beëindigt en ons landschap vernietigt met weerzinwekkende

windmolens.

Maar, voorzitter, eurofilie past helaas ook in deze categorie.

Dat is ook een soort geestesziekte. Want terwijl de eurofiel

denkt dat hij Europa versterkt, vernietigt hij juist ons fantastische, onbeschrijfelijk mooie continent. De eurofiel lijdt

aan een verstoord beeld van de realiteit en handelt op basis

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-25

van die misconceptie zodanig dat hij ernstige schade toebrengt aan hetgeen hij juist wil versterken en verstevigen.

Deze eurofilie — heel wat leiderschap in Europa lijdt eraan

— zorgt ervoor dat Europa zichzelf, zijn bedrijven, zijn economieën en het leven van zijn burgers ernstige en vaak

onherstelbare schade toebrengt door continue daden van

zelfdestructie. Neem de euro. De eurofiel denkt dat we

daardoor rijker worden, terwijl deze eenheidsmunt ons in

werkelijkheid oneindige inflatie, verdamping van onze

pensioengelden, onbetaalbare huizenprijzen en verzwakking

van onze concurrentiepositie oplevert. De open grenzen.

De eurofiel denkt dat diversity onze strength is, terwijl de

massa-immigratie en de omvolking die deze tot gevolg

heeft vanzelfsprekend ons continent dodelijk verzwakken.

Minder dan tien jaar geleden, in 2008, hadden de eurozone

en de Verenigde Staten nog een gelijkwaardig bruto binnenlands product. Nu bedraagt de kloof tussen het bbp van de

EU en de VS 80%. Europeanen zijn gemiddeld maar liefst

30% armer dan Amerikanen en de groeikloof wordt alleen

maar groter. De EU heeft namelijk dertien sanctiepakketten

tegen Rusland uitgevaardigd, zogenaamd in naam van

Europese waarden, zogenaamd om de oorlog te stoppen

en Rusland op de knieën te krijgen. Maar het verstoorde

werkelijkheidsbeeld van de eurofiel wreekt zich ook hier,

want het IMF meldde in april nog dat de Russische economie dit jaar met 3,2% zal groeien, sneller dan de economie

van alle andere geavanceerde landen die we als vergelijkingsmateriaal kunnen gebruiken. Westerse bedrijven

hebben ruim 100 miljard dollar verloren door zich terug te

trekken uit Rusland. De activa van deze veelal Europese

bedrijven zijn met enorm verlies verkocht aan Russische

bedrijven, die daarmee een enorme welvaartsgroei hebben

kunnen realiseren tijdens een van de grootste kapitaaloverdrachten ooit. Shell heeft bijvoorbeeld zijn bezittingen aan

Gazprom verkocht. De verliezen van Danone, in maart

aangekondigd, bedragen meer dan 1,3 miljard. Nu bereidt

de EU-Commissie zich voor om de economische zelfmoord

nog verder te voltooien door de Russische tegoeden te

willen gaan stelen die bevroren zijn bij Europese banken.

Niet alleen zal dit het vertrouwen in het Europese banksysteem en in de euro vernietigen, het zal ook leiden tot Russische vergeldingsmaatregelen op spectaculaire schaal.

Vergeet niet dat er nog 300 miljard aan Europese tegoeden

in Rusland op banken staan. Die zullen ongetwijfeld in

beslag worden genomen als represaille.

De voorzitterVoorzitter

U bent door uw tijd heen.

FVDDe heer BaudetFVD

Achter onze rug blijven de Amerikanen natuurlijk gewoon

handel drijven met Rusland, terwijl Europa de klappen

opvangt. Opnieuw zien we het vertekende wereldbeeld van

de eurofiel. Het is hoog tijd dat wij daar een einde aan

maken door op 6 juni massaal op Forum voor Democratie

te stemmen.

De voorzitterVoorzitter

De heer Diederik van Dijk van de SGP.

SGPDe heer Diederik van DijkSGP

Dank u wel, voorzitter. "De Europese Unie staat op een

kruispunt van wegen." Met die uitspraak opende in 2001

de verklaring van Laken over de toekomst van Europa en

ook nu zijn er weer belangrijke keuzes te maken. Er zijn

kandidaat-lidstaten, grensoverschrijdende problemen en

het is een verkiezingsjaar. De SGP kiest voor een bescheiden

Unie, een focus op de kerntaken en ruimte voor verschillen.

Ik loop dit langs aan de hand van klimaat en landbouw,

medische ethiek en gender, en migratie.

Voorzitter. Klimaat is bij uitstek grensoverschrijdend en de

EU kan daarbij een rol spelen. Maar werk daarbij vooral

aan goede samenwerking en pak knelpunten in de uitvoering aan voordat je de ambities verhoogt. Wat de SGP

betreft is het tijd voor handen uit de mouwen en een

nuchter klimaatbeleid. Dat betekent bijvoorbeeld geen

hogere reductiepercentages of eerder klimaatneutraal zijn,

als het elektriciteitsnet het niet kan dragen. Laat subsidiariteit een serieuze weging zijn, niet een dode letter. Klimaat

en duurzaamheid komen bij veel andere onderwerpen kijken. Het is al snel een reden voor meer regelgeving tegen

alle subsidiariteitsbezwaren in. In dit kader maken we ons

zorgen over regelgeving rond landbouw, natuurherstel en

bodemkwaliteit. Die zorg geldt meerdere wetgevingstrajecten. Zet de regering zich in om de natuurherstelwet en de

richtlijn bodemkwaliteit definitief van tafel te halen?

Voorzitter. De SGP maakt zich zorgen over teksten die raken

aan de zorg, medische ethiek en gender in de Staat van de

Europese Unie. Niet ieder progressief idee kan zomaar tot

fundamenteel recht verheven worden. Er is helemaal niks

conservatiefs aan het opkomen voor de bescherming van

het ongeboren leven. Het doden van menselijk leven als

mensenrecht, dát is niet van deze tijd, althans, niet zolang

we een beschaving willen vormen. Ook is er niks mis met

pleidooien voor het gezin of met het koesteren van het

klassieke huwelijk tussen een man en een vrouw. Binnen

de EU wordt hierover verschillend gedacht, net als in deze

Kamer. Het minste wat je kan doen, is toch wel om daar

respect voor te hebben en niet iedere lidstaat in een progressief-seculiere mal te dwingen. Laat ook hier de EU juist

in verscheidenheid verenigd blijven. Onlangs was de Finse

parlementariër Päivi Räsänen in Nederland te gast. Alle

rechtszaken tegen haar bewijzen toch wel de krimpende

ruimte in Europa voor de klassieke christelijke opvattingen.

Voorzitter. De inkt van de handtekeningen onder het

migratiepact is opgedroogd. Nu wordt er gewerkt aan de

uitwerking daarvan, zodat de nieuwe migratieregels over

tweeënhalf jaar echt van kracht worden. Om migratie beter

te reguleren, zullen we ons binnen Europa ook steviger op

moeten stellen en voortdurend aandacht moeten vragen

voor onze uitzonderlijke demografische situatie. De Kamer

nam eerder een SGP-motie aan die de regering verzoekt

om zich in te zetten voor het meewegen van de bevolkingsdichtheid bij de verdeling van asielzoekers. Kan de ministerpresident toezeggen dat Nederland hierop inzet bij de uitwerking van de EU-verordening voor crisissituaties?

Voorzitter. Volgens mij kan ik stellen dat iedereen in deze

zaal van het politieke spel houdt. Onze minister-president

speelt al wekenlang stratego met het oog op zijn toekomstige functie bij de NAVO. Maar met het oog op de Europese

verkiezingen heb ik hier een SGP-kwartetspel, dat ik via de

bode heel graag wil overhandigen aan de bewindspersonen

in vak K. Ik maak er meteen twee voor de prijs van één van.

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-26

Ik heb er ook een voor de andere minister, alsjeblieft. Ik

dacht: demissionaire bewindslieden houden natuurlijk een

hoop tijd over omdat ze niet geacht worden nieuw beleid

uit te zetten, dus zo'n kwartetspel kan dan een heel leerzaam

en aangenaam tijdverdrijf zijn. Overigens kan ik dit kwartet

iedereen aanbevelen. Beter kun je je niet voorbereiden op

de Europese verkiezingen. Het is voor iedereen verkrijgbaar

op onze fractiekamer en voor de mensen thuis via sgp.nl.

De voorzitterVoorzitter

Zullen we gewoon weer inhoudelijk verdergaan en er geen

Sterreclame van maken?

SGPDe heer Diederik van DijkSGP

Volgende keer neem ik voor de voorzitter mens-erger-jeniet mee. Tot zover Zendtijd Politieke Partijen. Ik dank u

hartelijk.

De voorzitterVoorzitter

De beide bewindspersonen zeggen "dank je wel", dus die

heeft u gelukkig gemaakt. Dan gaan we luisteren naar de

heer Ruissen, eveneens van de SGP. We zijn benieuwd of

hij ook productplacement gaat toepassen.

De heer RuissenEP/SGP

Dank u wel, voorzitter. Tegen al diegenen die ook vandaag

weer pleiten voor een sterke Europese Unie zou ik willen

zeggen dat we volgens mij vooral behoefte hebben aan een

dienend Europa, een Europa dat zich concentreert op zijn

kerntaken en dat tegelijkertijd inziet dat veel problemen

zich niet uniform, centraal vanuit Brussel laten oplossen,

eenvoudigweg omdat Europa daarvoor te divers is. Die

kerntaken zijn: het zorgen voor een goed functionerende

interne markt, het veiligstellen van de voedselproductie,

het aanpakken van grensoverschrijdende milieuvervuiling,

criminaliteit en mensenhandel, het bewaken van de

gemeenschappelijke buitengrenzen, het binnen de kaders

van de NAVO versterken van de defensie, maar ook, zeker,

het geven van een gezamenlijk antwoord op geopolitieke

uitdagingen.

Ik denk concreet aan China, dat overduidelijk een strategie

volgt van verdeel en heers. Europa moet hier echt meer

ruggengraat tonen. Europa moet ervoor zorgen dat de vitale

infrastructuur niet in handen van China komt, moet veel

actiever optreden tegen Chinese inmenging in de academische wereld en op sociale media, en moet onze afhankelijkheid van China verminderen door veel zuiniger te zijn op

onze eigen industrie.

Voorzitter. Ondertussen blijkt de machtshonger van Brussel

nagenoeg onverzadigbaar te zijn. In plaats van te vragen

hoe men dienstbaar kan zijn aan de burgers en de lidstaten

draait het toch vaak om de vraag: hoe kunnen we nou alles

zo veel mogelijk centraal vanuit Brussel regelen? Het subsidiariteitsbeginsel is in mijn beleving een leeg begrip

geworden. Denk aan de pogingen om een zorgunie in het

leven te roepen en een Europese sociale pijler. Als ik dat

op mij af zie komen, denk ik: Brussel, hou je bij je leest;

beperk je tot je kerntaken.

Te grote bemoeizucht zien we overal. Kijk naar het voorstel

voor een richtlijn over bodemkwaliteit. Waarom zou Brussel

zich daarmee moeten bemoeien? Bodems steken, anders

dan water en lucht, immers niet de grens over. Dat kun je

dus prima nationaal regelen. Daar heb je Europa niet voor

nodig. Of kijk naar de Europese aanbestedingsregels,

waaraan ook de jeugdzorg en de Wmo moeten voldoen. Ik

stel voor dat we ons in Brussel gezamenlijk sterk gaan

maken voor een vrijstelling voor deze sectoren.

Dan de pogingen om een EU-ouderschapscertificaat in het

leven te roepen. Dat is een regelrechte inmenging van

Brussel in het familierecht, terwijl dat toch echt een

bevoegdheid is van de lidstaten. Deze bevoegdheden

overhevelen naar Brussel lost geen problemen op. Het

wordt de hoogste tijd om het subsidiariteitsbeginsel weer

de plek te geven die het verdient om zo van de EU weer

een dienende Unie te maken.

Voorzitter. Ik heb tot slot nog drie concrete verzoeken die

in mijn beleving wel problemen oplossen. Eén. Help ons

om de beschermingsstatus van de wolf te verlagen. Het

Europees Parlement is om en de Commissie ook, nu de

Raad nog. Twee. Houd voet bij stuk rond de natuurherstelwet. Deze wet zorgt echt voor een stikstofcrisis 2.0. Daarom:

geef niet op en blijf bij een duidelijke tegenstem. Drie. Help

ons om organisaties zoals Samidoun, die banden hebben

met terroristische organisaties in het Midden-Oosten, op

de Europese lijst van terroristische organisaties te krijgen.

De gevaren van het moslimextremisme in de EU vragen

om leiderschap en daarmee om een krachtig optreden.

Dank u wel.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Dan de heer Ceder van de fractie van de

ChristenUnie.

ChristenUnieDe heer CederChristenUnie

Voorzitter. Het gaat meer dan ooit over de Europese Unie,

die vaak wordt verpakt in het inmiddels quasischeldwoord

"Brussel". Brussel bemoeit zich te veel, Brussel bepaalt te

veel, Brussel kost te veel en Brussel levert ons niet genoeg

op. De mannen en vrouwen op straat zullen herkennen dat

gesprekken over de Europese Unie vaak beginnen of in

ieder geval eindigen met dit soort uitspraken. Aan dat

cynisme over de Europese Unie doen sommige partijen

graag mee, in ieder geval op de onderwerpen waarbij dat

goed uitkomt.

Voorzitter. Ik verzet mij daartegen. Ik vind de Europese Unie

allesbehalve perfect en ik vind ook niet dat die alles zou

moeten overnemen, maar het goede dat er is, is het waard

om te koesteren. Die stellige overtuiging haal ik ook uit mijn

eigen christelijke traditie. Het zijn juist christelijke denkers

en bestuurders geweest die aan de basis hebben gestaan

van de EU. Ik doel op grote namen uit de Europese

geschiedenis, zoals Robert Schuman, Konrad Adenauer en

Alcide De Gasperi. Zij stonden allen bekend om hun verzetsdaden tijdens de Tweede Wereldoorlog en hebben de moed

vastgehouden om een hele nieuwe afslag te nemen op ons

continent. Er moest een einde komen aan de eeuw van

oorlog. In plaats daarvan moest men blijvend gaan

samenwerken, zo was de gedachte, omdat ze geloofden

dat alle mensen op aarde schepselen van God zijn en omdat

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-27

we de ander over de landsgrenzen niet als vijand moeten

zien maar als medemens.

FVDDe heer BaudetFVD

Welke verzetsdaden heeft Robert Schuman volgens de

spreker zoal gepleegd of ondernomen?

ChristenUnieDe heer CederChristenUnie

Ik struikelde daarover, want ik weet dat Robert Schuman

een bestuurder is geweest en niet per se een verzetsheld.

Dat stond er, maar ik struikelde daarover. Het is in ieder

geval iemand geweest die na de ontwikkelingen van de

Tweede Wereldoorlog het lef had om te zeggen: we moeten

voorwaarts kijken en de samenwerking centraal laten staan.

Ik denk dat dat iets is wat we vandaag mogen koesteren,

juist omdat we hier staan na decennia van vrede. Helaas

staat er nu wel iets op het spel. We zien dat aan de grenzen

van Oekraïne. In tegenstelling tot wat de heer Baudet net

heeft aangegeven over de EU, denk ik dat we dankbaar

moeten zijn en dat we het goede moeten koesteren.

FVDDe heer BaudetFVD

De heer Ceder noemde net een aantal namen, waaronder

Robert Schuman, van mensen die bekendstaan om hun

verzetsdaden in de Tweede Wereldoorlog. Of heb ik dat

verkeerd gehoord? Dat zei hij toch, of niet?

ChristenUnieDe heer CederChristenUnie

Ik noemde een rijtje namen van mensen die juist ook na de

Tweede Wereldoorlog gezegd hebben: wij moeten stappen

voorwaarts zetten. Maar ik ben het met de heer Baudet eens

dat hij niet een verzetsheld is.

FVDDe heer BaudetFVD

Is de heer Ceder zich er bijvoorbeeld ook van bewust dat

bij uitstek Robert Schuman een steunpilaar van Pétain was,

de machtsgreep van Pétain in het Franse parlement steunde

en de deal met de nazi's en het regime van Pétain steunde?

Is hij zich daarvan bewust?

ChristenUnieDe heer CederChristenUnie

Ik ga graag met meneer Baudet tijdens een kop koffie in

gesprek over verschillende handelingen en daden rond en

tijdens de Tweede Wereldoorlog, maar ik wil het wel hebben

over het punt dat ik heb gemaakt ...

FVDDe heer BaudetFVD

Waarom is dit nou belangrijk, hè? Waarom is dit nou

belangrijk?

De voorzitterVoorzitter

De heer Ceder maakt nog even zijn antwoord af, denk ik.

gezegd: wij moeten samenwerken. Dat is uiteindelijk ook

de basis geweest voor de Europese Unie. Dat is een waarde

die ik koester. Daarmee zeg ik niet dat de Europese Unie

een allesomvattend orgaan zou moeten zijn. Dat vindt u

niet, en volgens mij kent u de standpunten van de Christen-

Unie daarover ook. Maar dat is wel een punt dat wij goed

vinden. Daarover verschillen we met de heer Baudet van

mening. Dat is ook een waarde die wij vandaag willen uitlichten.

FVDDe heer BaudetFVD

Want waarom is het nou belangrijk, hè? Waarom is het nou

belangrijk om daadwerkelijk met een historische blik naar

de ware, feitelijke oorsprong van de EU te kijken en niet

alleen naar de mythologie en de propaganda die daarna is

gemaakt? Omdat de antidemocratische wortels van de EU

het wezen van de EU blootleggen. Dus de EU hult zich in

een mantel van democratie, maar het grondidee van een

overkoepelend bestuurlijk orgaan was juist — dat geldt dus

voor alle grondleggers van de EU — om de nationale

democratie in te perken. De oorsprong van de Europese

gedachte is dus antidemocratisch en niet prodemocratisch.

Daarom is het zogeheten democratisch deficit van de EU

ook niet een weeffout van de EU, nee, het is de essentie

daarvan. Het is het hele idee van de EU om nationale

democratieën te kortwieken, te overvleugelen. De grondleggers van die Europese Unie, Jean Monnet, Robert Schuman

enzovoorts, waren ten diepste antidemocraten. Daarom

wilden ze dit. Daarom is het toch heel belangrijk om dit

soort dingen even te weten, en om niet mee te gaan in de

retoriek van: allemaal verzetshelden, vrede. Daar heeft het

helemaal niets mee te maken. Dat is later bedacht om het

te verkopen en om het te contrasteren, want "vrede" was

de term van de communisten. De Komintern had internationale vredesconferenties, en toen dacht de EU: "Weet je

wat wij moeten doen? Wij moeten dat woord ook gaan

gebruiken, want dat is gewoon een aantrekkelijk propagandawoord." Dus toen gingen ze het ook maar over vrede

hebben. Dat is nooit het idee geweest. Het ging erom de

oorlogsindustrie te centraliseren, om een oorlog tegen de

Sovjet-Unie mogelijk te maken. De NAVO was de militaire

tak en de EGKS de economische tak. De oprichters daarvan

waren ten diepste antidemocraten.

ChristenUnieDe heer CederChristenUnie

Dan is het ze niet gelukt, gelet op het feit dat u hier een

interruptie kunt plegen in een vrij en democratisch land,

decennia na de Tweede Wereldoorlog. Het gaat om het

gedachtegoed dat wij moeten samenwerken, zonder dat

het een eenheidsworst wordt; dat zeg ik ook later in mijn

betoog. Wij moeten op dit continent samenwerken. Dat is

de enige randvoorwaarde om als waardengemeenschap

ervoor te zorgen dat wij op een continent kunnen leven met

de afwezigheid van oorlog en met het behoud van vrede.

Het feit dat u deze interruptie hier kunt plegen, toont aan

dat wat u net allemaal zei niet klopt. Maar nogmaals, ik

drink graag een kop koffie met u. Dan kunnen we het hebben over de geschiedenis rond en na de Tweede Wereldoorlog.

ChristenUnieDe heer CederChristenUnie

Ja, voorzitter. De heer Baudet probeert nu ... Het punt dat

ik probeer te maken is het volgende. De vraag na de Tweede

Wereldoorlog was: hoe gaan we nu verder met dit continent? Toen zijn er een aantal mensen opgestaan die hebben

De voorzitterVoorzitter

U continueert.

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-28

ChristenUnieDe heer CederChristenUnie

Voorzitter. Die samenwerking van de Europese Unie ging

over economie, over veiligheid en over vrijheid. Ik heb soms

de indruk dat we nu denken dat dat alles is waar de EU voor

was bedoeld. Maar vanaf het begin was de Europese Unie

ook meer dan dat. Het was een waardengemeenschap. Een

continent dat gezamenlijk uitspreekt dat het bepaalde

principes hoog wil houden in z'n samenlevingen: de principes van gelijkwaardigheid, vrijheid en betrokkenheid op

elkaar. Dat is ook de Europese Unie die ik graag in 2024 zie.

Ik koester die niet alleen omdat het economisch interessant

is om onze afzetmarkt te vergroten en zo veel mogelijk

economische groei na te jagen. Nee, ik koester die omdat

ik geloof dat dit instituut helpt om een continent te blijven

van vrede, vrijheid en barmhartigheid, juist ook voor de

vele minderheden in Europa. Economie is belangrijk, maar

de EU is zo veel meer dan dat.

Voorzitter. Europa als waardegemeenschap staat echter

wel onder druk, aan de ene kant door partijen die het wel

degelijk slechts als economische markt willen gebruiken,

en aan de andere kant door partijen die nauwelijks werk

willen maken van onze eigen waarden en die van al die

minderheden graag een seculiere eenheidsworst willen

maken. Dat gaat voorbij samenwerking. Dat laatste zie ik

bijvoorbeeld op het gebied van godsdienstvrijheid. In verschillende Europese landen zie ik steeds meer controverse

rond het simpelweg uiten van geloofsovertuigingen. Ernstiger nog vind ik dat ik steeds minder verontwaardiging hoor

over de vele vervolgingen van gelovigen buiten Europa.

Daarom helpt het wat mij betreft niet dat Europa bijvoorbeeld zo treuzelt bij het aanstellen van een nieuwe gezant

voor godsdienstvrijheid. Die gezant was er juist om dit

cruciale onderwerp vanuit de EU hoog op de internationale

agenda te houden. De EU mompelde en treuzelde om een

opvolger te benoemen. Nu er een nieuwe Europese Commissie komt, is het nog maar de vraag wat er met de gezant

gebeurt. Daarmee dreigen we miljoenen vervolgde christenen en andere gelovigen in de steek te laten. Voor hen telt

namelijk elke dag, voor leven en dood. Ik kom daarom ook

met een motie om alles in het werk te stellen om juist die

benoeming, iets wat we vanuit Europa kunnen regelen,

veilig te stellen.

Voorzitter. Wij zijn een partij met een christelijke visie. Dat

is ook de visie die Europa heeft opgebouwd. Dat betekent

dat samenwerking belangrijk is, maar dat je ook belangrijke

grenzen moet hebben en de soevereiniteit moet laten waar

die thuishoort. Het is een visie die duidelijk stelt waar

Europa wel, en waar het niet over moet gaan. De visie is

voor samenwerking waar nodig, maar met respect voor

autonomie en verschil tussen landen en culturen. Het

Europa van die waarden wil ik graag verdedigen, maar ook

verbeteren.

Dank u wel, voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Dan gaan we luisteren naar mevrouw Haga

van de Europese fractie van de ChristenUnie.

Mevrouw HagaEP/ChristenUnie

Dank u. Ik vind het mooi om hier een keer te staan. Wat me

als eerste opviel, is dat het hier zo kaal is wat betreft de

vlaggen. In het Europees Parlement zijn we heel veel meer

vlaggen gewend, dus ik heb mijn eigen Friese vlag maar

meegenomen. Ik dacht: dan is in ieder geval iets van de

diversiteit van Europa hier.

Over Friesland gesproken: afgelopen zondag was ik bij een

antisemitismemanifestatie. Nu woon ik in Dokkum, dus het

was ook niet zo wonderlijk dat ik daar makkelijk bij kon zijn.

Maar waar het mij om gaat en waar ik het over wil hebben,

is de uitspraak die opperrabbijn Jacobs daar deed. Hij zei:

"Haat. Het begint bij joden, slaat over naar christenen en

verslindt uiteindelijk alles. De overgrote meerderheid doet

niets. Daar moeten we tegen in opstand komen. Mensen

moeten zich uitspreken." Wat hij bedoelde is: als er onrust

is in de samenleving, dan is het heel makkelijk om een

zondebok, één groep, aan te wijzen en daar je focus op te

leggen, maar dat is niet wat we moeten doen.

Daarom maak ik me zo heel veel zorgen over extreemrechts

in Europa. Ik noem Orbán in Hongarije. Wat hij doet, is

namelijk onder het mom van de joods-christelijke traditie

xenofobische taal uiten en de rechterlijke macht, de media

en de democratie in Hongarije uithollen. En wat zien we?

Wilders, de leider van de grootste partij in Nederland, is

hoofdspreker op het congres van Orbán. Wat hebben we

gezien tijdens dat congres? Xenofobische en racistische

taal. Dat is wel degelijk extreemrechts. Want extreemrechts

is dat je de nationale identiteit vergroot door middel van

racistische taal. Dat zagen we daar. Daar is helemaal niets

christelijks aan. Christelijk is dat je de naaste liefhebt als

jezelf. Dat hebben we daar niet gezien.

Maar aan de andere kant zien we de extreemprogressiefliberalen, die onder het mom van inclusie een sterk antireligieus sentiment tentoonspreiden, en een fanatisme over

gender en seksualiteit waardoor je gewoon niet eens meer

een redelijk gesprek kunt voeren. Eigenlijk hebben die

extremen, of we het nou over links of rechts hebben, hetzelfde motto. Ze delen iets. Dat is het motto: we laten de

ander vrij — zolang die maar is of denkt zoals wij. Dat is

geen vrijheid en dat is niet de vrijheid waar de ChristenUnie

voor staat. De ChristenUnie staat voor geloofsvrijheid. Je

mag geloven, ook als dat wat anders is dan wat jij gelooft.

Die vrijheid hebben we in dit land en dat moeten we koesteren. Maar dankzij de progressief-liberalen heeft het jaren

geduurd voordat de EU-gezant voor godsdienstvrijheid zijn

taak kon gaan vervullen. Ze hielden het tegen. Voor mij is

dit een speerpunt. Als ik straks verkozen word, ga ik hier

als eerste mee aan de slag. Ik vind dat alle politici zouden

moeten strijden voor vrijheid. Want vrijheid, zoals we

opperrabbijn Jacobs in Dokkum hoorden zeggen, is kiezen

voor liefde en niet voor haat. Maar dat moeten wij als politici doen. Daarom heb ik een aantal vragen. De eerste vraag

is aan de SGP. Gaat de SGP …

De voorzitterVoorzitter

Nee, nee, nee. U moet geen vragen stellen aan de Kamerleden.

Mevrouw HagaEP/ChristenUnie

Nou, dan stel ik een vraag aan mijn collega-Europarlementariër.

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-29

De voorzitterVoorzitter

Nee, dat wil ik ook niet hebben. U dient zich te richten tot

het kabinet.

Mevrouw HagaEP/ChristenUnie

Nou, dan doe ik een veronderstelling. Ik ga ervan uit en ik

hoop ten zeerste dat de SGP uit de ECR stapt als Orbán met

zijn extreemrechtse partij toetreedt tot de ECR. Ik hoop ook

dat de BBB afstand neemt van de uitspraken van haar lijsttrekker, en dat samenwerken met ID-groep, de meest rechtsextreme groep in het Europees Parlement, geen optie is. Ik

ga er ook van uit dat NSC kleur gaat bekennen. Waar staat

het? Wat wil het? Gaat het samenwerken met ID? Is dat een

optie voor NSC? Is het een optie voor NSC om samen te

werken met ECR?

De voorzitterVoorzitter

Dit is niet de bedoeling, hè. U bent hier om inlichtingen te

verschaffen en niet om oorlog te maken met de mensen in

de zaal. Sorry, hoor.

Mevrouw HagaEP/ChristenUnie

Nee, ik probeer helderheid te krijgen over wat er op Europees niveau gaat gebeuren. Want dit gaat over de staat van

de Unie en het maakt nogal uit in welke groepen partijen

gaan zitten en met welke groepen ze gaan samenwerken,

als ze verkozen worden. Dat heeft enorm veel impact. Dat

wilde ik dus graag weten.

Voorzitter. Dan zal ik afronden. Dan ga ik er ook van uit dat

de progressief-liberalen — ik bedoel dan D66 en GroenLinks-

PvdA — ook iets doen aan hun religieallergie. Dat kan heel

simpel door in gesprek te gaan met christenen.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Ja, dan gaat de heer Diederik van Dijk natuurlijk

reageren, maar daar heeft hij recht op.

SGPDe heer Diederik van DijkSGP

De SGP werd rechtstreeks aangesproken. Ik zal het zo feitelijk mogelijk houden bij het beantwoorden van de vraag

van mevrouw Haga. De SGP zal kiezen voor die groep

waarin die zo helder en zo vrij mogelijk het christelijke

geluid, het geluid voor het leven, voor Israël en tegen antisemitisme et cetera, kan laten horen. Ik hoop dat dat duidelijk genoeg is.

De voorzitterVoorzitter

Prima, dank u wel. Dan gaan we luisteren naar de volgende

spreker. Dat is de heer Dassen van de fractie van Volt.

VoltDe heer DassenVolt

Voorzitter. Een jaar geleden stond er een vrouw in de straten

in Georgië tijdens een groot protest voor de democratie.

Zij zwaaide trots met de Europese vlag, die hoog boven

haar hoofd wapperde. Een machtig waterkanon probeerde

haar met een sterke waterstraal weg te spuiten, maar ze

bleef overeind. Het werd haar echter wel steeds moeilijker

gemaakt. Ze leek te vallen, maar toen kwamen er een voor

een mensen om haar heen staan. Ze hielden haar vast,

beschermden haar met hun eigen lichaam tegen het brute

watergeweld, en de vlag bleef overeind. Voor vele mensen

staat die vlag symbool voor vrijheid, voor veiligheid, voor

democratie en voor een betere toekomst. Die vlag zou hier

in de Tweede Kamer overigens ook niet misstaan. Ik zie de

VVD-fractie gelukkig kijken. Ook nu gaan in Georgië weer

honderdduizenden mensen de straat op. Ik vraag aan het

kabinet hoe wij hen kunnen ondersteunen. Hoe kunnen wij

hen helpen om ervoor te zorgen dat de democratie daar

overeind blijft? Waar wij die Europese veiligheid en de

democratie al zo lang genieten dat we die als vanzelfsprekend zijn gaan zien, strijden mensen buiten de Unie om

erbij te horen. Deze strijd wordt in Oekraïne bekocht met

mensenlevens. Zoals vaker in deze Kamer aangegeven, zal

Poetin daar niet stoppen. De strijd die de Oekraïners voeren

is ook onze strijd.

Voorzitter. De wereld van het jaar 2024 is namelijk onzeker.

Als wij grip op die wereld willen hebben, dan ligt de toekomst in een sterk en democratisch Europa, een Europa

dat in staat is om ons te beschermen, met of zonder de VS.

Aan de minister-president heb ik dan ook de volgende vragen. Is hij het met mij eens dat de Europese Unie zelfstandig

in staat zou moeten kunnen zijn om zichzelf te verdedigen?

Want stel dat Donald Trump, die eerder bepaalde uitspraken

over de NAVO heeft gedaan, dadelijk aan de macht komt,

welke stappen zijn er volgens de minister-president dan

nodig? Ruttes voorganger, of toekomstig voorganger, oudsecretaris-generaal van de NAVO De Hoop Scheffer, stelde:

als Oekraïne verliest, is dat het einde van Europa. Hoe kijkt

de minister-president naar deze uitspraak? Ik heb eerder

complimenten gegeven over de manier waarop het kabinet

een voortrekkersrol heeft genomen in Europa om Oekraïne

te ondersteunen. Maar we zien nog steeds dat het onvoldoende is. We zien dat het financieel en militair onvoldoende is. Ik vraag aan de bewindspersonen: waarom lukt

het niet om in Europa verdere stappen te nemen?

Voorzitter. Er is ook een concurrentierace gaande met

Amerika en China. Europa moet meedoen, zodat we geld

verdienen voor onze defensie, onze verzorgingsstaat en

voor de klimaattransitie, en zodat de wereldeconomie van

de toekomst draait op Europese waarden. Letta stelt onder

andere een vijfde vrijheid voor: vrij verkeer van onderzoek,

innovatie, competenties en onderwijs. Ik vraag aan het

kabinet hoe de uitwerking hiervan tot een Europees kennisecosysteem zou kunnen leiden.

Voorzitter. Voor Volt is het duidelijk: wij willen toewerken

naar een echte Europese parlementaire democratie, zoals

wij die hier in Nederland kennen. Daar heeft de kiezer recht

op. Toen het ging over de transnationale kieslijsten trok de

werd afgeschoten. Het afschaffen van het veto komt niet

verder. Nu zie je in de campagnetijd weer dat het voor de

kiezer onduidelijk is waar die op gaat stemmen. De VVD

zegt in Europa niet samen te willen werken met extreemrechts, maar in Nederland hebben ze daar net een kabinet

mee gevormd. Het CDA sluit samenwerking op Europees

niveau niet uit, maar in Nederland wel. GroenLinks en PvdA

vormen hier samen één lijst, maar zitten straks in twee

aparte fracties. Voor veel kiezers is dat onbegrijpelijk. Er

zijn genoeg krachten in de wereld die de kwetsbaarheden

van die onafgemaakte democratie misbruiken, Rusland en

China, maar ook extreemrechtse partijen in de Europese

parlementen. Desinformatie, cyberaanvallen, omkoping:

alles om ons te verdelen, ook in aanloop naar de Europese

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-30

verkiezingen. Ik vraag aan het kabinet welke maatregelen

het neemt om te zorgen dat de verkiezingen ook in de laatste weken niet verder ondermijnd worden.

Voorzitter. Er is geen gemeenschap van landen ter wereld

waar zoveel mensen onderdeel van willen zijn. Wij, met

niks anders dan wilskracht, maakten onszelf van een continent van bloed tot een continent van vrede. We verenigden

onszelf om van de som van onze soevereiniteit iets groters

te maken, niet alleen vanuit de lessen van ons verleden of

de noodzaak van ons heden, maar ook vanuit de kansen

van de toekomst. Wij hebben een uniek voorrecht. Wij, ieder

van ons, zijn de architecten van deze toekomst. Wij zijn

Europa. In deze verandering van tijdperk bepalen wij,

Europeanen, hoe wij ons lot in eigen handen nemen, allereerst op 6 juni tijdens de Europese verkiezingen. Wij zijn

Europa.

Dank u wel, voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Dan gaan we luisteren naar de heer Eerdmans

van de fractie van JA21.

JA21De heer EerdmansJA21

O, o, o, voorzitter. Wat zijn de druiven op links weer zuur

vandaag. Vindt u niet? Huilie, huilie, huilie, huilie. Dat

belooft nog wat te worden, zou Pim Fortuyn gezegd kunnen

hebben. Een extreem leuk vooruitzicht, denk ik.

Dan naar Europa, de Staat van de Unie. "Begrens EUropa"

is het motto van JA21, de boodschap bij de komende verkiezingen onder leiding van Michiel Hoogeveen. Deze topper

zal na mij spreken hier in deze zaal. Met hem gaan we als

partij de Europese verkiezingen in, letterlijk én figuurlijk,

omdat Europa de afgelopen decennia mijlenver is afgedreven van waar de EU voor zou moeten staan. Heel helder:

JA21 is vóór samenwerking, Europese samenwerking, maar

dan voor waarvoor die ooit bedoeld was, dus een economische samenwerking, een interne markt en vrijhandel. De

EU moet dus weer die welvaartsmachine worden die we

ooit voor ogen hadden, een EU waar we inderdaad "chapeau" tegen kunnen zeggen. Mijn vraag aan de ministerpresident is eigenlijk heel eenvoudig en enkelvoudig: hoe

ziet hij de Staat van de Unie in 2010-2024 op het gebied van

welvaart, op het gebied van de bemoeienissen, op het

gebied van de spilzucht en op het gebied van de open

grenzen? Kan hij daar voor ons vandaag op reflecteren?

Voorzitter. Het probleem voor ons is dat de EU een moloch

is geworden die op grote schaal bevoegdheden naar zich

toe heeft getrokken, soevereiniteit van de lidstaten heeft

afgenomen, een ambtenarenapparaat heeft opgebouwd

waar je akelig van wordt en een kapitaal kost, maar ondertussen ook heel veel geld van fiscaal gedisciplineerde en

economisch succesvolle lidstaten naar schuldenlanden in

het zuiden heeft getransporteerd. Dat is niet de Europese

Unie van JA21. De EU van ons, van JA21, is een EU die

welvaart en economische voorspoed brengt, een EU die

werkt voor Nederland, met minder bureaucratie, minder

regels voor ondernemers en minder bedilzucht. Geen klimaatdictaten zoals de Green Deal van Frans Timmermans.

Ik heb het hier al eerder gezegd: €26.000 per hoofd van de

bevolking kost die deal. Dus ook geen verbod op benzineauto's, geen Europees leger, geen gemeenschappelijke

schulden, geen digitale euro enzovoorts. Een lang verhaal

kort: wij willen dus een EU die krachtig inzet op de oorspronkelijke thema's, de kernthema's, die vooral datgene goed

doet waarvan wij vinden dat zij zich daarmee moet

bemoeien.

VVDDe heer Van CampenVVD

Op zich ben ik het eens met die inzet, maar ik zou de heer

Eerdmans dan wel willen vragen om een reflectie op de

veiligheidscomponent in die onveilige wereld, waarin een

vrij en democratisch Europa zo onder druk staat met een

agressor als Rusland met Poetin op het continent. Ziet de

heer Eerdmans daar ook een rol weggelegd voor die Europese samenwerking? Ik ben benieuwd hoe hij daarnaar

kijkt.

JA21De heer EerdmansJA21

Ja. Dat heb ik hier ook al vaker betoogd. Jazeker, want

Europa en de lidstaten kunnen zich als blok, als economisch

machtsblok maar ook als militair machtsblok, heel goed

vinden om elkaar te versterken. Natuurlijk. Dat is iets anders

dan met elkaar bepalen dat een Europees leger welk land

dan ook moet binnenvallen. Daar waken wij voor. Daarmee

overstijg je ook de soevereiniteit van de lidstaten. Dus

jazeker, Europa kan sterker zijn met elkaar dan een voor

een.

Voorzitter. Het begrenzen van Europa is dus ook echt een

letterlijke wens van JA21. Dan heb ik het dus over de buitengrenzen. De realiteit is dat die buitengrenzen zo lek zijn

als een mandje. De EU is een magneet voor migranten uit

de hele wereld. De buitengrenzen zijn poreus en je gaat

gemakkelijk, kinderlijk eenvoudig, over de binnengrenzen

heen. Kortom, Europa is een migratiewalhalla. De EU werkt

dat helaas in de hand. Dat moet stoppen. Daarom moeten

wij Europa begrenzen. Dat is ons thema: Begrens EUropa.

Dat is de boodschap van JA21. Met onder andere dat

migratiepact, waaronder Nederland deze week definitief de

handtekening zet, gaan we dat natuurlijk niet bereiken. Dat

is een fiasco. Wij vinden dat er veel stevigere stappen nodig

zijn.

Voorzitter. Het hermetisch afsluiten van de Europese buitengrenzen dient een absolute topprioriteit te zijn voor

degenen die de gemeenschappelijke markt en het vrije

verkeer van waarde vinden en willen koesteren. JA21 wil

daarom inzetten op het steunen van lidstaten aan de buitengrenzen van de EU zoals Italië, Polen en Hongarije. Frontex

zou weer moeten terugkeren naar de kerntaak van het

beschermen van de buitengrenzen en het tegengaan van

illegale migratie.

Voorzitter. Wij kijken vooral naar Denemarken. Ik heb dat

land hier al vaker genoemd en ik hoop dat de nieuwe coalitie daar ook naar zal kijken. Wij hopen dat het akkoord van

PVV, NSC, BBB en VVD een koerswijziging gaat brengen.

De kern daarvan is dat onze asielopvang wordt verplaatst

naar buiten de Europese Unie, naar het voorbeeld van

Denemarken, zoals dat nu in de praktijk wordt gebracht

door het Verenigd Koninkrijk en in navolging van Italië met

de Albaniëdeal. Zelfs de Europese Commissie zegt daarover

dat het kan. Ga dus niet akkoord met verplichte herverdeling

van asielzoekers als gevolg van het migratiepact, zeg ik

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-31

tegen de nieuwe coalitie. Koop ze af, in lijn met de aangenomen motie van JA21.

Voorzitter. Er is echt heel veel mogelijk. Daarom zullen

Michiel in het Europees Parlement en ikzelf in de Tweede

Kamer ons blijven inzetten voor het begrenzen van Europa,

voor een EU die werkt voor Nederland en voor Nederlands

geld in Nederlandse handen, in plaats van in Italiaanse,

Griekse of Roemeense handen. Wij zullen ons blijven

inzetten voor economische voorspoed in plaats van Europese klimaatdictaten en asieldwangwetten. Wij zullen ons,

kortom, blijven inzetten voor een Europa met een open

economie en gesloten grenzen.

Ik dank u zeer, voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. De laatste spreker van de zijde van de Kamer

is de heer Hoogeveen van de Europese fractie van JA21.

De heer HoogeveenEP/JA21

Dank u, meneer de voorzitter. Dank dat wij als Europarlementariërs zijn uitgenodigd om ons hoogste politieke

orgaan te informeren over de harde economische en politieke realiteit.

Europa is hard op weg een tweederangseconomie te worden. Onze schulden lopen op, onze regel- en belastingdruk

zijn een nachtmerrie en ons aandeel in de wereldhandel

neemt af. In de dagen van de vrije markt met Europa als

top-industriële speler gaf de politiek burgers en bedrijven

de vrijheid; de vrijheid om te ondernemen, handel te drijven

en, jawel, geld te verdienen. Tegenwoordig neemt de

Brusselse politiek die vrijheid juist af. De Europese Commissie bestaat uit 27 Eurocommissarissen met daaronder 50

verschillende departementen met 32.000 ambtenaren. En

wat denken jullie dat die ambtenaren de hele dag doen? Zij

karnen de ene verstikkende verordening na de andere

groene richtlijn. Daarmee wil de EU de zogenaamd oude

bedrijfsmodellen uitfaseren en vervangen door een groene

industriepolitiek, door een naar Frans model centraal gedirigeerde economie, die draait op subsidie, schuld en

tariefmuren. De nieuwe wetmatigheid in Brussel lijkt de

survival of the unfittest te zijn. Economische groei is een

vies begrip geworden. In plaats daarvan pleiten sommigen

voor ontgroeien of degrowth. Vrijhandelsakkoorden gaan

niet meer over waarover ze zouden moeten gaan, namelijk

handel, maar over de Sustainable Development Goals en

het Parijse klimaatakkoord. Als ondernemer word je niet

meer gezien als schepper van banen, maar als uitbuiter.

Meer regels, meer rapportageverplichtingen en meer

bureaucratie worden met een spervuur op onze ondernemers en bedrijven afgeschoten. Lastenverlichtingen zitten

er niet in. In plaats van dat we snijden in de Brusselse

bureaucratie, krijgen Nederlanders een CO2-taks, een plastictaks en een financiëletransactietaks. De miljarden van

het coronaherstelfonds moeten uiteraard worden gedekt.

Mijn vraag aan de premier is: hoe reflecteert hij erop dat

hij ooit zijn handtekening onder die gemeenschappelijke

Europese schulden heeft gezet en dat de doos van Pandora

voor gemeenschappelijke Europese schulden is geopend?

President Macron staat bij elke kleine crisis weer vooraan

om te pleiten voor meer gemeenschappelijke schulden om

zijn eigen industrieën te spekken. Wat is het gevolg? Ons

concurrentievermogen holt achteruit. Onze invloed op het

wereldtoneel neemt af. En niet te vergeten: voor de mensen

thuis wordt alles duurder.

Voorzitter. Uiteindelijk zijn het de mensen thuis die de prijs

betalen voor duurdere producten. Dat geeft de EU zelf ook

toe, want uit angst voor goedkopere producten van buiten

de EU komt er een CO2-grensheffing. Kortom, u moet zonnepanelen nemen, maar wel dure Duitse zonnepanelen. U

moet elektrisch rijden, maar wel in een dure Franse auto.

Aan de ene kant wordt voor onze eigen burgers en bedrijven

alles duurder. Aan de andere kant houdt de EU de landen

uit Afrika, Zuid-Amerika en Azië arm, simpelweg omdat zij

niet voldoen aan onze bindende klimaatparagrafen. Deze

landen betichten de EU dan ook niet voor niets van klimaatkolonialisme. Dat is de reden dat China wel aan economisch

terrein wint, en de EU dit juist verliest.

Voorzitter. Wij van JA21 zijn voorstander van de Europese

Unie — als een open economische gemeenschap, welteverstaan. Als JA21 hebben wij daar de afgelopen jaren aan

gebouwd door onze verantwoordelijkheid te nemen, door

dossiers aan te nemen en door bijvoorbeeld een versoepeling van langetermijninvesteringen te bewerkstelligen, die

voor 100 miljard euro aan private investeringen zorgt. Geen

subsidies! Geen verstikkende regels! Wij geven de Nederlandse en Europese bedrijven de ruimte, dan volgt de rest

vanzelf.

Voorzitter, ik rond af. Feit is dat meer vrijhandel en deregulering, bij gebrek aan een beter woord, goed is. Dat is goed

voor de welvaart, goed voor onze banen, goed voor verkrijgbare producten en goed voor de toegang tot grondstoffen.

Het hebben van meerdere leveringsketens maakt ons geopolitiek gezien sterker, niet zwakker. Ik denk dat wij dat

verwachten van de Europese unie, als Nederlanders en als

zeevarende natie.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel.

De heer HoogeveenEP/JA21

Wij …

De voorzitterVoorzitter

U bent door uw tijd heen.

De heer HoogeveenEP/JA21

Ik rond af. Wij van JA21 willen richting een Europa van het

oorspronkelijk ideaal, namelijk dat vrijhandel leidt tot vrijheid, welvaart en — let op mijn woorden — een economische supermacht.

Dank u wel.

De beraadslaging wordt geschorst.

De voorzitterVoorzitter

Ik schors tot 14.00 uur en dan gaan we luisteren naar de

beide bewindspersonen. Nee, ik schors tot 14.10 uur, zoals

ik zojuist al zei, haha.

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-32

De vergadering wordt van 13.24 uur tot 14.13 uur geschorst.

Staat van de Europese Unie

16 mei 2024

TK 73

73-4-33