Terug
Plenair · wetgeving Gecorrigeerd beschikbaar

Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten

Regels omtrent gegevensverwerking in de persoonsgerichte aanpak van radicalisering en terroristische activiteiten (Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten) (36225) antwoord 1e termijn + rest

21 maart 2024 2u 20m

Behandeld

Besproken in dit debat

4 stukken

Document

Verslag

13 sprekers · 246 bijdragen

Relevant

Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten

Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten

Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:

- het wetsvoorstel Regels omtrent gegevensverwerking

in de persoonsgerichte aanpak van radicalisering en terroristische activiteiten (Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten)

(36225).

(Zie vergadering van 13 maart 2024.)

De voorzitterVoorzitter

Zoals ik al zei, gaan we verder met de Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten (36225). Vorige week woensdag heeft de

Kamer de eerste termijn gehad. Dat betekent dat we nu

aangekomen zijn bij de eerste termijn van de zijde van de

minister van Justitie en Veiligheid. Ik heet haar dan ook van

harte welkom in ons midden. Het is voor iedereen handig

om te weten dat een van de ingediende amendementen,

namelijk het amendement-Six Dijkstra op stuk nr. 14, is

ingetrokken. Dat helpt de beraadslaging. We zijn natuurlijk

benieuwd naar de appreciatie van de minister van alle

ingediende amendementen, evenals naar haar antwoorden

op de vragen die vorige week in de eerste termijn zijn

gesteld.

De algemene beraadslaging wordt hervat.

De voorzitterVoorzitter

Het woord is aan de minister van Justitie en Veiligheid,

mevrouw Yesilgöz.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dank u wel, voorzitter. Ik wilde met een korte inleiding

beginnen, dan de antwoorden op de vragen geven — ik

heb een paar mapjes gemaakt; die zal ik zo toelichten — en

daarna de amendementen behandelen, als u dat goedvindt.

De voorzitterVoorzitter

Prima.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Voorzitter. Om Nederland veilig te houden moeten we terrorisme en extremisme krachtig blijven bestrijden. Bij signalen dat een persoon radicaliseert, moet vroegtijdig kunnen worden opgetreden om erger te voorkomen. Deze signalen moeten snel worden onderkend, zodat er kan worden

ingegrepen. Daar zijn heel veel partners bij betrokken, zoals

de politie, het Openbaar Ministerie en de reclassering. Zij

werken letterlijk dag en nacht om ons en ons land veilig te

houden.

Voor een effectieve aanpak van radicalisering is het van

belang dat informatie kan worden gedeeld tussen de

betrokken instanties, zoals de wijkagent, de reclassering of

medewerkers uit het zorgdomein. Dit is noodzakelijk om

effectief en preventief op te treden om te voorkomen dat

radicalisering overgaat in geweld. De ketenpartners

beschikken immers allemaal afzonderlijk over informatie

die pas een juist en volledig beeld geeft wanneer die bij

elkaar wordt gebracht en gezamenlijk wordt geanalyseerd

en geduid. Ketenpartners moeten van elkaar weten welke

maatregelen er worden genomen om dreigingen aan te

pakken. Voorkomen moet worden dat maatregelen en

interventies van de ene ketenpartner het werk van de andere

bemoeilijken. Maatregelen en interventies tegen radicalisering moeten ook tussen betrokken partijen afgestemd kunnen worden.

Voorzitter. Dit gebeurt allemaal in het casusoverleg radicalisering. Dit overleg vindt plaats onder regie van de

gemeente. In het casusoverleg komt alle informatie over

een radicaliserende persoon bij mekaar, zodat maatregelen

en interventies kunnen worden afgestemd. De casusoverleggen radicalisering hebben in de praktijk dan ook een

grote meerwaarde en vormen een belangrijk onderdeel van

onze persoonsgerichte aanpak van terrorisme en extremisme. Aan het casusoverleg wordt in ieder geval deelgenomen door de politie, het Openbaar Ministerie en de

betrokken gemeente. Daarnaast kunnen ook andere

instanties deelnemen, als die vanwege hun taak een relevante rol kunnen spelen in de aanpak van radicalisering.

Denk bijvoorbeeld aan partijen uit het veiligheidsdomein,

welzijnsorganisaties, organisaties uit het sociale domein

of onderwijsinstellingen.

Het wetsvoorstel dat vandaag verder wordt besproken, is

van groot belang, omdat er in de casusoverleggen onduidelijkheid bestaat over de bestaande regels omtrent informatiedeling. De gegevensuitwisseling is nu versnipperd en

complex. Dit komt doordat de bestaande regels niet zijn

toegesneden op integrale samenwerking maar op bilaterale

gegevensuitwisseling. Dit wetsvoorstel brengt hierin verandering. Het bevat heldere grondslagen, zodat de deelnemers

gegevens kunnen en mogen delen in een casusoverleg.

Hierdoor kunnen de casusoverleggen effectiever functioneren, wat van belang is om radicalisering in een vroeg stadium te signaleren en aan te pakken. Uiteraard gaat de

gegevensuitwisseling in het wetsvoorstel gepaard met

specifieke passende waarborgen voor zorgvuldige gegevensverwerking. Het wetsvoorstel biedt dus duidelijkheid

over zowel de gegevensuitwisseling als de waarborgen die

daarbij nodig zijn. Op deze manier kunnen de casusoverleggen radicalisering ook in de toekomst van toegevoegde

waarde blijven bij de aanpak van terrorisme en radicalisering.

Voorzitter. Ik begin met de definities en afbakening. Daarna

spreek ik over de werking van het casusoverleg. Vervolgens

bespreek ik de weegploeg, waarborgen en tot slot de

andere, hele belangrijke, vragen.

Ik begin met mevrouw Mutluer. Zij zei dat de scheidslijn

tussen radicalisering en activisme dun is. Ze vroeg: wie

maakt nou uit wanneer er sprake is van radicalisering of

extremisme, en hoe zorg je er nou voor dat een activist,

hoe luid en heftig ook, niet opeens als extremist wordt

bestempeld? Signalen van radicalisering worden altijd eerst

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-1

gewogen door de weegploeg, om te beoordelen of deze

signalen daadwerkelijk zien op radicalisering of terroristische gedragingen. Deze weegploeg bestaat uit de politie,

het Openbaar Ministerie en de gemeente. Die beoordeelt

of een casusoverleg moet worden gehouden. Dit doen ze

aan de hand van in de praktijk ontwikkelde en gevalideerde

objectieve criteria. Hiermee wordt geduid of iemand vanuit

een bepaalde extremistische ideologie over kan gaan tot

extremistische of terroristische activiteiten. Deze criteria

staan natuurlijk in het wetsvoorstel en vormen ook echt de

ondergrens. Dus daar zit heel veel ervaring achter, juist om

dat onderscheid goed te kunnen maken. De toepassing van

objectieve criteria kan ook worden getoetst door de rechtmatigheidsadviescommissie en in de privacy audit. Daar

wordt het dus ook nog op getoetst. Daar komen we later

op terug.

In het wetsvoorstel kunt u die objectieve criteria terugvinden. Dat zijn zaken als de mate waarin betrokkene bereid

is geweld toe te passen of te propageren en de mate waarin

betrokkene vasthoudt aan extremistische denkbeelden en

dergelijke. Dat zijn echt elementen waar concreet naar wordt

gekeken.

De heer Sneller en de heer Van Nispen vroegen …

De voorzitterVoorzitter

Voordat u verdergaat, minister, is er een interruptie van

mevrouw Faber-van de Klashorst.

PVVMevrouw Faber-van de KlashorstPVV

Even een kleine vraag over die criteria om te bepalen of je

onderwerp wordt van zo'n casusoverleg. Zoals u al aangaf,

zijn er drie criteria, bijvoorbeeld de mate waarin de betrokkene vasthoudt aan extremistische denkbeelden. Maar moet

je voldoen aan alle drie de voorwaarden of kunnen het er

ook een of twee zijn?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Het zijn er meer dan drie. Het werkt ook niet als een soort

checklist waar je aan moet voldoen. Het kan gaan over de

samenhang, maar het kan ook gaan over de stevigheid van

de signalen die bijvoorbeeld bij een criterium horen. Dan

gaat het ook over de sociale relaties die betrokkene heeft,

of over de zelfredzaamheid: hoe kwetsbaar is de betrokkene? Daarom is het ook zo belangrijk dat er vanuit verschillende disciplines professionals aan tafel zitten, zodat ze de

indicaties op die manier met elkaar kunnen wegen.

De voorzitterVoorzitter

Ook mevrouw Mutluer heeft een interruptie.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Ik begrijp het antwoord van de minister. Die vijf criteria zijn

vrij helder. Die zouden eventueel nog aangevuld kunnen

worden. In de wet en in de memorie van toelichting schrijft

de regering dat het onderscheidende criterium is of er

sprake is van een ernstige overtreding van de wet of van

activiteiten die de democratische rechtsstaat ondermijnen.

Ik vind de voorbeelden die vervolgens in de memorie van

toelichting worden genoemd om het onderscheid tussen

activisme aan de ene kant en extremisme en radicalisering

aan de andere kant in beeld te brengen, nog te mager. Dat

roept de vraag op wanneer activisme radicalisering of

extremisme wordt. De voorbeelden werden ook genoemd

in de verschillende bijdragen van collega's. Extinction

Rebellion kwam aan bod. De boeren die asbest gingen

verbranden, kwamen aan bod. Dus ik denk dat het goed is,

ook voor de Handelingen, om nogmaals een aantal van die

voorbeelden te geven. Ik weet dat het in de praktijk lastig

is. Je moet die objectieve criteria doorlopen, maar ik hoop

dat de minister begrijpt dat wij nog wat vragen hebben over

die dunne scheidslijn met betrekking tot extremisme en

radicalisering.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dat is, denk ik, ook heel erg terecht, hoewel ik er natuurlijk

niet over ga of het terecht is wat mevrouw Mutluer vraagt.

Maar die zorg is er natuurlijk elke dag, ook bij mij en bij de

professionals. Want zoals gezegd, demonstreren, actievoeren, heel luid en stevig actievoeren tegen alles waar de

overheid voor staat: dat mag allemaal. Als je daar wat van

vindt, ga je ertegenover staan en ga je daartegen actievoeren. Dat kan. Dit gaat echt over de bereidheid om geweld

te gebruiken, de vraag of mensen daar vatbaar voor zijn. Ik

kan mij voorstellen dat het helpt als ik nog een paar vragen

beantwoord, want al deze vragen zijn natuurlijk ook gesteld.

Ik heb er pas eentje behandeld. Het kan, maar er staan ook

wat voorbeelden in. Ik laat het graag aan uw Kamer.

De voorzitterVoorzitter

Ik geef de minister even de gelegenheid om een aantal van

die vragen te beantwoorden, tenzij meneer Six Dijkstra over

een ander onderwerp dat wel al genoemd is, nog een vraag

heeft.

NSCDe heer Six DijkstraNSC

De minister gaf net aan dat de criteria ook getoetst kunnen

worden door de rechtmatigheidsadviescommissie. In het

wetsvoorstel lijkt de rechtmatigheidsadviescommissie alleen

te gaan over het casusoverleg zelf, maar dit gaat volgens

mij over de weging voor het casusoverleg. Dan is mijn

vraag: wat valt binnen de reikwijdte?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ja, de toepassing van die objectieve criteria valt wel binnen

de reikwijdte, maar volgens mij komen we ook nog specifiek

terug op het toezicht. Om het wat concreter te maken en

om de volgende antwoorden in te leiden ga ik in op de

vraag: over wat voor soort casuïstiek en voorbeelden gaat

het? Mevrouw Mutluer vroeg dat ook. Het gaat dan echt

over het aanzetten tot geweld, bedreigen, intimideren,

doxing en het verspreiden van extremistische theorieën.

Je zit dan echt in een ander spectrum. Dan gaat het over

iets heel anders dan activisme. Daar kun je iets van vinden,

maar wat je vindt is niet van toepassing in dat casusoverleg.

Het gaat dus echt over stelselmatig normaliseren van

extremistisch gedachtengoed door aanjagers. Dat zijn de

elementen die er de grondslag voor vormen om je daar

zorgen over te maken. Daarom komt het dan aan deze tafel

langs.

Dan hadden de heer Sneller en de heer Van Nispen de

vraag: wat laat artikel 1 nou wel of niet toe? Dat heeft dus

allemaal ook met dit vraagstuk te maken. Wat is nou een

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-2

ondergrens, waar begint radicalisering? Het gesprek was

een stuk makkelijker geweest als het ging aan de hand van

lijstjes en afvinken, zo van "dit is dan een grens", maar het

is natuurlijk altijd maatwerk; dat weten we uit wetenschappelijk onderzoek. In dit wetsvoorstel wordt de wettelijke

basis van het casusoverleg radicalisering verstevigd,

behoorlijk verstevigd. De bestaande praktijk wordt daarmee

wettelijk vastgelegd en de gezamenlijke gegevensverwerking wordt vereenvoudigd. Daarnaast zijn er die waarborgen

waar we het over hadden voor een goede bescherming van

de persoonsgegevens, maar ook die voor gebruik van in

de praktijk ontwikkelde en gevalideerde objectieve criteria.

Laat ik toch nog een keer benadrukken dat de wettelijke

criteria helder zijn. De weegploeg moet ook op basis hiervan

beoordelen of de signalen daadwerkelijk wijzen op radicalisering of terroristische gedragingen, en niet op bijvoorbeeld

activisme. Door de Kamerleden wordt hier nu natuurlijk

terecht naar gezocht waar die grens ligt. Omdat het per

casus verschillend zal zijn, kan ik dus niet zeggen: dit is de

grens en als je daaroverheen bent, is het een ander verhaal.

Maar bijvoorbeeld bij activisme wordt geprobeerd om op

buitenparlementaire wijze politieke besluitvorming te

beïnvloeden. Daarbij zijn ernstige wetsovertredingen zoals

gewelddadige acties niet aan de orde. Dan heb je het niet

meer over een lichte overtreding of het opzoeken van de

grenzen bij een demonstratie. Dan heb je het echt over iets

anders. Bij gebruik van geweld ben je in een andere categorie beland. Activisme valt daarom ook buiten de reikwijdte

van dit wetsvoorstel. Voorbeelden van zaken die binnen

het wetsvoorstel vallen, heb ik net richting mevrouw Mutluer genoemd, een voorbeeld als doxing, met als doel om

geweld, intimidatie of een onveilig gevoel aan te jagen. Dat

gaat echt over iets anders.

Voorzitter. De heer Van Nispen vroeg: wanneer is er dan

sprake van die ernstige mate van het overtreden van de

wet? Dat is uiteraard een terechte vraag. Het is een rekbaar

begrip en bij activisme kan je er ook weleens overheen

gaan. Val je dan meteen in deze categorie? Dat is dus niet

zo, want bij extremisme moet het echt gaan over die ernstige overtreding van de wet of over activiteiten die de

democratische rechtsstaat ondermijnen. We komen straks

ook op de vraag waarom die definitie gebruikt is. Maar

casusoverleggen radicalisering zijn dus niet in het leven

geroepen voor lichte wetsovertredingen. Ik denk dat het

goed is dat ik dat hier in deze behandeling ook nog eens

zeg en onderstreep. In de praktijk wordt het ook niet zo

gedaan, maar ik denk dat het heel goed is om dat hier nog

eens te onderstrepen.

In algemene zin valt wat licht is natuurlijk niet uitputtend

vorm te geven of hier te zeggen, maar een voorbeeld is het

niet opvolgen van een politiebevel. Dat is bijvoorbeeld het

niet weggaan bij een verboden demonstratie als de politie

dat beveelt. Een ander voorbeeld is je niet kunnen identificeren. Dat zijn zaken waar je van alles van kunt vinden,

maar die vallen niet onder wat we hier aan het bespreken

zijn. Want geweld is sowieso geen lichte overtreding; dan

ben je in een ander spectrum beland. Op die manier wordt

het dus uit elkaar getrokken. Denk aan vernieling, brandstichting of openlijk geweld: dan hebben we het over ernstige misdrijven. Het is wellicht goed om daar nog aan toe

te voegen, aangezien de heer Van Nispen daar in zijn

inbreng ook, terecht, veel aandacht voor had, dat u bij

activiteiten die de democratische rechtsstaat ondermijnen,

bijvoorbeeld kunt denken aan het introduceren van een

parallel rechtssysteem of het systematisch aantasten van

de rechten en vrijheden van minderheden. Het gaat dan

dus echt om het ondermijnen van de democratische regels

die we hier met elkaar hebben afgesproken. Activisme kan

tegen heel veel wetten schuren of daar net overheen gaan

— daar hadden we het net over — maar blijft wel binnen

de democratische kaders die we met elkaar hebben afgesproken. Het gaat dus echt om het omverwerpen van wat

we volgens mij hier in deze Kamer met elkaar proberen te

beschermen. Maar dat zijn dan de verschillen.

SPDe heer Van NispenSP

Ik ben het eigenlijk in niks oneens met wat de minister nu

zegt, maar het is natuurlijk wel zo dat we een wet bespreken

die later ook geïnterpreteerd moet worden. Ik doe een

poging om maximaal helder te krijgen wat er nu wel en wat

er nu niet onder valt. Ik snap ook dat het voor de minister

ingewikkeld is. Ik ga niet vragen om in casuïstiek te vervallen, want ik denk dat de minister geen voorbeelden zal

willen geven van bepaalde actiegroepen. Het is ter beoordeling aan de praktijk. Dat snap ik ook allemaal nog. Eerst

even een korte vraag over een van de laatste opmerkingen

van de minister, over het ondermijnen van de democratische rechtsstaat. Dat gaat dus echt over handelen en niet

over het streven naar of het nadenken over. Heb ik dat goed

begrepen?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ik snap de vraag. Het zal in een specifieke casus afhankelijk

zijn van wat het "nadenken over" dan inhoudt. Het kunnen

voorbereidingshandelingen zijn, maar dan is het handelen.

Het kan zo zijn dat de betrokkene in een sociale omgeving

zit waardoor je daar extra alert op moet zijn. Die kan bijvoorbeeld extra kwetsbaar zijn of niet zelfredzaam zijn en daardoor afhankelijk zijn van anderen. Dus absoluut, je mag

denken wat je wil. Uiteraard. Dat is een open deur, maar

het is altijd goed om dat even te onderstrepen, zeker bij dit

soort debatten. Maar het gaat in dit verband uiteindelijk

altijd om gedragingen. Of het alleen bij denken blijft, weet

je ook niet. We zijn geen denkpolitie. Punt. Het gaat om de

gedragingen en wat daaruit zou kunnen volgen. Dan heb

je objectiveerbare criteria om te kijken of het zeer zorgelijk

wordt in het kader van veiligheid.

De voorzitterVoorzitter

De heer Van Nispen in tweede instantie.

SPDe heer Van NispenSP

Eens. Maar het gaat wel om de bereidheid om op enig

moment geweld te plegen. Dat zit uiteindelijk toch in het

hoofd van mensen. Dat maakt het nou juist zo ingewikkeld.

Iets anders wat het ingewikkeld maakt, is het volgende. De

minister gaf voorbeelden van mensen die bijvoorbeeld niet

weggaan als ze ergens aan het demonstreren zijn. Dat mag

niet en dat noemen we dan een lichte overtreding. Dan ga

ik toch een stel-dat opwerpen. Wat nu als activisten van

tevoren gaan nadenken in de zin van: als wij ergens gaan

zitten en we worden weggesleept, dan gaan we ons verzetten? Dan is er wel sprake van verzet tegen bijvoorbeeld de

politie. Ik keur dat af — laat daar geen misverstand over

bestaan — maar is dat dan wel een geweldsovertreding?

Zo kun je nog wel even doorgaan. Hiermee wil ik aantonen

dat die grens makkelijk lijkt, maar toch ingewikkeld wordt.

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-3

Een ernstige overtreding is bijvoorbeeld geweld. Lichte

overtredingen vallen hier niet onder. Dan blijft het bij activisme. De minister weet ook hoe het er hier in het vragenuur

soms aan toegaat: sommige mensen noemen activisten

soms ook radicalen of extremisten. We hoeven de voorbeelden hier niet te noemen. Dat maakt het zo ingewikkeld.

niet onder. Het kan een keer zijn dat activisme bij een individu begint en dat hij zich op zo'n manier verder ontwikkelt

dat hij dan in beeld komt als iemand die voorheen

bekendstond als een activist. Dat kan, maar juist dan is de

scheidslijn nog steeds: gedragingen zijn leidend.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dat is een hele terechte vraag en voor de Handelingen is

het goed dat ik daarop reageer. Nee, verzet tegen de politie,

wat ik ook zeer afkeur en verwerpelijk vind, valt niet onder

de reikwijdte van deze wet. Het gaat over de preventieve

kant bij extremisme en terrorisme waarbij echt de bereidheid bestaat om geweld te gebruiken voor een bepaald

doel. Verzet zou je inderdaad op die manier kunnen interpreteren, maar dat wordt hier niet gedaan en dat wordt in

de casusoverleggen nu ook niet gedaan. Ik weet dat er

voorbeelden zijn, die, als ik mij niet vergis, de heer Van

Nispen ook heeft aangehaald in zijn inbreng, waarin het

mis kan gaan. Uiteindelijk blijft het namelijk mensenwerk

en wil je dat iedereen zo zorgvuldig mogelijk naar de criteria

kijkt. Maar er kunnen fouten gemaakt worden. Daar kom ik

straks ook op terug. Stel dat je daar dan toch in valt en ten

onrechte in een casusoverleg belandt, hoe kom je daar dan

zelf weer uit? Hier gaat het juist niet over zaken als verzet

tegen de politie. Dat is echt van een orde. Dat is echt van

een andere orde.

De voorzitterVoorzitter

Tot slot op dit punt, meneer Van Nispen.

SPDe heer Van NispenSP

Dat was maar een voorbeeld. Nogmaals, dat keuren we

allemaal af, maar zo zijn er natuurlijk meer voorbeelden te

bedenken, die ik nu niet ga noemen. Ik probeer hiermee de

minister aan het denken te zetten over de vraag of artikel

1 op de een of andere manier scherper kan worden geformuleerd, bijvoorbeeld — en ik weet niet of dit een goed

idee is — door er een bepaalde strafmaat in op te nemen

voor de gevallen waarin er sprake is van een ernstige

overtreding. Zo wordt duidelijk dat het om wetsovertredingen gaat waarop een bepaald aantal jaren gevangenisstraf

staat. Hierdoor komt er maximale helderheid in de zin van:

het gaat hier niet over activisme, maar echt over radicalisering in het kader van terrorisme en extremisme.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Het lastige daarbij is dat dat niet uit de strafmaat valt af te

leiden. Er is echt gekeken naar al die elementen, want zorgen die hier leven, leven zo mogelijk nog sterker in zo'n

casusoverleg, aan zo'n tafel met professionals. Zij willen

dat namelijk alleen maar inzetten ten behoeve van het nut

dat we hier bespreken. Ik heb veel mensen gesproken, niet

alleen voor deze wetsbehandeling, maar sinds ik in de

politiek zit, die als professional deelnemen aan zo'n casusoverleg. Voor hen gaat het ook altijd om die zorgvuldige

afweging. Het is goed om hier nogmaals te onderstrepen,

maar ook in de definities die wij hier wisselen en die in

wetstekst staan en in dit debat naar voren gaan komen, dat

activisme op geen enkele wijze hetzelfde is als radicalisering. Dit gaat echt over radicalisering, extremisme en terrorisme. Dit gaat echt over je gedragingen en je bereidheid

om geweld toe te passen, en daar valt activisme gewoon

D66De heer SnellerD66

Dit is een belangrijke discussie. Mijn probleem zit bij het

begin van deze definitie. Dit gaat namelijk over de vraag:

waar eindigt het? Maar de definitie begint met "het proces

dat uiteindelijk kan leiden tot …" Dan is de vraag: waar

begint dat proces? De minister zegt hier terecht dat een

enkele activist uiteindelijk iemand kan worden die aan de

bovenkant van het spectrum van de zojuist gevoerde discussie gaat raken. Maar waar begint dat proces? Dat is wat

mevrouw Faber-van de Klashorst volgens mij ook vroeg op

basis van artikel 5, lid 3. Daarover zou ik graag nog wat

meer houvast van de minister krijgen. Waar zit bij die criteria nou de ondergrens? De minister zei in antwoord op de

PVV terecht dat het gaat om een weging van die vijf verschillende criteria, maar een activist kan prima de ondergrens

van artikel 5, lid 3 overschrijden.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dat zat volgens mij ook in de vragen van bijvoorbeeld

mevrouw Michon-Derkzen. Zij vroeg vanuit welke professionals of instanties een casus aangedragen kan worden. Het

komt dus niet uit het niets. Iemand valt op door een

gedraging en door zorgen die er zijn. Vanuit daar wordt er

vervolgens gekeken en uiteindelijk gewogen of het inderdaad de tafel is waar het thuishoort. Dus het gaat over de

bereidheid om geweld te gebruiken voor een bepaald

extremistisch doel. Dat is de ondergrens zoals die in de

praktijk wordt geformuleerd en zoals we die hier ook nog

een keer vastleggen. De heer Sneller vraagt het ook niet,

maar helemaal definiëren hoe die bereidheid eruitziet, is

lastig. Daarom heb je de criteria, de professionals en de

weging die gedaan wordt om te weten of die zorg er is. Het

gaat echt over de bereidheid om geweld te gebruiken met

extremistische doeleinden. Dat is de ondergrens.

D66De heer SnellerD66

Dat snap ik, maar het is maar een van de vijf criteria. Ik wil

het scherp krijgen, ook voor de mensen die er zo meteen

in de praktijk mee moeten werken. Zou de minister kunnen

aangeven hoe groot de ruimte is tussen aan de ene kant

zeggen dat gedachten vrij zijn, en aan de andere kant zeggen dat het om de bereidheid gaat — dat zit in je hoofd —

om de mate waarin je vasthoudt aan extremistische denkbeelden en om de mate van identificatie? Dat zijn allemaal

dingen die als het ware in je hoofd zitten. Waar ziet de

minister die ruimte? Ik denk dat die er is, maar het is goed

om 'm hier scherp te hebben. Waar zit de ruimte tussen "je

bent vrij om te denken" en "je voldoet aan de criteria die

grotendeels leunen op denkbeelden die je aanhangt"?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Die bereidheid blijkt uiteindelijk uit gedragingen. Dat is echt

het verschil. Als je op je zolderkamer zit en allerlei ideeën

hebt, kunnen we dat om verschillende redenen zorgwekkend

vinden, maar dat is geen reden om als casus in een casusoverleg behandeld te worden, om het even oneerbiedig te

formuleren. Dit gaat over vroegsignalering bij mensen

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-4

waarover je grote zorgen hebt omdat je ziet aan de gedragingen en de omstandigheden — dat zijn ook criteria — dat

die bereidheid ook in de praktijk geëffectueerd kan worden.

De heer Sneller zei: er moeten straks mensen in de praktijk

mee werken. Dat is helemaal waar, maar alles wat we hier

doen en in de wet borgen, is ook praktijkervaring: alle dingen die goed en die niet goed zijn gegaan. Dat proberen

we hier nu zo strak mogelijk vast te leggen. Het gaat om

gedragingen waaruit je die bereidheid kunt destilleren.

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Ik zou graag een ander geluid in dit debat willen brengen.

De minister zegt het inderdaad in haar laatste zinnen:

gemeenten werken nu al met die persoonsgerichte aanpak

en met dat casusoverleg. Ik wil ervoor waken dat wij vanuit

Den Haag en vanuit deze Kamer puur theoretiseren, terwijl

we mensen die hier elke dag aan werken, een steun in de

rug moeten geven. Want het land is te klein als iemand die

wel in dat casusoverleg had moeten zitten, daar niet in zat,

en er daardoor wellicht enorme ellende in dit land heeft

plaatsgevonden ten aanzien van de nationale veiligheid,

terwijl we dus instrumenten hadden om die ellende tegen

te gaan. Ik wil aan de minister vragen in hoeverre ook de

AIVD samenwerkt met zo'n weegploeg. We weten namelijk

dat de AIVD ook in alle rapportages spreekt over, ik meen,

een groep van 5.000 mensen die extremistisch gedachtegoed hebben, geradicaliseerd zijn en daarmee potentieel

gewelddadig zijn. Is er ook contact tussen de AIVD met die

kennis en de lokale weegploeg?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Misschien mag ik beginnen met mevrouw Michon-Derkzen

kort bedanken voor het in perspectief plaatsen van waar

het hier over gaat. Bij preventie en vroegsignalering is het

natuurlijk altijd lastig om aan te kunnen geven waar die

interventie heeft geleid tot het veilig houden van onze

samenleving. Er is immers niet iets gebeurd, juist door die

interventie. Maar ik weet dat daar echt met man en macht

heel hard wordt gewerkt, juist om niet alleen te voorkomen

dat mensen een gevaar vormen voor onze nationale veiligheid, maar ook om ervoor te zorgen dat mensen de juiste

behandeling en zorg krijgen, een goed leven kunnen

opbouwen en weggetrokken worden uit het extremistische

gedachtegoed dat zo schadelijk is voor ons allen, maar ook

voor de betrokkene zelf. De AIVD zit niet in de weegploeg,

maar kan wel ambtsberichten uitbrengen, zoals hij dat dan

doet. Dat doet de AIVD dan niet breed naar de weegploeg,

maar richting de partners met wie hij die informatie mag

delen, het Openbaar Ministerie bijvoorbeeld. Die zou daar

dan weer vanuit de eigen rol input op kunnen leveren. Er

zijn dus hele duidelijke manieren om ervoor te zorgen dat

ook daar geen informatie op verloren gaat.

De voorzitterVoorzitter

Meneer El Abassi heeft ook een vraag.

we het hebben. We horen hier debat na debat inderdaad

al voorbeelden waarin mensen die bij een sit-in netjes op

hun billen zitten, in deze zaal uitgemaakt worden voor

Hamasstrijders et cetera. Extinction Rebellion is als voorbeeld genoemd, Zwarte Piet ook. Ik ben eigenlijk op zoek

naar welke gedragingen de minister dan bedoelt.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Gedragingen met als doel om geweld te gebruiken voor

extremistische doeleinden.

DENKDe heer El AbassiDENK

Dan komen we weer bij artikel 1 uit. Als we 'm even in

tweeën knippen, heeft dat artikel het over "het proces" dat

kan leiden tot een gedraging. "Het proces". Wanneer is er

sprake van een proces? Het tweede deel dat ik lees, is:

"bereid zijn om de wet te overtreden". Wanneer is iemand

bereid om de wet te overtreden? Om daarachter te komen

moet je in mijn ogen toch weer in iemands hoofd kruipen.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Het zal u niet verbazen dat mensen dat op heel verschillende

manieren tonen. Als jij online op zoek bent gegaan naar

hoe je een bom maakt of hoe je wapens in elkaar knutselt,

als je sociale relaties in een extremistische hoek zitten en

je vervolgens niet zelfredzaam bent, maar afhankelijk bent

van die relaties, dan zijn dat criteria die professionals, niet

ik natuurlijk, wegen. Die professionals kunnen dan daarmee

zeggen: hier zit echt een gevaar voor de samenleving, en

voor de persoon zelf overigens; hier zit een gevaar. Vervolgens moet je dan kijken hoe je die persoon op zodanige

wijze kunt helpen dat het niet totaal misgaat. Dat is concreet

waar het over gaat. Het pleit voor de heer El Abassi dat hij

begon met "ik maak me zorgen over die gedragingen". Daar

moet iedereen zich namelijk zorgen over maken, want die

zijn een directe aanval op de nationale veiligheid en alles

waar we voor staan. En dát is wat de mensen in dit casusoverleg proberen te voorkomen. Daar gaat het om.

De voorzitterVoorzitter

Tot slot op dit punt, meneer El Abassi.

DENKDe heer El AbassiDENK

We staan hier allemaal, denk ik, voor de nationale veiligheid

van de mensen, van de burgers in het land, maar ook van

onszelf natuurlijk. Maar we zijn echt op zoek naar iets tastbaars, want als het niet tastbaar is, dan wordt het heel lastig

om te zoeken naar iets wat niet gedefinieerd is. Wat ik lees

in artikel 1, is in mijn ogen — ik ben daar niet de enige in

— gewoon een hele vage definitie waar alles onder kan

vallen. Als we het over gedragingen hebben, dan kunnen

daar alle gedragingen onder vallen en niet alleen de

gedragingen die de minister zojuist heeft genoemd.

DENKDe heer El AbassiDENK

Het lijkt me logisch dat het moet gaan om gedraging en

niet om ideeën, want het zou heel lastig zijn om te weten

wat iemand aan ideeën in zijn of haar hoofd heeft. Maar

ook om die gedragingen maak ik me enorm zorgen. Ik merk

het ook bij de collega's hiervoor die daar vragen over stelden. Dat brengt mij tot de vraag over welke gedragingen

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Nee, dat is echt onjuist. Dat heb ik net ook richting de heer

Van Nispen toegelicht. Dit gaat over zware overtredingen,

dus niet over lichte overtredingen. De heer Van Nispen

noemde een aantal voorbeelden, de heer Sneller ook een

aantal. Ik vind dus dat de heer El Abassi daarmee ook de

behandeling van zijn collega's echt tekortdoet. Ik probeerde

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-5

juist om tot een zo strak mogelijke definitie te komen van

iets wat in de praktijk al jaren op een bijzonder goede

manier uitpakt. Laten we dus ook niet vergeten dat de professionals die hier elke dag mee bezig zijn, aan ons vragen:

regel ook nog eens de goede grondslagen, zodat we informatie kunnen delen. Maar het is dus niet zo dat we iets

totaal nieuws beginnen. Wij kunnen ons land zo veilig

mogelijk houden door de werkwijze die we hebben. In artikel

5 worden de gedragingen en de objectiveerbare criteria

ook toegelicht. Ik vind het natuurlijk prima om het debat zo

scherp mogelijk te voeren, maar woordjes als "vaag" zijn

hierop dus niet van toepassing. Het is juist heel helder waar

het over gaat. Daar kun je voor of tegen zijn; dat is iets

anders.

De voorzitterVoorzitter

U heeft een interruptie van de heer Van Meijeren.

FVDDe heer Van MeijerenFVD

De minister maakt onderscheid tussen activisme enerzijds

en extremisme anderzijds. Ze probeert ons gerust te stellen

door te zeggen dat activisme buiten de reikwijdte van dit

wetsvoorstel valt, maar volgens mij komt dat niet overeen

met de tekst van het wetsvoorstel. Daarmee borduur ik ook

even voort op de vraag van de heer Sneller over de zinsnede

"het proces dat uiteindelijk kán leiden tot terroristische of

extremistische activiteiten". Erkent de minister daarmee

dat personen die nog niets strafbaars hebben gedaan en

nog helemaal niet bereid zijn om in ernstige mate de wet

te overtreden, maar die zich wel in een proces bevinden

dat daar uiteindelijk toe kán leiden, al kunnen worden aangemerkt als personen die in verband kunnen worden

gebracht met radicalisering en zo onderwerp kunnen worden van zo'n casusoverleg? Erkent ze dan dat de reikwijdte

van die wet dus wel degelijk veel breder is dan alleen

daadwerkelijk extremisme of terrorisme? Erkent ze dat deze

wet al in een veel vroeger stadium van toepassing wordt,

als er nog helemaal geen strafbaar feit is gepleegd?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Laat ik het zo zeggen: het eerste deel van de vraag klopt en

het tweede deel niet. Het gaat hier inderdaad over mensen

die nog geen terroristische aanslag hebben gepleegd. Dit

gaat over vroegsignalering en preventie. Vanuit de Kamer

is daar terecht aandacht voor. Ook op alle domeinen bij

Justitie en Veiligheid, waar ik voor sta, is er heel veel aandacht voor preventie en vroegsignalering. Je moet er bij

zijn vóórdat iemand die grens overgaat naar het gebruik

van, in dit geval, grof geweld.

Vervolgens ging het in de vraag over "iemand die ook niet

de bereidheid heeft". Dat is niet waar. De criteria die hier

staan gaan juist over het hebben, en ook in je gedragingen

tonen, van de bereidheid om geweld te gebruiken voor

extremistische doeleinden. Er is hierbij dus absoluut geen

sprake van het op één hoop gooien van activisme, extremisme en radicalisering. Integendeel, dat is in de wet juist

heel erg uit elkaar getrokken.

De voorzitterVoorzitter

De heer Van Meijeren, in tweede instantie.

FVDDe heer Van MeijerenFVD

Dit komt daadwerkelijk niet overeen met de tekst van het

artikel. Artikel 1, onderdeel a bepaalt juist uitdrukkelijk dat

er nog geen sprake hoeft te zijn van die bereidheid, maar

dat de wet al van toepassing is in het proces dat daar uiteindelijk toe kan leiden. Ik begrijp dat je natuurlijk wil kunnen

optreden voordat er daadwerkelijk een terroristische of

extremistische activiteit is verricht. Maar de zinsnede "het

proces dat daar uiteindelijk toe kán leiden" is wel heel erg

ruim geformuleerd. Want burgemeesters kunnen toch prima

motiveren dat er sprake is van een proces dat "daar uiteindelijk toe kán leiden" op het moment dat personen die nog

niets strafbaars doen, wel steeds activistischer worden? Er

is niet gekozen voor een formulering als "het proces dat

daar uiteindelijk toe zal leiden" of "het proces dat daar

waarschijnlijk toe zal leiden" of "als er een directe dreiging

is". Je kunt, zodra er een proces is "dat uiteindelijk kán leiden tot extremistische activiteiten" en dat dus kán leiden

tot die bereidheid om eventueel in ernstige mate de wet te

overtreden, al in verband worden gebracht met radicalisering. Als de minister dit niet zo bedoelt, waarom heeft ze

dan geen gehoor gegeven aan het advies van de Nederlandse orde van advocaten om handvatten te geven voor

de vraag wanneer er nou sprake is van dat proces? Dat is

namelijk nog steeds totaal onduidelijk, ondanks alle vragen

die hier gesteld zijn. Wanneer is er nou sprake van zo'n

proces dat verdergaat dan activisme maar waarbij nog geen

sprake is van extremisme?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dat staat nogal duidelijk in artikel 5. Er wordt dus een hele

lange vraag gesteld, met daarin allerlei aannames, die niet

corresponderen met datgene waar we het vandaag over

hebben, wat al ingewikkeld en complex genoeg is. Ik zou

iedereen dus willen uitnodigen om vooral te kijken naar

wat daar nou in staat en hoe we dat, indien nodig, kunnen

aanscherpen. Dat die aanscherping nodig is in dit debat en

in het gesprek, deel ik natuurlijk. Maar de heer Van Meijeren

gooit echt alles op één hoop. Wat hij zegt, is gewoon niet

aan de orde in de wetstekst die voorligt. Dit gaat over de

bereidheid om geweld te gebruiken, wat toonbaar moet

zijn vanuit je gedragingen. Er is absoluut geen sprake van

dat burgemeesters vervolgens lukraak activisten ergens in

een casusoverleg laten bespreken. Dat is niet de praktijk.

Dat is niet hoe het werkt. Dat is ook niet hoe het de afgelopen jaren heeft gewerkt. Sterker nog, hiermee schrijven we

de waarborgen extra scherp op, om te voorkomen dat het

ooit zo zou kunnen werken.

De heer Van Meijeren vindt dat er moet staan: deze activiteiten zullen leiden tot een extremistische aanslag. Op het

moment dat we dat weten, heb je geen weegploeg of

casusoverleg meer nodig. Dan stuur je gewoon de politie

eropaf en dan zorg je ervoor dat je het verijdelt. Ook dat

gebeurt in ons land. Er zijn mensen dag en nacht bezig om

ons veilig te houden. Dat gebeurt door middel van vroegsignalering, door middel van preventie of, als het allemaal

over het hoofd gezien is of te laat is, door andere zaken.

Maar aan het advies van NOvA, de advocaten, is juist

gehoor gegeven in artikel 5. De heer Van Meijeren schudt

nee, maar dat is omdat het niet past in zijn verhaal. Maar

er is juist naar geluisterd. Het onderscheid is heel strak

gemaakt.

De voorzitterVoorzitter

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-6

Kort en in laatste instantie op dit punt, meneer Van Meijeren.

FVDDe heer Van MeijerenFVD

De Nederlandse orde van advocaten heeft geadviseerd om

die definitie verder af te bakenen. Daarover heeft de regering gezegd: we hebben in de toelichting iets verduidelijkt.

Maar die definitie zelf is volledig in stand gehouden, met

alle gebreken van dien. Voor de criteria in artikel 5 geldt

eigenlijk hetzelfde. Het ziet er op het eerste gezicht mooi

uit, maar er staat niets concreets over waaraan voldaan

moet zijn. Nee, er moet "rekening worden gehouden met".

Maar er is niets objectiefs waaraan voldaan moet zijn

voordat zo'n persoon kan worden aangemerkt als radicaliserend. Mijn zorgen zijn totaal niet weggenomen. Als de

minister vindt dat de wet op deze manier geïnterpreteerd

zou moeten worden, terwijl dat niet blijkt uit de wet — dat

leidt tot heel veel onduidelijkheid, wat je ook merkt in deze

Kamer — wil zij dan toch nadenken over een nota van wijziging om alsnog de definitie van "radicalisering" minder

ruim te maken …

De voorzitterVoorzitter

Vraagteken.

FVDDe heer Van MeijerenFVD

Want op dit moment staat de deur wagenwijd open voor

misbruik van deze wet.

De voorzitterVoorzitter

Meneer Van Meijeren, probeer korter te interrumperen. Ik

heb vorige week heel veel ruimte gegeven aan het debat,

want het gaat over een wet en het moet zorgvuldig enzovoort. Daarom zitten we hier voor de tweede dag. Maar

probeer dan alsjeblieft allemaal — ik nodig u daartoe uit —

om kort te interrumperen, zodat we het lang over de inhoud

kunnen hebben en we vandaag de tweede termijn af kunnen

maken.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ik zal het kort houden. Artikel 5, derde lid, geeft die hele

concrete handvatten. Ik geloof niet dat de heer Van Meijeren

ervan overtuigd wil worden, maar dan zeg ik het maar tegen

iedereen die zijn versie van het verhaal neigt te geloven dat

mensen zomaar, random, behandeld kunnen worden alsof

ze potentieel radicaliserende personen zijn. Dat is niet aan

de orde in onze samenleving. Gelukkig werkt het juist goed,

doordat we ervoor zorgen dat ook de heer Van Meijeren in

vrijheid en veilig over straat kan. Ook daarvoor worden die

casusoverleggen ingezet. Dus ik vind het nogal wat, maar

goed. Professionals van de gemeenten, van het Openbaar

Ministerie, van politie en daar waar nodig ggz en zorg zitten

natuurlijk allemaal aan tafel om juist die weging te kunnen

maken en om ervoor te zorgen dat zij hun kostbare tijd

besteden aan mensen die dat nodig hebben om ons veilig

houden, maar ook aan mensen die die zorg en hulp nodig

hebben.

Dan ben ik bij de werking van het casusoverleg. Mevrouw

Mutluer vroeg hoe rechtmatig de casusoverleggen in de

afgelopen jaren zijn geweest zonder deze wet. De casusoverleggen hebben afgelopen jaren op rechtmatige basis

plaatsgevonden. Tot op heden is namelijk niet gebleken

dat de casusoverleggen zonder grondslag gegevens uitwisselen. Dat is dus niet aan de orde. De casusoverleggen

werken met de bestaande grondslagen voor gegevensuitwisseling. De beperkingen hiervan, zoals de beperking dat

nu alleen bilaterale uitwisseling mogelijk is, maken al deel

uit van hun standaard werkwijze. Dus dat is de grondslag.

Het wetsvoorstel maakt in die zin hun werk makkelijker. Dat

is misschien de beste formulering, want het maakt gezamenlijke uitwisseling mogelijk. Er bestaan op dit moment dus

wel degelijk grondslagen om persoonsgegevens in het

casusoverleg te verwerken, maar de huidige situatie is

duidelijk voor verbetering vatbaar. En dat doen we hiermee.

De voorzitterVoorzitter

Mevrouw Mutluer heeft daarover een vraag.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Zeker, voorzitter. Ik vroeg in mijn bijdrage nadrukkelijk aan

de minister of zij bereid is om terug te blikken. Ik weet dat

een aantal gemeenten zelf onderzoek heeft verricht naar

de casusoverleggen. Wij zijn natuurlijk ontzettend benieuwd

hoe dat in de praktijk heeft uitgepakt, wat dat heeft opgeleverd en welke lessen daaruit kunnen worden getrokken,

zeker gelet op het feit dat we nu ook nieuwe regelgeving

hebben en het een en ander wordt gecodificeerd. Misschien

wil de minister daar nog iets over zeggen. Anders overweeg

ik daarover een motie in te dienen.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Mevrouw Mutluer had daar een vraag over en de heer Six

Dijkstra ook. De praktijk leert dat casusoverleggen echt een

grote meerwaarde hebben. Door informatie bij mekaar te

brengen kan die ook beter in samenhang worden gewogen

en kan ook de beste interventie op betrokkenen worden

gepleegd. Daardoor vindt er ook betere en volledigere duiding plaats. Daardoor kunnen de interventies ook niet alleen

voor betrokkenen het beste zijn, maar ook zo effectief

mogelijk voor de hele samenleving. In de praktijk is dat dus

gebleken. Ook is gebleken — ook dat past bij een redelijke

terugblik — dat een standaardaanpak niet mogelijk is, omdat

het altijd maatwerk is en je altijd naar de omstandigheden

moet kijken. Dat is ook uit de wetenschappelijke praktijk

ten aanzien van geradicaliseerde personen gebleken. De

resultaten van de andere evaluaties, bijvoorbeeld van de

top 600 — dat was geloof ik een vraag van de heer Six

Dijkstra — zijn niet vertaalbaar naar de aanpak van radicalisering. Dat is gewoon een hele andere aanpak.

Dat de casusoverleggen een belangrijke rol vervullen, blijkt

uit meerdere evaluatierapporten van de aanpak op lokaal

en op regionaal niveau. De Inspectie Justitie en Veiligheid

doet onderzoek naar de samenwerking van gemeenten,

politie en OM op het gebied van het signaleren van radicaliserende mensen. Het rapport daarover komt ook binnenkort. Ik denk dat dat ook weer genoeg aanleiding geeft om

te kijken of daar nog weer iets extra's op nodig is. Daar is

natuurlijk zo veel mogelijk op geanticipeerd. Ik zal in mijn

beleidsreactie uiteraard ook uitvoerig ingaan op de effectiviteit van de lokale aanpak. Het casusoverleg is daar één

instrument voor, maar de lokale aanpak om radicalisering

tegen te gaan is natuurlijk veel breder.

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-7

De voorzitterVoorzitter

Mevrouw Faber heeft ook een vraag.

PVVMevrouw Faber-van de KlashorstPVV

Even een vraag over de gegevensuitwisseling. Het kan dus

zo zijn dat je een casusoverleg in een zorg- en Veiligheidshuis hebt. Als ze dan constateren dat er bijvoorbeeld terrorisme of radicalisering aan de orde kan zijn, dan moet dat

aangegeven worden bij het andere casusoverleg. Wordt

dan ook het hele dossier met desbetreffende gegevens

meegegeven?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dat zal ik even nagaan. Dat zal afhankelijk zijn van wat voor

dossier er was, want voor het eerste overleg is er een

andere grondslag dan voor het andere overleg. Dat zal ik

nagaan en ik zal daar later in de eerste termijn of in de

tweede termijn op terugkomen.

NSCDe heer Six DijkstraNSC

Dank aan de minister. Zij gaf net aan dat er nu geen aanleiding is om te denken dat er bij eerdere casusoverleggen

misstanden zijn geweest bij het delen van persoonsgegevens. Als ik goed naar de wet kijk, dan lijkt het erop dat

bijvoorbeeld de privacyaudits en de rechtmatigheidsadviescommissie zijn toegevoegd naar aanleiding van een advies

van de Raad van State. Worden die ook al toegepast in de

huidige praktijk om toe te zien op die rechtmatigheid? Of

worden die pas toegepast zodra dit wetsvoorstel zou worden ingevoerd?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

De mate waarin je informatie kunt delen, verandert

natuurlijk heel erg, want nu is het bilateraal en dan heb je

integraal. Het is dus een totaal andere grondslag die we

hier bespreken. Daar moet je het toezicht dus specifiek op

inrichten. Het is dus niet zo dat, als die informatie nu binnen

twee organisaties gedeeld kan worden, daar geen toezicht

op is. Ook daar is toezicht op, zoals we dat hebben geregeld.

Ik kan kijken of ik in de tweede termijn nog wat scherper

kan ingaan op hoe dat er nu uitziet, maar dit is wel specifiek

ingericht voor de integrale aanpak waar ik in ieder geval

voor pleit en waar straks hopelijk ook de Kamer voor pleit.

De voorzitterVoorzitter

Gaat u verder met de werking van het casusoverleg.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dank u wel. Richting mevrouw Faber kan ik meegeven dat

het dossier niet een-op-een meegaat. Dat geldt alleen voor

de gegevens die van toepassing zijn voor de meldingen die

dan in het kader van contraterrorisme worden gedaan. De

deelnemer die in beide casusoverleggen zit, zoals de politie,

kan de gegevens dan opnieuw inbrengen. Het gaat dus niet

een-op-een mee, want het zijn gewoon andere grondslagen

en andere doeleinden, als ik het zo mag zeggen.

De voorzitterVoorzitter

Dat roept nog een vraag op bij mevrouw Faber.

PVVMevrouw Faber-van de KlashorstPVV

Dank u wel voor de snelle beantwoording, maar stel dat

dat nieuwe casusoverleg nog extra informatie nodig heeft,

is het dan mogelijk dat het die gegevens opvraagt of kan

dat niet?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Er zit wel wat overlap tussen organisaties die in beide

overleggen zitten. Die zullen dat dan op die manier weer

kunnen inbrengen.

Mevrouw Mutluer zei dat niet alleen jihadisme maar ook

psychische problemen en rechtse radicalisering bij casusoverleggen terecht moeten kunnen komen en zij had een

specifieke vraag over de rol van wijkagenten: weten zij ook

op deze thema's genoeg informatie in te winnen?

Gemeenten en vaste deelnemers aan het casusoverleg,

zoals de politie en het OM, houden de actuele dreiging en

de verschillende vormen hiervan goed in de gaten. Daarbij

worden ze natuurlijk ook ondersteund door het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland van de NCTV, dat mevrouw

Mutluer volgens mij ook noemde. De aanpak is ideologieneutraal; zo hebben we het in Nederland echt ingericht.

Ook nieuwe ontwikkelingen worden waar nodig meegenomen. Zo zijn de afgelopen jaren vele lokale professionals

getraind op het punt van rechts-extremisme en anti-institutioneel extremisme. Diverse gemeenten hebben op dit

moment ook personen met rechts-extremistische of antiinstitutionele extremistische ideologieën in de aanpak zitten.

Dat laat zien dat dit vanuit verschillende invalshoeken en

expertises, waaronder natuurlijk ook de politie, binnen kan

komen als dat nodig is. Wanneer er ook sprake is van psychosociale problematiek, kunnen ook medische of sociale

interventies worden ingezet. Daarom is bijvoorbeeld ook

de ggz dan een belangrijke partner aan tafel. Je kan dan

ook nog de hulp inroepen van het Team Dreigingsmanagement, dat bestaat uit professionals van onder andere de

politie en de psychiatrische zorg. Ook dat is uiteraard een

ideologieneutrale aanpak.

Mevrouw Mutluer vroeg: hoe zit het nu met de intragemeentelijke informatie-uitwisseling? Je merkt aan de vragen van

mevrouw Mutluer altijd dat ze heel veel ervaring heeft, ook

in de lokale praktijk. Dit zijn dus knelpunten waar men

tegenaan zou kunnen lopen. In de memorie van toelichting

is opgenomen dat deelnemers mogen antwoorden op de

raadpleging door de weegploeg. Een gemeenteonderdeel,

bijvoorbeeld in het sociaal domein, mag dus gegevens

verstrekken aan de weegploeg als die daarom vraagt. Dat

is wel een hele belangrijke; dat denk ikzelf ook.

De voorzitterVoorzitter

Dat roept toch nog een vraag op.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Nee, een feit. Als ik zelf met de praktijk spreek, zie ik ontzettend veel handelingsverlegenheid tussen het zorgdomein

en het veiligheidsdomein, zeker binnen gemeenteland. De

linkerhand weet soms niet wat de rechterhand doet. Ze

weten soms niet welke informatie ze met elkaar mogen

uitwisselen. Met het door mij ingediende amendement heb

ik getracht om toch te zorgen dat het sociale domein binnen

de gemeente zich iets minder verlegen voelt om die infor-

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-8

matie aan die weegtafel te verstrekken, zodat die kan worden meegenomen. Ik wil niet nog een hele weegtafel

optuigen met nog meer partners, want voordat je het weet,

heb je eigenlijk al bij de weging een casusoverleg. Daar zit

ook mijn dilemma: hoe groot wil ik het maken? Maar ik wil

er in ieder geval voor zorgen dat het sociale domein en het

veiligheidsdomein binnen de gemeente dit goed met elkaar

bespreken en dat daar geen misverstand over kan ontstaan.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Op uw amendement kom ik straks terug. Als het mag, neem

ik dit mee als inkleuring van de achtergrond daarvan. Ik

denk dat er de afgelopen twintig jaar echt enorme slagen

zijn gemaakt. In veel gemeenten is er inmiddels een zorgen veiligheidsketen die goed functioneert, maar nog lang

niet overal. Soms spreken ze ook bijna letterlijk verschillende talen. Daar valt dus nog wel heel veel te winnen. Maar

ik kom, als het mag, straks terug op de amendementen. Ik

ga dit meenemen bij de appreciatie.

De heer Six Dijkstra vroeg nog: moet deze wet niet tijdelijk

zijn? Nee, dat zou ik nooit adviseren, omdat ik denk dat een

tijdelijke werking van de wet in dit geval echt averechts zou

kunnen werken. Als de wet namelijk na een aantal jaren

zou vervallen, dan blijven die casusoverleggen wel bestaan,

maar vervallen de waarborgen en vallen we weer terug in

de huidige situatie, waarin we juist iets extra's proberen te

organiseren. Ik zou die casusoverleggen niet willen opheffen

en volgens mij zat dat ook niet in het betoog van de heer

Six Dijkstra. Laat ik één open deur toevoegen: terrorisme

is helaas geen tijdelijk fenomeen. Dit zal, denk ik, eigenlijk

altijd nodig zijn.

De heer Six Dijkstra gaf ook aan dat de praktijk al jarenlang

loopt. Hij vroeg daarom of er geen algehele evaluatie zou

moeten komen en of het vastgestelde wetsvoorstel met alle

checks-and-balances in de praktijk nu wel voldoende is. De

praktijk is als uitgangspunt genomen voor dit wetsvoorstel.

We hebben hierin altijd verschillende soorten behandelingen. Dit is wel een bijzondere, want je kijkt naar de praktijk

en vraagt aan de praktijk wat ze nog meer nodig hebben.

Dat doen we in die lijn en ik denk dat dit heel waardevol is.

Er zijn natuurlijk wel verbeteringen doorgevoerd naar aanleiding van de ervaringen uit de praktijk. Dat is het mooie

van de praktijk, want daar zie je wat er goed gaat en wat er

beter kan. Hierbij gaat het dan om aanvullende waarborgen

voor een zorgvuldige gegevensverwerking, zoals die privacyaudits en de rechtmatigheidsadviescommissie. Ook neemt

het wetsvoorstel onduidelijkheden en knelpunten weg in

de grondslagen voor die gezamenlijke informatiedeling.

Die versnippering in de informatie-uitwisseling is, denk ik,

sowieso een van de oorzaken waarom er op heel veel

domeinen dingen niet goed gaan in Nederland. Hier doe je

dan een extra stap op.

De heer Van Nispen zei dat de persoonsgerichte aanpak al

bestaat. Hij vroeg daarom hoeveel mensen er nu in zitten

en hoe dat er nou precies uitziet. Landelijk worden op dit

moment zo'n 250 tot 300 personen besproken in een

casusoverleg radicalisering. Dat gebeurt op basis van

objectieve criteria, waarover we het net ook met elkaar

hebben gehad. Dit wetsvoorstel is ook opgesteld aan de

hand van die huidige werkwijze en daarvan hebben we

geleerd. Een persoon kan dus alleen opgenomen zijn in die

persoonsgerichte aanpak als de eerdergenoemde ondergrens gehaald is. Ook hier hebben we het net over gehad.

Dus, nog één keer: die 250 à 300 personen combineren een

ideologie met het legitimeren van geweld of tonen bereidheid om activiteiten te verrichten die de democratische

rechtsstaat ondermijnen.

De heer Van Nispen vroeg: wat kost het voorstel waar we

het vandaag over hebben aan capaciteit? Dat is sowieso

een punt binnen veel domeinen en sectoren, dus ook bij

ons, bij Justitie en Veiligheid. De totale capaciteit die nodig

is voor de casusoverleggen is niet eenvoudig in beeld te

brengen. De personen die worden aangemeld voor een

casusoverleg, zijn vaak al bij een van de partners in beeld.

Het overleg zorgt er juist voor dat er geen dubbel werk

wordt gedaan. Dat heeft een grote meerwaarde. Daarom

zorgen die overleggen er ook voor dat het werk efficiënter

en effectiever wordt gedaan. Dat kan capaciteitsproblemen

in de uitvoering verminderen. Dat hebben we in de afgelopen jaren al gezien en, ik hoop dat dat met deze stap nog

soepeler zal gaan.

De heer Van Nispen zei in zijn inbreng ook dit. Nu zijn er

wellicht mensen die dit volgen en denken: waarom begint

de minister hier opeens over; hij zegt toch niks? Maar hij

vroeg dus in zijn eerste termijn ook: hoe zit het precies met

dat onderscheid? Dit zijn niet allemaal mensen die verdacht

worden van een strafbaar feit, maar die juist naar voren

zijn gekomen door vroegsignalering en preventie. Door

vroegtijdig op een efficiënte manier in te grijpen probeer

je in de keten daarna werk weg te halen. Ik zeg het dan heel

oneerbiedig, want het gaat uiteindelijk over mensen. De

casusoverleggen bestaan natuurlijk al, dus dit is niet iets

nieuws.

De heer Van Nispen zei ook: het overleg in het Zorg- en

Veiligheidshuis valt onder een ander regime dan de casusoverleggen. Daar hadden we het net ook over met mevrouw

Faber. De gegevens moeten worden gescheiden. Hoe gaat

dat onderling? Daar heb ik net al wat over gezegd bij een

interruptie. Het klopt dat ze niet zomaar vermengd mogen

worden en dat de dossiers niet zomaar over mogen gaan.

Om de uitvoerbaarheid te waarborgen is over dit punt ook

nauw contact geweest met medewerkers die ervaring hebben met deze overleggen en met de casusoverleggen. In

de praktijk zien we ook dat de gegevensverwerking nu al

gescheiden is en dat dit niet voor extra issues zorgt. Dan

werkt het in de praktijk ook zoals ik het tegen mevrouw

Faber zei.

Mevrouw Michon-Derkzen vroeg: stel dat uit signalen die

naar voren komen in een advies van het Landelijk Bureau

Bibob blijkt dat een rechtspersoon mogelijk een rol speelt

bij extremistische activiteiten, bijvoorbeeld door het financieren of organiseren ervan, hoe landt dat dan in een

casusoverleg? Het Landelijk Bureau Bibob krijgt informatie

van andere overheidsinstanties, waaronder voor een heel

belangrijk deel de politie. Het Bureau Bibob gaat nadrukkelijk ook over rechtspersonen. Voor het bureau geldt wel een

wettelijke geheimhoudingsplicht. Het kan dus niet zelf

melding gaan doen bij een weegploeg, maar dat is in de

praktijk geen enkel probleem aangezien de informatie

waarover het Bureau Bibob beschikt, altijd van andere

overheidsinstanties afkomstig is. Als deze andere overheidsinstanties, zoals de politie, het nodig achten, kunnen zij op

basis van artikel 5, lid 1 of lid 2 een melding doen bij de

weegploeg. In de praktijk levert het dus geen problemen

op dat het bureau dat niet direct zelf kan doen.

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-9

SPDe heer Van NispenSP

Met deze wet wordt dus de huidige praktijk van de persoonsgerichte aanpak in het kader van radicalisering en terrorisme

in een wet neergelegd. Maar we hebben ook een lokale

persoonsgerichte aanpak, van het Zorg- en Veiligheidshuis.

De minister heeft dat zonet duidelijk uitgelegd, maar het is

door de verschillende wettelijke kaders misschien ingewikkeld voor de uitvoering. Daar wordt op toegezien. Ik heb

een vraag vanuit het perspectief van de betrokkene. Is het

voor een persoon die er op enig moment achter komt dat

hij of zij onderdeel is van een persoonsgerichte aanpak, al

dan niet door daarover geïnformeerd te worden — daar

komen we nog op — duidelijk of dat nou in het kader is van

deze wet of in het kader van het lokale casusoverleg van

het Zorg- en Veiligheidshuis?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dat moet duidelijk zijn. Ik begrijp de vraag en ik zal er in

tweede termijn nog op terugkomen, zodat we zeker met

elkaar hebben gedeeld hoe het duidelijk wordt gemaakt. Ik

ga er straks ook op in bij de waarborgen, want ik kan me

voorstellen dat het relevant is om te weten waar je

terechtkunt als je het er niet mee eens bent of als er toch

een fout is gemaakt. Ik zal ervoor zorgen dat ik dat antwoord

ook paraat heb voor de Zorg- en Veiligheidshuizen.

SPDe heer Van NispenSP

Dat is heel prettig. Zou de minister daar dan ook de vraag

aan toe willen voegen hoe die waarborgen van elkaar verschillen en wat de overeenkomsten zijn? Mocht dat nog

niet op papier staan, dan kan daarover nagedacht worden.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ja, zeker.

De voorzitterVoorzitter

Gaat u verder.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dan ben ik bij de vraag van mevrouw Michon-Derkzen wat

er gebeurt als een veroordeelde met een gedragsbeïnvloedende en vrijheidsbeperkende maatregel of op basis van

de Wet langdurig toezicht in het kader van terrorisme vrijkomt, en er bij Reclassering Nederland signalen zijn dat hij

zich niet aan de voorwaarden houdt. De reclassering is

primair verantwoordelijk voor de uitvoering van het toezicht.

Als de veroordeelde zich niet houdt aan de voorwaarden

of als er sprake is van dreigende recidive, dan meldt de

reclassering dit bij het Openbaar Ministerie. Het Openbaar

Ministerie kan dan waar nodig een casusoverleg initiëren.

Dank aan de ambtenaar die alle afkortingen alsnog heeft

uitgeschreven!

Dan een vraag van mevrouw Michon-Derkzen: kan het

Landelijk Steunpunt Extremisme een casusoverleg initiëren?

Het landelijk steunpunt kan signalen melden bij de politie,

gemeente of Openbaar Ministerie. Deze organisaties vormen de weegploeg en kunnen een casusoverleg starten,

indien noodzakelijk.

Ten aanzien van de vreemdelingenketen — daar was ook

een vraag over — geldt dat het COA signalen of zorgen over

de radicalisering kan aanleveren bij het Landelijk Interventieteam Vreemdelingenketen. Zij kunnen hierin adviseren.

Wanneer er sprake is van radicalisering of extremistische

ideologie en het een direct veiligheidsrisico met zich meebrengt, dan wordt het gemeld bij de gemeente waar de

casus is ingeschreven. Dan kan de weegploeg weer richting

een casusoverleg gaan. Voor alles is dus een route, indien

noodzakelijk.

Mevrouw Michon-Derkzen vroeg: in welke situaties is het

denkbaar dat informatie van banken over rechtspersonen

wordt ingebracht? Banken zijn wettelijk verplicht om

ongebruikelijke transacties te melden aan de Financial

Intelligence Unit. Deze verplichting komt voort uit de Wet

ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme. Deze verplichting geldt bij alle rekeninghouders, dus

bij natuurlijke personen en rechtspersonen. De Financial

Intelligence Unit kan oordelen dat er sprake is van een

verdachte transactie. De informatie over deze verdachte

transactie kan dan weer via de politie terechtkomen in een

weegploeg, indien noodzakelijk.

De heer Sneller en de heer El Abassi vroegen of ik kan

ingaan op het risico dat onterechte signaleringen eventueel

in de systemen zijn blijven hangen. Wat doen we dan om

die weer te verwijderen? De aanzienlijke dreiging die uitgaat

van terrorisme en ernstige criminaliteit stopt uiteraard niet

bij de landsgrenzen. Daarom is het cruciaal om gezamenlijk

met onze Europese en internationale partners op te treden.

We hebben deze vraag opgevat in het kader van de internationale signaleringslijsten. Daarbij hoort ook het delen van

informatie, uiteraard binnen de wettelijke kaders. Indien er

sprake is van onterechte signalering, heeft dat grote impact

op iemands leven en op alles wat iemand nog in zijn leven

op een bepaalde plek in de wereld zou kunnen doen. Daar

hebben we de afgelopen tijd terecht heel veel met u over

gesproken.

In mijn brief van vorig jaar, van 31 mei 2023, heeft u kunnen

lezen dat omstandigheden en situaties ook zeer uiteenlopen

op het moment dat iemand daar onterecht op zou staan. In

alle gevallen is maatwerk vereist. Om een veronderstelde

onterechte signalering vast te stellen moet eerst de oorsprong van de signalering worden achterhaald. Als blijkt

dat er sprake is van signalering door een Nederlandse

instantie — dat was in de casuïstiek die we de afgelopen

twee jaar hebben gezien niet altijd het geval — dan kan

betrokkene zich melden bij de betreffende signalerende

instantie. Als de signalering onterecht is, wordt die uiteraard

vernietigd. Het kan zijn dat betrokkene daar geen informatie

over krijgt, maar dan is de vraag: is het onterecht of niet

onterecht? Dan wil men de informatie niet delen met

betrokkene omdat het wellicht niet onterecht is. Het is dus

niet zo dat als je je meldt, je altijd alle informatie krijgt, maar

dan kan het gaan om een lopende zaak. Daar hebben wij

vanuit deze Kamer natuurlijk geen zicht op.

Bij signalering door een derde land zijn de interventiemogelijkheden van Nederland helaas beperkt. Dat is een open

deur. Wij kunnen niet in de rechtsorde van een ander land

treden. Dat is wel waar we dan tegen aanlopen. Als een

Nederlander door een weigering van de toegang tot een

derde land ter plaatse in nood komt, kan betrokkene

natuurlijk wel beroep doen op consulaire bijstand, zoals

afgelopen tijd ook gebeurd is. Dan zal Buitenlandse Zaken

ook aan de slag gaan. Wat we met de Kamer hebben afge-

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-10

sproken, wat we blijven doen en waar de politie ook heel

veel werk van heeft gemaakt, is ervoor zorgen dat we hierover in gesprek blijven en dat we altijd kijken hoe we mensen het beste kunnen helpen op het moment dat er sprake

zou zijn van onterechte signalering.

De voorzitterVoorzitter

Meneer Sneller heeft daar wel een vraag over.

D66De heer SnellerD66

Heel kort, want we gaan dit nog vaak bespreken, vrees ik.

Het blijft zo dat degene die het betreft, dus waarbij vastgesteld is dat het onterecht is, zich moet melden en dat er dan

actie wordt ondernomen. Volgens mij zou het goed zijn als

de minister zegtMinister

de organisatie die de onterechte melding

heeft gedaan, heeft ook een verantwoordelijkheid om die

ongedaan te maken, ook als diegene zich niet meldt, bijvoorbeeld omdat die in het buitenland nog niet tegen problemen

aan is gelopen.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ja, die organisatie heeft zeker de verantwoordelijkheid om

te handelen als daar een fout is gemaakt of als door verificatie uiteindelijk blijkt dat iemand niet in beeld had hoeven

zijn. De afgelopen tijd hebben we, naar aanleiding van

mediaberichten en dergelijke, de casuïstiek voorbij zien

komen — dat is altijd lastig met individuele zaken, want het

is moeilijk om daarover te spreken — waarbij de betrokkene

zelf zegt ten onterechte in beeld te zijn. Je gaat er dan volop

mee aan de slag. Het zal de ene keer waar zijn. De andere

keer is er toch meer aan de hand, maar je probeert mensen

dan nog steeds zo goed mogelijk te helpen. Ook al hebben

we 1.000 keer op juiste wijze ingegrepen, je moet terwijl je

dit systeem overeind houdt er alle aandacht op blijven

vestigen dat je niet het hele leven van één persoon verstoort

die onterecht in beeld was.

DENKDe heer El AbassiDENK

Ik dacht van de minister te hebben gehoord dat de verantwoordelijkheid in ieder geval bij de instantie zelf ligt. Is er,

naast verantwoordelijkheid, vanuit de instanties ook de

plicht om die mensen te informeren op het moment dat ze

onterecht op een lijst staan?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Op het moment dat een zaak is afgehandeld en de informatie wordt verwijderd … Ik zal voor de zekerheid nagaan of

organisaties de plicht hebben om dat te melden bij betrokkenen. Daar komt ik zo even op terug.

DENKDe heer El AbassiDENK

Dank u wel. Ik hoor dat, als het kan, graag straks in de

tweede termijn, omdat ik hier eerder ook een motie over

heb ingediend, die het overigens niet heeft gehaald.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Mag ik het verzoek even scherp krijgen? Dan weet ik dat ik

het goed heb begrepen.

De voorzitterVoorzitter

Ja, dat mag.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Het gaat dus om de situatie waarin een persoon gesignaleerd is — het gaat overigens niet over de casusoverleggen

— waarvan de signalerende organisatie zelf concludeert

dat er niets aan de hand was en dat die persoon niet

gesignaleerd had moeten worden? De vraag is vervolgens

of de betrokkene wordt geïnformeerd met het bericht: je

was gesignaleerd, maar nu niet meer.

De voorzitterVoorzitter

Bedoelt u dat, meneer El Abassi?

DENKDe heer El AbassiDENK

Ik zal het even herformuleren, maar misschien bedoelen

we hetzelfde. Het gaat erom dat iemand proactief naar de

instanties kan stappen om te kijken of hij, al dan niet onterecht, gesignaleerd staat. Die persoon kan daar vervolgens

een antwoord op krijgen, of niet als het een lopende zaak

is. Ik denk dus dat dan onderzocht wordt of deze persoon

wel of niet terecht op die lijst staat. Ik heb het over diezelfde

onderzoeken, maar dan proactief, vanuit de instanties, niet

vanuit burgers.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ik denk dat we ongeveer hetzelfde bedoelen. We gaan straks

in tweede termijn kijken, met mijn antwoord erbij, of dat

het antwoord is.

De voorzitterVoorzitter

Uw vraag was nog niet helemaal af.

DENKDe heer El AbassiDENK

Ik heb nog een laatste aanvullende vraag. Dat is onderzoek

naar of ze wel of niet op de lijst staan. Het tweede is of we

die burgers kunnen informeren dat ze onterecht op die lijst

hebben gestaan. Dat zou ook wel fijn zijn.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dat is volgens mij dezelfde vraag. Ik zie daar geen onderscheid tussen.

DENKDe heer El AbassiDENK

De eerste vraag ging over mensen van de lijst afhalen als

ze daar onterecht op staan. De tweede vraag is of u burgers

gaat informeren dat ze onterecht op de lijst hebben gestaan.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Zo heb ik de vraag gehoord. Nogmaals, dat staat dus volledig los van onterecht in een casusoverleg behandeld worden. Een casusoverleg heeft in die zin geen causaal een-opeenverband met de signalering. Dat is dus een ander debat,

maar ik zal erop terugkomen.

De voorzitterVoorzitter

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-11

Het is goed om scherp te blijven op het onderwerp. Gaat u

verder.

wordt uiteindelijk getoetst door de rechtmatigheidsadviescommissie en in de privacyaudits.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ja, dat is waar. De heer Sneller vroeg of nieuwe vormen

van extremisme voldoende aandacht krijgen. Hij vroeg ook

hoe we ervoor kunnen zorgen dat we niks over het hoofd

zien. Zoals ik al richting mevrouw Mutluer zei, hebben

diverse gemeenten op dit moment al personen met rechtse

of anti-institutionele extremistische gedragingen in het

casusoverleg. De partners zijn in staat om deze casuïstiek

professioneel inhoudelijk op te pakken. Er is de afgelopen

tijd heel veel aandacht besteed aan het op orde brengen

van de deskundigheid. Omdat de aanpak ideologieneutraal

is, merken en zien we de afgelopen jaren dat gemeenten

eventueel veranderende dreigingen, die door de NCTV in

rapportages worden getoond, kunnen doorvertalen. Het is

een heel ander debat, maar ik ben blij dat we de grondslagen van de NCTV goed hebben geregeld, zodat die daar

juist ook in die casusoverleggen weer aan kan bijdragen.

Ik denk dat we met deze wet erbij en de aanpak zoals we

die hebben ingericht, ervoor zorgen dat er zo min mogelijk

blinde vlekken zijn, al blijft het uiteindelijk mensenwerk.

Dan heb ik hier nog een vraag — ik weet even niet van wie

— maar volgens mij hebben we die al behandeld, dus dat

scheelt. Dan kom ik bij de weegploeg.

De voorzitterVoorzitter

De weegploeg.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Mevrouw Mutluer vroeg: de weegploeg heeft niet per se

een eenduidig profiel, dus wie toetst als er extra criteria

zijn? Zij vroeg hoe dat werkt. De weegploeg is het voorstadium van het casusoverleg en bestaat uit politie, Openbaar

Ministerie en de gemeente van verblijf. Mevrouw Mutluer

noemde het ook al even in haar betoog: moeten we ons

daar zorgen over maken, is het de slager die het eigen vlees

keurt? Nee, dat is niet zo. Het is juist een waarborg om te

voorkomen dat personen ten onrechte worden besproken

in een casusoverleg. De weegploeg analyseert signalen van

radicalisering en beoordeelt of een aangemelde casus moet

worden besproken in een casusoverleg. De objectieve criteria daarvoor leggen we nu vast in het wetsvoorstel. De

weegploeg kijkt dan of iemand radicale opvattingen combineert met het legitimeren van geweld en daar ook gedragingen in toont, zoals we net hebben behandeld.

Ik heb nog wel meer te zeggen over de weegploeg tegen

mevrouw Mutluer. Zij vraagt wie de overweging maakt

welke factoren kunnen worden meegenomen. Ik zie dat

mevrouw Mutluer opstaat, maar we gaan, zoals u gewend

bent, alle vragen langs. Ik zeg dit maar even, voordat ze

weer gaat dreigen met moties, haha. Mevrouw Mutluer en

mevrouw Faber vroegen vorige week of de criteria een

checklist vormen. Het is inderdaad geen checklist. De criteria

in het wetsvoorstel zijn gekozen, omdat deze voortkomen

uit onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek naar radicalisering. De weegploeg weegt alles gezamenlijk en objectief

af. Daarmee wordt geduid of iemand vanuit een bepaalde

extremistische ideologie kan overgaan tot extremistische

of terroristische activiteiten. De toepassing van deze criteria

Ik heb hier nog drie vragen over de weegploeg. Eén vraag

is van de heer Six Dijkstra. Hij vraagt of de weegploeg voldoende in staat is om ideologische duiding te geven en

vraagt zich af of er professionele duiders moeten komen.

Ik onderschrijf natuurlijk de conclusies en aanbevelingen

van de onderzoekers dat de duidingen transparant,

navolgbaar en toetsbaar moeten zijn; dat is ongelofelijk

belangrijk. Momenteel voert de NCTV inhoudelijke

gesprekken met de ketenpartners over de uitwerking van

de aanbevelingen die in het rapport van het WODC staan.

In de gesprekken wordt in nauwe samenwerking met de

ketenpartners bepaald hoe we dat kunnen vormgeven. Ik

zal zorgen dat we de Kamer daarover informeren. Vrij vertaald: we zijn juist de aanbevelingen aan het overnemen.

Het is niet zo — dat was overigens niet de vraag, hoor —

dat er ergens een database is met duiders die je kunt

inschakelen. Het is een nieuwe beweging die wel nodig is,

maar die je ook zorgvuldig moet vormgeven om ervoor te

zorgen dat je de aanpak tegen radicalisme verbetert.

De heer Van Nispen vroeg waar artikel 5, lid 2, waarin staat

dat iedereen een melding kan maken, voor dient. Deze

bepaling stelt buiten twijfel dat bijvoorbeeld lokale partners

uit het zorg- en veiligheidsdomein en ongeruste burgers

bevoegd zijn om een melding te doen bij een lid van de

weegploeg over een natuurlijk persoon of rechtspersoon

die in verband kan worden gebracht met radicalisering of

terroristische activiteiten. Dergelijke meldingen kunnen

essentieel zijn ten behoeve van een integrale aanpak van

radicalisering. Het kan gaan om een melding van bijvoorbeeld ouders, vrienden, familie, maatschappelijke organisaties of instanties zoals de Stichting Jeugdwerk en de

jeugdhulpverlening. Ook voor een melding van een overheidsinstantie is de bepaling natuurlijk relevant. Het zal niet

in alle gevallen kunnen worden teruggevoerd op een specifieke wettelijke grondslag. Om onduidelijkheid over deze

aspecten weg te nemen in de praktijk, voorziet de voorgestelde bepaling in de benodigde specifieke wettelijke

grondslag. Die is dus eigenlijk bedoeld om de meldingen

zo laagdrempelig mogelijk te maken en de weging daarna

zo professioneel mogelijk te kunnen doen.

Ten slotte kom ik op de vraag van mevrouw Faber. Eigenlijk

vroeg zij in een interruptie of aan alle voorwaarden of criteria moet worden voldaan of dat het ook een gezamenlijke

algehele afweging kan zijn. Het is een algehele afweging.

De voorzitterVoorzitter

Mevrouw Faber heeft hier wel een vraag over.

PVVMevrouw Faber-van de KlashorstPVV

In dit kader had ik ook nog een vraag gesteld over de

weegploeg. Hoe wordt voorkomen dat de weegploeg op

basis een zekere ideologische vooringenomenheid kan

verworden tot een politiek instrument?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dat hebben we met elkaar in de inrichting van onze democratische rechtsstaat heel goed gewaarborgd, vind ik. De

politie en het Openbaar Ministerie zijn natuurlijk gehouden

aan hun eigen expertise en aan hun gedragsregels. In de

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-12

praktijk is het volgens mij niet aan de orde dat je je eigen

mening nog zou kunnen toevoegen. Voor alles wat in de

praktijk wordt gedaan en we hier in de wet vastleggen, zijn

er criteria en handelswijzen op basis van wetenschappelijk

onderzoek naar radicalisering.

De voorzitterVoorzitter

Mevrouw Faber in tweede instantie.

PVVMevrouw Faber-van de KlashorstPVV

Ik wil de minister natuurlijk graag geloven, maar het verleden laat toch weleens andere zaken zien. Zo hadden we

bijvoorbeeld een burgemeester in Nijmegen die gewoon

aangifte ging doen tegen een gekozen volksvertegenwoordiger. Een burgemeester is ook betrokken bij de casusoverleggen en bij de weegploeg. Via de voorzitter zeg ik tegen

de minister: ik denk dat u kunt begrijpen dat bij ons toch

wel wat zorgen hierover leven, dus wellicht kunt u deze

zorgen bij ons weghalen.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Nou, nee. Eerlijk gezegd kan ik dit niet helemaal begrijpen.

Onze instanties, zoals het Openbaar Ministerie, de politie,

de burgemeesters en de rechters, zijn uiteindelijk neutraal.

Zij zijn neutraal in hun werk. In hun werk zijn ze objectief.

Misschien is dat laatste een nog beter woord. Zij zullen die

wegingen correct doen. Het staat iedereen vrij om een

aangifte te doen tegen iemand. Dat is iets heel anders. Maar

in de weegploeg en juist aan deze tafels zitten zo veel professionals die hun werk zo serieus nemen. Ik denk niet dat

het fair zou zijn om daar een label van potentiële politieke

vooringenomenheid op te plakken. Dat zou niet fair zijn

voor iedereen die in ons land juist vanuit objectieve waarnemingen ons veilig probeert te houden.

De voorzitterVoorzitter

Tot slot op dit punt, mevrouw Faber.

PVVMevrouw Faber-van de KlashorstPVV

Dank u voor uw coulance, voorzitter. Ik denk ook dat de

minister in 99,9% van de gevallen gelijk heeft, maar je kan

het natuurlijk wel verkeerd treffen. Dat is in het verleden

dus wel gebeurd. Het is niet helemaal volledig uit te sluiten.

Dat vind ik toch wel een moeilijk punt. Gelukkig zal het

merendeel zich integer opstellen in dezen. Maar helaas

hebben we toch wel gezien dat er in de praktijk niet voor

honderd procent een garantie is.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Een voorbeeld van een aangifte van iemand richting iemand

anders heeft helemaal niets met het casusoverleg te maken.

Ik denk dat de conclusie van mevrouw Faber, namelijk "we

hebben gezien dat het ook mis kan gaan", niet fair is. Uiteindelijk moet je, denk ik, heel terughoudend zijn met suggereren dat democratische, onafhankelijke instituties aan

politieke sturing zouden doen. Maar als ik meega in de

vraag van mevrouw Faber en me helemaal stretch wat dat

betreft, dan kan ik ook nog zeggen: er zitten meerdere ogen

aan tafel. Het is een gezamenlijke weegploeg. Daarna is het

een gezamenlijk casusoverleg. Ik hoop toch dat mevrouw

Faber eerder meegaat in mijn toelichting.

Dan ben ik bij de waarborgen. Mevrouw Mutluer en de heer

Six Dijkstra hadden de vraag of je nog extra waarborgen

moet hebben om te voorkomen dat mensen ten onrechte

worden gelabeld voor casusoverleggen, bijvoorbeeld vanwege etniciteit, afkomst en dat soort zaken. Gegevens over

etniciteit spelen geen enkele rol bij de vraag of er noodzaak

bestaat tot bespreking van een bepaalde casus. Dat is

gewoon niet aan de orde. Die noodzaak wordt uitsluitend

bepaald op basis van de objectieve criteria waar we het

eerder over hebben gehad. Etniciteit speelt daarbij geen

enkele rol. Daarnaast zijn er aanvullende waarborgen. Ik

noem de rechtmatigheidsadviescommissie. In die commissie moet aandacht zijn voor het tegengaan van risico's op

ongelijke behandeling en discriminatie. In de opleiding van

medewerkers van de casusoverleggen komt een zorgvuldige

omgang met persoonsgegevens en data-ethiek specifiek

aan de orde.

Dan was er in het verlengde van de vragen over de waarborgen een vraag van mevrouw Mutluer en de heer Van

Nispen. De termijn voor vernietiging is een andere dan in

de Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden. Waar ligt dat aan? In dit wetsvoorstel is de termijn

voor vernietiging van de persoonsgegevens vijf jaar na de

laatste verwerking. In de Wet gegevensverwerking door

samenwerkingsverbanden is het vijf jaar na de eerste verwerking van de gegevens. Daar zit het verschil. Ik wil heel

graag goed kunnen uitleggen waarom dat zo is, ook gezien

de vragen en de potentiële amendementen en moties. Een

maximum van vijf jaar na de laatste verwerking is bij radicalisering echt noodzakelijk vanwege langlopende casuïstiek

met lange onderbrekingen waarin de gegevens niet actief

worden verwerkt. Denk aan een uitreiziger. Stel dat de

betrokkene weg is en je zou zeggen dat het na vijf jaar na

de eerste verwerking stopt. Als de betrokkene dan terugkomt, ben je alles kwijt. Dat geldt dus bij een uitreis of bij

veroordeelden van terrorisme die na detentie terugkeren

in de maatschappij. Als de termijn vijf jaar na de eerste

verwerking zou zijn, dan zou dat ertoe leiden dat het

casusoverleg na de terugkeer van een uitreiziger of gedetineerde niet langer over de gegevens beschikt die het nodig

heeft voor zijn taak. Ik denk echt dat voorkomen moet

worden dat informatie verloren gaat, terwijl die van groot

belang kan zijn in een casus met potentieel zeer ernstige

gevolgen. Dus bij het tegengaan van radicalisering, waar

we het vandaag over hebben, is het echt zeer sterk mijn

advies om het op deze manier te doen en zo te houden,

met deze reden. Dat zie je ook vanuit de praktijk.

De heer Six Dijkstra had een vraag over de AVG. Zien

waarborgen enkel op gegevensverwerking? De waarborgen

in deze wet zien niet enkel op de verwerking van persoonsgegevens. De wet regelt bijvoorbeeld dat iemand niet

zomaar in de aanpak kan worden aangenomen, maar pas

na een zorgvuldige toets door de weegploeg. Ook mag niet

zomaar elke instantie deelnemen. Dat hebben we net ook

behandeld. Aanvullende incidentele deelnemers mogen

alleen toegevoegd worden als zij over deskundigheid

beschikken die noodzakelijk is bij de aanpak van een heel

specifieke casus. Dan moet het gaan om instanties die

publieke taken en bevoegdheden hebben en die dan ook

een rol kunnen hebben in het opstellen, uitvoeren en evalueren van een integraal plan van aanpak van een casusoverleg. Dus eigenlijk zijn die waarborgen opgenomen voor elk

onderdeel van wat zo'n weegploeg of casusoverleg moet

doen.

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-13

De heer Six Dijkstra vroeg: als je weet dat je in een casusoverleg zit en dat onterecht is, kom je er dan ook weer uit?

De hoofdregel is dat burgers moeten worden geïnformeerd.

Dat vloeit voort uit de Algemene verordening gegevensbescherming. Je moet dus worden geïnformeerd. Het wetsvoorstel voorziet hiertoe in een contactpunt. Dat moet

iemand informeren over het feit dat een casusoverleg

gegevens over diegene uitwisselt. De Algemene verordening gegevensbescherming maakt wel wat uitzonderingen

op die verplichting om betrokkenen te informeren, bijvoorbeeld als er een opsporingsbelang is. In de AVG zitten dus

uitzonderingen, maar die hebben we met elkaar vastgesteld.

Dat is bijvoorbeeld als je vanuit opsporingsbelangen de

boel zou kunnen doorkruisen. Als zo'n risico op een later

moment vervalt, dan moet de betrokkene natuurlijk alsnog

worden geïnformeerd. Dan heb je gewoon weer de plicht

om dat te doen. In het theoretische voorbeeld dat iemand

onterecht in de aanpak gekomen is, valt dat telkens bij de

periodieke besprekingen van weegploegoverleggen weer

op. Maar dit is een theoretisch voorbeeld. De weegploeg

bespreekt elke casus periodiek, om opnieuw te toetsen of

het nog steeds nodig is. Het is dus niet zo dat wanneer het

eenmaal gewogen is, we er nooit meer wat van terugzien

en zo iemand in het casusoverleg blijft. Er wordt continu

gewogen of iemand nog steeds op de juiste plek wordt

besproken.

NSCDe heer Six DijkstraNSC

Ik heb twee vragen. Het WODC waarschuwt wel in zijn

rapport dat er binnen een casusoverleg tunnelvisie kan

ontstaan, omdat spelers goed op elkaar ingespeeld zijn.

Het zou dus mogelijk kunnen zijn dat, omdat iemand vaker

wordt besproken, men zich op een gegeven moment wat

blindstaart op zo'n geval. Daardoor kan iemand er langer

in blijven dan eigenlijk nodig is. En misschien was het

achteraf ook wel onterecht. Welke waarborgen zijn er op

dat vlak?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dat is echt een hele belangrijke, denk ik. Je moet echt

voorkomen dat er een soort automatisme of, inderdaad,

een tunnelvisie ontstaat. Dat de weegploeg elke casus

periodiek bespreekt, is een hele belangrijke waarborg. Dat

zijn namelijk ook weer andere mensen, die weer op een

andere manier moeten toetsen of het nog steeds de juiste

plek is. Overigens, als dat mag, voeg ik daaraan toe — maar

misschien is dit juist de bedoeling van de interruptie — dat

we bij de evaluatie van de wet een dergelijke vraag mee

kunnen nemen. Heeft het volgens alle betrokkenen goed

gewerkt? Natuurlijk zullen zijzelf die frisse blik altijd nodig

hebben en zullen ze als professionals vinden dat dat erbij

hoort. Werkt de systematiek goed, vanuit de praktijk gezien?

Is het een aandachtspunt, maar werkt het op deze manier

wel?

De voorzitterVoorzitter

Meneer Six Dijkstra, in tweede instantie.

NSCDe heer Six DijkstraNSC

Mijn andere vraag ging over dat contactpunt. Mensen

worden eigenlijk in de regel geïnformeerd, tenzij. Heeft de

minister een percentage van hoe vaak het ongeveer voorkomt dat mensen niet geïnformeerd worden? Wat is daar

de verhouding ongeveer?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ik weet niet of we dat weten. Dat ga ik na, voor de tweede

termijn of eerder.

Ik was bij de heer Six Dijkstra gebleven. Hij had een vraag

over partners die bijvoorbeeld kunnen worden teruggefloten

door een rechter. Er zijn ook andere manieren waarop je

kunt zien dat iets misschien niet zo is gegaan als de

bedoeling was. Hij vroeg hoe we ervoor zorgen dat de

proportionaliteit en noodzaak zijn gewaarborgd. Hij stelde

ook dat als er toch dingen misgaan, er tijdig herstel moet

kunnen plaatsvinden. Zoals gezegd bevat het wetsvoorstel

een reeks nieuwe en belangrijke waarborgen. Daarmee

worden ook de proportionaliteit en noodzaak gewaarborgd.

Dat zijn bijvoorbeeld de objectieve criteria, de toetsen waar

we het net over hadden, de commissie en de onafhankelijke

privacyaudits. Ook is er het contactpunt waar mensen

terechtkunnen voor hun privacyrechten, bijvoorbeeld met

een verzoek om het terug te draaien, dus om te rectificeren.

Als een onjuistheid blijkt, moet dat worden gemeld aan de

bron en de ontvanger van de informatie. Er zijn dus eigenlijk

heel veel lagen ingebouwd om precies het zorgpunt van

de heer Six Dijkstra te ondervangen.

Tot slot. Of een interventie door een deelnemer rechtmatig

is, moet ook worden beoordeeld conform de wettelijke

kaders die voor de desbetreffende deelnemer gelden. Voor

bijvoorbeeld het Openbaar Ministerie is dat het Wetboek

van Strafvordering. Hier regelen we dus de grondslag voor

integrale gegevensuitwisseling, maar de afzonderlijke

deelnemers zijn nog steeds ook gebonden aan hun eigen

wettelijke taken en grondslag, waar zij op terug moeten

vallen. Daar wordt door dit wetsvoorstel absoluut niks aan

gewijzigd. Wij hebben geen percentages, zeg ik richting de

heer Six Dijkstra, maar volgens gemeenten wordt iemand

in de praktijk vrijwel altijd geïnformeerd. Dat is wat ze tot

nu toe aan ons hebben teruggekoppeld.

Mevrouw Mutluer vroeg: wat vinden we ervan om een

neutrale toets of instantie op te nemen in de wet om te

beoordelen of iemand, of de rechtspraak, onderdeel moet

worden van een casusoverleg? Het wetsvoorstel biedt

ruimte om een neutrale instantie vanwege haar deskundigheid incidenteel te laten deelnemen aan het casusoverleg.

Dus daar is ruimte voor. De incidentele deelnemer moet

wel over relevante deskundigheid beschikken en vanwege

diens taak ook een rol kunnen spelen bij de aanpak. Voor

de rechtspraak zie ik niet direct een rol weggelegd als

deelnemer aan het casusoverleg, want de deelnemers aan

het casusoverleg dragen zelf de verantwoordelijkheid voor

de rechtmatigheid, niet de rechter. De Algemene verordening gegevensbescherming gaat uit van het nemen van

verantwoordelijkheid, met achteraf de mogelijkheid van

toetsing door de rechter. De positie van de rechter is er

door al die waarborgen dus al in verwerkt. Die past niet

echt in een casusoverleg.

De heer Van Nispen vroeg: moet het informatierecht niet

sterker worden verankerd in de wet, met het oog op

rechtsbescherming? De AVG waarborgt al in voldoende

mate dat betrokkenen actief worden geïnformeerd. Ik gaf

al aan in de richting van de heer Six Dijkstra dat gemeenten

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-14

ons hebben aangegeven dat dit vrijwel altijd gebeurt. Het

wetsvoorstel wijst ook dat contactpunt aan, dat dit moet

faciliteren, dus we voegen er iets aan toe. Daarmee is het

informatierecht ook goed verankerd, denken wij. In de

praktijk kunnen er natuurlijk zwaarwegende redenen zijn

om betrokkenen niet direct te informeren. Daar hadden we

het net over. Maar ik denk dat de heer Van Nispen vooral

op zoek was naar waarborgen voor wanneer die uitzondering niet geldt.

De heer Van Nispen sprak ook over het recht op correctie:

hoe kan de coördinerend functionaris ervoor zorgen dat de

betrokkene en alle betrokken partijen bij het casusoverleg

op de hoogte zijn van de gemaakte correctie? Uit de Algemene verordening gegevensbescherming volgt dat de

betrokkene het recht heeft om van de coördinerend functionaris onverwijld een rectificatie van de hem betreffende

onjuiste persoonsgegevens te krijgen. De coördinator moet

bovendien iedere ontvanger aan wie de onjuiste persoonsgegevens zijn verstrekt in kennis stellen van die correctie.

Dus daar zijn ook allerlei lagen ingebouwd. Zowel de

betrokkene wiens gegevens het betreft als de partijen

waaraan de onjuiste, incorrecte, gegevens zijn gegeven,

moeten dus door de coördinator op de hoogte worden

gesteld. Dat zal in de praktijk zowel schriftelijk, bijvoorbeeld

per mail of mondeling, bijvoorbeeld telefonisch, kunnen

gebeuren, maar dat is de regel.

De heer Van Nispen en de heer Van Meijeren vroegen: is

de aanmelding voor een casusoverleg wel of geen besluit?

O, de heer Van Meijeren is er niet meer. Een aanmelding

voor een casusoverleg is een feitelijke handeling, dus geen

besluit. Het is namelijk een handeling die niet op enig

rechtsgevolg is gericht. Dat betekent dat betrokkene niet in

bezwaar en beroep kan tegen die aanmelding. Uiteraard

hebben we al die elementen van rechtsbescherming en kun

je je recht halen als je het er niet mee eens bent of als het

onjuist blijkt. Dat heb ik net allemaal uitvoerig genoemd.

Dat staat natuurlijk overeind.

De heer Van Nispen vroeg: wanneer zet je de wissel om

tussen radicalisering en een zorgvraag? Die valt namelijk

onder andere informatie en een andere grondslag, dus hoe

werkt dat? Wanneer bij een specifieke casus indicaties zijn

van psychosociale problematiek, kan een expert vanuit de

zorg, bijvoorbeeld een jeugdzorginstelling of een ggzinstelling, als incidentele deelnemer aansluiten. Op basis

van de inschatting van deze experts zou het kunnen dat een

casus niet langer bespreking in het casusoverleg behoeft,

dus dat het dossier daar gesloten wordt. Dan gaan de termijnen en werkafspraken die in het wetsvoorstel beschreven

worden, gelden en wordt het op die manier verwerkt. Vanuit

de zorg kan worden aangegeven dat er in dit geval iets

anders nodig is en dat het hier niet thuishoort. Dat bespreekt

men dan met elkaar.

Even kijken. Volgens mij is de rest herhaling. Mevrouw

Michon-Derkzen had nog een vraag en een opmerking over

de Raad van State en de geautomatiseerde gegevensverwerking. De geautomatiseerde gegevensanalyse is een

analyse van persoonsgegevens waarbij tijdens de analyse

geen menselijke tussenkomst plaatsvindt. De gegevensanalyse wordt door een geautomatiseerd systeem uitgevoerd.

Dat staat op gespannen voet met het uitgangspunt van een

persoonsgerichte aanpak, waarbij elk individueel geval

opnieuw moet worden getoetst. We hebben ook begrepen

dat er om die reden vanuit gemeenten geen behoefte is om

dit geautomatiseerd te gaan doen, juist vanwege die zorgvuldige persoonlijke afweging.

De heer Sneller informeerde naar de actieve informatieplicht

vanuit de AVG. Die heb ik volgens mij net uitgelegd.

De heer Van Meijeren vroeg: waarom is er niks geregeld

ten aanzien van toezicht? Er wordt zeker wel toezicht

gehouden, sowieso door de functionarissen gegevensbescherming en de Autoriteit Persoonsgegevens. De Autoriteit

Persoonsgegevens kan bij niet-naleving van de voorgestelde

wet ook een boete of bijvoorbeeld een last onder dwangsom

opleggen. Als een betrokkene meent dat de regels worden

overtreden, kan diegene aan de Autoriteit Persoonsgegevens verzoeken dat er gehandhaafd wordt. Men kan

natuurlijk ook naar de rechter stappen. Daar is dus juist heel

veel toezicht.

Dan een aantal andere hele belangrijke vragen. Mevrouw

Mutluer en mevrouw Michon-Derkzen vroegen: wat doet

de minister om het lokale domein te helpen bij het tegengaan van online antioverheidssentimenten en online rechtsradicalisme? De politie speelt een hele belangrijke rol bij

het signaleren van online radicalisering. De politie kan

binnen wettelijke kaders informatie delen in het casusoverleg voor het opstellen en uitvoeren van een integraal plan

van aanpak. Die informatie kan ook zien op het online

domein. Ik ben het zeer eens met mevrouw Michon-Derkzen

en mevrouw Mutluer dat het van belang is om het online

domein meer en meer te integreren in de bestaande lokale

aanpak van radicalisering en extremisme. Dat is ook absoluut mijn inzet bij de Versterkte Aanpak Online. De hoofdlijnen van deze aanpak heeft uw Kamer in december ontvangen en op dit moment werken we hard aan de uitwerking

daarvan. Daar komt het dus ook absoluut langs. Ik verwacht

de nadere uitwerking halverwege 2024 aan u te kunnen

sturen.

Dat brengt mij bij heer Sneller en de heer Eerdmans.

De voorzitterVoorzitter

Voor u daartoe overgaat, heeft mevrouw Michon-Derkzen

een vraag.

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Ik had in mijn bijdrage inderdaad gevraagd naar de online

mogelijkheden die de gemeente nu heeft en ik ken de aanpak van de minister die zij naar de Kamer heeft gestuurd.

Kan de minister iets specifieker ingaan op wat dan nu al

kan? Want we willen natuurlijk steeds meer handvatten

geven aan de gemeenten, zo lees ik ook in haar stukken.

Maar wat is dan eigenlijk de stand van vandaag? Wat kan

of mag een gemeente doen bij de vele online uitingen die

in het kader van radicalisering plaatsvinden?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Op het moment dat het over radicalisering of extremisme

gaat, zijn er preventieve interventies nodig. De criteria

waarover we het de hele ochtend hebben en die in deze

wet gelden, hebben ook te maken met bijvoorbeeld online

gedragingen. Hoe uit je je? Wat je zoek op? Nou ja, die

laatste is natuurlijk een andere vraag. Hoe uit je je? Wat is

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-15

je omgeving daar en wat zit daarachter? Dat is in dit kader

dus wel een heel belangrijk aspect, waar we wat op vastlopen.

Dat is volgens mij niet de vraag van mevrouw Michon-

Derkzen, want haar vraag is: kunnen gemeenten juist in de

fase daarvoor optreden met lokale verboden en dergelijke?

Dat is heel lastig, want online is niet lokaal maar gebeurt

wel lokaal. Ik zie mevrouw Michon-Derkzen knikken. Dit is

een discussie waar we al een jaar mee bezig zijn, ook met

burgemeesters. Die gaat over de vraag hoe ze daar dan

echt kunnen optreden. Als het gaat over radicalisering en

extremisme, dan is er al heel veel mogelijk voor alle partners waarover ik het zojuist had, doordat ze bevoegdheden

hebben om online zaken op te zoeken, te bekijken en daar

waar nodig te volgen. Denk aan de politie, die onder

bepaalde grondslagen bevoegdheden heeft. Daar is al heel

veel op mogelijk. Wat ik kan doen, is zorgen dat er bij die

uitwerking, die medio 2024 komt, expliciet wordt ingegaan

op deze vraag van mevrouw Michon-Derkzen en dat het

antwoord daarop meer wordt uitgeschreven. Dan laten we

zien wat we hebben uitgewerkt, maar ook waar we nu voor

staan, wat de stand van zaken is en of er nog blinde vlekken

zijn, zaken die we nog zouden moeten oppakken. Dit staat

los van het aanjagen, wat we via een andere route online

proberen aan te pakken.

Dan hadden de heren Sneller en Eerdmans een vraag over

veroordeelde terroristen waarvan het paspoort en de nationaliteit zijn ingetrokken, waarbij betrokkenen niet teruggaan naar het land van herkomst en hier zijn. Valt dat onder

een casusoverleg? Hoe werkt dat? Zij vroegen ook naar een

pilot die gestart zou worden. Dit is natuurlijk een terugkerend punt dat ook vanuit de G4-gemeenten is aangegeven.

We zijn er nu mee bezig om een pilot voor een landelijk

afstemmingsoverleg vertrek in te richten. Het doel van dit

overleg is ook om op nationaal niveau vreemdelingenrechtelijk zicht te houden op terrorismeveroordeelden zonder

rechtmatig verblijf ten behoeve van het vertrek naar het

land van herkomst of het land van de overgebleven nationaliteit. Dat zijn we ook aan het inrichten samen met de

gemeenten die daarbij om hulp hebben gevraagd. De Dienst

Terugkeer en Vertrek voert ook vertrekgesprekken met

personen. Indien nodig kunnen vreemdelingrechtelijke

toezichtsmaatregelen worden opgelegd, zoals een meldplicht of een gebiedsverbod. Er is dus echt wel het een en

ander mogelijk. Mogelijke signalen die relevant zijn voor

de nationale veiligheid kunnen door de deelnemers aan de

pilot waar ik het zojuist over had, worden doorgeleid naar

de veiligheidspartners, zoals politie en AIVD. Daar is dan

gewoon een grondslag voor. De politie kan zelf afwegen of

zij een signaal wil bespreken in de lokale driehoek en of

bespreking in de weegploeg van het lokale casusoverleg

wenselijk is. Er is dus een route om het in het casusoverleg

te laten landen, maar het kan ook op andere plekken. Dat

hangt af van de dreiging die van betrokkene uitgaat.

De voorzitterVoorzitter

Ik zie een aantal mensen opstaan. Mevrouw Michon.

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

De heer Sneller haalde dit terecht aan in zijn termijn, want

dit is natuurlijk heel zorgelijk. De G4 heeft het meermaals

naar voren gebracht. In de Kamer is een motie van mijn

hand aangenomen die de minister vraagt om te kijken of

de aanpak met die coördinator — in de motie wordt het de

mariniersaanpak genoemd — zou kunnen werken om echt

zicht te houden op deze groep die ons door de vingers glipt

en die potentieel gevaarlijk is voor de nationale veiligheid.

Kan de minister daar in dit blokje iets over zeggen? Kan dat

helpen?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dit zijn mensen die onherroepelijk zijn veroordeeld voor

terrorisme. Ze zitten in Nederland een gevangenisstraf uit

en hun Nederlandse paspoort en nationaliteit worden

ingetrokken. Met elkaar hebben we gezegd: je verdient de

Nederlandse nationaliteit niet als je eerst geprobeerd hebt

ons te vernietigen; dan zijn we klaar met jou. Als iemand

twee nationaliteiten heeft, kan je de Nederlandse intrekken

en wil je dat hij vertrekt.

Hoe kun je degenen die niet vertrekken, in de gaten houden?

We zijn die pilot aan het inrichten. Op dit moment zijn we

bezig met de juridische validatie. Daarbij zullen dit soort

vraagstukken langskomen. Helpt dit? is dit een gebied

waarvan we denken dat we er extra toezicht op nodig hebben? Of is zo'n landelijke overlegtafel voldoende, zodat het

daarna naar de bestaande overleggen en aanpakken kan?

Ik zal ervoor zorgen dat de informatie gedeeld wordt zodra

de pilot klaar is. Ik denk dat we er binnen enkele weken

daadwerkelijk mee gaan starten. De juridische slag moest

nog gemaakt worden. In die pilot zullen we ook verwerken

of die ketenmariniers of stadsmariniers daar een rol in

kunnen hebben of dat we het anders moeten inrichten.

De vraag is dan waarschijnlijk wanneer dit klaar is.

De voorzitterVoorzitter

Gaat u verder. O, eerst heeft meneer Sneller nog een vraag.

Graag kort.

D66De heer SnellerD66

Dat was inderdaad het tweede deel van mijn vraag. Het

eerste deel van mijn vraag was als volgt. Het gaat op dit

moment over een groep van ongeveer 30 mensen.

Gemeenten zeggen: we zijn het zicht daarop kwijt. Maar de

minister zegtMinister

ja, maar ze kunnen wel in het casusoverleg

worden ingebracht. Kan de minister die twee zaken voor

mij nog bij elkaar brengen?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dan ga ik even de cijfers doornemen, want die geven misschien iets meer duidelijkheid. Er is in 33 zaken, binnen de

categorie waar we het nu over hebben, besloten tot het

intrekken van het Nederlanderschap. Daarvan zijn negen

intrekkingen definitief. Een groot deel van die 33 bevindt

zich nog in strafrechtelijke detentie. Daarin zitten even wat

verschillen. Ongeveer vijf vreemdelingen van wie het

Nederlanderschap is ingetrokken, zijn vertrokken naar het

land van de overgebleven nationaliteit. Van de negen personen wier Nederlanderschap definitief is ingetrokken,

bevinden er zich op dit moment vijf buiten detentie. Dat

weet ik trouwens niet van die vijf, hoor. Maar je hebt in

theorie ook nog de inlichtingendiensten, die ze misschien

met een goede reden wel of niet in de gaten houden. Het

zijn dus niet altijd alleen maar de gemeenten die zeggen:

wij hebben er zicht op of geen zicht op. Geen zicht is per

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-16

definitie zeer problematisch. Het blijft sowieso problematisch genoeg, want deze mensen horen ook niet in Nederland te zijn. Maar de aantallen zijn dus iets anders. Dat

maakt ze niet minder zorgelijk, maar wel net iets anders.

D66De heer SnellerD66

Dank voor die nadere toelichting. Wij krijgen, denk ik, een

brief over die pilot, waarna we het debat gaan vervolgen?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ja, ja, zeker.

Dan zei de heer Eerdmans: "Burgemeesters worden

bedreigd. Het kabinet heeft hiervoor maatregelen genomen.

Is het tegengaan van bedreigingen van lokale bestuurders

genoeg geholpen met de huidige ondersteuning van 2,5

miljoen?" Laat ik vooropstellen dat bedreigingen van elke

aard absoluut onaanvaardbaar zijn. Die 2,5 miljoen vanuit

het Rijk betreft een tegemoetkoming voor de kosten die

gemeenten en provincies maken voor het treffen van preventieve maatregelen aan de woning. Concreet betekent

dat jaarlijks zo'n €7.000 per gemeentelijke en provinciale

organisatie. De resterende kosten komen dan voor rekening

van de decentrale overheidsorganisaties. Dit is een heel

antwoord, maar ik zeg ook nog het volgende. Sinds 2021

investeren we ook fors in het hele stelsel bewaken en

beveiligen. Je hebt dus de persoonlijke elementen, de

decentrale elementen, de gemeentelijke elementen en de

landelijke elementen, die daarvoor zorg kunnen dragen.

We denken dat dit op dit moment voldoende is, maar dit

zal onze aandacht moeten blijven houden.

De heer Sneller zei: "Het proces van de totstandkoming van

de wet duurt lang. Welke gevolgen heeft het gehad dat dit

zo lang heeft geduurd?" Het heeft inderdaad behoorlijk lang

geduurd. Ik weet dat op dit moment — en dat gebeurde

zeker ook vorige week bij de eerste behandeling van de wet

— gemeenten echt meeluisteren met de hoop dat de wet

zo snel mogelijk van kracht wordt. Dit is waarschijnlijk ook

bij de Kamerleden aangegeven. Dat is ook bij ons gebeurd.

Het wetsvoorstel is voor gemeenten namelijk ongelofelijk

belangrijk. Zo kan er aan mogelijke onduidelijkheden een

einde worden gemaakt, waardoor ze door kunnen gaan met

hun goede werk. De casusoverleggen hebben ook de afgelopen jaren goed gefunctioneerd. Hoe sneller, hoe beter,

zal ik maar zeggen. Ik heb al tegen mevrouw Mutluer gezegd

dat er niets zonder grondslag is gebeurd. Maar het werk

kan wel echt efficiënter en effectiever gebeuren. Daar kunnen we aan bijdragen met deze wet.

De heer Van Nispen noemde nog adviezen van de Raad

van State en de Autoriteit Persoonsgegevens. Die zijn wel

oud, omdat het maken van de wet ook zo lang heeft

geduurd. Even wat netter gezegd: die zijn van drie jaar

geleden. De heer Van Nispen gaf ook aan: het zou ons als

Kamerleden helpen als we dit op een overzichtelijkere

manier kunnen zien en behandelen. Daar ben ik altijd voor.

We gaan dus nog een keer kijken of we dat nog beter kunnen doen en op een overzichtelijkere manier kunnen tonen.

Dat vind ik altijd een terechte oproep.

Mevrouw Helder vroeg nog of er reden is om de Tijdelijke

wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding permanent te maken. Dat is een iets andere wet dan die waar we

vandaag over spreken, maar dat is nog steeds een belangrijke wet. Zij wijst er terecht op dat die wet aan het einde

van 2022 is verlengd tot 1 maart 2027. Daar ging een evaluatie aan vooraf, waaruit volgde dat de bestuurlijke maatregelen een toegevoegde waarde hadden. Die geldt nu nog

bijna drie jaar. Mijn formele tekst is dat we tegen die tijd,

met de kennis die we dan hebben, moeten kijken wat we

doen. Maar mijn persoonlijke toevoeging is dat terrorisme

dan niet verdwenen zal zijn. Tegen een nieuw kabinet zou

ik zeggen: maak daar werk van.

De heer El Abassi had nog een vraag over de NCTVgrondslagenwet. Wat was de vraag? Het ging er in ieder

geval om dat we waakzaam zijn dat het werk conform de

juiste grondslagen wordt gedaan. Het wetsvoorstel dat we

vandaag behandelen, gaat ook niet over die werkwijze.

Maar enkele maanden geleden hebben we in deze Kamer

een goed en heel grondig debat gevoerd over de grondslagen van de NCTV. Ik ben heel blij dat we dat goed met

elkaar hebben kunnen afronden, zodat de NCTV met de

kerntaken aan de slag kan gaan op alle plekken waar die

nodig is en een toegevoegde waarde heeft. De zorgen die

er waren, bijvoorbeeld die van de Autoriteit Persoonsgegevens en de Raad van State, zijn bij de behandeling van de

wet uitvoerig aan bod gekomen. Volgens mij hebben we

daar met elkaar een hele goede balans in gevonden.

Ten slotte vroeg de heer Eerdmans vorige week: wat betekent het voor de uitvoering van deze wet als alle verzoeken

en amendementen worden ingewilligd? Laat ik even kijken

naar vorige week. In de amendementen werden diverse

nieuwe elementen voorgesteld ten opzichte van de huidige

praktijk, zoals een kortere bewaartermijn, commissies van

toezicht, professionele duidingsinstanties, gedetailleerde

verplichting tot evaluatie en inperking van de definitie van

"radicalisering". Ik moet eerlijk zeggen — ik zal nu naar de

amendementen gaan — dat ik echt grote zorgen heb over

een aantal amendementen. Ik kan de gedachtegang daarachter heel goed volgen, maar ze maken het effectief een

heel stuk moeilijker voor de praktijk. Volgens mij is dat niet

de bedoeling van de Kamerleden. Er moet wel gekeken

worden of de waarborgen strakker kunnen. Ik wil dus graag

per amendement mee kunnen geven waarom mijn advies

"wel doen" of "niet doen" is. De enige inkleuring die ik

daarbij heb, is de praktijk. Daar kom ik bijna aan toe.

PVVMevrouw Faber-van de KlashorstPVV

Voordat de minister naar de amendementen gaat: volgens

mij staat er nog een vraag van mij open. Die ging over

ondermijning van de rechtsstaat. Er werd een voorbeeld

gegeven van een parallel rechtssysteem dat de democratische rechtsstaat kan ondermijnen en dat gebaseerd is op

religieuze wetgeving. Ik zal de vraag herhalen: kan hieruit

de conclusie worden getrokken dat shariarechtbanken of

personen die zich inzetten om shariarechtbanken op te

richten of die in een parallelle samenleving in de praktijk

willen brengen, ook onderwerp kunnen zijn van casusoverleggen?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Even specifiek over het casusoverleg zal het dan ook gaan

over andere criteria of over hoe serieus men is en wat het

doel van het oprichten van die rechtbanken is. Dat kan ik

vanuit hier dus niet zeggen, maar als er gegronde redenen

zijn om zich zorgen te maken, als er gedragingen zichtbaar

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-17

zijn die in lijn zijn met handelingen ten behoeve van een

gewelddadige aanval met extremistische doeleinden ... Dat

waren nogal veel woorden achter elkaar, voorzitter. Maar

als zich voordoet wat ik in de afgelopen uren heb gezegd,

dan kan het zijn dat iemand ... Maar dan gaat het echt over

gedragingen die gericht zijn op het gebruik van geweld of

de bereidheid om geweld te gebruiken. Dus dan kan het.

PVVMevrouw Faber-van de KlashorstPVV

Het betreft namelijk wat ook in de memorie van toelichting

staat. Daar wordt het namelijk specifiek genoemd bij

"ondermijning van de rechtsstaat". Daarom had ik deze

vraag gesteld. Ik begrijp natuurlijk dat er ook gedragingen

moeten zijn, maar als die gedragingen er zijn, zou het wel

kunnen zijn dat dit een onderwerp zou kunnen zijn, geplaatst

in de context.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ja, dat is de juiste formulering.

De voorzitterVoorzitter

Laten we naar de amendementen gaan.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ja. Het amendement op stuk nr. 8 van de heer Van Nispen

over de reikwijdte van de definitie van radicalisering en de

inperking daarvan ga ik ontraden. Ik wil graag uitleggen

waarom. De reikwijdte van het casusoverleg wordt namelijk

niet ingeperkt maar wordt te zeer beperkt. Een deel van de

mensen die een bedreiging vormen voor de nationale veiligheid valt hiermee dan direct buiten de persoonsgerichte

aanpak. Dat is zeer onwenselijk als je naar de praktijk luistert. Dit is niet wat ik zou adviseren. Het is van groot belang

om juist ook personen die de democratische rechtsstaat

ondermijnen te kunnen bespreken, omkleed met alle criteria

en waarborgen die ik in de afgelopen twee uur met u heb

gedeeld.

Het belang van deze categorieën wordt niet alleen onderstreept door het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland maar

bijvoorbeeld ook door artikel 2:20 van het Burgerlijk Wetboek. Het bepaalt dat rechtspersonen verboden kunnen

worden verklaard indien er sprake is van ontwrichting van

de democratische rechtsstaat. Even heel concreet: denk aan

het verspreiden van vijandbeelden en extremistische theorieën, zoals omvolkingstheorieën, met als doel wat we

vandaag hebben behandeld. Maar ook de aanjagers moeten

dan in het casusoverleg besproken kunnen worden, en niet

alleen de potentiële terroristen. Als je het op deze manier

beperkt, vervalt die optie. Gelet op de praktijk van de afgelopen jaren zou dat niet mijn advies zijn. Ik hoop dat we

met dit debat en met de Handelingen ook het onderscheid

tussen enerzijds activisme en anderzijds radicalisering en

extremisme meer uit elkaar hebben kunnen trekken, waardoor het amendement, hoewel ik de gedachtegang begrijp,

wellicht niet meer nodig is.

De voorzitterVoorzitter

Laten we inderdaad proberen om niet te herhalen wat we

in de eerste termijn van de minister hebben behandeld.

SPDe heer Van NispenSP

Dat was ik ook niet van plan, voorzitter. De bedoeling van

dit amendement was inderdaad om een scherpere definitie

te krijgen, waardoor activisme beter te onderscheiden is

van extremisme. Ik vind zelf bij nader inzien dat ik daar ook

helemaal niet zo goed in geslaagd ben, ook vanwege het

verloop van dit debat. Ik heb naar collega's geluisterd. Mijn

doel was meer duidelijkheid bieden. Als ik daarmee de

praktijk zodanig inperk dat het echt een ongewenst neveneffect heeft, dan moeten we dat gewoon niet doen. Dan

ben ik dus bereid om het amendement op stuk nr. 8 in te

trekken en hoeven we daar niet over te stemmen.

De voorzitterVoorzitter

Het amendement-Van Nispen (stuk nr. 8) is ingetrokken.

Dan gaan we naar de appreciatie van het amendement op

stuk nr. 10.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dank u wel, voorzitter. Ik weet hoeveel werk er in amendementen zit, dus heel veel dank aan de heer Van Nispen. Ik

denk dat de Handelingen gaan helpen, en sowieso kunnen

we in de evaluatie van de casusoverleggen die al plaatsvinden, en van de wet, die relevante punten wel meenemen,

want het onderscheid moet blijven.

Dan kom ik bij het amendement op stuk nr. 10 van de heer

Van Nispen en mevrouw Mutluer. Daarin staat dat gegevens

niet vijf jaar na laatste verwerking maar vijf jaar na eerste

verwerking moeten worden vernietigd of geanonimiseerd.

Ik denk dat ik heb geprobeerd uit te leggen waarom mijn

advies als volgt zou zijn. Ik snap het, maar het is echt heel

onverstandig, want dit gaat juist over een doelgroep, bijvoorbeeld terugkeerders of mensen die uit detentie komen,

waarbij je niet vanaf nul moet willen beginnen met het

verwerven van informatie. Het heeft dus echt dat doel. Dus

ook dit amendement ontraad ik, maar ik zou in overweging

willen geven om ook dit in te trekken. Wellicht ga ik nu iets

te ver, maar op deze manier gaat er voor de praktijk heel

veel informatie verloren die in het kader van onze nationale

veiligheid net het verschil had kunnen maken.

De voorzitterVoorzitter

De minister ontraadt het amendement-Van Nispen/Mutluer

op stuk nr. 10.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Als ik me niet vergis, is het amendement op stuk nr. 14

ingetrokken.

De voorzitterVoorzitter

Ja, dat klopt.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dan ben ik bij het amendement op stuk nr. 15 van mevrouw

Michon-Derkzen om anti-institutioneel extremisme expliciet

in de definitie van radicalisering op te nemen. Dat amendement ontraad ik, omdat de definitie van "radicalisering"

bewust ideologieneutraal is geformuleerd. Als we nu één

voorbeeld van een dreigingsfenomeen in de definitie

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-18

opnemen — het is een dreigingsfenomeen en er is dus niks

mis mee om dat te noemen — noem je er eentje expliciet

en wordt die neutraliteit ondergraven. We hebben het in

onze tijd heel terecht over anti-institutioneel extremisme,

maar over een paar jaar kan het over een andere beweging

gaan. En het valt al onder de reikwijdte, want zoals we de

wet hebben geformuleerd, valt anti-institutioneel extremisme daar al onder. Mijn advies zou dus niet zijn om dat

expliciet te noemen. Om die reden ontraad ik dat amendement.

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Het is natuurlijk ook mijn intentie om dingen beter en duidelijker te maken voor degenen die ermee moeten werken.

Ik heb dit amendement ingediend — dat staat ook in de

toelichting — omdat in de memorie van toelichting bij deze

wet bij de definitie van "radicalisering" enkele voorbeelden

van extremisme worden genoemd, maar anti-institutioneel

extremisme wordt daarbij niet genoemd. Ik wil dat dus

eigenlijk meer als voorbeeld aangeven, omdat dit inderdaad

een nieuw fenomeen is en ik me heel goed kan voorstellen

dat dit ten tijde van het opstellen van de wet — want dat

heeft wel even geduurd — niet zo hoog op de agenda of

zelfs niet op de agenda stond. Het gaat mij dus eigenlijk

om het richting gemeenten aangeven dat ook deze vorm

van extremisme onderdeel kan zijn van een casusoverleg.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Wellicht kunnen we elkaar dan vinden als ik nu, ook voor

de Handelingen, zeg dat dit eronder kan vallen. Sec is de

formulering in het amendement heel breed. Ik weet dat het

niet zo bedoeld is, maar met deze formulering in de wet

kan het ook zo gelezen worden dat iedere activiteit tegen

de overheid als extremistisch kan worden gezien. Dat is

niet de bedoeling, maar zo leest het dan wél. Laat ik het zo

zeggen: het is nu onderdeel van de parlementaire behandeling en het is zo dat het eronder valt. De formulering hier

helpt in de praktijk niet heel erg, want die maakt het weer

te breed of te specifiek gericht op één vorm. Met allebei

lopen we dus een beetje vast. De andere voorbeelden staan

dus ook niet in definitie maar in de memorie van toelichting.

Dat maakt dat ik toch ter overweging wil meegeven om het

punt wel gemaakt te hebben — want dat is heel legitiem —

maar niet op deze manier.

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Ik denk daar even over na. Dank voor het antwoord.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dank u wel.

De voorzitterVoorzitter

Maar in principe is het amendement-Michon-Derkzen op

stuk nr. 15 ontraden.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ja.

De voorzitterVoorzitter

Dan het amendement-Mutluer op stuk nr. 16.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dat gaat over gegevensdeling door het college van burgemeester en wethouders in de weegfase. Dat amendement

krijgt oordeel Kamer. Deelnemers mogen antwoorden op

de raadpleging door de weegploeg. Een gemeenteonderdeel, bijvoorbeeld uit het sociaal domein, mag dus gegevens verstrekken aan de weegploeg als die erom vraagt.

Zo is het wetsvoorstel ook bedoeld, maar ik ben het wel

met de indiener, mevrouw Mutluer, eens dat het belangrijk

is dat daarover geen misverstand bestaat. Hier voegt het

amendement duidelijkheid toe. Dat krijgt dus oordeel

Kamer.

De voorzitterVoorzitter

Oordeel Kamer.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dan het amendement van de heer Six Dijkstra over het ook

van toepassing verklaren van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid op private partijen die incidenteel deelnemen. Dat amendement krijgt oordeel Kamer.

De voorzitterVoorzitter

Het amendement-Six Dijkstra/Mutluer op stuk nr. 17 krijgt

oordeel Kamer.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ja. Volgens mij is dat net wat aangepast. Daardoor kan ik

het zo lezen dat private partijen aan deze regel voldoen als

zij een beveiligingsniveau hebben dat vergelijkbaar is met

dat van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid. Dat is

heel belangrijk voor de uitvoerbaarheid en het doel dat met

het amendement volgens mij wordt beoogd. Daar ben ik

dus blij mee.

Het amendement-Van Nispen op stuk nr. 18 gaat over een

schriftelijke motivering voor het niet informeren van een

betrokkene. Het amendement bepaalt dat deelnemers aan

het casusoverleg het niet informeren van betrokkenen

schriftelijk moeten motiveren ten behoeve van het casusoverleg en die motivering desgevraagd aan de rechtmatigheidsadviescommissie ter inzage moeten geven. Dat lijkt

mij eerlijk gezegd een goede toevoeging. Dat amendement

krijgt dus oordeel Kamer.

De voorzitterVoorzitter

Het amendement-Van Nispen op stuk nr. 18 krijgt oordeel

Kamer.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Het amendement van de heer Six Dijkstra over de commissies van toezicht vervangt de landelijke rechtmatigheidsadviescommissie door de regionale commissies van toezicht.

Dit amendement ontraad ik, omdat er een aantal onduidelijkheden in zitten. Daarmee is immers niet duidelijk wat de

bevoegdheden van de commissies van toezicht zullen zijn.

Bovendien is dit een afwijking van de Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden. Op grond van die wet

krijgen de Zorg- en Veiligheidshuizen een landelijke rechtmatigheidsadviescommissie. Daarbij zou ik ook nog vragen

hebben over hoe die commissies dan ingericht en bekostigd

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-19

moeten worden, maar mijn advies is om de landelijke

rechtmatigheidsadviescommissie niet te vervangen, want

dan lopen we ook gelijk met een aantal andere elementen

die ook waardevol zijn.

De voorzitterVoorzitter

Dat betekent dat we aan het eind zijn gekomen van de eerste

termijn van deze wetsbehandeling, die later eindigt dan ik

had voorzien. Ik ga in de tweede termijn iets strakker zijn

en om dat goed te kunnen doen, ga ik kort schorsen.

De voorzitterVoorzitter

Het amendement-Six Dijkstra op stuk nr. 19 wordt ontraden.

De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dan kom ik bij het amendement op stuk nr. 20 van de heer

Six Dijkstra waarmee een wetsevaluatie wordt toegevoegd.

Dat is volgens mij alleen maar een goede zaak. Daarom

krijgt het amendement oordeel Kamer. Ik wil er wel graag

iets aan toevoegen. Het amendement bevat een deadline

voor de wetsevaluatie van drie jaar na inwerkingtreding.

Dat is wel korter dan de standaardtermijn van vijf jaar. Dit

is dus even de keuze. We kiezen meestal voor vijf jaar bij

wetten, omdat je dan ook genoeg informatie hebt om te

evalueren. Om de deadline te halen, zou deze evaluatie zich

na drie jaar alleen op de wet moeten richten. De evaluatie

wordt dan wel iets magerder dan als we die na vijf jaar

zouden doen, maar een evaluatie is sowieso verstandig.

Mijn advies: hou het op vijf jaar. Een evaluatie na drie jaar

kan, maar dan wordt die in die zin magerder. Ik hoop dat

de Kamerleden snappen wat ik daarmee bedoel.

De voorzitterVoorzitter

Het oordeel Kamer op het amendement van Six Dijkstra op

stuk nr. 20 heeft inderdaad een voetnoot gekregen en ik

hoor een suggestie om daar nog iets in aan te passen.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ja.

De voorzitterVoorzitter

De laatste vraag in deze termijn is van mevrouw Faber.

PVVMevrouw Faber-van de KlashorstPVV

Gelukkig zijn we bijna aan het einde, van de termijn bedoel

ik dan, voordat jullie het verkeerd opvatten. Het is dan wel

niet mijn amendement, maar ik heb er toch nog wel een

vraag over. De vraag is gewoon wetstechnisch. Het amendement betreft een eenmalige evaluatie na drie jaar. Dat

gebeurt toch één keer en dan niet meer, of heb ik dat verkeerd begrepen? Want als dat eenmalig is, waarom wordt

het dan opgenomen in een artikel van de wet? We kunnen

dan toch gewoon een toezegging krijgen dat we over drie

jaar een evaluatie krijgen? Dat is toch veel simpeler? Anders

gaan we dat in de wet zetten en staat dat er tot de eeuwigheid in.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dat kan ook. Een evaluatie vind ik heel gangbaar bij een

wet. Ik ga er wel van uit dat er inderdaad na inwerkingtreding één keer een wetsevaluatie komt zoals we gewend zijn

te doen. Daarna heb je natuurlijk je rapportages en je evaluaties, zoals het hoort. Maar het klopt. Het is dus aan de

indiener en aan de Kamer. Er komt dus nog een suggestie

bij, voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Zoals aangekondigd gaan wij met gezwinde spoed verder

met dit debat over de Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten.

We zijn toegekomen aan de tweede termijn en we gaan

proberen om die puntig te houden. De heer Van Nispen

vraagt of hij zijn tweede termijn als eerste mag doen, omdat

hij over een kwartier elders moet zijn en ook hij maar op

één plek tegelijk kan zijn. Is daar bezwaar tegen? Nee, ik zie

geen bezwaar. We beginnen dus met de tweede termijn

van de heer Van Nispen.

SPDe heer Van NispenSP

Dank u wel, voorzitter. Ik zal het inderdaad enigszins

beknopt houden. Die persoonsgerichte aanpak moet er zijn.

Die is er ook al. We maken met deze wet eigenlijk meer

waarborgen en leggen die wettelijk vast, maar het debat

ging vooral over de grens met activisme. Het debat heeft

mij wat dat betreft wel geholpen, want ook dit debat maakt

natuurlijk onderdeel uit van de wetsgeschiedenis en zorgt

er dus voor dat later terug te zoeken is hoe de wetgever het

heeft bedoeld. Daarom heb ik mijn amendement uiteindelijk

ook ingetrokken.

Wel blijft nog de vraag staan of het voor iemand duidelijk

is of hij zit in een persoonsgerichte aanpak op grond van

deze wet of in een lokale persoonsgerichte aanpak. Dat is

voor mensen misschien toch niet duidelijk en het lijkt mij

wel belangrijk om dat te weten.

Dan het verschil tussen de bewaartermijn in deze wet en

de bewaartermijn in de Wet gegevensverwerking samenwerkingsverbanden. Mevrouw Mutluer en ik hebben een

amendement ingediend om die gelijk te trekken, maar we

hebben daarin wel een uitzondering opgenomen. Ook wij

kunnen ons namelijk voorstellen dat die bewaartermijn

langer kan zijn vanwege het belang van de nationale veiligheid. Daarom hebben we dat ook expliciet in het amendement opgenomen. Het is belangrijk om dat nog even scherp

te zeggen, zodat dat voor de minister duidelijk is. Wij trekken

dat amendement dus vooralsnog niet in, maar ik zal in

overleg blijven met mevrouw Mutluer over wat we ermee

doen.

Ik heb tot slot één motie, voorzitter.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat het belangrijk is dat mensen geïnformeerd

worden zodra zij onderwerp van onderzoek zijn en hun

gegevens worden verwerkt of wanneer zij als "casus"

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-20

besproken worden op grond van de persoonsgerichte

aanpak en dit bovendien een recht is dat is vastgelegd in

de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG);

constaterende dat het risico bestaat dat in de praktijk mensen vaak niet geïnformeerd zullen worden over de verwerking van hun persoonsgegevens op grond van de persoonsgerichte aanpak en er vaak zal worden gezocht naar een

uitzonderingsgrond in de AVG om mensen (nog) niet te

hoeven informeren;

van mening dat het respecteren van dit recht om geïnformeerd te worden belangrijk is in het kader van rechtsbescherming, omdat dit ook met zich meebrengt dat mensen

hiertegen in het verweer kunnen komen als dit ten onrechte

is of bepaalde informatie niet klopt en de uitzonderingsgronden restrictief toegepast zouden moeten worden;

verzoekt de regering ervoor te zorgen dat erop wordt toegezien hoe het recht van mensen om geïnformeerd te

worden over gegevensverwerking in het kader van de persoonsgerichte aanpak vorm krijgt in de praktijk en vervolgens als daar op grond van deze monitor aanleiding voor

is te zorgen voor een ruime interpretatie van dit recht en

een restrictieve uitleg van de uitzonderingsgronden,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Van Nispen, Mutluer en Six Dijkstra.

Zij krijgt nr. 21 (36225).

Mevrouw Michon heeft daar een interruptie over.

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Ik heb nog een vraag over het amendement. U licht hier

inderdaad toe dat een situatie van nationale veiligheid juist

de uitzondering is; er zou dan toch een langere bewaartermijn mogelijk zijn. Maar deze hele wet dient eigenlijk ter

bescherming van onze nationale veiligheid en ter voorkoming van aanslagen daarop. Als ik uw amendement goed

lees, zegt u in feite ook: je moet altijd verruimen, want je

past deze wet anders überhaupt niet toe. Bent u het met

mij eens?

SPDe heer Van NispenSP

Nee, ik ben daar nog niet geheel van overtuigd. Dat is

namelijk ook de redenering van de minister. Ik ga er nog

eens heel goed over nadenken en ik ga overleggen met

mevrouw Mutluer. Ik wil niet de hele discussie weer overdoen, maar in het debat hebben we juist geprobeerd om

meer helderheid te krijgen over de inhoud en definitie van

artikel 1; het gaat niet over activisme, maar echt over radicalisering. Wij menen dat het amendement vooralsnog

noodzakelijk blijft, maar we hebben wel die uitzondering

gemaakt voor de nationale veiligheid.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Dan is het woord aan mevrouw Mutluer voor

haar tweede termijn.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Dank u wel, voorzitter. Laat ik beginnen met het bedanken

van de minister voor het constructieve debat dat we met

elkaar hebben gevoerd en de antwoorden die ze heeft

gegeven.

We zien echt wel de polarisatie in onze samenleving. We

zien dat de dreiging niet meer alleen voortkomt uit jihadisme, maar ook uit antioverheidssentimenten en rechtsradicalisme, en dat dreiging daadwerkelijk kan overgaan

op fysieke en intimiderende acties. Ik denk dat ik hetgeen

in Duitsland gebeurt als concreet voorbeeld mag noemen.

Voorzitter. Ik heb ook aangegeven dat wij voor de casusoverleggen ter bescherming van onze nationale veiligheid

en democratische rechtsorde zijn. Dat is belangrijk. We

hebben ook aangegeven dat we voor dit wetsvoorstel zijn,

omdat het zorgt voor een deugdelijk onderbouwing daarvoor. Echter, we hebben ook gezegd dat we een aantal

waarborgen willen. Ik heb eigenlijk twee dingen genoemd.

In de eerste plaats willen wij een terugblik op de bestaande

praktijk, die al acht jaar voortduurt. Ik kan mij namelijk heel

goed voorstellen dat het ook voor ons goed is om lering te

trekken uit de huidige, acht jaar voortdurende praktijk en

de manier waarop de registratie heeft plaatsgevonden.

Ik heb daar ook een motie voor gemaakt. Die luidt als volgt.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat lokale casusoverleggen al vele jaren een

onderdeel van de nationale aanpak van radicalisering en

terrorisme zijn;

overwegende dat het voorliggend wetsvoorstel de huidige

praktijk van de casusoverleggen ongewijzigd laat;

overwegende dat bij deze casusoverleggen gevoelige persoonsgegevens worden verwerkt en dat de uitkomsten

gevolgen voor de desbetreffende persoon kunnen hebben;

van mening dat onderzocht dient te worden in hoeverre de

bestaande praktijk van lokale casusoverleggen effectief

bijdraagt aan de bestrijding van radicalisering en terroristische activiteiten en waar verbetering mogelijk is;

van mening dat een dergelijk onderzoek daarbij ook moet

betrekken welke doelgroepen wel dan wel niet in beeld

komen, welke criteria gehanteerd worden om iemand in

beeld bij een casusoverleg te brengen en of daarbij etniciteit

of ras een rol spelen;

verzoekt de regering een dergelijk onafhankelijk onderzoek

te laten houden, en de Kamer over de uitkomsten daarvan

te informeren,

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-21

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Mutluer, Kathmann

en El Abassi.

Zij krijgt nr. 22 (36225).

overwegende dat de lokale casusoverleggen om radicalisering tegen te gaan niet over activisten mogen gaan;

verzoekt de regering een jaar na de inwerkingtreding van

de wet een invoeringstoets uit te voeren die onder andere

ziet op de praktische toepassing en uitwerking van de definities over radicalisering en extremisme tijdens casusoverleggen,

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Het is wel een lange motie.

en gaat over tot de orde van de dag.

Ik heb ook gezegd dat ik denk dat het goed is om wat extra

waarborgen te creëren als het gaat om de verwerking van

persoonsgegevens. Het kan best grote impact hebben als

je dat onjuist of op verkeerde wijze doet. Ik wil niet in de

risico-regelreflex schieten en allerlei amendementen

opstellen die het in de praktijk heel lastig gaan maken, maar

we zijn wel aan het meedenken over de vraag hoe we het

beter kunnen doen.

Dat was ook de reden waarom wij het amendement hebben

ingediend over het betrekken van het sociale domein bij de

weging, zonder allerlei andere partijen aan die weging toe

te voegen.

Dan is er ook nog het amendement over de bewaartermijnen. Ik hoop dat de minister in kan gaan op de vraag die

mijn collega Van Nispen heeft gesteld. Hij vroeg namelijk

of we consistent kunnen zijn met de WGS, waarbij uitzonderingen worden gemaakt voor de gevallen die in de

memorie van toelichting worden genoemd.

Voorzitter. Ik wil nog een laatste motie indienen. We hebben

over de kernvraag gediscussieerd: wat is activisme en

wanneer wordt dat radicalisering of extremisme? Er wordt

een duidelijke definitie gegeven, namelijk dat het een proces

is dat kan leiden tot allerlei geweld en gewelddadige activiteiten. Ik ga geen amendement op dat vlak indienen, want

ik vind het ook een ingewikkeld punt. Er komt een evaluatie.

Die kan na beraad misschien over vijf jaar komen, want ik

hoor de minister duidelijk zeggen dat drie jaar misschien

te kort is. Dat gaan we even samen met de collega bespreken. Ik wil wel een motie indienen om in ieder geval over

een jaar een invoeringstoets te hebben. Ik was even de tijd

kwijt, voorzitter, maar ik lees de motie nu voor.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat het wetsvoorstel "radicalisering" definieert

als "het proces dat uiteindelijk kan leiden tot terroristische

activiteiten of tot extremistische activiteiten";

overwegende dat een persoon alleen in beeld bij een

casusoverleg mag komen als er sprake is van signalen die

duiden op een ernstige overtreding van de wet of activiteiten die de democratische rechtsstaat ondermijnen;

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Mutluer, Van Nispen, Six Dijkstra, Kathmann en El Abassi.

Zij krijgt nr. 23 (36225).

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Mijn dank aan de voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Ja, ik was heel coulant. Dank u wel, mevrouw Mutluer. De

heer Six Dijkstra, aan u het woord voor uw tweede termijn.

U heeft daar officieel zes minuten voor, maar ik zou het heel

fijn vinden als u minder tijd gebruikt.

NSCDe heer Six DijkstraNSC

Ik ga mijn best doen, voorzitter.

Dank u wel, voorzitter. Ik dank ook de minister voor haar

beantwoording. Ten overvloede wil ik benadrukken dat de

fractie van Nieuw Sociaal Contract voorstander is van een

maatwerkaanpak voor terrorismebestrijding. Dat maakt het

noodzakelijk om in te zetten op vroege signalering van

radicalisering. Ook moeten we het lokaal gezag voldoende

wettelijke handvatten geven om terroristische en extremistische dreigingen tegen te gaan. We hebben het hier over

een brede definitie van radicalisering, wat op zichzelf al een

behoorlijk groot grijs gebied is. Daar moet altijd menselijke

inschatting aan te pas komen, toegepast op personen die

nog geen strafbaar feit gepleegd hoeven hebben. Dan zijn

waarborgen die ervoor zorgen dat personen niet onterecht

in een persoonsgerichte aanpak belanden, geen overbodige

luxe. We hebben het eerder al besproken. Dit is niet alleen

mijn opvatting, want uit het onderzoek van het WODC blijkt

ook dat het proces van ideologische duiding in de PGAketen een kwetsbaarheid in het stelsel is. Tunnelvisie is een

reëel risico.

Dan komen we op het punt van toezicht. Het werkveld heeft

in het onderzoek van het WODC aangegeven behoefte te

hebben aan toezicht. Dat is het punt waar ik een aantal

vragen over heb. In het amendement op stuk nr. 19 — dat

was voorheen stuk nr. 11, dat is nu aangepast — staat dat

de jaarlijkse evaluatie eruit is gehaald, maar de commissie

van toezicht blijft. Dat amendement is ontraden door de

minister, maar toch blijft er wat onduidelijkheid bij mij en

bij mijn mede-indieners. Zoals artikel 14 oorspronkelijk in

de wet is vormgegeven, ziet de rechtmatigheidsadviescommissie niet op de criteria, de weging of de analyse van de

casus zelf. Zoals de wet is geschreven, ziet die alleen op de

verwerking van persoonsgegevens. Dat is wel de vraag. De

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-22

Handelingen en wettekst lijken nu uiteen te lopen. We

hebben dit amendement ingediend omdat we ook wel graag

toezicht willen op dat proces. De Autoriteit Persoonsgegevens als toezichthouder is natuurlijk specifiek geëquipeerd

voor de verwerking van persoonsgegevens. Ik denk dat ik

wel kan toezeggen dat wij bereid zijn om dit amendement

eventueel nog nader te wijzigen om de wettekst en de

intenties van de minister dichter bij elkaar te brengen. Maar

daarvoor ik wil wel graag een reactie van de minister op

de volgende vraag. Deelt zij de gedachte dat de wettekst

hier niet helemaal overeenkomt met de manier waarop de

Handelingen dit weerspiegelen?

Ik denk dat het 'm ook zit in de taakbeschrijving van beide.

De rechtmatigheidsadviescommissie is ook dat: een

adviescommissie. Ik heb in mijn correspondentie met het

ministerie ter voorbereiding van deze amendementen al in

een vroeg stadium gevraagd of het niet landelijk kan, maar

daar waren technische bezwaren tegen. Dat is het lastige,

denk ik, zodra je van advies naar toezicht gaat. Zoals het

wetsartikel 14 nu geschreven is, gaat het echt over advies

over de rechtmatigheid van de verwerking van persoonsgegevens. Wat wij beogen, is natuurlijk breder dan dat. Ik wil

best zoeken naar manieren waarop het wel landelijk kan,

als dat beter werkt. Maar dat is wel het antwoord dat ik van

het ministerie kreeg.

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Ik zou de heer Six Dijkstra een vraag willen stellen over dit

amendement. Het is eigenlijk tweeledig. De heer Six Dijkstra

pleit voor een ander niveau van organiseren in plaats van

een landelijke rechtmatigheidsadviescommissie. Hij zegt

dat het regionaal kan zijn of om een aantal gemeenten kan

gaan. Dat is één ding. Het andere ding is eigenlijk dat er

meer bevoegdheden naar het toezicht moeten gaan. Waar

gaat het de heer Six Dijkstra nou eigenlijk om? Gaat het om

het bijna decentraliseren van toezicht of juist om het meer

geven van bevoegdheden aan degene die toezicht houdt?

NSCDe heer Six DijkstraNSC

Dat is een terechte vraag. Het heeft ook met iets anders te

maken. Ik had bij het opstellen van het amendement ook

onderzocht of de Inspectie JenV als toezichthouder zou

kunnen dienen, omdat die natuurlijk een bredere scope

heeft dan de Autoriteit Persoonsgegevens. Het lastige

daarbij is dat er dan een landelijke toezichthouder wordt

aangewezen voor iets wat lokaal gebeurt. Dat is een spanningsveld en dat is lastig. Zodra we in het domein van de

toezichthoudende taak komen, is het beter om te kijken of

dat waar mogelijk gemeentelijk kan. Ik kan me ook voorstellen dat een combinatie van gemeenten of misschien een

veiligheidsregio of een samenwerking van gemeentes een

soortgelijke commissie kan opstellen. Het is dus beide. Het

moet een commissie zijn die dit kan dragen en die werkelijk

goed en effectief toezicht kan houden op de casusoverleggen, de weging en de analyse van de persoonsgerichte

aanpak. Tegelijkertijd gaat het ook om de bescherming van

de manier waarop gegevens worden verwerkt, zoals

beschreven in de wet in verband met de rechtmatigheidsadviescommissie.

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Ik vind het antwoord, eerlijk gezegd, ingewikkeld om te

volgen. Eigenlijk zegt de heer Six Dijkstra dat landelijk toezicht niet mogelijk of lastig is. We hebben gehoord dat het

landelijk om 250 tot 300 personen gaat. Daarmee versnippert hij eigenlijk het toezicht en kan het dus in het noordelijk

deel van Nederland een andere invulling hebben dan in het

zuidelijk deel. Ik wil dus nogmaals aan de heer Six Dijkstra

vragen: waar zit het 'm dan in dat een landelijke rechtmatigheidsadviescommissie, zoals de wet die nu voorstelt, niet

voldoende in staat zou zijn om toezicht uit te oefenen op

die casuïstiek? We hebben over die casuïstiek gehoord dat

het er tot nu toe maximaal 300 zijn. Wat gaat er mis?

NSCDe heer Six DijkstraNSC
De voorzitterVoorzitter

Mevrouw Michon-Derkzen, tot slot op dit onderwerp.

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Tot slot. Ik zou de heer Six Dijkstra vooral in overweging

willen geven om in gesprek te gaan met de gemeenten die

hier nu al jaren mee werken. Natuurlijk doen die ook met

goede waarborgen op een goede manier hun werk. We

hebben allemaal geen signalen dat ze dat niet doen. Ik zou

hen dus niet met dit amendement, met een manier van

toezicht die onwerkbaar is voor de praktijk, willen opzadelen. Maar hier zullen we nog over komen te spreken.

NSCDe heer Six DijkstraNSC

Daarop zou ik wel willen reageren in die zin dat de minister

ook in haar eerste termijn heeft aangegeven dat de rechtmatigheidsadviescommissie, zoals die nu in de wet geborgd

is, wel degelijk anders is dan de bestaande praktijk. Er is

nu een codificatie waarbij, in plaats van onderling bilateraal

contact, nu ook in breder verband gegevens worden uitgewisseld. Daarom is dit een toevoeging aan de wet die op

basis van het advies van de Raad van State is toegevoegd.

Dit is, zoals ik het begrijp, geen staande praktijk. Maar daar

komt de minister nog op terug. Daar zit ook wel degelijk

een verschil in.

De voorzitterVoorzitter

Gaat u verder.

NSCDe heer Six DijkstraNSC

Dank u wel. Ik zal afronden. Fijn dat de minister oordeel

Kamer heeft gegeven op de amendementen op de stukken

nrs. 20 en 17. Zoals gezegd trek ik mijn amendement op

stuk nr. 14 in. Dit doe ik omdat, zoals ook terecht aangegeven door collega's in de eerste termijn, een stelsel van

professionele duiders via bijvoorbeeld een deskundigenregister te veel voeten in de aarde heeft om hier terstond per

amendement te regelen.

De voorzitterVoorzitter

Het amendement-Six Dijkstra (stuk nr. 14) is ingetrokken.

NSCDe heer Six DijkstraNSC

Ik had een motie klaarstaan, maar aangezien de minister

de toezegging heeft gedaan dat zij een rapport naar de

Kamer zal sturen over de NCTV — ik meen dat het een

voortgangsrapportage was; kan dat genoteerd worden als

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-23

toezegging? — die in gesprek is met deskundigen over

ideologische duiding.

De voorzitterVoorzitter

We horen straks van de minister of dat inderdaad een toezegging is. Dank u wel, meneer Six Dijkstra. Mevrouw

Michon.

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Dank u wel, voorzitter. Ik dank de minister hartelijk voor de

duidelijke beantwoording in haar eerste termijn. Ik denk

dat we met deze wetsbehandeling juist datgene moeten

doen wat helpt in de praktijk en wat onze lokale partners

helpt. Het is fijn dat ik dat ook van collega's hoorde. Mijn

inzet in het debat was daar ook op gericht. Ik ben van

mening dat we hier juist voor moeten zorgen.

Je hoort hier vaak het geluid dat er misschien iemand

onterecht in een casusoverleg zou zitten. Ik ben veel banger

dat er iemand níét in een casusoverleg zit die daar wel in

zou moeten zitten en daarmee een ernstig risico vormt voor

onze nationale veiligheid. Dat we hier in dit land nog geen

grote aanslagen hebben gehad, is niet een kwestie van

geluk. Dat komt doordat er dagelijks, dag in, dag uit, mensen, politie, justitie, OM en zo veel partners werken om ons

veilig te houden. Ik wil hier dan maar weer gezegd hebben

dat ik ze daar ontzettend voor bedank. Wij moeten doen

wat voor hen nodig is om hun werk zo goed mogelijk te

doen. Daar kan dit wetsvoorstel bij helpen.

Voorzitter. Ik heb drie korte punten. Het amendement op

stuk nr. 15 wil ik intrekken. Dat ging over het anti-institutioneel extremisme.

De voorzitterVoorzitter

Het amendement-Michon-Derkzen (stuk nr. 15) is ingetrokken.

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Ik hecht eraan dat dat wel onderdeel is van dit debat, ook

om richting de lokale partners aan te geven dat ook deze

nieuwe loot aan de stam, dat anti-institutioneel extremisme,

onder radicalisering zou vallen. Ik heb daarvoor de volgende

motie, waarmee dit dan ook onderdeel uitmaakt van de

beraadslaging.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat anti-institutioneel extremisme volgens

de AIVD een fenomeen is waarbij personen en groepen zich

vanuit ideologisch motief richten tegen democratische

instituties en processen;

constaterende dat deze extremisten bereid zijn om nietgewelddadige activiteiten te verrichten die de democratische rechtsorde ondermijnen;

constaterende dat deze extremisten systematisch haatzaaien, angst verspreiden, doelbewust desinformatie verspreiden, demoniseren en intimideren en pogingen ondernemen om een parallelle samenleving tot stand te brengen,

waarbij het gezag van de Nederlandse overheid en het

rechtssysteem wordt afgewezen;

verzoekt de regering anti-institutionele extremisten expliciet

bij de definitie van radicalisering te betrekken, zodat ook

deze groep extremisten indien dat noodzakelijk is, tijdig kan

worden aangemeld voor een casusoverleg,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid Michon-Derkzen.

Zij krijgt nr. 24 (36225).

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Voorzitter. Ik doe kort mijn andere punten.

De voorzitterVoorzitter

U bent al over de tijd, dus kort.

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Ik troost mij met de gedachte dat het een wet is. Ik hoorde

de minister zeggen dat we de terroristen die in detentie

hebben gezeten en wier Nederlanderschap is afgenomen,

nu via de landelijke pilot die over een aantal weken start,

gaan volgen. Daar ontvang ik graag nadere informatie over,

want ik ben zo bang dat juist deze groep, die over het land

zwerft, niet in een lokaal casusoverleg zal landen. Die landelijke pilot is dus hard nodig.

Voorzitter. Tot slot een punt over online. Ik ben van mening

dat we de gemeenten moeten helpen waar dat kan om

online gedragingen beter te incorporeren in hun normale

werk. Ik heb de volgende motie.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat in het Dreigingsbeeld Terrorisme

Nederland (DTN) staat dat radicalisering van jonge jihadisten en rechts-extremisten nu grotendeels online plaatsvindt;

constaterende dat het wenselijk is om zo vroeg mogelijk te

kunnen interveniëren in radicaliseringsprocessen en passende interventies in kaart te brengen;

constaterende dat sommige gemeenten in de praktijk een

gebrek aan voldoende juridische grondslag ervaren bij het

in kaart brengen van online radicalisering;

overwegende dat de ministers van JenV en SZW samen

met gemeenten al enige tijd in gesprek zijn om het delen

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-24

van best practices te stimuleren en te faciliteren en een

effectieve lokale preventieve aanpak van online extremisme

verder te ontwikkelen;

DENKDe heer El AbassiDENK

Voorzitter, dank. Ik heb een viertal moties. Ik zal ze meteen

voorlezen.

van mening dat de knelpunten die gemeenten ervaren bij

het ontwikkelen van een effectieve aanpak zo snel mogelijk

moeten worden opgelost en dat aanpassing van wet- en

regelgeving daarvoor noodzakelijk kan zijn;

Motie

De Kamer,

verzoekt de regering te bevorderen dat signalen van online

radicalisering eerder kunnen worden betrokken bij het

maken van afwegingen over het aanmelden van een casus

voor een persoonsgerichte aanpak radicalisering;

verzoekt de regering te bezien hoe de ATKM, de Autoriteit

Online Terroristisch en Kinderpornografisch Materiaal, een

rol kan vervullen bij vroegsignalering van online radicalisering, en de Kamer hierover te informeren voor de zomer,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid Michon-Derkzen.

Zij krijgt nr. 25 (36225).

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Voorzitter, dank u wel.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Het is dat u zich qua aantal minuten spreektijd

als meest bescheiden deelnemer heeft ingeschreven.

Daarom ben ik zo coulant.

Mevrouw Faber en de heer Sneller zien af van hun tweede

termijn. Dan is het woord aan u, mevrouw Helder.

BBBMevrouw HelderBBB

Dank u wel, voorzitter. Zoals u ziet, heb ik geen moties.

Want ondanks dat het 2024 is, moeten die nog steeds op

papier en kunnen ze niet via een tabletje. Ik zal u het voorbeeld besparen van collega Bosma, toen ook voorzitter, bij

wie de heer Dibi het toen toch via een iPadje probeerde te

doen.

Ik dank de minister voor haar uitgebreide beantwoording.

Het is natuurlijk goed dat we dit debat heel scherp voeren.

Ik vond het af en toe wel een beetje neigen naar wantrouwen richting degenen die goed met deze casusoverleggen

bezig zijn; vandaar mijn tweede termijn. Ik wil de diensten,

de burgemeesters en iedereen die zich ermee bezighoudt

vanaf deze plek vooral stimuleren om daarmee door te

gaan. Dit wetsvoorstel helpt daarbij. Ik wil hen vanaf deze

plek dan ook hartelijk danken.

Dank u wel.

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat uit onderzoek van de Rijksuniversiteit

Groningen (2022) blijkt dat extremisme in Noord-Nederland

slechts beperkt wordt (h)erkend op bestuurlijk niveau, mede

door een onevenredige focus op jihadisme;

overwegende dat zowel op bestuurlijk niveau als onder

regionale en lokale praktijkmedewerkers een sterke focus

bestaat op jihadisme, waardoor andere vormen van extremisme minder snel worden herkend en adequaat worden

aangepakt;

verzoekt de regering om aandachtsfunctionarissen in te

stellen zoals voorgesteld door de Rijksuniversiteit Groningen om binnen relevante bestuurlijke domeinen en bij

betrokken partijen de bewustwording van de blinde vlek

ten aanzien van het (h)erkennen van rechts-extremisme te

vergroten,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid El Abassi.

Zij krijgt nr. 26 (36225).

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat de persoonsgerichte aanpak tot dusver

niet is geëvalueerd op effectiviteit;

constaterende dat er meerdere schrijnende gevallen zijn

geweest waaruit is gebleken dat de persoonsgerichte aanpak zijn doel is voorbijgeschoten;

overwegende dat de persoonsgerichte aanpak ernstige

inbreuk kan maken op de persoonlijke levenssfeer van de

opgenomen subjecten, terwijl zij niet strafrechtelijk zijn

veroordeeld voor extremisme of terrorisme;

verzoekt de regering om onafhankelijk onderzoek te verrichten naar de effectiviteit van de lokale persoonsgerichte

aanpakken,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel, mevrouw Helder. Dan is de heer El Abassi toe

aan zijn tweede termijn.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid El Abassi.

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-25

Zij krijgt nr. 27 (36225).

en gaat over tot de orde van de dag.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat zowel de Raad van State als de Autoriteit

Persoonsgegevens forse kritiek en zorgen hebben geuit

over de waarborging van privacy en persoonsgegevens;

overwegende dat het voor de bescherming van opgenomen

individuen in de persoonsgerichte aanpakken van belang

is om deze aanbevelingen te verwerken in de voorgestelde

wet;

verzoekt de regering om alle aanbevelingen van de Raad

van State en de Autoriteit Persoonsgegevens over te nemen

en te komen met een wijziging van de Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid El Abassi.

Zij krijgt nr. 28 (36225).

DENKDe heer El AbassiDENK

Ten slotte, de laatste motie.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat het door de NCTV verhoogde dreigingsniveau in Nederland kan leiden tot een toename van discriminatie jegens Nederlandse moslims die onterecht worden

geassocieerd met terrorisme en dreiging;

overwegende dat dit bevestigd wordt door Europees

onderzoek, waaruit blijkt dat antiterrorismewetgeving en

daarmee samenhangende maatregelen, waaronder alerteringssystemen, niet alleen tot doel hebben de veiligheid

van de samenleving te vergroten, maar ook kunnen leiden

tot discriminatie en stigmatisering van moslims, waardoor

deze zich onveiliger voelen en het risico lopen om ten

onrechte als verdacht te worden beschouwd;

verzoekt de regering een onderzoek te initiëren naar de

impact van antiterrorismewetgeving en -beleid op verschillende groepen binnen de Nederlandse samenleving, met

speciale aandacht voor de ervaringen van moslims, om

inzicht te krijgen in de effectiviteit en de neveneffecten van

dergelijke maatregelen,

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid El Abassi.

Zij krijgt nr. 29 (36225).

DENKDe heer El AbassiDENK

Dat was het, voorzitter. Dank u wel.

De voorzitterVoorzitter

Ja, bijna een puntlanding. Dank u wel, meneer El Abassi.

Tot slot van de zijde van de Kamer: de heer Van Meijeren,

voor zijn tweede termijn.

FVDDe heer Van MeijerenFVD

Dank u wel, mevrouw de voorzitter. In de eerste termijn

heb ik er al voor gewaarschuwd dat dit voorliggende

wetsvoorstel het enorme risico met zich meebrengt dat

straks ook personen kunnen worden aangemerkt als radicaliserend terwijl zij helemaal niet de intentie hebben om

terroristische of extremistische activiteiten te verrichten,

omdat de definitie van radicalisering ook al gaat over "personen die in verband gebracht kunnen worden met het

proces dat uiteindelijk kán leiden tot terroristische of

extremistische activiteiten".

Ik wil nog aandacht vragen voor de definitie van extremistische activiteiten, want ook die is buitengewoon breed

gedefinieerd. De minister zoomde een aantal keren in op

activiteiten waarbij personen of organisaties vanuit ideologisch motief bereid zijn in ernstige mate de wet te overtreden. Maar de definitie in het voorstel gaat verder en ziet

ook op "activiteiten die de democratische rechtsstaat

ondermijnen". Dit is ook weer zo'n term die steeds vaker

gebruikt wordt en steeds verder wordt opgerekt. Dit wetsvoorstel werd eind 2022 ingediend. Daarna verscheen, in

mei 2023, een jaarverslag van de AIVD, waarin ook

gewaarschuwd wordt voor activiteiten die de democratische

rechtsstaat ondermijnen. De AIVD gaat in dat jaarverslag

zo ver dat "het verspreiden van de boodschap dat je de

overheid niet kunt vertrouwen" al wordt aangemerkt als

een activiteit die de democratische rechtsstaat zou ondermijnen. Deze minister is ondertussen ook bezig met wetgeving om personen of organisaties die lezingen organiseren,

activistische toespraken faciliteren of pamfletten verspreiden die deze boodschap uitdragen, aan te kunnen pakken.

Hoewel we het hier met elkaar heel erg oneens kunnen zijn

over de precieze reikwijdte hoop ik dat we het er in ieder

geval over eens kunnen zijn dat dit voorstel er niet toe gaat

leiden dat personen of organisaties die enkel en alleen de

boodschap verspreiden dat je de overheid niet kunt vertrouwen, straks worden aangemerkt als radicaliserend. Om dat

buiten iedere twijfel te zetten, dien ik de volgende motie in.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-26

roept de regering op om "het verspreiden van de boodschap

dat je de overheid niet kunt vertrouwen" niet aan te merken

als een activiteit die de democratische rechtsstaat ondermijnt,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid Van Meijeren.

doet en de uitzondering in het kader van nationale veiligheid, staat eigenlijk het punt van mevrouw Michon-Derkzen

overeind: dit is altijd in het kader van nationale veiligheid.

Ik zou toch ter overweging het volgende mee willen geven.

Ik begrijp heel goed dat een consistentie tussen verschillende wetten juist heel erg opportuun is. Hiermee zadelen

we de uitvoeringspraktijk hoogstwaarschijnlijk met extra

bureaucratie op, terwijl het in de praktijk zal betekenen dat

de uitzondering altijd geldt. Want het is geen uitzondering.

Ik zou die dus ter overweging mee willen geven, begrijpende waar men naar op zoek was.

Zij krijgt nr. 30 (36225).

FVDDe heer Van MeijerenFVD

Dank u wel.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel, meneer Van Meijeren. Dat betekent dat we aan

het einde zijn gekomen van de tweede termijn van de zijde

van Kamer, want de heer Eerdmans ziet ook af van zijn

tweede termijn. De minister heeft een aantal minuten nodig

om nog een paar resterende vragen en tien moties te

appreciëren. Om 13.20 uur gaan wij verder. Ik schors de

vergadering.

De vergadering wordt van 13.16 uur tot 13.22 uur geschorst.

De voorzitterVoorzitter

Wij hervatten de vergadering van de Tweede Kamer der

Staten-Generaal met de behandeling van de Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten, en wel met de tweede termijn van

het kabinet. Ik geef het woord aan minister Yesilgöz.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dank u wel, voorzitter. Ik begin met een paar vragen die ik

nog had. Om te beginnen was dat een vraag van de heer

Nispen. Ik weet zeker dat zijn medewerkers nu meeluisteren.

Hij vroeg: is het nou voor een persoon helder in welke

persoonsgerichte aanpak hij of zij besproken wordt? Ja, dat

is helder. Op het moment dat je in een casusoverleg, waar

we het vandaag over hebben, wordt besproken, wordt er

melding van gemaakt, maar dit gebeurt ook in de Zorg- en

Veiligheidshuizen.

Dan heb ik een aantal vragen van de heer El Abassi. Dat

ging over de onterechte signaleringen. Op het moment dat

iemand door de instanties onterecht gesignaleerd zou zijn

en de instanties daar zelf achter komen, dan worden de

gegevens verwijderd conform de wet. Er is in de wet geen

meldplicht om betrokkenen dan te informeren dat dat het

geval is geweest. Dus dat is ook niet met een toezegging

of een motie te wijzigen. Dat is dan echt een wetswijziging.

Daar bestaat geen meldplicht. Over de omgekeerde situatie,

dus als je zelf vindt dat je onterecht gesignaleerd bent,

hebben we het uitvoerig gehad: daar zijn dan andere routes

voor.

Dan kom ik nog even terug op het amendement en de

opmerkingen van de heer Van Nispen. Mevrouw Mutluer

staat volgens mij ook onder het amendement. Als het gaat

over een vijfjaarsbewaartermijn, vanaf welk moment je dat

De voorzitterVoorzitter

Mevrouw Mutluer heeft daarop een reactie.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Dan zullen we dit antwoord even meewegen en dan kijken

we of we het amendement wel of niet intrekken.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ja, dank u wel.

De voorzitterVoorzitter

Dat zullen we dan voor dinsdag zien.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ik weet dat we weinig tijd hebben, maar in algemene zin

wil ik zeggen dat ik echt heel fijn vond aan dit debat dat we

echt met elkaar hebben gedebatteerd. Sommige amendementen zijn aangepast, overeind gebleven of ingetrokken,

maar we proberen met z'n allen de praktijk beter te bedienen. Dat komt niet per se heel vaak voor in debatten, dus

ik vond het wel heel prettig dat we dat op deze manier

konden doen.

Ik doe even de moties, want sommige vragen komen terug

in de tekst van de moties. De motie op stuk nr. 21 zou ik

willen overnemen, want dit is staande praktijk. De heer Van

Nispen is naar een ander overleg. Er staan andere namen

onder de motie, namelijk die van mevrouw Mutluer en de

heer Six Dijkstra. Ik hoop dat ze akkoord gaan met het

overnemen. Het is staande praktijk, dus moet daarvoor echt

een motie in stemming komen?

De voorzitterVoorzitter

De minister adviseert overnemen. Mevrouw Mutluer zegt

dat zij meneer Van Nispen zal vragen wat hij daarmee wil

doen.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ik ga de motie niet ontraden, dus dan zou ze oordeel Kamer

krijgen, maar het is staande praktijk. Ook met het oog op

de stemmingen zou het fijn zijn als ik de motie kan overnemen.

Dan de motie van mevrouw Mutluer op stuk nr. 22. Die

krijgt oordeel Kamer, als we de motie zo mogen lezen dat

de lokale aanpak, en in het bijzonder natuurlijk de persoonsgerichte aanpak, de afgelopen jaren regelmatig onderwerp

van onderzoek zijn geweest. Dat heeft onder andere geleid

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-27

tot inzicht in de effectiviteit van maatregelen alsook tot

aanscherping van de werkafspraken. Op dit moment werkt

de Inspectie Justitie en Veiligheid aan de afronding van een

onderzoek naar vroegsignalering in de aanpak van radicalisering. In de beleidsreactie op dit onderzoek zal ik ook uitvoerig ingaan op de effectiviteit van de casusoverleggen.

Dan verwerk ik de motie dus daarin. Er kan dan ook verwezen worden naar de Rapportage Integrale Aanpak Terrorisme, die er ook al ligt. De criteria zijn in de praktijk vastgesteld. Als het goed is dat ik het in dat traject meeneem,

krijgt de motie oordeel Kamer.

De voorzitterVoorzitter

Mevrouw Mutluer knikt. Dat betekent dat de motie op stuk

nr. 22 oordeel Kamer heeft.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

De motie op stuk nr. 23 krijgt ook oordeel Kamer, al wil ik

wel opmerken dat binnen een jaar weinig data beschikbaar

zullen zijn. Als men daar kennis van neemt, kunnen we daar

gewoon mee door.

De voorzitterVoorzitter

De motie op stuk nr. 23 heeft oordeel Kamer.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

De motie op stuk nr. 24 krijgt ook oordeel Kamer. Dank voor

de aanpassing van amendement naar motie, waarmee

volgens mij hetzelfde doel is bereikt.

De voorzitterVoorzitter

De motie op stuk nr. 24 heeft oordeel Kamer.

Oké. Dan zal ik de motie als zodanig aanpassen.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Die krijgt dus oordeel Kamer als de AKTM-verwijzing vervalt.

De voorzitterVoorzitter

De huidige motie op stuk nr. 25 is ontraden maar kan, zoals

besproken, in gewijzigde vorm oordeel Kamer krijgen. Dat

zien we dan tegemoet. Dan komen we op de motie op stuk

nr. 26.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

De motie op stuk nr. 26 wil ik overnemen, omdat dit staande

praktijk is.

De voorzitterVoorzitter

We kijken naar de heer El Abassi. Is hij daarmee akkoord?

Meneer El Abassi geeft buiten de microfoon aan dat hij zich

daar nog op gaat beraden. Maar wat zou er gebeuren als

die niet wordt overgenomen?

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dan krijgt die oordeel Kamer. Maar ik heb van de Kamer

het verzoek gekregen om moties over te nemen die over

zaken gaan die staande praktijk zijn. Dat werkt dan beter.

Vandaar dus.

De voorzitterVoorzitter

Precies. Onze Voorzitter vindt dat we te veel moties indienen. Daarom proberen we het efficiënter en doelgerichter

te houden.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

De motie op stuk nr. 25 moet ik helaas ontraden. Dat heeft

te maken met het laatste dictum. De ATKM gaat daar echt

niet over. Die moet je ook niet willen uitbreiden. Zoals het

er nu staat, moet ik 'm ontraden. Maar als het laatste dictum

eventueel op mysterieuze wijze zou verdwijnen vóór de

stemmingen, dan zou de motie oordeel Kamer kunnen

krijgen.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ja, en ik probeer daarbij te helpen.

De voorzitterVoorzitter

Dan de motie op stuk nr. 27.

De voorzitterVoorzitter

We houden niet van mysteries in deze transparante Kamer.

Ik kijk dus nog even naar mevrouw Michon-Derkzen.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

De motie op stuk nr. 27 ontraad ik. Er zijn heel veel onderzoeken geweest. Wij borduren juist voort op al die onderzoeken.

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Het is dus mijn doel om die gemeenten te helpen, ook bij

de online aanpak. We komen nog over die AKTM te spreken.

Maar dan bedoelt de minister, heel concreet, dat het tweede

dictum eruit moet en dat we het houden bij het eerste dictum, dus bij "bevorderen".

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ja.

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD
De voorzitterVoorzitter

De motie op stuk nr. 27 is ontraden.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

De motie op stuk nr. 28 is ook ontraden. Er is uitgebreid

gekeken naar de aanbevelingen. Die hebben we gewoon

in het voorliggende wetsvoorstel verwerkt, op de manier

waarop we dat hebben gedaan.

De voorzitterVoorzitter

De motie op stuk nr. 28 is ontraden.

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-28

De voorzitterVoorzitter

Meneer Six Dijkstra, u wilt het niet, maar u doet het wel. Ik

geef u nog de gelegenheid voor een laatste punt hierover.

NSCDe heer Six DijkstraNSC

Excuses, voorzitter. Dit is de allerlaatste vraag. Wat is dan

de reden dat er niet in de wettekst zelf is opgenomen dat

dit ook binnen de reikwijdte valt? Dat zou dan toch zuiverder

zijn dan het wel toe te zeggen maar niet in de wet op te

nemen, denk ik.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Dat is juist verduidelijkt door de scherpte van de vraag van

de heer Six Dijkstra en doordat ik zeg dat het inderdaad

breder is dan alleen de gegevensverwerking. Dat zit

natuurlijk wel specifiek daarop, ten behoeve van de weegploeg en het casusoverleg. Maar dat kan ook breder, ook

met de criteria. Ik denk dat de Handelingen dat juist hebben

verduidelijkt. Dank voor het scherpstellen daarvan.

De algemene beraadslaging wordt gesloten.

De voorzitterVoorzitter

Dank allemaal. Ik ga schorsen voor de lunch. Dat doen wij

altijd een halfuur. Daarom zijn die tweeënhalve minuut net

wat onhandig. Om 14.05 uur gaan we de vergadering hervatten. Dan hebben we eerst een stemming en daarna de

Verzamelwet VWS 2023. Ik wens iedereen een fijne lunchpauze. Tot straks!

De vergadering wordt van 13.33 uur tot 14.07 uur geschorst.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

De motie op stuk nr. 29 is ook ontraden. Vorig jaar hadden

we de motie-Bikker. Ik heb het motienummer nu even niet

paraat. Maar er is toen al een integrale toelichting gegeven

op de impact van antiterrorismewetgeving. Dit is er dus al.

Vandaar dat ik de motie ontraad. Het specifieke effect van

antiterrorismewetgeving op moslims is dat ook zij veilig

blijven.

De voorzitterVoorzitter

De motie op stuk nr. 29 is ontraden.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

De motie op stuk nr. 30 is ontraden, want als je het zo sec

formuleert, laat je alle context weg die in een casus van

toepassing kan zijn om juist wel te interveniëren. Het gaat

niet alleen over die boodschap. We hebben het er de hele

ochtend, en vorige week ook een halve dag, over dat het

juist gaat om de context. Als je één element van de context

eruit haalt, dan maak je daarmee een grote fout, denk ik.

Het gaat om het volledige aantal criteria en elementen. We

hebben een hele strakke definitie. Ik onderstreep ook nogmaals dat activisme altijd moet kunnen in een vrije en open

samenleving, ook als dat schuurt en scherp is. Dit gaat over

extremisme en radicalisering. Daar moet ook niemand iets

aan af willen doen.

De voorzitterVoorzitter

De motie op stuk nr. 30 is ontraden. Daarmee zijn we aan

het einde gekomen van de behandeling van de Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en

terroristische activiteiten. Ik dank de minister en de leden

voor het inhoudelijke debat. Aanstaande dinsdag zullen wij

over de ingediende amendementen, het wetsvoorstel en

de moties rondom dit wetsvoorstel stemmen. Voor ik ga

schorsen voor de lunch, geef ik het woord aan de heer Six

Dijkstra.

NSCDe heer Six DijkstraNSC

Ik wil natuurlijk niemand de lunch onthouden, maar volgens

mij weet de minister waar ik aan wil refereren.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ja. Er ligt namelijk een amendement en een vraag. Die

commissie is inderdaad nieuw in deze context. Die ziet niet

alleen toe op de gegevensverwerking. Die is dus wel breder

ingestoken. Het ontraden van het amendement blijft staan.

Ik denk dat het wijs zou zijn om er bij de invoeringstoets en

de evaluatie expliciet op in te gaan of dit precies zo functioneert als de heer Six Dijkstra en ik, en volgens mij ook de

rest van de Kamer, willen. Maar in het midden van het

gesprek tussen de heer Six Dijkstra en mevrouw Michon-

Derkzen zat dus de kern.

De voorzitterVoorzitter

We hebben het nu even over wat aanvullende vragen over

het amendement-Six Dijkstra op stuk nr. 19.

Minister Yesilgöz-ZegeriusMinister

Ongetwijfeld.

Wet gegevensverwerking

persoonsgerichte aanpak radicalisering

en terroristische activiteiten

21 maart 2024

TK 55

55-5-29