Aanwezig
Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten
Regels omtrent gegevensverwerking in de persoonsgerichte aanpak van radicalisering en terroristische activiteiten (Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten) (36225) antwoord 1e termijn + rest
Behandeld
Besproken in dit debat
Document
Verslag
13 sprekers · 246 bijdragen
Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten
Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:
- het wetsvoorstel Regels omtrent gegevensverwerking
in de persoonsgerichte aanpak van radicalisering en terroristische activiteiten (Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten)
(36225).
(Zie vergadering van 13 maart 2024.)
Zoals ik al zei, gaan we verder met de Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten (36225). Vorige week woensdag heeft de
Kamer de eerste termijn gehad. Dat betekent dat we nu
aangekomen zijn bij de eerste termijn van de zijde van de
minister van Justitie en Veiligheid. Ik heet haar dan ook van
harte welkom in ons midden. Het is voor iedereen handig
om te weten dat een van de ingediende amendementen,
namelijk het amendement-Six Dijkstra op stuk nr. 14, is
ingetrokken. Dat helpt de beraadslaging. We zijn natuurlijk
benieuwd naar de appreciatie van de minister van alle
ingediende amendementen, evenals naar haar antwoorden
op de vragen die vorige week in de eerste termijn zijn
gesteld.
De algemene beraadslaging wordt hervat.
Het woord is aan de minister van Justitie en Veiligheid,
mevrouw Yesilgöz.
Dank u wel, voorzitter. Ik wilde met een korte inleiding
beginnen, dan de antwoorden op de vragen geven — ik
heb een paar mapjes gemaakt; die zal ik zo toelichten — en
daarna de amendementen behandelen, als u dat goedvindt.
Prima.
Voorzitter. Om Nederland veilig te houden moeten we terrorisme en extremisme krachtig blijven bestrijden. Bij signalen dat een persoon radicaliseert, moet vroegtijdig kunnen worden opgetreden om erger te voorkomen. Deze signalen moeten snel worden onderkend, zodat er kan worden
ingegrepen. Daar zijn heel veel partners bij betrokken, zoals
de politie, het Openbaar Ministerie en de reclassering. Zij
werken letterlijk dag en nacht om ons en ons land veilig te
houden.
Voor een effectieve aanpak van radicalisering is het van
belang dat informatie kan worden gedeeld tussen de
betrokken instanties, zoals de wijkagent, de reclassering of
medewerkers uit het zorgdomein. Dit is noodzakelijk om
effectief en preventief op te treden om te voorkomen dat
radicalisering overgaat in geweld. De ketenpartners
beschikken immers allemaal afzonderlijk over informatie
die pas een juist en volledig beeld geeft wanneer die bij
elkaar wordt gebracht en gezamenlijk wordt geanalyseerd
en geduid. Ketenpartners moeten van elkaar weten welke
maatregelen er worden genomen om dreigingen aan te
pakken. Voorkomen moet worden dat maatregelen en
interventies van de ene ketenpartner het werk van de andere
bemoeilijken. Maatregelen en interventies tegen radicalisering moeten ook tussen betrokken partijen afgestemd kunnen worden.
Voorzitter. Dit gebeurt allemaal in het casusoverleg radicalisering. Dit overleg vindt plaats onder regie van de
gemeente. In het casusoverleg komt alle informatie over
een radicaliserende persoon bij mekaar, zodat maatregelen
en interventies kunnen worden afgestemd. De casusoverleggen radicalisering hebben in de praktijk dan ook een
grote meerwaarde en vormen een belangrijk onderdeel van
onze persoonsgerichte aanpak van terrorisme en extremisme. Aan het casusoverleg wordt in ieder geval deelgenomen door de politie, het Openbaar Ministerie en de
betrokken gemeente. Daarnaast kunnen ook andere
instanties deelnemen, als die vanwege hun taak een relevante rol kunnen spelen in de aanpak van radicalisering.
Denk bijvoorbeeld aan partijen uit het veiligheidsdomein,
welzijnsorganisaties, organisaties uit het sociale domein
of onderwijsinstellingen.
Het wetsvoorstel dat vandaag verder wordt besproken, is
van groot belang, omdat er in de casusoverleggen onduidelijkheid bestaat over de bestaande regels omtrent informatiedeling. De gegevensuitwisseling is nu versnipperd en
complex. Dit komt doordat de bestaande regels niet zijn
toegesneden op integrale samenwerking maar op bilaterale
gegevensuitwisseling. Dit wetsvoorstel brengt hierin verandering. Het bevat heldere grondslagen, zodat de deelnemers
gegevens kunnen en mogen delen in een casusoverleg.
Hierdoor kunnen de casusoverleggen effectiever functioneren, wat van belang is om radicalisering in een vroeg stadium te signaleren en aan te pakken. Uiteraard gaat de
gegevensuitwisseling in het wetsvoorstel gepaard met
specifieke passende waarborgen voor zorgvuldige gegevensverwerking. Het wetsvoorstel biedt dus duidelijkheid
over zowel de gegevensuitwisseling als de waarborgen die
daarbij nodig zijn. Op deze manier kunnen de casusoverleggen radicalisering ook in de toekomst van toegevoegde
waarde blijven bij de aanpak van terrorisme en radicalisering.
Voorzitter. Ik begin met de definities en afbakening. Daarna
spreek ik over de werking van het casusoverleg. Vervolgens
bespreek ik de weegploeg, waarborgen en tot slot de
andere, hele belangrijke, vragen.
Ik begin met mevrouw Mutluer. Zij zei dat de scheidslijn
tussen radicalisering en activisme dun is. Ze vroeg: wie
maakt nou uit wanneer er sprake is van radicalisering of
extremisme, en hoe zorg je er nou voor dat een activist,
hoe luid en heftig ook, niet opeens als extremist wordt
bestempeld? Signalen van radicalisering worden altijd eerst
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-1
gewogen door de weegploeg, om te beoordelen of deze
signalen daadwerkelijk zien op radicalisering of terroristische gedragingen. Deze weegploeg bestaat uit de politie,
het Openbaar Ministerie en de gemeente. Die beoordeelt
of een casusoverleg moet worden gehouden. Dit doen ze
aan de hand van in de praktijk ontwikkelde en gevalideerde
objectieve criteria. Hiermee wordt geduid of iemand vanuit
een bepaalde extremistische ideologie over kan gaan tot
extremistische of terroristische activiteiten. Deze criteria
staan natuurlijk in het wetsvoorstel en vormen ook echt de
ondergrens. Dus daar zit heel veel ervaring achter, juist om
dat onderscheid goed te kunnen maken. De toepassing van
objectieve criteria kan ook worden getoetst door de rechtmatigheidsadviescommissie en in de privacy audit. Daar
wordt het dus ook nog op getoetst. Daar komen we later
op terug.
In het wetsvoorstel kunt u die objectieve criteria terugvinden. Dat zijn zaken als de mate waarin betrokkene bereid
is geweld toe te passen of te propageren en de mate waarin
betrokkene vasthoudt aan extremistische denkbeelden en
dergelijke. Dat zijn echt elementen waar concreet naar wordt
gekeken.
De heer Sneller en de heer Van Nispen vroegen …
Voordat u verdergaat, minister, is er een interruptie van
mevrouw Faber-van de Klashorst.
Mevrouw Faber-van de KlashorstPVVEven een kleine vraag over die criteria om te bepalen of je
onderwerp wordt van zo'n casusoverleg. Zoals u al aangaf,
zijn er drie criteria, bijvoorbeeld de mate waarin de betrokkene vasthoudt aan extremistische denkbeelden. Maar moet
je voldoen aan alle drie de voorwaarden of kunnen het er
ook een of twee zijn?
Het zijn er meer dan drie. Het werkt ook niet als een soort
checklist waar je aan moet voldoen. Het kan gaan over de
samenhang, maar het kan ook gaan over de stevigheid van
de signalen die bijvoorbeeld bij een criterium horen. Dan
gaat het ook over de sociale relaties die betrokkene heeft,
of over de zelfredzaamheid: hoe kwetsbaar is de betrokkene? Daarom is het ook zo belangrijk dat er vanuit verschillende disciplines professionals aan tafel zitten, zodat ze de
indicaties op die manier met elkaar kunnen wegen.
Ook mevrouw Mutluer heeft een interruptie.
Mevrouw MutluerGroenLinks-PvdAIk begrijp het antwoord van de minister. Die vijf criteria zijn
vrij helder. Die zouden eventueel nog aangevuld kunnen
worden. In de wet en in de memorie van toelichting schrijft
de regering dat het onderscheidende criterium is of er
sprake is van een ernstige overtreding van de wet of van
activiteiten die de democratische rechtsstaat ondermijnen.
Ik vind de voorbeelden die vervolgens in de memorie van
toelichting worden genoemd om het onderscheid tussen
activisme aan de ene kant en extremisme en radicalisering
aan de andere kant in beeld te brengen, nog te mager. Dat
roept de vraag op wanneer activisme radicalisering of
extremisme wordt. De voorbeelden werden ook genoemd
in de verschillende bijdragen van collega's. Extinction
Rebellion kwam aan bod. De boeren die asbest gingen
verbranden, kwamen aan bod. Dus ik denk dat het goed is,
ook voor de Handelingen, om nogmaals een aantal van die
voorbeelden te geven. Ik weet dat het in de praktijk lastig
is. Je moet die objectieve criteria doorlopen, maar ik hoop
dat de minister begrijpt dat wij nog wat vragen hebben over
die dunne scheidslijn met betrekking tot extremisme en
radicalisering.
Dat is, denk ik, ook heel erg terecht, hoewel ik er natuurlijk
niet over ga of het terecht is wat mevrouw Mutluer vraagt.
Maar die zorg is er natuurlijk elke dag, ook bij mij en bij de
professionals. Want zoals gezegd, demonstreren, actievoeren, heel luid en stevig actievoeren tegen alles waar de
overheid voor staat: dat mag allemaal. Als je daar wat van
vindt, ga je ertegenover staan en ga je daartegen actievoeren. Dat kan. Dit gaat echt over de bereidheid om geweld
te gebruiken, de vraag of mensen daar vatbaar voor zijn. Ik
kan mij voorstellen dat het helpt als ik nog een paar vragen
beantwoord, want al deze vragen zijn natuurlijk ook gesteld.
Ik heb er pas eentje behandeld. Het kan, maar er staan ook
wat voorbeelden in. Ik laat het graag aan uw Kamer.
Ik geef de minister even de gelegenheid om een aantal van
die vragen te beantwoorden, tenzij meneer Six Dijkstra over
een ander onderwerp dat wel al genoemd is, nog een vraag
heeft.
De heer Six DijkstraNSCDe minister gaf net aan dat de criteria ook getoetst kunnen
worden door de rechtmatigheidsadviescommissie. In het
wetsvoorstel lijkt de rechtmatigheidsadviescommissie alleen
te gaan over het casusoverleg zelf, maar dit gaat volgens
mij over de weging voor het casusoverleg. Dan is mijn
vraag: wat valt binnen de reikwijdte?
Ja, de toepassing van die objectieve criteria valt wel binnen
de reikwijdte, maar volgens mij komen we ook nog specifiek
terug op het toezicht. Om het wat concreter te maken en
om de volgende antwoorden in te leiden ga ik in op de
vraag: over wat voor soort casuïstiek en voorbeelden gaat
het? Mevrouw Mutluer vroeg dat ook. Het gaat dan echt
over het aanzetten tot geweld, bedreigen, intimideren,
doxing en het verspreiden van extremistische theorieën.
Je zit dan echt in een ander spectrum. Dan gaat het over
iets heel anders dan activisme. Daar kun je iets van vinden,
maar wat je vindt is niet van toepassing in dat casusoverleg.
Het gaat dus echt over stelselmatig normaliseren van
extremistisch gedachtengoed door aanjagers. Dat zijn de
elementen die er de grondslag voor vormen om je daar
zorgen over te maken. Daarom komt het dan aan deze tafel
langs.
Dan hadden de heer Sneller en de heer Van Nispen de
vraag: wat laat artikel 1 nou wel of niet toe? Dat heeft dus
allemaal ook met dit vraagstuk te maken. Wat is nou een
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-2
ondergrens, waar begint radicalisering? Het gesprek was
een stuk makkelijker geweest als het ging aan de hand van
lijstjes en afvinken, zo van "dit is dan een grens", maar het
is natuurlijk altijd maatwerk; dat weten we uit wetenschappelijk onderzoek. In dit wetsvoorstel wordt de wettelijke
basis van het casusoverleg radicalisering verstevigd,
behoorlijk verstevigd. De bestaande praktijk wordt daarmee
wettelijk vastgelegd en de gezamenlijke gegevensverwerking wordt vereenvoudigd. Daarnaast zijn er die waarborgen
waar we het over hadden voor een goede bescherming van
de persoonsgegevens, maar ook die voor gebruik van in
de praktijk ontwikkelde en gevalideerde objectieve criteria.
Laat ik toch nog een keer benadrukken dat de wettelijke
criteria helder zijn. De weegploeg moet ook op basis hiervan
beoordelen of de signalen daadwerkelijk wijzen op radicalisering of terroristische gedragingen, en niet op bijvoorbeeld
activisme. Door de Kamerleden wordt hier nu natuurlijk
terecht naar gezocht waar die grens ligt. Omdat het per
casus verschillend zal zijn, kan ik dus niet zeggen: dit is de
grens en als je daaroverheen bent, is het een ander verhaal.
Maar bijvoorbeeld bij activisme wordt geprobeerd om op
buitenparlementaire wijze politieke besluitvorming te
beïnvloeden. Daarbij zijn ernstige wetsovertredingen zoals
gewelddadige acties niet aan de orde. Dan heb je het niet
meer over een lichte overtreding of het opzoeken van de
grenzen bij een demonstratie. Dan heb je het echt over iets
anders. Bij gebruik van geweld ben je in een andere categorie beland. Activisme valt daarom ook buiten de reikwijdte
van dit wetsvoorstel. Voorbeelden van zaken die binnen
het wetsvoorstel vallen, heb ik net richting mevrouw Mutluer genoemd, een voorbeeld als doxing, met als doel om
geweld, intimidatie of een onveilig gevoel aan te jagen. Dat
gaat echt over iets anders.
Voorzitter. De heer Van Nispen vroeg: wanneer is er dan
sprake van die ernstige mate van het overtreden van de
wet? Dat is uiteraard een terechte vraag. Het is een rekbaar
begrip en bij activisme kan je er ook weleens overheen
gaan. Val je dan meteen in deze categorie? Dat is dus niet
zo, want bij extremisme moet het echt gaan over die ernstige overtreding van de wet of over activiteiten die de
democratische rechtsstaat ondermijnen. We komen straks
ook op de vraag waarom die definitie gebruikt is. Maar
casusoverleggen radicalisering zijn dus niet in het leven
geroepen voor lichte wetsovertredingen. Ik denk dat het
goed is dat ik dat hier in deze behandeling ook nog eens
zeg en onderstreep. In de praktijk wordt het ook niet zo
gedaan, maar ik denk dat het heel goed is om dat hier nog
eens te onderstrepen.
In algemene zin valt wat licht is natuurlijk niet uitputtend
vorm te geven of hier te zeggen, maar een voorbeeld is het
niet opvolgen van een politiebevel. Dat is bijvoorbeeld het
niet weggaan bij een verboden demonstratie als de politie
dat beveelt. Een ander voorbeeld is je niet kunnen identificeren. Dat zijn zaken waar je van alles van kunt vinden,
maar die vallen niet onder wat we hier aan het bespreken
zijn. Want geweld is sowieso geen lichte overtreding; dan
ben je in een ander spectrum beland. Op die manier wordt
het dus uit elkaar getrokken. Denk aan vernieling, brandstichting of openlijk geweld: dan hebben we het over ernstige misdrijven. Het is wellicht goed om daar nog aan toe
te voegen, aangezien de heer Van Nispen daar in zijn
inbreng ook, terecht, veel aandacht voor had, dat u bij
activiteiten die de democratische rechtsstaat ondermijnen,
bijvoorbeeld kunt denken aan het introduceren van een
parallel rechtssysteem of het systematisch aantasten van
de rechten en vrijheden van minderheden. Het gaat dan
dus echt om het ondermijnen van de democratische regels
die we hier met elkaar hebben afgesproken. Activisme kan
tegen heel veel wetten schuren of daar net overheen gaan
— daar hadden we het net over — maar blijft wel binnen
de democratische kaders die we met elkaar hebben afgesproken. Het gaat dus echt om het omverwerpen van wat
we volgens mij hier in deze Kamer met elkaar proberen te
beschermen. Maar dat zijn dan de verschillen.
De heer Van NispenSPIk ben het eigenlijk in niks oneens met wat de minister nu
zegt, maar het is natuurlijk wel zo dat we een wet bespreken
die later ook geïnterpreteerd moet worden. Ik doe een
poging om maximaal helder te krijgen wat er nu wel en wat
er nu niet onder valt. Ik snap ook dat het voor de minister
ingewikkeld is. Ik ga niet vragen om in casuïstiek te vervallen, want ik denk dat de minister geen voorbeelden zal
willen geven van bepaalde actiegroepen. Het is ter beoordeling aan de praktijk. Dat snap ik ook allemaal nog. Eerst
even een korte vraag over een van de laatste opmerkingen
van de minister, over het ondermijnen van de democratische rechtsstaat. Dat gaat dus echt over handelen en niet
over het streven naar of het nadenken over. Heb ik dat goed
begrepen?
Ik snap de vraag. Het zal in een specifieke casus afhankelijk
zijn van wat het "nadenken over" dan inhoudt. Het kunnen
voorbereidingshandelingen zijn, maar dan is het handelen.
Het kan zo zijn dat de betrokkene in een sociale omgeving
zit waardoor je daar extra alert op moet zijn. Die kan bijvoorbeeld extra kwetsbaar zijn of niet zelfredzaam zijn en daardoor afhankelijk zijn van anderen. Dus absoluut, je mag
denken wat je wil. Uiteraard. Dat is een open deur, maar
het is altijd goed om dat even te onderstrepen, zeker bij dit
soort debatten. Maar het gaat in dit verband uiteindelijk
altijd om gedragingen. Of het alleen bij denken blijft, weet
je ook niet. We zijn geen denkpolitie. Punt. Het gaat om de
gedragingen en wat daaruit zou kunnen volgen. Dan heb
je objectiveerbare criteria om te kijken of het zeer zorgelijk
wordt in het kader van veiligheid.
De heer Van Nispen in tweede instantie.
De heer Van NispenSPEens. Maar het gaat wel om de bereidheid om op enig
moment geweld te plegen. Dat zit uiteindelijk toch in het
hoofd van mensen. Dat maakt het nou juist zo ingewikkeld.
Iets anders wat het ingewikkeld maakt, is het volgende. De
minister gaf voorbeelden van mensen die bijvoorbeeld niet
weggaan als ze ergens aan het demonstreren zijn. Dat mag
niet en dat noemen we dan een lichte overtreding. Dan ga
ik toch een stel-dat opwerpen. Wat nu als activisten van
tevoren gaan nadenken in de zin van: als wij ergens gaan
zitten en we worden weggesleept, dan gaan we ons verzetten? Dan is er wel sprake van verzet tegen bijvoorbeeld de
politie. Ik keur dat af — laat daar geen misverstand over
bestaan — maar is dat dan wel een geweldsovertreding?
Zo kun je nog wel even doorgaan. Hiermee wil ik aantonen
dat die grens makkelijk lijkt, maar toch ingewikkeld wordt.
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-3
Een ernstige overtreding is bijvoorbeeld geweld. Lichte
overtredingen vallen hier niet onder. Dan blijft het bij activisme. De minister weet ook hoe het er hier in het vragenuur
soms aan toegaat: sommige mensen noemen activisten
soms ook radicalen of extremisten. We hoeven de voorbeelden hier niet te noemen. Dat maakt het zo ingewikkeld.
niet onder. Het kan een keer zijn dat activisme bij een individu begint en dat hij zich op zo'n manier verder ontwikkelt
dat hij dan in beeld komt als iemand die voorheen
bekendstond als een activist. Dat kan, maar juist dan is de
scheidslijn nog steeds: gedragingen zijn leidend.
Dat is een hele terechte vraag en voor de Handelingen is
het goed dat ik daarop reageer. Nee, verzet tegen de politie,
wat ik ook zeer afkeur en verwerpelijk vind, valt niet onder
de reikwijdte van deze wet. Het gaat over de preventieve
kant bij extremisme en terrorisme waarbij echt de bereidheid bestaat om geweld te gebruiken voor een bepaald
doel. Verzet zou je inderdaad op die manier kunnen interpreteren, maar dat wordt hier niet gedaan en dat wordt in
de casusoverleggen nu ook niet gedaan. Ik weet dat er
voorbeelden zijn, die, als ik mij niet vergis, de heer Van
Nispen ook heeft aangehaald in zijn inbreng, waarin het
mis kan gaan. Uiteindelijk blijft het namelijk mensenwerk
en wil je dat iedereen zo zorgvuldig mogelijk naar de criteria
kijkt. Maar er kunnen fouten gemaakt worden. Daar kom ik
straks ook op terug. Stel dat je daar dan toch in valt en ten
onrechte in een casusoverleg belandt, hoe kom je daar dan
zelf weer uit? Hier gaat het juist niet over zaken als verzet
tegen de politie. Dat is echt van een orde. Dat is echt van
een andere orde.
Tot slot op dit punt, meneer Van Nispen.
De heer Van NispenSPDat was maar een voorbeeld. Nogmaals, dat keuren we
allemaal af, maar zo zijn er natuurlijk meer voorbeelden te
bedenken, die ik nu niet ga noemen. Ik probeer hiermee de
minister aan het denken te zetten over de vraag of artikel
1 op de een of andere manier scherper kan worden geformuleerd, bijvoorbeeld — en ik weet niet of dit een goed
idee is — door er een bepaalde strafmaat in op te nemen
voor de gevallen waarin er sprake is van een ernstige
overtreding. Zo wordt duidelijk dat het om wetsovertredingen gaat waarop een bepaald aantal jaren gevangenisstraf
staat. Hierdoor komt er maximale helderheid in de zin van:
het gaat hier niet over activisme, maar echt over radicalisering in het kader van terrorisme en extremisme.
Het lastige daarbij is dat dat niet uit de strafmaat valt af te
leiden. Er is echt gekeken naar al die elementen, want zorgen die hier leven, leven zo mogelijk nog sterker in zo'n
casusoverleg, aan zo'n tafel met professionals. Zij willen
dat namelijk alleen maar inzetten ten behoeve van het nut
dat we hier bespreken. Ik heb veel mensen gesproken, niet
alleen voor deze wetsbehandeling, maar sinds ik in de
politiek zit, die als professional deelnemen aan zo'n casusoverleg. Voor hen gaat het ook altijd om die zorgvuldige
afweging. Het is goed om hier nogmaals te onderstrepen,
maar ook in de definities die wij hier wisselen en die in
wetstekst staan en in dit debat naar voren gaan komen, dat
activisme op geen enkele wijze hetzelfde is als radicalisering. Dit gaat echt over radicalisering, extremisme en terrorisme. Dit gaat echt over je gedragingen en je bereidheid
om geweld toe te passen, en daar valt activisme gewoon
De heer SnellerD66Dit is een belangrijke discussie. Mijn probleem zit bij het
begin van deze definitie. Dit gaat namelijk over de vraag:
waar eindigt het? Maar de definitie begint met "het proces
dat uiteindelijk kan leiden tot …" Dan is de vraag: waar
begint dat proces? De minister zegt hier terecht dat een
enkele activist uiteindelijk iemand kan worden die aan de
bovenkant van het spectrum van de zojuist gevoerde discussie gaat raken. Maar waar begint dat proces? Dat is wat
mevrouw Faber-van de Klashorst volgens mij ook vroeg op
basis van artikel 5, lid 3. Daarover zou ik graag nog wat
meer houvast van de minister krijgen. Waar zit bij die criteria nou de ondergrens? De minister zei in antwoord op de
PVV terecht dat het gaat om een weging van die vijf verschillende criteria, maar een activist kan prima de ondergrens
van artikel 5, lid 3 overschrijden.
Dat zat volgens mij ook in de vragen van bijvoorbeeld
mevrouw Michon-Derkzen. Zij vroeg vanuit welke professionals of instanties een casus aangedragen kan worden. Het
komt dus niet uit het niets. Iemand valt op door een
gedraging en door zorgen die er zijn. Vanuit daar wordt er
vervolgens gekeken en uiteindelijk gewogen of het inderdaad de tafel is waar het thuishoort. Dus het gaat over de
bereidheid om geweld te gebruiken voor een bepaald
extremistisch doel. Dat is de ondergrens zoals die in de
praktijk wordt geformuleerd en zoals we die hier ook nog
een keer vastleggen. De heer Sneller vraagt het ook niet,
maar helemaal definiëren hoe die bereidheid eruitziet, is
lastig. Daarom heb je de criteria, de professionals en de
weging die gedaan wordt om te weten of die zorg er is. Het
gaat echt over de bereidheid om geweld te gebruiken met
extremistische doeleinden. Dat is de ondergrens.
De heer SnellerD66Dat snap ik, maar het is maar een van de vijf criteria. Ik wil
het scherp krijgen, ook voor de mensen die er zo meteen
in de praktijk mee moeten werken. Zou de minister kunnen
aangeven hoe groot de ruimte is tussen aan de ene kant
zeggen dat gedachten vrij zijn, en aan de andere kant zeggen dat het om de bereidheid gaat — dat zit in je hoofd —
om de mate waarin je vasthoudt aan extremistische denkbeelden en om de mate van identificatie? Dat zijn allemaal
dingen die als het ware in je hoofd zitten. Waar ziet de
minister die ruimte? Ik denk dat die er is, maar het is goed
om 'm hier scherp te hebben. Waar zit de ruimte tussen "je
bent vrij om te denken" en "je voldoet aan de criteria die
grotendeels leunen op denkbeelden die je aanhangt"?
Die bereidheid blijkt uiteindelijk uit gedragingen. Dat is echt
het verschil. Als je op je zolderkamer zit en allerlei ideeën
hebt, kunnen we dat om verschillende redenen zorgwekkend
vinden, maar dat is geen reden om als casus in een casusoverleg behandeld te worden, om het even oneerbiedig te
formuleren. Dit gaat over vroegsignalering bij mensen
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-4
waarover je grote zorgen hebt omdat je ziet aan de gedragingen en de omstandigheden — dat zijn ook criteria — dat
die bereidheid ook in de praktijk geëffectueerd kan worden.
De heer Sneller zei: er moeten straks mensen in de praktijk
mee werken. Dat is helemaal waar, maar alles wat we hier
doen en in de wet borgen, is ook praktijkervaring: alle dingen die goed en die niet goed zijn gegaan. Dat proberen
we hier nu zo strak mogelijk vast te leggen. Het gaat om
gedragingen waaruit je die bereidheid kunt destilleren.
Mevrouw Michon-DerkzenVVDIk zou graag een ander geluid in dit debat willen brengen.
De minister zegt het inderdaad in haar laatste zinnen:
gemeenten werken nu al met die persoonsgerichte aanpak
en met dat casusoverleg. Ik wil ervoor waken dat wij vanuit
Den Haag en vanuit deze Kamer puur theoretiseren, terwijl
we mensen die hier elke dag aan werken, een steun in de
rug moeten geven. Want het land is te klein als iemand die
wel in dat casusoverleg had moeten zitten, daar niet in zat,
en er daardoor wellicht enorme ellende in dit land heeft
plaatsgevonden ten aanzien van de nationale veiligheid,
terwijl we dus instrumenten hadden om die ellende tegen
te gaan. Ik wil aan de minister vragen in hoeverre ook de
AIVD samenwerkt met zo'n weegploeg. We weten namelijk
dat de AIVD ook in alle rapportages spreekt over, ik meen,
een groep van 5.000 mensen die extremistisch gedachtegoed hebben, geradicaliseerd zijn en daarmee potentieel
gewelddadig zijn. Is er ook contact tussen de AIVD met die
kennis en de lokale weegploeg?
Misschien mag ik beginnen met mevrouw Michon-Derkzen
kort bedanken voor het in perspectief plaatsen van waar
het hier over gaat. Bij preventie en vroegsignalering is het
natuurlijk altijd lastig om aan te kunnen geven waar die
interventie heeft geleid tot het veilig houden van onze
samenleving. Er is immers niet iets gebeurd, juist door die
interventie. Maar ik weet dat daar echt met man en macht
heel hard wordt gewerkt, juist om niet alleen te voorkomen
dat mensen een gevaar vormen voor onze nationale veiligheid, maar ook om ervoor te zorgen dat mensen de juiste
behandeling en zorg krijgen, een goed leven kunnen
opbouwen en weggetrokken worden uit het extremistische
gedachtegoed dat zo schadelijk is voor ons allen, maar ook
voor de betrokkene zelf. De AIVD zit niet in de weegploeg,
maar kan wel ambtsberichten uitbrengen, zoals hij dat dan
doet. Dat doet de AIVD dan niet breed naar de weegploeg,
maar richting de partners met wie hij die informatie mag
delen, het Openbaar Ministerie bijvoorbeeld. Die zou daar
dan weer vanuit de eigen rol input op kunnen leveren. Er
zijn dus hele duidelijke manieren om ervoor te zorgen dat
ook daar geen informatie op verloren gaat.
Meneer El Abassi heeft ook een vraag.
we het hebben. We horen hier debat na debat inderdaad
al voorbeelden waarin mensen die bij een sit-in netjes op
hun billen zitten, in deze zaal uitgemaakt worden voor
Hamasstrijders et cetera. Extinction Rebellion is als voorbeeld genoemd, Zwarte Piet ook. Ik ben eigenlijk op zoek
naar welke gedragingen de minister dan bedoelt.
Gedragingen met als doel om geweld te gebruiken voor
extremistische doeleinden.
De heer El AbassiDENKDan komen we weer bij artikel 1 uit. Als we 'm even in
tweeën knippen, heeft dat artikel het over "het proces" dat
kan leiden tot een gedraging. "Het proces". Wanneer is er
sprake van een proces? Het tweede deel dat ik lees, is:
"bereid zijn om de wet te overtreden". Wanneer is iemand
bereid om de wet te overtreden? Om daarachter te komen
moet je in mijn ogen toch weer in iemands hoofd kruipen.
Het zal u niet verbazen dat mensen dat op heel verschillende
manieren tonen. Als jij online op zoek bent gegaan naar
hoe je een bom maakt of hoe je wapens in elkaar knutselt,
als je sociale relaties in een extremistische hoek zitten en
je vervolgens niet zelfredzaam bent, maar afhankelijk bent
van die relaties, dan zijn dat criteria die professionals, niet
ik natuurlijk, wegen. Die professionals kunnen dan daarmee
zeggen: hier zit echt een gevaar voor de samenleving, en
voor de persoon zelf overigens; hier zit een gevaar. Vervolgens moet je dan kijken hoe je die persoon op zodanige
wijze kunt helpen dat het niet totaal misgaat. Dat is concreet
waar het over gaat. Het pleit voor de heer El Abassi dat hij
begon met "ik maak me zorgen over die gedragingen". Daar
moet iedereen zich namelijk zorgen over maken, want die
zijn een directe aanval op de nationale veiligheid en alles
waar we voor staan. En dát is wat de mensen in dit casusoverleg proberen te voorkomen. Daar gaat het om.
Tot slot op dit punt, meneer El Abassi.
De heer El AbassiDENKWe staan hier allemaal, denk ik, voor de nationale veiligheid
van de mensen, van de burgers in het land, maar ook van
onszelf natuurlijk. Maar we zijn echt op zoek naar iets tastbaars, want als het niet tastbaar is, dan wordt het heel lastig
om te zoeken naar iets wat niet gedefinieerd is. Wat ik lees
in artikel 1, is in mijn ogen — ik ben daar niet de enige in
— gewoon een hele vage definitie waar alles onder kan
vallen. Als we het over gedragingen hebben, dan kunnen
daar alle gedragingen onder vallen en niet alleen de
gedragingen die de minister zojuist heeft genoemd.
De heer El AbassiDENKHet lijkt me logisch dat het moet gaan om gedraging en
niet om ideeën, want het zou heel lastig zijn om te weten
wat iemand aan ideeën in zijn of haar hoofd heeft. Maar
ook om die gedragingen maak ik me enorm zorgen. Ik merk
het ook bij de collega's hiervoor die daar vragen over stelden. Dat brengt mij tot de vraag over welke gedragingen
Nee, dat is echt onjuist. Dat heb ik net ook richting de heer
Van Nispen toegelicht. Dit gaat over zware overtredingen,
dus niet over lichte overtredingen. De heer Van Nispen
noemde een aantal voorbeelden, de heer Sneller ook een
aantal. Ik vind dus dat de heer El Abassi daarmee ook de
behandeling van zijn collega's echt tekortdoet. Ik probeerde
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-5
juist om tot een zo strak mogelijke definitie te komen van
iets wat in de praktijk al jaren op een bijzonder goede
manier uitpakt. Laten we dus ook niet vergeten dat de professionals die hier elke dag mee bezig zijn, aan ons vragen:
regel ook nog eens de goede grondslagen, zodat we informatie kunnen delen. Maar het is dus niet zo dat we iets
totaal nieuws beginnen. Wij kunnen ons land zo veilig
mogelijk houden door de werkwijze die we hebben. In artikel
5 worden de gedragingen en de objectiveerbare criteria
ook toegelicht. Ik vind het natuurlijk prima om het debat zo
scherp mogelijk te voeren, maar woordjes als "vaag" zijn
hierop dus niet van toepassing. Het is juist heel helder waar
het over gaat. Daar kun je voor of tegen zijn; dat is iets
anders.
U heeft een interruptie van de heer Van Meijeren.
De heer Van MeijerenFVDDe minister maakt onderscheid tussen activisme enerzijds
en extremisme anderzijds. Ze probeert ons gerust te stellen
door te zeggen dat activisme buiten de reikwijdte van dit
wetsvoorstel valt, maar volgens mij komt dat niet overeen
met de tekst van het wetsvoorstel. Daarmee borduur ik ook
even voort op de vraag van de heer Sneller over de zinsnede
"het proces dat uiteindelijk kán leiden tot terroristische of
extremistische activiteiten". Erkent de minister daarmee
dat personen die nog niets strafbaars hebben gedaan en
nog helemaal niet bereid zijn om in ernstige mate de wet
te overtreden, maar die zich wel in een proces bevinden
dat daar uiteindelijk toe kán leiden, al kunnen worden aangemerkt als personen die in verband kunnen worden
gebracht met radicalisering en zo onderwerp kunnen worden van zo'n casusoverleg? Erkent ze dan dat de reikwijdte
van die wet dus wel degelijk veel breder is dan alleen
daadwerkelijk extremisme of terrorisme? Erkent ze dat deze
wet al in een veel vroeger stadium van toepassing wordt,
als er nog helemaal geen strafbaar feit is gepleegd?
Laat ik het zo zeggen: het eerste deel van de vraag klopt en
het tweede deel niet. Het gaat hier inderdaad over mensen
die nog geen terroristische aanslag hebben gepleegd. Dit
gaat over vroegsignalering en preventie. Vanuit de Kamer
is daar terecht aandacht voor. Ook op alle domeinen bij
Justitie en Veiligheid, waar ik voor sta, is er heel veel aandacht voor preventie en vroegsignalering. Je moet er bij
zijn vóórdat iemand die grens overgaat naar het gebruik
van, in dit geval, grof geweld.
Vervolgens ging het in de vraag over "iemand die ook niet
de bereidheid heeft". Dat is niet waar. De criteria die hier
staan gaan juist over het hebben, en ook in je gedragingen
tonen, van de bereidheid om geweld te gebruiken voor
extremistische doeleinden. Er is hierbij dus absoluut geen
sprake van het op één hoop gooien van activisme, extremisme en radicalisering. Integendeel, dat is in de wet juist
heel erg uit elkaar getrokken.
De heer Van Meijeren, in tweede instantie.
De heer Van MeijerenFVDDit komt daadwerkelijk niet overeen met de tekst van het
artikel. Artikel 1, onderdeel a bepaalt juist uitdrukkelijk dat
er nog geen sprake hoeft te zijn van die bereidheid, maar
dat de wet al van toepassing is in het proces dat daar uiteindelijk toe kan leiden. Ik begrijp dat je natuurlijk wil kunnen
optreden voordat er daadwerkelijk een terroristische of
extremistische activiteit is verricht. Maar de zinsnede "het
proces dat daar uiteindelijk toe kán leiden" is wel heel erg
ruim geformuleerd. Want burgemeesters kunnen toch prima
motiveren dat er sprake is van een proces dat "daar uiteindelijk toe kán leiden" op het moment dat personen die nog
niets strafbaars doen, wel steeds activistischer worden? Er
is niet gekozen voor een formulering als "het proces dat
daar uiteindelijk toe zal leiden" of "het proces dat daar
waarschijnlijk toe zal leiden" of "als er een directe dreiging
is". Je kunt, zodra er een proces is "dat uiteindelijk kán leiden tot extremistische activiteiten" en dat dus kán leiden
tot die bereidheid om eventueel in ernstige mate de wet te
overtreden, al in verband worden gebracht met radicalisering. Als de minister dit niet zo bedoelt, waarom heeft ze
dan geen gehoor gegeven aan het advies van de Nederlandse orde van advocaten om handvatten te geven voor
de vraag wanneer er nou sprake is van dat proces? Dat is
namelijk nog steeds totaal onduidelijk, ondanks alle vragen
die hier gesteld zijn. Wanneer is er nou sprake van zo'n
proces dat verdergaat dan activisme maar waarbij nog geen
sprake is van extremisme?
Dat staat nogal duidelijk in artikel 5. Er wordt dus een hele
lange vraag gesteld, met daarin allerlei aannames, die niet
corresponderen met datgene waar we het vandaag over
hebben, wat al ingewikkeld en complex genoeg is. Ik zou
iedereen dus willen uitnodigen om vooral te kijken naar
wat daar nou in staat en hoe we dat, indien nodig, kunnen
aanscherpen. Dat die aanscherping nodig is in dit debat en
in het gesprek, deel ik natuurlijk. Maar de heer Van Meijeren
gooit echt alles op één hoop. Wat hij zegt, is gewoon niet
aan de orde in de wetstekst die voorligt. Dit gaat over de
bereidheid om geweld te gebruiken, wat toonbaar moet
zijn vanuit je gedragingen. Er is absoluut geen sprake van
dat burgemeesters vervolgens lukraak activisten ergens in
een casusoverleg laten bespreken. Dat is niet de praktijk.
Dat is niet hoe het werkt. Dat is ook niet hoe het de afgelopen jaren heeft gewerkt. Sterker nog, hiermee schrijven we
de waarborgen extra scherp op, om te voorkomen dat het
ooit zo zou kunnen werken.
De heer Van Meijeren vindt dat er moet staan: deze activiteiten zullen leiden tot een extremistische aanslag. Op het
moment dat we dat weten, heb je geen weegploeg of
casusoverleg meer nodig. Dan stuur je gewoon de politie
eropaf en dan zorg je ervoor dat je het verijdelt. Ook dat
gebeurt in ons land. Er zijn mensen dag en nacht bezig om
ons veilig te houden. Dat gebeurt door middel van vroegsignalering, door middel van preventie of, als het allemaal
over het hoofd gezien is of te laat is, door andere zaken.
Maar aan het advies van NOvA, de advocaten, is juist
gehoor gegeven in artikel 5. De heer Van Meijeren schudt
nee, maar dat is omdat het niet past in zijn verhaal. Maar
er is juist naar geluisterd. Het onderscheid is heel strak
gemaakt.
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-6
Kort en in laatste instantie op dit punt, meneer Van Meijeren.
De heer Van MeijerenFVDDe Nederlandse orde van advocaten heeft geadviseerd om
die definitie verder af te bakenen. Daarover heeft de regering gezegd: we hebben in de toelichting iets verduidelijkt.
Maar die definitie zelf is volledig in stand gehouden, met
alle gebreken van dien. Voor de criteria in artikel 5 geldt
eigenlijk hetzelfde. Het ziet er op het eerste gezicht mooi
uit, maar er staat niets concreets over waaraan voldaan
moet zijn. Nee, er moet "rekening worden gehouden met".
Maar er is niets objectiefs waaraan voldaan moet zijn
voordat zo'n persoon kan worden aangemerkt als radicaliserend. Mijn zorgen zijn totaal niet weggenomen. Als de
minister vindt dat de wet op deze manier geïnterpreteerd
zou moeten worden, terwijl dat niet blijkt uit de wet — dat
leidt tot heel veel onduidelijkheid, wat je ook merkt in deze
Kamer — wil zij dan toch nadenken over een nota van wijziging om alsnog de definitie van "radicalisering" minder
ruim te maken …
Vraagteken.
De heer Van MeijerenFVDWant op dit moment staat de deur wagenwijd open voor
misbruik van deze wet.
Meneer Van Meijeren, probeer korter te interrumperen. Ik
heb vorige week heel veel ruimte gegeven aan het debat,
want het gaat over een wet en het moet zorgvuldig enzovoort. Daarom zitten we hier voor de tweede dag. Maar
probeer dan alsjeblieft allemaal — ik nodig u daartoe uit —
om kort te interrumperen, zodat we het lang over de inhoud
kunnen hebben en we vandaag de tweede termijn af kunnen
maken.
Ik zal het kort houden. Artikel 5, derde lid, geeft die hele
concrete handvatten. Ik geloof niet dat de heer Van Meijeren
ervan overtuigd wil worden, maar dan zeg ik het maar tegen
iedereen die zijn versie van het verhaal neigt te geloven dat
mensen zomaar, random, behandeld kunnen worden alsof
ze potentieel radicaliserende personen zijn. Dat is niet aan
de orde in onze samenleving. Gelukkig werkt het juist goed,
doordat we ervoor zorgen dat ook de heer Van Meijeren in
vrijheid en veilig over straat kan. Ook daarvoor worden die
casusoverleggen ingezet. Dus ik vind het nogal wat, maar
goed. Professionals van de gemeenten, van het Openbaar
Ministerie, van politie en daar waar nodig ggz en zorg zitten
natuurlijk allemaal aan tafel om juist die weging te kunnen
maken en om ervoor te zorgen dat zij hun kostbare tijd
besteden aan mensen die dat nodig hebben om ons veilig
houden, maar ook aan mensen die die zorg en hulp nodig
hebben.
Dan ben ik bij de werking van het casusoverleg. Mevrouw
Mutluer vroeg hoe rechtmatig de casusoverleggen in de
afgelopen jaren zijn geweest zonder deze wet. De casusoverleggen hebben afgelopen jaren op rechtmatige basis
plaatsgevonden. Tot op heden is namelijk niet gebleken
dat de casusoverleggen zonder grondslag gegevens uitwisselen. Dat is dus niet aan de orde. De casusoverleggen
werken met de bestaande grondslagen voor gegevensuitwisseling. De beperkingen hiervan, zoals de beperking dat
nu alleen bilaterale uitwisseling mogelijk is, maken al deel
uit van hun standaard werkwijze. Dus dat is de grondslag.
Het wetsvoorstel maakt in die zin hun werk makkelijker. Dat
is misschien de beste formulering, want het maakt gezamenlijke uitwisseling mogelijk. Er bestaan op dit moment dus
wel degelijk grondslagen om persoonsgegevens in het
casusoverleg te verwerken, maar de huidige situatie is
duidelijk voor verbetering vatbaar. En dat doen we hiermee.
Mevrouw Mutluer heeft daarover een vraag.
Mevrouw MutluerGroenLinks-PvdAZeker, voorzitter. Ik vroeg in mijn bijdrage nadrukkelijk aan
de minister of zij bereid is om terug te blikken. Ik weet dat
een aantal gemeenten zelf onderzoek heeft verricht naar
de casusoverleggen. Wij zijn natuurlijk ontzettend benieuwd
hoe dat in de praktijk heeft uitgepakt, wat dat heeft opgeleverd en welke lessen daaruit kunnen worden getrokken,
zeker gelet op het feit dat we nu ook nieuwe regelgeving
hebben en het een en ander wordt gecodificeerd. Misschien
wil de minister daar nog iets over zeggen. Anders overweeg
ik daarover een motie in te dienen.
Mevrouw Mutluer had daar een vraag over en de heer Six
Dijkstra ook. De praktijk leert dat casusoverleggen echt een
grote meerwaarde hebben. Door informatie bij mekaar te
brengen kan die ook beter in samenhang worden gewogen
en kan ook de beste interventie op betrokkenen worden
gepleegd. Daardoor vindt er ook betere en volledigere duiding plaats. Daardoor kunnen de interventies ook niet alleen
voor betrokkenen het beste zijn, maar ook zo effectief
mogelijk voor de hele samenleving. In de praktijk is dat dus
gebleken. Ook is gebleken — ook dat past bij een redelijke
terugblik — dat een standaardaanpak niet mogelijk is, omdat
het altijd maatwerk is en je altijd naar de omstandigheden
moet kijken. Dat is ook uit de wetenschappelijke praktijk
ten aanzien van geradicaliseerde personen gebleken. De
resultaten van de andere evaluaties, bijvoorbeeld van de
top 600 — dat was geloof ik een vraag van de heer Six
Dijkstra — zijn niet vertaalbaar naar de aanpak van radicalisering. Dat is gewoon een hele andere aanpak.
Dat de casusoverleggen een belangrijke rol vervullen, blijkt
uit meerdere evaluatierapporten van de aanpak op lokaal
en op regionaal niveau. De Inspectie Justitie en Veiligheid
doet onderzoek naar de samenwerking van gemeenten,
politie en OM op het gebied van het signaleren van radicaliserende mensen. Het rapport daarover komt ook binnenkort. Ik denk dat dat ook weer genoeg aanleiding geeft om
te kijken of daar nog weer iets extra's op nodig is. Daar is
natuurlijk zo veel mogelijk op geanticipeerd. Ik zal in mijn
beleidsreactie uiteraard ook uitvoerig ingaan op de effectiviteit van de lokale aanpak. Het casusoverleg is daar één
instrument voor, maar de lokale aanpak om radicalisering
tegen te gaan is natuurlijk veel breder.
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-7
Mevrouw Faber heeft ook een vraag.
Mevrouw Faber-van de KlashorstPVVEven een vraag over de gegevensuitwisseling. Het kan dus
zo zijn dat je een casusoverleg in een zorg- en Veiligheidshuis hebt. Als ze dan constateren dat er bijvoorbeeld terrorisme of radicalisering aan de orde kan zijn, dan moet dat
aangegeven worden bij het andere casusoverleg. Wordt
dan ook het hele dossier met desbetreffende gegevens
meegegeven?
Dat zal ik even nagaan. Dat zal afhankelijk zijn van wat voor
dossier er was, want voor het eerste overleg is er een
andere grondslag dan voor het andere overleg. Dat zal ik
nagaan en ik zal daar later in de eerste termijn of in de
tweede termijn op terugkomen.
De heer Six DijkstraNSCDank aan de minister. Zij gaf net aan dat er nu geen aanleiding is om te denken dat er bij eerdere casusoverleggen
misstanden zijn geweest bij het delen van persoonsgegevens. Als ik goed naar de wet kijk, dan lijkt het erop dat
bijvoorbeeld de privacyaudits en de rechtmatigheidsadviescommissie zijn toegevoegd naar aanleiding van een advies
van de Raad van State. Worden die ook al toegepast in de
huidige praktijk om toe te zien op die rechtmatigheid? Of
worden die pas toegepast zodra dit wetsvoorstel zou worden ingevoerd?
De mate waarin je informatie kunt delen, verandert
natuurlijk heel erg, want nu is het bilateraal en dan heb je
integraal. Het is dus een totaal andere grondslag die we
hier bespreken. Daar moet je het toezicht dus specifiek op
inrichten. Het is dus niet zo dat, als die informatie nu binnen
twee organisaties gedeeld kan worden, daar geen toezicht
op is. Ook daar is toezicht op, zoals we dat hebben geregeld.
Ik kan kijken of ik in de tweede termijn nog wat scherper
kan ingaan op hoe dat er nu uitziet, maar dit is wel specifiek
ingericht voor de integrale aanpak waar ik in ieder geval
voor pleit en waar straks hopelijk ook de Kamer voor pleit.
Gaat u verder met de werking van het casusoverleg.
Dank u wel. Richting mevrouw Faber kan ik meegeven dat
het dossier niet een-op-een meegaat. Dat geldt alleen voor
de gegevens die van toepassing zijn voor de meldingen die
dan in het kader van contraterrorisme worden gedaan. De
deelnemer die in beide casusoverleggen zit, zoals de politie,
kan de gegevens dan opnieuw inbrengen. Het gaat dus niet
een-op-een mee, want het zijn gewoon andere grondslagen
en andere doeleinden, als ik het zo mag zeggen.
Dat roept nog een vraag op bij mevrouw Faber.
Mevrouw Faber-van de KlashorstPVVDank u wel voor de snelle beantwoording, maar stel dat
dat nieuwe casusoverleg nog extra informatie nodig heeft,
is het dan mogelijk dat het die gegevens opvraagt of kan
dat niet?
Er zit wel wat overlap tussen organisaties die in beide
overleggen zitten. Die zullen dat dan op die manier weer
kunnen inbrengen.
Mevrouw Mutluer zei dat niet alleen jihadisme maar ook
psychische problemen en rechtse radicalisering bij casusoverleggen terecht moeten kunnen komen en zij had een
specifieke vraag over de rol van wijkagenten: weten zij ook
op deze thema's genoeg informatie in te winnen?
Gemeenten en vaste deelnemers aan het casusoverleg,
zoals de politie en het OM, houden de actuele dreiging en
de verschillende vormen hiervan goed in de gaten. Daarbij
worden ze natuurlijk ook ondersteund door het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland van de NCTV, dat mevrouw
Mutluer volgens mij ook noemde. De aanpak is ideologieneutraal; zo hebben we het in Nederland echt ingericht.
Ook nieuwe ontwikkelingen worden waar nodig meegenomen. Zo zijn de afgelopen jaren vele lokale professionals
getraind op het punt van rechts-extremisme en anti-institutioneel extremisme. Diverse gemeenten hebben op dit
moment ook personen met rechts-extremistische of antiinstitutionele extremistische ideologieën in de aanpak zitten.
Dat laat zien dat dit vanuit verschillende invalshoeken en
expertises, waaronder natuurlijk ook de politie, binnen kan
komen als dat nodig is. Wanneer er ook sprake is van psychosociale problematiek, kunnen ook medische of sociale
interventies worden ingezet. Daarom is bijvoorbeeld ook
de ggz dan een belangrijke partner aan tafel. Je kan dan
ook nog de hulp inroepen van het Team Dreigingsmanagement, dat bestaat uit professionals van onder andere de
politie en de psychiatrische zorg. Ook dat is uiteraard een
ideologieneutrale aanpak.
Mevrouw Mutluer vroeg: hoe zit het nu met de intragemeentelijke informatie-uitwisseling? Je merkt aan de vragen van
mevrouw Mutluer altijd dat ze heel veel ervaring heeft, ook
in de lokale praktijk. Dit zijn dus knelpunten waar men
tegenaan zou kunnen lopen. In de memorie van toelichting
is opgenomen dat deelnemers mogen antwoorden op de
raadpleging door de weegploeg. Een gemeenteonderdeel,
bijvoorbeeld in het sociaal domein, mag dus gegevens
verstrekken aan de weegploeg als die daarom vraagt. Dat
is wel een hele belangrijke; dat denk ikzelf ook.
Dat roept toch nog een vraag op.
Mevrouw MutluerGroenLinks-PvdANee, een feit. Als ik zelf met de praktijk spreek, zie ik ontzettend veel handelingsverlegenheid tussen het zorgdomein
en het veiligheidsdomein, zeker binnen gemeenteland. De
linkerhand weet soms niet wat de rechterhand doet. Ze
weten soms niet welke informatie ze met elkaar mogen
uitwisselen. Met het door mij ingediende amendement heb
ik getracht om toch te zorgen dat het sociale domein binnen
de gemeente zich iets minder verlegen voelt om die infor-
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-8
matie aan die weegtafel te verstrekken, zodat die kan worden meegenomen. Ik wil niet nog een hele weegtafel
optuigen met nog meer partners, want voordat je het weet,
heb je eigenlijk al bij de weging een casusoverleg. Daar zit
ook mijn dilemma: hoe groot wil ik het maken? Maar ik wil
er in ieder geval voor zorgen dat het sociale domein en het
veiligheidsdomein binnen de gemeente dit goed met elkaar
bespreken en dat daar geen misverstand over kan ontstaan.
Op uw amendement kom ik straks terug. Als het mag, neem
ik dit mee als inkleuring van de achtergrond daarvan. Ik
denk dat er de afgelopen twintig jaar echt enorme slagen
zijn gemaakt. In veel gemeenten is er inmiddels een zorgen veiligheidsketen die goed functioneert, maar nog lang
niet overal. Soms spreken ze ook bijna letterlijk verschillende talen. Daar valt dus nog wel heel veel te winnen. Maar
ik kom, als het mag, straks terug op de amendementen. Ik
ga dit meenemen bij de appreciatie.
De heer Six Dijkstra vroeg nog: moet deze wet niet tijdelijk
zijn? Nee, dat zou ik nooit adviseren, omdat ik denk dat een
tijdelijke werking van de wet in dit geval echt averechts zou
kunnen werken. Als de wet namelijk na een aantal jaren
zou vervallen, dan blijven die casusoverleggen wel bestaan,
maar vervallen de waarborgen en vallen we weer terug in
de huidige situatie, waarin we juist iets extra's proberen te
organiseren. Ik zou die casusoverleggen niet willen opheffen
en volgens mij zat dat ook niet in het betoog van de heer
Six Dijkstra. Laat ik één open deur toevoegen: terrorisme
is helaas geen tijdelijk fenomeen. Dit zal, denk ik, eigenlijk
altijd nodig zijn.
De heer Six Dijkstra gaf ook aan dat de praktijk al jarenlang
loopt. Hij vroeg daarom of er geen algehele evaluatie zou
moeten komen en of het vastgestelde wetsvoorstel met alle
checks-and-balances in de praktijk nu wel voldoende is. De
praktijk is als uitgangspunt genomen voor dit wetsvoorstel.
We hebben hierin altijd verschillende soorten behandelingen. Dit is wel een bijzondere, want je kijkt naar de praktijk
en vraagt aan de praktijk wat ze nog meer nodig hebben.
Dat doen we in die lijn en ik denk dat dit heel waardevol is.
Er zijn natuurlijk wel verbeteringen doorgevoerd naar aanleiding van de ervaringen uit de praktijk. Dat is het mooie
van de praktijk, want daar zie je wat er goed gaat en wat er
beter kan. Hierbij gaat het dan om aanvullende waarborgen
voor een zorgvuldige gegevensverwerking, zoals die privacyaudits en de rechtmatigheidsadviescommissie. Ook neemt
het wetsvoorstel onduidelijkheden en knelpunten weg in
de grondslagen voor die gezamenlijke informatiedeling.
Die versnippering in de informatie-uitwisseling is, denk ik,
sowieso een van de oorzaken waarom er op heel veel
domeinen dingen niet goed gaan in Nederland. Hier doe je
dan een extra stap op.
De heer Van Nispen zei dat de persoonsgerichte aanpak al
bestaat. Hij vroeg daarom hoeveel mensen er nu in zitten
en hoe dat er nou precies uitziet. Landelijk worden op dit
moment zo'n 250 tot 300 personen besproken in een
casusoverleg radicalisering. Dat gebeurt op basis van
objectieve criteria, waarover we het net ook met elkaar
hebben gehad. Dit wetsvoorstel is ook opgesteld aan de
hand van die huidige werkwijze en daarvan hebben we
geleerd. Een persoon kan dus alleen opgenomen zijn in die
persoonsgerichte aanpak als de eerdergenoemde ondergrens gehaald is. Ook hier hebben we het net over gehad.
Dus, nog één keer: die 250 à 300 personen combineren een
ideologie met het legitimeren van geweld of tonen bereidheid om activiteiten te verrichten die de democratische
rechtsstaat ondermijnen.
De heer Van Nispen vroeg: wat kost het voorstel waar we
het vandaag over hebben aan capaciteit? Dat is sowieso
een punt binnen veel domeinen en sectoren, dus ook bij
ons, bij Justitie en Veiligheid. De totale capaciteit die nodig
is voor de casusoverleggen is niet eenvoudig in beeld te
brengen. De personen die worden aangemeld voor een
casusoverleg, zijn vaak al bij een van de partners in beeld.
Het overleg zorgt er juist voor dat er geen dubbel werk
wordt gedaan. Dat heeft een grote meerwaarde. Daarom
zorgen die overleggen er ook voor dat het werk efficiënter
en effectiever wordt gedaan. Dat kan capaciteitsproblemen
in de uitvoering verminderen. Dat hebben we in de afgelopen jaren al gezien en, ik hoop dat dat met deze stap nog
soepeler zal gaan.
De heer Van Nispen zei in zijn inbreng ook dit. Nu zijn er
wellicht mensen die dit volgen en denken: waarom begint
de minister hier opeens over; hij zegt toch niks? Maar hij
vroeg dus in zijn eerste termijn ook: hoe zit het precies met
dat onderscheid? Dit zijn niet allemaal mensen die verdacht
worden van een strafbaar feit, maar die juist naar voren
zijn gekomen door vroegsignalering en preventie. Door
vroegtijdig op een efficiënte manier in te grijpen probeer
je in de keten daarna werk weg te halen. Ik zeg het dan heel
oneerbiedig, want het gaat uiteindelijk over mensen. De
casusoverleggen bestaan natuurlijk al, dus dit is niet iets
nieuws.
De heer Van Nispen zei ook: het overleg in het Zorg- en
Veiligheidshuis valt onder een ander regime dan de casusoverleggen. Daar hadden we het net ook over met mevrouw
Faber. De gegevens moeten worden gescheiden. Hoe gaat
dat onderling? Daar heb ik net al wat over gezegd bij een
interruptie. Het klopt dat ze niet zomaar vermengd mogen
worden en dat de dossiers niet zomaar over mogen gaan.
Om de uitvoerbaarheid te waarborgen is over dit punt ook
nauw contact geweest met medewerkers die ervaring hebben met deze overleggen en met de casusoverleggen. In
de praktijk zien we ook dat de gegevensverwerking nu al
gescheiden is en dat dit niet voor extra issues zorgt. Dan
werkt het in de praktijk ook zoals ik het tegen mevrouw
Faber zei.
Mevrouw Michon-Derkzen vroeg: stel dat uit signalen die
naar voren komen in een advies van het Landelijk Bureau
Bibob blijkt dat een rechtspersoon mogelijk een rol speelt
bij extremistische activiteiten, bijvoorbeeld door het financieren of organiseren ervan, hoe landt dat dan in een
casusoverleg? Het Landelijk Bureau Bibob krijgt informatie
van andere overheidsinstanties, waaronder voor een heel
belangrijk deel de politie. Het Bureau Bibob gaat nadrukkelijk ook over rechtspersonen. Voor het bureau geldt wel een
wettelijke geheimhoudingsplicht. Het kan dus niet zelf
melding gaan doen bij een weegploeg, maar dat is in de
praktijk geen enkel probleem aangezien de informatie
waarover het Bureau Bibob beschikt, altijd van andere
overheidsinstanties afkomstig is. Als deze andere overheidsinstanties, zoals de politie, het nodig achten, kunnen zij op
basis van artikel 5, lid 1 of lid 2 een melding doen bij de
weegploeg. In de praktijk levert het dus geen problemen
op dat het bureau dat niet direct zelf kan doen.
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-9
De heer Van NispenSPMet deze wet wordt dus de huidige praktijk van de persoonsgerichte aanpak in het kader van radicalisering en terrorisme
in een wet neergelegd. Maar we hebben ook een lokale
persoonsgerichte aanpak, van het Zorg- en Veiligheidshuis.
De minister heeft dat zonet duidelijk uitgelegd, maar het is
door de verschillende wettelijke kaders misschien ingewikkeld voor de uitvoering. Daar wordt op toegezien. Ik heb
een vraag vanuit het perspectief van de betrokkene. Is het
voor een persoon die er op enig moment achter komt dat
hij of zij onderdeel is van een persoonsgerichte aanpak, al
dan niet door daarover geïnformeerd te worden — daar
komen we nog op — duidelijk of dat nou in het kader is van
deze wet of in het kader van het lokale casusoverleg van
het Zorg- en Veiligheidshuis?
Dat moet duidelijk zijn. Ik begrijp de vraag en ik zal er in
tweede termijn nog op terugkomen, zodat we zeker met
elkaar hebben gedeeld hoe het duidelijk wordt gemaakt. Ik
ga er straks ook op in bij de waarborgen, want ik kan me
voorstellen dat het relevant is om te weten waar je
terechtkunt als je het er niet mee eens bent of als er toch
een fout is gemaakt. Ik zal ervoor zorgen dat ik dat antwoord
ook paraat heb voor de Zorg- en Veiligheidshuizen.
De heer Van NispenSPDat is heel prettig. Zou de minister daar dan ook de vraag
aan toe willen voegen hoe die waarborgen van elkaar verschillen en wat de overeenkomsten zijn? Mocht dat nog
niet op papier staan, dan kan daarover nagedacht worden.
Ja, zeker.
Gaat u verder.
Dan ben ik bij de vraag van mevrouw Michon-Derkzen wat
er gebeurt als een veroordeelde met een gedragsbeïnvloedende en vrijheidsbeperkende maatregel of op basis van
de Wet langdurig toezicht in het kader van terrorisme vrijkomt, en er bij Reclassering Nederland signalen zijn dat hij
zich niet aan de voorwaarden houdt. De reclassering is
primair verantwoordelijk voor de uitvoering van het toezicht.
Als de veroordeelde zich niet houdt aan de voorwaarden
of als er sprake is van dreigende recidive, dan meldt de
reclassering dit bij het Openbaar Ministerie. Het Openbaar
Ministerie kan dan waar nodig een casusoverleg initiëren.
Dank aan de ambtenaar die alle afkortingen alsnog heeft
uitgeschreven!
Dan een vraag van mevrouw Michon-Derkzen: kan het
Landelijk Steunpunt Extremisme een casusoverleg initiëren?
Het landelijk steunpunt kan signalen melden bij de politie,
gemeente of Openbaar Ministerie. Deze organisaties vormen de weegploeg en kunnen een casusoverleg starten,
indien noodzakelijk.
Ten aanzien van de vreemdelingenketen — daar was ook
een vraag over — geldt dat het COA signalen of zorgen over
de radicalisering kan aanleveren bij het Landelijk Interventieteam Vreemdelingenketen. Zij kunnen hierin adviseren.
Wanneer er sprake is van radicalisering of extremistische
ideologie en het een direct veiligheidsrisico met zich meebrengt, dan wordt het gemeld bij de gemeente waar de
casus is ingeschreven. Dan kan de weegploeg weer richting
een casusoverleg gaan. Voor alles is dus een route, indien
noodzakelijk.
Mevrouw Michon-Derkzen vroeg: in welke situaties is het
denkbaar dat informatie van banken over rechtspersonen
wordt ingebracht? Banken zijn wettelijk verplicht om
ongebruikelijke transacties te melden aan de Financial
Intelligence Unit. Deze verplichting komt voort uit de Wet
ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme. Deze verplichting geldt bij alle rekeninghouders, dus
bij natuurlijke personen en rechtspersonen. De Financial
Intelligence Unit kan oordelen dat er sprake is van een
verdachte transactie. De informatie over deze verdachte
transactie kan dan weer via de politie terechtkomen in een
weegploeg, indien noodzakelijk.
De heer Sneller en de heer El Abassi vroegen of ik kan
ingaan op het risico dat onterechte signaleringen eventueel
in de systemen zijn blijven hangen. Wat doen we dan om
die weer te verwijderen? De aanzienlijke dreiging die uitgaat
van terrorisme en ernstige criminaliteit stopt uiteraard niet
bij de landsgrenzen. Daarom is het cruciaal om gezamenlijk
met onze Europese en internationale partners op te treden.
We hebben deze vraag opgevat in het kader van de internationale signaleringslijsten. Daarbij hoort ook het delen van
informatie, uiteraard binnen de wettelijke kaders. Indien er
sprake is van onterechte signalering, heeft dat grote impact
op iemands leven en op alles wat iemand nog in zijn leven
op een bepaalde plek in de wereld zou kunnen doen. Daar
hebben we de afgelopen tijd terecht heel veel met u over
gesproken.
In mijn brief van vorig jaar, van 31 mei 2023, heeft u kunnen
lezen dat omstandigheden en situaties ook zeer uiteenlopen
op het moment dat iemand daar onterecht op zou staan. In
alle gevallen is maatwerk vereist. Om een veronderstelde
onterechte signalering vast te stellen moet eerst de oorsprong van de signalering worden achterhaald. Als blijkt
dat er sprake is van signalering door een Nederlandse
instantie — dat was in de casuïstiek die we de afgelopen
twee jaar hebben gezien niet altijd het geval — dan kan
betrokkene zich melden bij de betreffende signalerende
instantie. Als de signalering onterecht is, wordt die uiteraard
vernietigd. Het kan zijn dat betrokkene daar geen informatie
over krijgt, maar dan is de vraag: is het onterecht of niet
onterecht? Dan wil men de informatie niet delen met
betrokkene omdat het wellicht niet onterecht is. Het is dus
niet zo dat als je je meldt, je altijd alle informatie krijgt, maar
dan kan het gaan om een lopende zaak. Daar hebben wij
vanuit deze Kamer natuurlijk geen zicht op.
Bij signalering door een derde land zijn de interventiemogelijkheden van Nederland helaas beperkt. Dat is een open
deur. Wij kunnen niet in de rechtsorde van een ander land
treden. Dat is wel waar we dan tegen aanlopen. Als een
Nederlander door een weigering van de toegang tot een
derde land ter plaatse in nood komt, kan betrokkene
natuurlijk wel beroep doen op consulaire bijstand, zoals
afgelopen tijd ook gebeurd is. Dan zal Buitenlandse Zaken
ook aan de slag gaan. Wat we met de Kamer hebben afge-
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-10
sproken, wat we blijven doen en waar de politie ook heel
veel werk van heeft gemaakt, is ervoor zorgen dat we hierover in gesprek blijven en dat we altijd kijken hoe we mensen het beste kunnen helpen op het moment dat er sprake
zou zijn van onterechte signalering.
Meneer Sneller heeft daar wel een vraag over.
De heer SnellerD66Heel kort, want we gaan dit nog vaak bespreken, vrees ik.
Het blijft zo dat degene die het betreft, dus waarbij vastgesteld is dat het onterecht is, zich moet melden en dat er dan
actie wordt ondernomen. Volgens mij zou het goed zijn als
de organisatie die de onterechte melding
heeft gedaan, heeft ook een verantwoordelijkheid om die
ongedaan te maken, ook als diegene zich niet meldt, bijvoorbeeld omdat die in het buitenland nog niet tegen problemen
aan is gelopen.
Ja, die organisatie heeft zeker de verantwoordelijkheid om
te handelen als daar een fout is gemaakt of als door verificatie uiteindelijk blijkt dat iemand niet in beeld had hoeven
zijn. De afgelopen tijd hebben we, naar aanleiding van
mediaberichten en dergelijke, de casuïstiek voorbij zien
komen — dat is altijd lastig met individuele zaken, want het
is moeilijk om daarover te spreken — waarbij de betrokkene
zelf zegt ten onterechte in beeld te zijn. Je gaat er dan volop
mee aan de slag. Het zal de ene keer waar zijn. De andere
keer is er toch meer aan de hand, maar je probeert mensen
dan nog steeds zo goed mogelijk te helpen. Ook al hebben
we 1.000 keer op juiste wijze ingegrepen, je moet terwijl je
dit systeem overeind houdt er alle aandacht op blijven
vestigen dat je niet het hele leven van één persoon verstoort
die onterecht in beeld was.
De heer El AbassiDENKIk dacht van de minister te hebben gehoord dat de verantwoordelijkheid in ieder geval bij de instantie zelf ligt. Is er,
naast verantwoordelijkheid, vanuit de instanties ook de
plicht om die mensen te informeren op het moment dat ze
onterecht op een lijst staan?
Op het moment dat een zaak is afgehandeld en de informatie wordt verwijderd … Ik zal voor de zekerheid nagaan of
organisaties de plicht hebben om dat te melden bij betrokkenen. Daar komt ik zo even op terug.
De heer El AbassiDENKDank u wel. Ik hoor dat, als het kan, graag straks in de
tweede termijn, omdat ik hier eerder ook een motie over
heb ingediend, die het overigens niet heeft gehaald.
Mag ik het verzoek even scherp krijgen? Dan weet ik dat ik
het goed heb begrepen.
Ja, dat mag.
Het gaat dus om de situatie waarin een persoon gesignaleerd is — het gaat overigens niet over de casusoverleggen
— waarvan de signalerende organisatie zelf concludeert
dat er niets aan de hand was en dat die persoon niet
gesignaleerd had moeten worden? De vraag is vervolgens
of de betrokkene wordt geïnformeerd met het bericht: je
was gesignaleerd, maar nu niet meer.
Bedoelt u dat, meneer El Abassi?
De heer El AbassiDENKIk zal het even herformuleren, maar misschien bedoelen
we hetzelfde. Het gaat erom dat iemand proactief naar de
instanties kan stappen om te kijken of hij, al dan niet onterecht, gesignaleerd staat. Die persoon kan daar vervolgens
een antwoord op krijgen, of niet als het een lopende zaak
is. Ik denk dus dat dan onderzocht wordt of deze persoon
wel of niet terecht op die lijst staat. Ik heb het over diezelfde
onderzoeken, maar dan proactief, vanuit de instanties, niet
vanuit burgers.
Ik denk dat we ongeveer hetzelfde bedoelen. We gaan straks
in tweede termijn kijken, met mijn antwoord erbij, of dat
het antwoord is.
Uw vraag was nog niet helemaal af.
De heer El AbassiDENKIk heb nog een laatste aanvullende vraag. Dat is onderzoek
naar of ze wel of niet op de lijst staan. Het tweede is of we
die burgers kunnen informeren dat ze onterecht op die lijst
hebben gestaan. Dat zou ook wel fijn zijn.
Dat is volgens mij dezelfde vraag. Ik zie daar geen onderscheid tussen.
De heer El AbassiDENKDe eerste vraag ging over mensen van de lijst afhalen als
ze daar onterecht op staan. De tweede vraag is of u burgers
gaat informeren dat ze onterecht op de lijst hebben gestaan.
Zo heb ik de vraag gehoord. Nogmaals, dat staat dus volledig los van onterecht in een casusoverleg behandeld worden. Een casusoverleg heeft in die zin geen causaal een-opeenverband met de signalering. Dat is dus een ander debat,
maar ik zal erop terugkomen.
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-11
Het is goed om scherp te blijven op het onderwerp. Gaat u
verder.
wordt uiteindelijk getoetst door de rechtmatigheidsadviescommissie en in de privacyaudits.
Ja, dat is waar. De heer Sneller vroeg of nieuwe vormen
van extremisme voldoende aandacht krijgen. Hij vroeg ook
hoe we ervoor kunnen zorgen dat we niks over het hoofd
zien. Zoals ik al richting mevrouw Mutluer zei, hebben
diverse gemeenten op dit moment al personen met rechtse
of anti-institutionele extremistische gedragingen in het
casusoverleg. De partners zijn in staat om deze casuïstiek
professioneel inhoudelijk op te pakken. Er is de afgelopen
tijd heel veel aandacht besteed aan het op orde brengen
van de deskundigheid. Omdat de aanpak ideologieneutraal
is, merken en zien we de afgelopen jaren dat gemeenten
eventueel veranderende dreigingen, die door de NCTV in
rapportages worden getoond, kunnen doorvertalen. Het is
een heel ander debat, maar ik ben blij dat we de grondslagen van de NCTV goed hebben geregeld, zodat die daar
juist ook in die casusoverleggen weer aan kan bijdragen.
Ik denk dat we met deze wet erbij en de aanpak zoals we
die hebben ingericht, ervoor zorgen dat er zo min mogelijk
blinde vlekken zijn, al blijft het uiteindelijk mensenwerk.
Dan heb ik hier nog een vraag — ik weet even niet van wie
— maar volgens mij hebben we die al behandeld, dus dat
scheelt. Dan kom ik bij de weegploeg.
De weegploeg.
Mevrouw Mutluer vroeg: de weegploeg heeft niet per se
een eenduidig profiel, dus wie toetst als er extra criteria
zijn? Zij vroeg hoe dat werkt. De weegploeg is het voorstadium van het casusoverleg en bestaat uit politie, Openbaar
Ministerie en de gemeente van verblijf. Mevrouw Mutluer
noemde het ook al even in haar betoog: moeten we ons
daar zorgen over maken, is het de slager die het eigen vlees
keurt? Nee, dat is niet zo. Het is juist een waarborg om te
voorkomen dat personen ten onrechte worden besproken
in een casusoverleg. De weegploeg analyseert signalen van
radicalisering en beoordeelt of een aangemelde casus moet
worden besproken in een casusoverleg. De objectieve criteria daarvoor leggen we nu vast in het wetsvoorstel. De
weegploeg kijkt dan of iemand radicale opvattingen combineert met het legitimeren van geweld en daar ook gedragingen in toont, zoals we net hebben behandeld.
Ik heb nog wel meer te zeggen over de weegploeg tegen
mevrouw Mutluer. Zij vraagt wie de overweging maakt
welke factoren kunnen worden meegenomen. Ik zie dat
mevrouw Mutluer opstaat, maar we gaan, zoals u gewend
bent, alle vragen langs. Ik zeg dit maar even, voordat ze
weer gaat dreigen met moties, haha. Mevrouw Mutluer en
mevrouw Faber vroegen vorige week of de criteria een
checklist vormen. Het is inderdaad geen checklist. De criteria
in het wetsvoorstel zijn gekozen, omdat deze voortkomen
uit onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek naar radicalisering. De weegploeg weegt alles gezamenlijk en objectief
af. Daarmee wordt geduid of iemand vanuit een bepaalde
extremistische ideologie kan overgaan tot extremistische
of terroristische activiteiten. De toepassing van deze criteria
Ik heb hier nog drie vragen over de weegploeg. Eén vraag
is van de heer Six Dijkstra. Hij vraagt of de weegploeg voldoende in staat is om ideologische duiding te geven en
vraagt zich af of er professionele duiders moeten komen.
Ik onderschrijf natuurlijk de conclusies en aanbevelingen
van de onderzoekers dat de duidingen transparant,
navolgbaar en toetsbaar moeten zijn; dat is ongelofelijk
belangrijk. Momenteel voert de NCTV inhoudelijke
gesprekken met de ketenpartners over de uitwerking van
de aanbevelingen die in het rapport van het WODC staan.
In de gesprekken wordt in nauwe samenwerking met de
ketenpartners bepaald hoe we dat kunnen vormgeven. Ik
zal zorgen dat we de Kamer daarover informeren. Vrij vertaald: we zijn juist de aanbevelingen aan het overnemen.
Het is niet zo — dat was overigens niet de vraag, hoor —
dat er ergens een database is met duiders die je kunt
inschakelen. Het is een nieuwe beweging die wel nodig is,
maar die je ook zorgvuldig moet vormgeven om ervoor te
zorgen dat je de aanpak tegen radicalisme verbetert.
De heer Van Nispen vroeg waar artikel 5, lid 2, waarin staat
dat iedereen een melding kan maken, voor dient. Deze
bepaling stelt buiten twijfel dat bijvoorbeeld lokale partners
uit het zorg- en veiligheidsdomein en ongeruste burgers
bevoegd zijn om een melding te doen bij een lid van de
weegploeg over een natuurlijk persoon of rechtspersoon
die in verband kan worden gebracht met radicalisering of
terroristische activiteiten. Dergelijke meldingen kunnen
essentieel zijn ten behoeve van een integrale aanpak van
radicalisering. Het kan gaan om een melding van bijvoorbeeld ouders, vrienden, familie, maatschappelijke organisaties of instanties zoals de Stichting Jeugdwerk en de
jeugdhulpverlening. Ook voor een melding van een overheidsinstantie is de bepaling natuurlijk relevant. Het zal niet
in alle gevallen kunnen worden teruggevoerd op een specifieke wettelijke grondslag. Om onduidelijkheid over deze
aspecten weg te nemen in de praktijk, voorziet de voorgestelde bepaling in de benodigde specifieke wettelijke
grondslag. Die is dus eigenlijk bedoeld om de meldingen
zo laagdrempelig mogelijk te maken en de weging daarna
zo professioneel mogelijk te kunnen doen.
Ten slotte kom ik op de vraag van mevrouw Faber. Eigenlijk
vroeg zij in een interruptie of aan alle voorwaarden of criteria moet worden voldaan of dat het ook een gezamenlijke
algehele afweging kan zijn. Het is een algehele afweging.
Mevrouw Faber heeft hier wel een vraag over.
Mevrouw Faber-van de KlashorstPVVIn dit kader had ik ook nog een vraag gesteld over de
weegploeg. Hoe wordt voorkomen dat de weegploeg op
basis een zekere ideologische vooringenomenheid kan
verworden tot een politiek instrument?
Dat hebben we met elkaar in de inrichting van onze democratische rechtsstaat heel goed gewaarborgd, vind ik. De
politie en het Openbaar Ministerie zijn natuurlijk gehouden
aan hun eigen expertise en aan hun gedragsregels. In de
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-12
praktijk is het volgens mij niet aan de orde dat je je eigen
mening nog zou kunnen toevoegen. Voor alles wat in de
praktijk wordt gedaan en we hier in de wet vastleggen, zijn
er criteria en handelswijzen op basis van wetenschappelijk
onderzoek naar radicalisering.
Mevrouw Faber in tweede instantie.
Mevrouw Faber-van de KlashorstPVVIk wil de minister natuurlijk graag geloven, maar het verleden laat toch weleens andere zaken zien. Zo hadden we
bijvoorbeeld een burgemeester in Nijmegen die gewoon
aangifte ging doen tegen een gekozen volksvertegenwoordiger. Een burgemeester is ook betrokken bij de casusoverleggen en bij de weegploeg. Via de voorzitter zeg ik tegen
de minister: ik denk dat u kunt begrijpen dat bij ons toch
wel wat zorgen hierover leven, dus wellicht kunt u deze
zorgen bij ons weghalen.
Nou, nee. Eerlijk gezegd kan ik dit niet helemaal begrijpen.
Onze instanties, zoals het Openbaar Ministerie, de politie,
de burgemeesters en de rechters, zijn uiteindelijk neutraal.
Zij zijn neutraal in hun werk. In hun werk zijn ze objectief.
Misschien is dat laatste een nog beter woord. Zij zullen die
wegingen correct doen. Het staat iedereen vrij om een
aangifte te doen tegen iemand. Dat is iets heel anders. Maar
in de weegploeg en juist aan deze tafels zitten zo veel professionals die hun werk zo serieus nemen. Ik denk niet dat
het fair zou zijn om daar een label van potentiële politieke
vooringenomenheid op te plakken. Dat zou niet fair zijn
voor iedereen die in ons land juist vanuit objectieve waarnemingen ons veilig probeert te houden.
Tot slot op dit punt, mevrouw Faber.
Mevrouw Faber-van de KlashorstPVVDank u voor uw coulance, voorzitter. Ik denk ook dat de
minister in 99,9% van de gevallen gelijk heeft, maar je kan
het natuurlijk wel verkeerd treffen. Dat is in het verleden
dus wel gebeurd. Het is niet helemaal volledig uit te sluiten.
Dat vind ik toch wel een moeilijk punt. Gelukkig zal het
merendeel zich integer opstellen in dezen. Maar helaas
hebben we toch wel gezien dat er in de praktijk niet voor
honderd procent een garantie is.
Een voorbeeld van een aangifte van iemand richting iemand
anders heeft helemaal niets met het casusoverleg te maken.
Ik denk dat de conclusie van mevrouw Faber, namelijk "we
hebben gezien dat het ook mis kan gaan", niet fair is. Uiteindelijk moet je, denk ik, heel terughoudend zijn met suggereren dat democratische, onafhankelijke instituties aan
politieke sturing zouden doen. Maar als ik meega in de
vraag van mevrouw Faber en me helemaal stretch wat dat
betreft, dan kan ik ook nog zeggen: er zitten meerdere ogen
aan tafel. Het is een gezamenlijke weegploeg. Daarna is het
een gezamenlijk casusoverleg. Ik hoop toch dat mevrouw
Faber eerder meegaat in mijn toelichting.
Dan ben ik bij de waarborgen. Mevrouw Mutluer en de heer
Six Dijkstra hadden de vraag of je nog extra waarborgen
moet hebben om te voorkomen dat mensen ten onrechte
worden gelabeld voor casusoverleggen, bijvoorbeeld vanwege etniciteit, afkomst en dat soort zaken. Gegevens over
etniciteit spelen geen enkele rol bij de vraag of er noodzaak
bestaat tot bespreking van een bepaalde casus. Dat is
gewoon niet aan de orde. Die noodzaak wordt uitsluitend
bepaald op basis van de objectieve criteria waar we het
eerder over hebben gehad. Etniciteit speelt daarbij geen
enkele rol. Daarnaast zijn er aanvullende waarborgen. Ik
noem de rechtmatigheidsadviescommissie. In die commissie moet aandacht zijn voor het tegengaan van risico's op
ongelijke behandeling en discriminatie. In de opleiding van
medewerkers van de casusoverleggen komt een zorgvuldige
omgang met persoonsgegevens en data-ethiek specifiek
aan de orde.
Dan was er in het verlengde van de vragen over de waarborgen een vraag van mevrouw Mutluer en de heer Van
Nispen. De termijn voor vernietiging is een andere dan in
de Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden. Waar ligt dat aan? In dit wetsvoorstel is de termijn
voor vernietiging van de persoonsgegevens vijf jaar na de
laatste verwerking. In de Wet gegevensverwerking door
samenwerkingsverbanden is het vijf jaar na de eerste verwerking van de gegevens. Daar zit het verschil. Ik wil heel
graag goed kunnen uitleggen waarom dat zo is, ook gezien
de vragen en de potentiële amendementen en moties. Een
maximum van vijf jaar na de laatste verwerking is bij radicalisering echt noodzakelijk vanwege langlopende casuïstiek
met lange onderbrekingen waarin de gegevens niet actief
worden verwerkt. Denk aan een uitreiziger. Stel dat de
betrokkene weg is en je zou zeggen dat het na vijf jaar na
de eerste verwerking stopt. Als de betrokkene dan terugkomt, ben je alles kwijt. Dat geldt dus bij een uitreis of bij
veroordeelden van terrorisme die na detentie terugkeren
in de maatschappij. Als de termijn vijf jaar na de eerste
verwerking zou zijn, dan zou dat ertoe leiden dat het
casusoverleg na de terugkeer van een uitreiziger of gedetineerde niet langer over de gegevens beschikt die het nodig
heeft voor zijn taak. Ik denk echt dat voorkomen moet
worden dat informatie verloren gaat, terwijl die van groot
belang kan zijn in een casus met potentieel zeer ernstige
gevolgen. Dus bij het tegengaan van radicalisering, waar
we het vandaag over hebben, is het echt zeer sterk mijn
advies om het op deze manier te doen en zo te houden,
met deze reden. Dat zie je ook vanuit de praktijk.
De heer Six Dijkstra had een vraag over de AVG. Zien
waarborgen enkel op gegevensverwerking? De waarborgen
in deze wet zien niet enkel op de verwerking van persoonsgegevens. De wet regelt bijvoorbeeld dat iemand niet
zomaar in de aanpak kan worden aangenomen, maar pas
na een zorgvuldige toets door de weegploeg. Ook mag niet
zomaar elke instantie deelnemen. Dat hebben we net ook
behandeld. Aanvullende incidentele deelnemers mogen
alleen toegevoegd worden als zij over deskundigheid
beschikken die noodzakelijk is bij de aanpak van een heel
specifieke casus. Dan moet het gaan om instanties die
publieke taken en bevoegdheden hebben en die dan ook
een rol kunnen hebben in het opstellen, uitvoeren en evalueren van een integraal plan van aanpak van een casusoverleg. Dus eigenlijk zijn die waarborgen opgenomen voor elk
onderdeel van wat zo'n weegploeg of casusoverleg moet
doen.
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-13
De heer Six Dijkstra vroeg: als je weet dat je in een casusoverleg zit en dat onterecht is, kom je er dan ook weer uit?
De hoofdregel is dat burgers moeten worden geïnformeerd.
Dat vloeit voort uit de Algemene verordening gegevensbescherming. Je moet dus worden geïnformeerd. Het wetsvoorstel voorziet hiertoe in een contactpunt. Dat moet
iemand informeren over het feit dat een casusoverleg
gegevens over diegene uitwisselt. De Algemene verordening gegevensbescherming maakt wel wat uitzonderingen
op die verplichting om betrokkenen te informeren, bijvoorbeeld als er een opsporingsbelang is. In de AVG zitten dus
uitzonderingen, maar die hebben we met elkaar vastgesteld.
Dat is bijvoorbeeld als je vanuit opsporingsbelangen de
boel zou kunnen doorkruisen. Als zo'n risico op een later
moment vervalt, dan moet de betrokkene natuurlijk alsnog
worden geïnformeerd. Dan heb je gewoon weer de plicht
om dat te doen. In het theoretische voorbeeld dat iemand
onterecht in de aanpak gekomen is, valt dat telkens bij de
periodieke besprekingen van weegploegoverleggen weer
op. Maar dit is een theoretisch voorbeeld. De weegploeg
bespreekt elke casus periodiek, om opnieuw te toetsen of
het nog steeds nodig is. Het is dus niet zo dat wanneer het
eenmaal gewogen is, we er nooit meer wat van terugzien
en zo iemand in het casusoverleg blijft. Er wordt continu
gewogen of iemand nog steeds op de juiste plek wordt
besproken.
De heer Six DijkstraNSCIk heb twee vragen. Het WODC waarschuwt wel in zijn
rapport dat er binnen een casusoverleg tunnelvisie kan
ontstaan, omdat spelers goed op elkaar ingespeeld zijn.
Het zou dus mogelijk kunnen zijn dat, omdat iemand vaker
wordt besproken, men zich op een gegeven moment wat
blindstaart op zo'n geval. Daardoor kan iemand er langer
in blijven dan eigenlijk nodig is. En misschien was het
achteraf ook wel onterecht. Welke waarborgen zijn er op
dat vlak?
Dat is echt een hele belangrijke, denk ik. Je moet echt
voorkomen dat er een soort automatisme of, inderdaad,
een tunnelvisie ontstaat. Dat de weegploeg elke casus
periodiek bespreekt, is een hele belangrijke waarborg. Dat
zijn namelijk ook weer andere mensen, die weer op een
andere manier moeten toetsen of het nog steeds de juiste
plek is. Overigens, als dat mag, voeg ik daaraan toe — maar
misschien is dit juist de bedoeling van de interruptie — dat
we bij de evaluatie van de wet een dergelijke vraag mee
kunnen nemen. Heeft het volgens alle betrokkenen goed
gewerkt? Natuurlijk zullen zijzelf die frisse blik altijd nodig
hebben en zullen ze als professionals vinden dat dat erbij
hoort. Werkt de systematiek goed, vanuit de praktijk gezien?
Is het een aandachtspunt, maar werkt het op deze manier
wel?
Meneer Six Dijkstra, in tweede instantie.
De heer Six DijkstraNSCMijn andere vraag ging over dat contactpunt. Mensen
worden eigenlijk in de regel geïnformeerd, tenzij. Heeft de
minister een percentage van hoe vaak het ongeveer voorkomt dat mensen niet geïnformeerd worden? Wat is daar
de verhouding ongeveer?
Ik weet niet of we dat weten. Dat ga ik na, voor de tweede
termijn of eerder.
Ik was bij de heer Six Dijkstra gebleven. Hij had een vraag
over partners die bijvoorbeeld kunnen worden teruggefloten
door een rechter. Er zijn ook andere manieren waarop je
kunt zien dat iets misschien niet zo is gegaan als de
bedoeling was. Hij vroeg hoe we ervoor zorgen dat de
proportionaliteit en noodzaak zijn gewaarborgd. Hij stelde
ook dat als er toch dingen misgaan, er tijdig herstel moet
kunnen plaatsvinden. Zoals gezegd bevat het wetsvoorstel
een reeks nieuwe en belangrijke waarborgen. Daarmee
worden ook de proportionaliteit en noodzaak gewaarborgd.
Dat zijn bijvoorbeeld de objectieve criteria, de toetsen waar
we het net over hadden, de commissie en de onafhankelijke
privacyaudits. Ook is er het contactpunt waar mensen
terechtkunnen voor hun privacyrechten, bijvoorbeeld met
een verzoek om het terug te draaien, dus om te rectificeren.
Als een onjuistheid blijkt, moet dat worden gemeld aan de
bron en de ontvanger van de informatie. Er zijn dus eigenlijk
heel veel lagen ingebouwd om precies het zorgpunt van
de heer Six Dijkstra te ondervangen.
Tot slot. Of een interventie door een deelnemer rechtmatig
is, moet ook worden beoordeeld conform de wettelijke
kaders die voor de desbetreffende deelnemer gelden. Voor
bijvoorbeeld het Openbaar Ministerie is dat het Wetboek
van Strafvordering. Hier regelen we dus de grondslag voor
integrale gegevensuitwisseling, maar de afzonderlijke
deelnemers zijn nog steeds ook gebonden aan hun eigen
wettelijke taken en grondslag, waar zij op terug moeten
vallen. Daar wordt door dit wetsvoorstel absoluut niks aan
gewijzigd. Wij hebben geen percentages, zeg ik richting de
heer Six Dijkstra, maar volgens gemeenten wordt iemand
in de praktijk vrijwel altijd geïnformeerd. Dat is wat ze tot
nu toe aan ons hebben teruggekoppeld.
Mevrouw Mutluer vroeg: wat vinden we ervan om een
neutrale toets of instantie op te nemen in de wet om te
beoordelen of iemand, of de rechtspraak, onderdeel moet
worden van een casusoverleg? Het wetsvoorstel biedt
ruimte om een neutrale instantie vanwege haar deskundigheid incidenteel te laten deelnemen aan het casusoverleg.
Dus daar is ruimte voor. De incidentele deelnemer moet
wel over relevante deskundigheid beschikken en vanwege
diens taak ook een rol kunnen spelen bij de aanpak. Voor
de rechtspraak zie ik niet direct een rol weggelegd als
deelnemer aan het casusoverleg, want de deelnemers aan
het casusoverleg dragen zelf de verantwoordelijkheid voor
de rechtmatigheid, niet de rechter. De Algemene verordening gegevensbescherming gaat uit van het nemen van
verantwoordelijkheid, met achteraf de mogelijkheid van
toetsing door de rechter. De positie van de rechter is er
door al die waarborgen dus al in verwerkt. Die past niet
echt in een casusoverleg.
De heer Van Nispen vroeg: moet het informatierecht niet
sterker worden verankerd in de wet, met het oog op
rechtsbescherming? De AVG waarborgt al in voldoende
mate dat betrokkenen actief worden geïnformeerd. Ik gaf
al aan in de richting van de heer Six Dijkstra dat gemeenten
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-14
ons hebben aangegeven dat dit vrijwel altijd gebeurt. Het
wetsvoorstel wijst ook dat contactpunt aan, dat dit moet
faciliteren, dus we voegen er iets aan toe. Daarmee is het
informatierecht ook goed verankerd, denken wij. In de
praktijk kunnen er natuurlijk zwaarwegende redenen zijn
om betrokkenen niet direct te informeren. Daar hadden we
het net over. Maar ik denk dat de heer Van Nispen vooral
op zoek was naar waarborgen voor wanneer die uitzondering niet geldt.
De heer Van Nispen sprak ook over het recht op correctie:
hoe kan de coördinerend functionaris ervoor zorgen dat de
betrokkene en alle betrokken partijen bij het casusoverleg
op de hoogte zijn van de gemaakte correctie? Uit de Algemene verordening gegevensbescherming volgt dat de
betrokkene het recht heeft om van de coördinerend functionaris onverwijld een rectificatie van de hem betreffende
onjuiste persoonsgegevens te krijgen. De coördinator moet
bovendien iedere ontvanger aan wie de onjuiste persoonsgegevens zijn verstrekt in kennis stellen van die correctie.
Dus daar zijn ook allerlei lagen ingebouwd. Zowel de
betrokkene wiens gegevens het betreft als de partijen
waaraan de onjuiste, incorrecte, gegevens zijn gegeven,
moeten dus door de coördinator op de hoogte worden
gesteld. Dat zal in de praktijk zowel schriftelijk, bijvoorbeeld
per mail of mondeling, bijvoorbeeld telefonisch, kunnen
gebeuren, maar dat is de regel.
De heer Van Nispen en de heer Van Meijeren vroegen: is
de aanmelding voor een casusoverleg wel of geen besluit?
O, de heer Van Meijeren is er niet meer. Een aanmelding
voor een casusoverleg is een feitelijke handeling, dus geen
besluit. Het is namelijk een handeling die niet op enig
rechtsgevolg is gericht. Dat betekent dat betrokkene niet in
bezwaar en beroep kan tegen die aanmelding. Uiteraard
hebben we al die elementen van rechtsbescherming en kun
je je recht halen als je het er niet mee eens bent of als het
onjuist blijkt. Dat heb ik net allemaal uitvoerig genoemd.
Dat staat natuurlijk overeind.
De heer Van Nispen vroeg: wanneer zet je de wissel om
tussen radicalisering en een zorgvraag? Die valt namelijk
onder andere informatie en een andere grondslag, dus hoe
werkt dat? Wanneer bij een specifieke casus indicaties zijn
van psychosociale problematiek, kan een expert vanuit de
zorg, bijvoorbeeld een jeugdzorginstelling of een ggzinstelling, als incidentele deelnemer aansluiten. Op basis
van de inschatting van deze experts zou het kunnen dat een
casus niet langer bespreking in het casusoverleg behoeft,
dus dat het dossier daar gesloten wordt. Dan gaan de termijnen en werkafspraken die in het wetsvoorstel beschreven
worden, gelden en wordt het op die manier verwerkt. Vanuit
de zorg kan worden aangegeven dat er in dit geval iets
anders nodig is en dat het hier niet thuishoort. Dat bespreekt
men dan met elkaar.
Even kijken. Volgens mij is de rest herhaling. Mevrouw
Michon-Derkzen had nog een vraag en een opmerking over
de Raad van State en de geautomatiseerde gegevensverwerking. De geautomatiseerde gegevensanalyse is een
analyse van persoonsgegevens waarbij tijdens de analyse
geen menselijke tussenkomst plaatsvindt. De gegevensanalyse wordt door een geautomatiseerd systeem uitgevoerd.
Dat staat op gespannen voet met het uitgangspunt van een
persoonsgerichte aanpak, waarbij elk individueel geval
opnieuw moet worden getoetst. We hebben ook begrepen
dat er om die reden vanuit gemeenten geen behoefte is om
dit geautomatiseerd te gaan doen, juist vanwege die zorgvuldige persoonlijke afweging.
De heer Sneller informeerde naar de actieve informatieplicht
vanuit de AVG. Die heb ik volgens mij net uitgelegd.
De heer Van Meijeren vroeg: waarom is er niks geregeld
ten aanzien van toezicht? Er wordt zeker wel toezicht
gehouden, sowieso door de functionarissen gegevensbescherming en de Autoriteit Persoonsgegevens. De Autoriteit
Persoonsgegevens kan bij niet-naleving van de voorgestelde
wet ook een boete of bijvoorbeeld een last onder dwangsom
opleggen. Als een betrokkene meent dat de regels worden
overtreden, kan diegene aan de Autoriteit Persoonsgegevens verzoeken dat er gehandhaafd wordt. Men kan
natuurlijk ook naar de rechter stappen. Daar is dus juist heel
veel toezicht.
Dan een aantal andere hele belangrijke vragen. Mevrouw
Mutluer en mevrouw Michon-Derkzen vroegen: wat doet
de minister om het lokale domein te helpen bij het tegengaan van online antioverheidssentimenten en online rechtsradicalisme? De politie speelt een hele belangrijke rol bij
het signaleren van online radicalisering. De politie kan
binnen wettelijke kaders informatie delen in het casusoverleg voor het opstellen en uitvoeren van een integraal plan
van aanpak. Die informatie kan ook zien op het online
domein. Ik ben het zeer eens met mevrouw Michon-Derkzen
en mevrouw Mutluer dat het van belang is om het online
domein meer en meer te integreren in de bestaande lokale
aanpak van radicalisering en extremisme. Dat is ook absoluut mijn inzet bij de Versterkte Aanpak Online. De hoofdlijnen van deze aanpak heeft uw Kamer in december ontvangen en op dit moment werken we hard aan de uitwerking
daarvan. Daar komt het dus ook absoluut langs. Ik verwacht
de nadere uitwerking halverwege 2024 aan u te kunnen
sturen.
Dat brengt mij bij heer Sneller en de heer Eerdmans.
Voor u daartoe overgaat, heeft mevrouw Michon-Derkzen
een vraag.
Mevrouw Michon-DerkzenVVDIk had in mijn bijdrage inderdaad gevraagd naar de online
mogelijkheden die de gemeente nu heeft en ik ken de aanpak van de minister die zij naar de Kamer heeft gestuurd.
Kan de minister iets specifieker ingaan op wat dan nu al
kan? Want we willen natuurlijk steeds meer handvatten
geven aan de gemeenten, zo lees ik ook in haar stukken.
Maar wat is dan eigenlijk de stand van vandaag? Wat kan
of mag een gemeente doen bij de vele online uitingen die
in het kader van radicalisering plaatsvinden?
Op het moment dat het over radicalisering of extremisme
gaat, zijn er preventieve interventies nodig. De criteria
waarover we het de hele ochtend hebben en die in deze
wet gelden, hebben ook te maken met bijvoorbeeld online
gedragingen. Hoe uit je je? Wat je zoek op? Nou ja, die
laatste is natuurlijk een andere vraag. Hoe uit je je? Wat is
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-15
je omgeving daar en wat zit daarachter? Dat is in dit kader
dus wel een heel belangrijk aspect, waar we wat op vastlopen.
Dat is volgens mij niet de vraag van mevrouw Michon-
Derkzen, want haar vraag is: kunnen gemeenten juist in de
fase daarvoor optreden met lokale verboden en dergelijke?
Dat is heel lastig, want online is niet lokaal maar gebeurt
wel lokaal. Ik zie mevrouw Michon-Derkzen knikken. Dit is
een discussie waar we al een jaar mee bezig zijn, ook met
burgemeesters. Die gaat over de vraag hoe ze daar dan
echt kunnen optreden. Als het gaat over radicalisering en
extremisme, dan is er al heel veel mogelijk voor alle partners waarover ik het zojuist had, doordat ze bevoegdheden
hebben om online zaken op te zoeken, te bekijken en daar
waar nodig te volgen. Denk aan de politie, die onder
bepaalde grondslagen bevoegdheden heeft. Daar is al heel
veel op mogelijk. Wat ik kan doen, is zorgen dat er bij die
uitwerking, die medio 2024 komt, expliciet wordt ingegaan
op deze vraag van mevrouw Michon-Derkzen en dat het
antwoord daarop meer wordt uitgeschreven. Dan laten we
zien wat we hebben uitgewerkt, maar ook waar we nu voor
staan, wat de stand van zaken is en of er nog blinde vlekken
zijn, zaken die we nog zouden moeten oppakken. Dit staat
los van het aanjagen, wat we via een andere route online
proberen aan te pakken.
Dan hadden de heren Sneller en Eerdmans een vraag over
veroordeelde terroristen waarvan het paspoort en de nationaliteit zijn ingetrokken, waarbij betrokkenen niet teruggaan naar het land van herkomst en hier zijn. Valt dat onder
een casusoverleg? Hoe werkt dat? Zij vroegen ook naar een
pilot die gestart zou worden. Dit is natuurlijk een terugkerend punt dat ook vanuit de G4-gemeenten is aangegeven.
We zijn er nu mee bezig om een pilot voor een landelijk
afstemmingsoverleg vertrek in te richten. Het doel van dit
overleg is ook om op nationaal niveau vreemdelingenrechtelijk zicht te houden op terrorismeveroordeelden zonder
rechtmatig verblijf ten behoeve van het vertrek naar het
land van herkomst of het land van de overgebleven nationaliteit. Dat zijn we ook aan het inrichten samen met de
gemeenten die daarbij om hulp hebben gevraagd. De Dienst
Terugkeer en Vertrek voert ook vertrekgesprekken met
personen. Indien nodig kunnen vreemdelingrechtelijke
toezichtsmaatregelen worden opgelegd, zoals een meldplicht of een gebiedsverbod. Er is dus echt wel het een en
ander mogelijk. Mogelijke signalen die relevant zijn voor
de nationale veiligheid kunnen door de deelnemers aan de
pilot waar ik het zojuist over had, worden doorgeleid naar
de veiligheidspartners, zoals politie en AIVD. Daar is dan
gewoon een grondslag voor. De politie kan zelf afwegen of
zij een signaal wil bespreken in de lokale driehoek en of
bespreking in de weegploeg van het lokale casusoverleg
wenselijk is. Er is dus een route om het in het casusoverleg
te laten landen, maar het kan ook op andere plekken. Dat
hangt af van de dreiging die van betrokkene uitgaat.
Ik zie een aantal mensen opstaan. Mevrouw Michon.
Mevrouw Michon-DerkzenVVDDe heer Sneller haalde dit terecht aan in zijn termijn, want
dit is natuurlijk heel zorgelijk. De G4 heeft het meermaals
naar voren gebracht. In de Kamer is een motie van mijn
hand aangenomen die de minister vraagt om te kijken of
de aanpak met die coördinator — in de motie wordt het de
mariniersaanpak genoemd — zou kunnen werken om echt
zicht te houden op deze groep die ons door de vingers glipt
en die potentieel gevaarlijk is voor de nationale veiligheid.
Kan de minister daar in dit blokje iets over zeggen? Kan dat
helpen?
Dit zijn mensen die onherroepelijk zijn veroordeeld voor
terrorisme. Ze zitten in Nederland een gevangenisstraf uit
en hun Nederlandse paspoort en nationaliteit worden
ingetrokken. Met elkaar hebben we gezegd: je verdient de
Nederlandse nationaliteit niet als je eerst geprobeerd hebt
ons te vernietigen; dan zijn we klaar met jou. Als iemand
twee nationaliteiten heeft, kan je de Nederlandse intrekken
en wil je dat hij vertrekt.
Hoe kun je degenen die niet vertrekken, in de gaten houden?
We zijn die pilot aan het inrichten. Op dit moment zijn we
bezig met de juridische validatie. Daarbij zullen dit soort
vraagstukken langskomen. Helpt dit? is dit een gebied
waarvan we denken dat we er extra toezicht op nodig hebben? Of is zo'n landelijke overlegtafel voldoende, zodat het
daarna naar de bestaande overleggen en aanpakken kan?
Ik zal ervoor zorgen dat de informatie gedeeld wordt zodra
de pilot klaar is. Ik denk dat we er binnen enkele weken
daadwerkelijk mee gaan starten. De juridische slag moest
nog gemaakt worden. In die pilot zullen we ook verwerken
of die ketenmariniers of stadsmariniers daar een rol in
kunnen hebben of dat we het anders moeten inrichten.
De vraag is dan waarschijnlijk wanneer dit klaar is.
Gaat u verder. O, eerst heeft meneer Sneller nog een vraag.
Graag kort.
De heer SnellerD66Dat was inderdaad het tweede deel van mijn vraag. Het
eerste deel van mijn vraag was als volgt. Het gaat op dit
moment over een groep van ongeveer 30 mensen.
Gemeenten zeggen: we zijn het zicht daarop kwijt. Maar de
ja, maar ze kunnen wel in het casusoverleg
worden ingebracht. Kan de minister die twee zaken voor
mij nog bij elkaar brengen?
Dan ga ik even de cijfers doornemen, want die geven misschien iets meer duidelijkheid. Er is in 33 zaken, binnen de
categorie waar we het nu over hebben, besloten tot het
intrekken van het Nederlanderschap. Daarvan zijn negen
intrekkingen definitief. Een groot deel van die 33 bevindt
zich nog in strafrechtelijke detentie. Daarin zitten even wat
verschillen. Ongeveer vijf vreemdelingen van wie het
Nederlanderschap is ingetrokken, zijn vertrokken naar het
land van de overgebleven nationaliteit. Van de negen personen wier Nederlanderschap definitief is ingetrokken,
bevinden er zich op dit moment vijf buiten detentie. Dat
weet ik trouwens niet van die vijf, hoor. Maar je hebt in
theorie ook nog de inlichtingendiensten, die ze misschien
met een goede reden wel of niet in de gaten houden. Het
zijn dus niet altijd alleen maar de gemeenten die zeggen:
wij hebben er zicht op of geen zicht op. Geen zicht is per
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-16
definitie zeer problematisch. Het blijft sowieso problematisch genoeg, want deze mensen horen ook niet in Nederland te zijn. Maar de aantallen zijn dus iets anders. Dat
maakt ze niet minder zorgelijk, maar wel net iets anders.
De heer SnellerD66Dank voor die nadere toelichting. Wij krijgen, denk ik, een
brief over die pilot, waarna we het debat gaan vervolgen?
Ja, ja, zeker.
Dan zei de heer Eerdmans: "Burgemeesters worden
bedreigd. Het kabinet heeft hiervoor maatregelen genomen.
Is het tegengaan van bedreigingen van lokale bestuurders
genoeg geholpen met de huidige ondersteuning van 2,5
miljoen?" Laat ik vooropstellen dat bedreigingen van elke
aard absoluut onaanvaardbaar zijn. Die 2,5 miljoen vanuit
het Rijk betreft een tegemoetkoming voor de kosten die
gemeenten en provincies maken voor het treffen van preventieve maatregelen aan de woning. Concreet betekent
dat jaarlijks zo'n €7.000 per gemeentelijke en provinciale
organisatie. De resterende kosten komen dan voor rekening
van de decentrale overheidsorganisaties. Dit is een heel
antwoord, maar ik zeg ook nog het volgende. Sinds 2021
investeren we ook fors in het hele stelsel bewaken en
beveiligen. Je hebt dus de persoonlijke elementen, de
decentrale elementen, de gemeentelijke elementen en de
landelijke elementen, die daarvoor zorg kunnen dragen.
We denken dat dit op dit moment voldoende is, maar dit
zal onze aandacht moeten blijven houden.
De heer Sneller zei: "Het proces van de totstandkoming van
de wet duurt lang. Welke gevolgen heeft het gehad dat dit
zo lang heeft geduurd?" Het heeft inderdaad behoorlijk lang
geduurd. Ik weet dat op dit moment — en dat gebeurde
zeker ook vorige week bij de eerste behandeling van de wet
— gemeenten echt meeluisteren met de hoop dat de wet
zo snel mogelijk van kracht wordt. Dit is waarschijnlijk ook
bij de Kamerleden aangegeven. Dat is ook bij ons gebeurd.
Het wetsvoorstel is voor gemeenten namelijk ongelofelijk
belangrijk. Zo kan er aan mogelijke onduidelijkheden een
einde worden gemaakt, waardoor ze door kunnen gaan met
hun goede werk. De casusoverleggen hebben ook de afgelopen jaren goed gefunctioneerd. Hoe sneller, hoe beter,
zal ik maar zeggen. Ik heb al tegen mevrouw Mutluer gezegd
dat er niets zonder grondslag is gebeurd. Maar het werk
kan wel echt efficiënter en effectiever gebeuren. Daar kunnen we aan bijdragen met deze wet.
De heer Van Nispen noemde nog adviezen van de Raad
van State en de Autoriteit Persoonsgegevens. Die zijn wel
oud, omdat het maken van de wet ook zo lang heeft
geduurd. Even wat netter gezegd: die zijn van drie jaar
geleden. De heer Van Nispen gaf ook aan: het zou ons als
Kamerleden helpen als we dit op een overzichtelijkere
manier kunnen zien en behandelen. Daar ben ik altijd voor.
We gaan dus nog een keer kijken of we dat nog beter kunnen doen en op een overzichtelijkere manier kunnen tonen.
Dat vind ik altijd een terechte oproep.
Mevrouw Helder vroeg nog of er reden is om de Tijdelijke
wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding permanent te maken. Dat is een iets andere wet dan die waar we
vandaag over spreken, maar dat is nog steeds een belangrijke wet. Zij wijst er terecht op dat die wet aan het einde
van 2022 is verlengd tot 1 maart 2027. Daar ging een evaluatie aan vooraf, waaruit volgde dat de bestuurlijke maatregelen een toegevoegde waarde hadden. Die geldt nu nog
bijna drie jaar. Mijn formele tekst is dat we tegen die tijd,
met de kennis die we dan hebben, moeten kijken wat we
doen. Maar mijn persoonlijke toevoeging is dat terrorisme
dan niet verdwenen zal zijn. Tegen een nieuw kabinet zou
ik zeggen: maak daar werk van.
De heer El Abassi had nog een vraag over de NCTVgrondslagenwet. Wat was de vraag? Het ging er in ieder
geval om dat we waakzaam zijn dat het werk conform de
juiste grondslagen wordt gedaan. Het wetsvoorstel dat we
vandaag behandelen, gaat ook niet over die werkwijze.
Maar enkele maanden geleden hebben we in deze Kamer
een goed en heel grondig debat gevoerd over de grondslagen van de NCTV. Ik ben heel blij dat we dat goed met
elkaar hebben kunnen afronden, zodat de NCTV met de
kerntaken aan de slag kan gaan op alle plekken waar die
nodig is en een toegevoegde waarde heeft. De zorgen die
er waren, bijvoorbeeld die van de Autoriteit Persoonsgegevens en de Raad van State, zijn bij de behandeling van de
wet uitvoerig aan bod gekomen. Volgens mij hebben we
daar met elkaar een hele goede balans in gevonden.
Ten slotte vroeg de heer Eerdmans vorige week: wat betekent het voor de uitvoering van deze wet als alle verzoeken
en amendementen worden ingewilligd? Laat ik even kijken
naar vorige week. In de amendementen werden diverse
nieuwe elementen voorgesteld ten opzichte van de huidige
praktijk, zoals een kortere bewaartermijn, commissies van
toezicht, professionele duidingsinstanties, gedetailleerde
verplichting tot evaluatie en inperking van de definitie van
"radicalisering". Ik moet eerlijk zeggen — ik zal nu naar de
amendementen gaan — dat ik echt grote zorgen heb over
een aantal amendementen. Ik kan de gedachtegang daarachter heel goed volgen, maar ze maken het effectief een
heel stuk moeilijker voor de praktijk. Volgens mij is dat niet
de bedoeling van de Kamerleden. Er moet wel gekeken
worden of de waarborgen strakker kunnen. Ik wil dus graag
per amendement mee kunnen geven waarom mijn advies
"wel doen" of "niet doen" is. De enige inkleuring die ik
daarbij heb, is de praktijk. Daar kom ik bijna aan toe.
Mevrouw Faber-van de KlashorstPVVVoordat de minister naar de amendementen gaat: volgens
mij staat er nog een vraag van mij open. Die ging over
ondermijning van de rechtsstaat. Er werd een voorbeeld
gegeven van een parallel rechtssysteem dat de democratische rechtsstaat kan ondermijnen en dat gebaseerd is op
religieuze wetgeving. Ik zal de vraag herhalen: kan hieruit
de conclusie worden getrokken dat shariarechtbanken of
personen die zich inzetten om shariarechtbanken op te
richten of die in een parallelle samenleving in de praktijk
willen brengen, ook onderwerp kunnen zijn van casusoverleggen?
Even specifiek over het casusoverleg zal het dan ook gaan
over andere criteria of over hoe serieus men is en wat het
doel van het oprichten van die rechtbanken is. Dat kan ik
vanuit hier dus niet zeggen, maar als er gegronde redenen
zijn om zich zorgen te maken, als er gedragingen zichtbaar
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-17
zijn die in lijn zijn met handelingen ten behoeve van een
gewelddadige aanval met extremistische doeleinden ... Dat
waren nogal veel woorden achter elkaar, voorzitter. Maar
als zich voordoet wat ik in de afgelopen uren heb gezegd,
dan kan het zijn dat iemand ... Maar dan gaat het echt over
gedragingen die gericht zijn op het gebruik van geweld of
de bereidheid om geweld te gebruiken. Dus dan kan het.
Mevrouw Faber-van de KlashorstPVVHet betreft namelijk wat ook in de memorie van toelichting
staat. Daar wordt het namelijk specifiek genoemd bij
"ondermijning van de rechtsstaat". Daarom had ik deze
vraag gesteld. Ik begrijp natuurlijk dat er ook gedragingen
moeten zijn, maar als die gedragingen er zijn, zou het wel
kunnen zijn dat dit een onderwerp zou kunnen zijn, geplaatst
in de context.
Ja, dat is de juiste formulering.
Laten we naar de amendementen gaan.
Ja. Het amendement op stuk nr. 8 van de heer Van Nispen
over de reikwijdte van de definitie van radicalisering en de
inperking daarvan ga ik ontraden. Ik wil graag uitleggen
waarom. De reikwijdte van het casusoverleg wordt namelijk
niet ingeperkt maar wordt te zeer beperkt. Een deel van de
mensen die een bedreiging vormen voor de nationale veiligheid valt hiermee dan direct buiten de persoonsgerichte
aanpak. Dat is zeer onwenselijk als je naar de praktijk luistert. Dit is niet wat ik zou adviseren. Het is van groot belang
om juist ook personen die de democratische rechtsstaat
ondermijnen te kunnen bespreken, omkleed met alle criteria
en waarborgen die ik in de afgelopen twee uur met u heb
gedeeld.
Het belang van deze categorieën wordt niet alleen onderstreept door het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland maar
bijvoorbeeld ook door artikel 2:20 van het Burgerlijk Wetboek. Het bepaalt dat rechtspersonen verboden kunnen
worden verklaard indien er sprake is van ontwrichting van
de democratische rechtsstaat. Even heel concreet: denk aan
het verspreiden van vijandbeelden en extremistische theorieën, zoals omvolkingstheorieën, met als doel wat we
vandaag hebben behandeld. Maar ook de aanjagers moeten
dan in het casusoverleg besproken kunnen worden, en niet
alleen de potentiële terroristen. Als je het op deze manier
beperkt, vervalt die optie. Gelet op de praktijk van de afgelopen jaren zou dat niet mijn advies zijn. Ik hoop dat we
met dit debat en met de Handelingen ook het onderscheid
tussen enerzijds activisme en anderzijds radicalisering en
extremisme meer uit elkaar hebben kunnen trekken, waardoor het amendement, hoewel ik de gedachtegang begrijp,
wellicht niet meer nodig is.
Laten we inderdaad proberen om niet te herhalen wat we
in de eerste termijn van de minister hebben behandeld.
De heer Van NispenSPDat was ik ook niet van plan, voorzitter. De bedoeling van
dit amendement was inderdaad om een scherpere definitie
te krijgen, waardoor activisme beter te onderscheiden is
van extremisme. Ik vind zelf bij nader inzien dat ik daar ook
helemaal niet zo goed in geslaagd ben, ook vanwege het
verloop van dit debat. Ik heb naar collega's geluisterd. Mijn
doel was meer duidelijkheid bieden. Als ik daarmee de
praktijk zodanig inperk dat het echt een ongewenst neveneffect heeft, dan moeten we dat gewoon niet doen. Dan
ben ik dus bereid om het amendement op stuk nr. 8 in te
trekken en hoeven we daar niet over te stemmen.
Het amendement-Van Nispen (stuk nr. 8) is ingetrokken.
Dan gaan we naar de appreciatie van het amendement op
stuk nr. 10.
Dank u wel, voorzitter. Ik weet hoeveel werk er in amendementen zit, dus heel veel dank aan de heer Van Nispen. Ik
denk dat de Handelingen gaan helpen, en sowieso kunnen
we in de evaluatie van de casusoverleggen die al plaatsvinden, en van de wet, die relevante punten wel meenemen,
want het onderscheid moet blijven.
Dan kom ik bij het amendement op stuk nr. 10 van de heer
Van Nispen en mevrouw Mutluer. Daarin staat dat gegevens
niet vijf jaar na laatste verwerking maar vijf jaar na eerste
verwerking moeten worden vernietigd of geanonimiseerd.
Ik denk dat ik heb geprobeerd uit te leggen waarom mijn
advies als volgt zou zijn. Ik snap het, maar het is echt heel
onverstandig, want dit gaat juist over een doelgroep, bijvoorbeeld terugkeerders of mensen die uit detentie komen,
waarbij je niet vanaf nul moet willen beginnen met het
verwerven van informatie. Het heeft dus echt dat doel. Dus
ook dit amendement ontraad ik, maar ik zou in overweging
willen geven om ook dit in te trekken. Wellicht ga ik nu iets
te ver, maar op deze manier gaat er voor de praktijk heel
veel informatie verloren die in het kader van onze nationale
veiligheid net het verschil had kunnen maken.
De minister ontraadt het amendement-Van Nispen/Mutluer
op stuk nr. 10.
Als ik me niet vergis, is het amendement op stuk nr. 14
ingetrokken.
Ja, dat klopt.
Dan ben ik bij het amendement op stuk nr. 15 van mevrouw
Michon-Derkzen om anti-institutioneel extremisme expliciet
in de definitie van radicalisering op te nemen. Dat amendement ontraad ik, omdat de definitie van "radicalisering"
bewust ideologieneutraal is geformuleerd. Als we nu één
voorbeeld van een dreigingsfenomeen in de definitie
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-18
opnemen — het is een dreigingsfenomeen en er is dus niks
mis mee om dat te noemen — noem je er eentje expliciet
en wordt die neutraliteit ondergraven. We hebben het in
onze tijd heel terecht over anti-institutioneel extremisme,
maar over een paar jaar kan het over een andere beweging
gaan. En het valt al onder de reikwijdte, want zoals we de
wet hebben geformuleerd, valt anti-institutioneel extremisme daar al onder. Mijn advies zou dus niet zijn om dat
expliciet te noemen. Om die reden ontraad ik dat amendement.
Mevrouw Michon-DerkzenVVDHet is natuurlijk ook mijn intentie om dingen beter en duidelijker te maken voor degenen die ermee moeten werken.
Ik heb dit amendement ingediend — dat staat ook in de
toelichting — omdat in de memorie van toelichting bij deze
wet bij de definitie van "radicalisering" enkele voorbeelden
van extremisme worden genoemd, maar anti-institutioneel
extremisme wordt daarbij niet genoemd. Ik wil dat dus
eigenlijk meer als voorbeeld aangeven, omdat dit inderdaad
een nieuw fenomeen is en ik me heel goed kan voorstellen
dat dit ten tijde van het opstellen van de wet — want dat
heeft wel even geduurd — niet zo hoog op de agenda of
zelfs niet op de agenda stond. Het gaat mij dus eigenlijk
om het richting gemeenten aangeven dat ook deze vorm
van extremisme onderdeel kan zijn van een casusoverleg.
Wellicht kunnen we elkaar dan vinden als ik nu, ook voor
de Handelingen, zeg dat dit eronder kan vallen. Sec is de
formulering in het amendement heel breed. Ik weet dat het
niet zo bedoeld is, maar met deze formulering in de wet
kan het ook zo gelezen worden dat iedere activiteit tegen
de overheid als extremistisch kan worden gezien. Dat is
niet de bedoeling, maar zo leest het dan wél. Laat ik het zo
zeggen: het is nu onderdeel van de parlementaire behandeling en het is zo dat het eronder valt. De formulering hier
helpt in de praktijk niet heel erg, want die maakt het weer
te breed of te specifiek gericht op één vorm. Met allebei
lopen we dus een beetje vast. De andere voorbeelden staan
dus ook niet in definitie maar in de memorie van toelichting.
Dat maakt dat ik toch ter overweging wil meegeven om het
punt wel gemaakt te hebben — want dat is heel legitiem —
maar niet op deze manier.
Mevrouw Michon-DerkzenVVDIk denk daar even over na. Dank voor het antwoord.
Dank u wel.
Maar in principe is het amendement-Michon-Derkzen op
stuk nr. 15 ontraden.
Ja.
Dan het amendement-Mutluer op stuk nr. 16.
Dat gaat over gegevensdeling door het college van burgemeester en wethouders in de weegfase. Dat amendement
krijgt oordeel Kamer. Deelnemers mogen antwoorden op
de raadpleging door de weegploeg. Een gemeenteonderdeel, bijvoorbeeld uit het sociaal domein, mag dus gegevens verstrekken aan de weegploeg als die erom vraagt.
Zo is het wetsvoorstel ook bedoeld, maar ik ben het wel
met de indiener, mevrouw Mutluer, eens dat het belangrijk
is dat daarover geen misverstand bestaat. Hier voegt het
amendement duidelijkheid toe. Dat krijgt dus oordeel
Kamer.
Oordeel Kamer.
Dan het amendement van de heer Six Dijkstra over het ook
van toepassing verklaren van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid op private partijen die incidenteel deelnemen. Dat amendement krijgt oordeel Kamer.
Het amendement-Six Dijkstra/Mutluer op stuk nr. 17 krijgt
oordeel Kamer.
Ja. Volgens mij is dat net wat aangepast. Daardoor kan ik
het zo lezen dat private partijen aan deze regel voldoen als
zij een beveiligingsniveau hebben dat vergelijkbaar is met
dat van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid. Dat is
heel belangrijk voor de uitvoerbaarheid en het doel dat met
het amendement volgens mij wordt beoogd. Daar ben ik
dus blij mee.
Het amendement-Van Nispen op stuk nr. 18 gaat over een
schriftelijke motivering voor het niet informeren van een
betrokkene. Het amendement bepaalt dat deelnemers aan
het casusoverleg het niet informeren van betrokkenen
schriftelijk moeten motiveren ten behoeve van het casusoverleg en die motivering desgevraagd aan de rechtmatigheidsadviescommissie ter inzage moeten geven. Dat lijkt
mij eerlijk gezegd een goede toevoeging. Dat amendement
krijgt dus oordeel Kamer.
Het amendement-Van Nispen op stuk nr. 18 krijgt oordeel
Kamer.
Het amendement van de heer Six Dijkstra over de commissies van toezicht vervangt de landelijke rechtmatigheidsadviescommissie door de regionale commissies van toezicht.
Dit amendement ontraad ik, omdat er een aantal onduidelijkheden in zitten. Daarmee is immers niet duidelijk wat de
bevoegdheden van de commissies van toezicht zullen zijn.
Bovendien is dit een afwijking van de Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden. Op grond van die wet
krijgen de Zorg- en Veiligheidshuizen een landelijke rechtmatigheidsadviescommissie. Daarbij zou ik ook nog vragen
hebben over hoe die commissies dan ingericht en bekostigd
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-19
moeten worden, maar mijn advies is om de landelijke
rechtmatigheidsadviescommissie niet te vervangen, want
dan lopen we ook gelijk met een aantal andere elementen
die ook waardevol zijn.
Dat betekent dat we aan het eind zijn gekomen van de eerste
termijn van deze wetsbehandeling, die later eindigt dan ik
had voorzien. Ik ga in de tweede termijn iets strakker zijn
en om dat goed te kunnen doen, ga ik kort schorsen.
Het amendement-Six Dijkstra op stuk nr. 19 wordt ontraden.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
Dan kom ik bij het amendement op stuk nr. 20 van de heer
Six Dijkstra waarmee een wetsevaluatie wordt toegevoegd.
Dat is volgens mij alleen maar een goede zaak. Daarom
krijgt het amendement oordeel Kamer. Ik wil er wel graag
iets aan toevoegen. Het amendement bevat een deadline
voor de wetsevaluatie van drie jaar na inwerkingtreding.
Dat is wel korter dan de standaardtermijn van vijf jaar. Dit
is dus even de keuze. We kiezen meestal voor vijf jaar bij
wetten, omdat je dan ook genoeg informatie hebt om te
evalueren. Om de deadline te halen, zou deze evaluatie zich
na drie jaar alleen op de wet moeten richten. De evaluatie
wordt dan wel iets magerder dan als we die na vijf jaar
zouden doen, maar een evaluatie is sowieso verstandig.
Mijn advies: hou het op vijf jaar. Een evaluatie na drie jaar
kan, maar dan wordt die in die zin magerder. Ik hoop dat
de Kamerleden snappen wat ik daarmee bedoel.
Het oordeel Kamer op het amendement van Six Dijkstra op
stuk nr. 20 heeft inderdaad een voetnoot gekregen en ik
hoor een suggestie om daar nog iets in aan te passen.
Ja.
De laatste vraag in deze termijn is van mevrouw Faber.
Mevrouw Faber-van de KlashorstPVVGelukkig zijn we bijna aan het einde, van de termijn bedoel
ik dan, voordat jullie het verkeerd opvatten. Het is dan wel
niet mijn amendement, maar ik heb er toch nog wel een
vraag over. De vraag is gewoon wetstechnisch. Het amendement betreft een eenmalige evaluatie na drie jaar. Dat
gebeurt toch één keer en dan niet meer, of heb ik dat verkeerd begrepen? Want als dat eenmalig is, waarom wordt
het dan opgenomen in een artikel van de wet? We kunnen
dan toch gewoon een toezegging krijgen dat we over drie
jaar een evaluatie krijgen? Dat is toch veel simpeler? Anders
gaan we dat in de wet zetten en staat dat er tot de eeuwigheid in.
Dat kan ook. Een evaluatie vind ik heel gangbaar bij een
wet. Ik ga er wel van uit dat er inderdaad na inwerkingtreding één keer een wetsevaluatie komt zoals we gewend zijn
te doen. Daarna heb je natuurlijk je rapportages en je evaluaties, zoals het hoort. Maar het klopt. Het is dus aan de
indiener en aan de Kamer. Er komt dus nog een suggestie
bij, voorzitter.
Zoals aangekondigd gaan wij met gezwinde spoed verder
met dit debat over de Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten.
We zijn toegekomen aan de tweede termijn en we gaan
proberen om die puntig te houden. De heer Van Nispen
vraagt of hij zijn tweede termijn als eerste mag doen, omdat
hij over een kwartier elders moet zijn en ook hij maar op
één plek tegelijk kan zijn. Is daar bezwaar tegen? Nee, ik zie
geen bezwaar. We beginnen dus met de tweede termijn
van de heer Van Nispen.
De heer Van NispenSPDank u wel, voorzitter. Ik zal het inderdaad enigszins
beknopt houden. Die persoonsgerichte aanpak moet er zijn.
Die is er ook al. We maken met deze wet eigenlijk meer
waarborgen en leggen die wettelijk vast, maar het debat
ging vooral over de grens met activisme. Het debat heeft
mij wat dat betreft wel geholpen, want ook dit debat maakt
natuurlijk onderdeel uit van de wetsgeschiedenis en zorgt
er dus voor dat later terug te zoeken is hoe de wetgever het
heeft bedoeld. Daarom heb ik mijn amendement uiteindelijk
ook ingetrokken.
Wel blijft nog de vraag staan of het voor iemand duidelijk
is of hij zit in een persoonsgerichte aanpak op grond van
deze wet of in een lokale persoonsgerichte aanpak. Dat is
voor mensen misschien toch niet duidelijk en het lijkt mij
wel belangrijk om dat te weten.
Dan het verschil tussen de bewaartermijn in deze wet en
de bewaartermijn in de Wet gegevensverwerking samenwerkingsverbanden. Mevrouw Mutluer en ik hebben een
amendement ingediend om die gelijk te trekken, maar we
hebben daarin wel een uitzondering opgenomen. Ook wij
kunnen ons namelijk voorstellen dat die bewaartermijn
langer kan zijn vanwege het belang van de nationale veiligheid. Daarom hebben we dat ook expliciet in het amendement opgenomen. Het is belangrijk om dat nog even scherp
te zeggen, zodat dat voor de minister duidelijk is. Wij trekken
dat amendement dus vooralsnog niet in, maar ik zal in
overleg blijven met mevrouw Mutluer over wat we ermee
doen.
Ik heb tot slot één motie, voorzitter.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat het belangrijk is dat mensen geïnformeerd
worden zodra zij onderwerp van onderzoek zijn en hun
gegevens worden verwerkt of wanneer zij als "casus"
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-20
besproken worden op grond van de persoonsgerichte
aanpak en dit bovendien een recht is dat is vastgelegd in
de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG);
constaterende dat het risico bestaat dat in de praktijk mensen vaak niet geïnformeerd zullen worden over de verwerking van hun persoonsgegevens op grond van de persoonsgerichte aanpak en er vaak zal worden gezocht naar een
uitzonderingsgrond in de AVG om mensen (nog) niet te
hoeven informeren;
van mening dat het respecteren van dit recht om geïnformeerd te worden belangrijk is in het kader van rechtsbescherming, omdat dit ook met zich meebrengt dat mensen
hiertegen in het verweer kunnen komen als dit ten onrechte
is of bepaalde informatie niet klopt en de uitzonderingsgronden restrictief toegepast zouden moeten worden;
verzoekt de regering ervoor te zorgen dat erop wordt toegezien hoe het recht van mensen om geïnformeerd te
worden over gegevensverwerking in het kader van de persoonsgerichte aanpak vorm krijgt in de praktijk en vervolgens als daar op grond van deze monitor aanleiding voor
is te zorgen voor een ruime interpretatie van dit recht en
een restrictieve uitleg van de uitzonderingsgronden,
en gaat over tot de orde van de dag.
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Nispen, Mutluer en Six Dijkstra.
Zij krijgt nr. 21 (36225).
Mevrouw Michon heeft daar een interruptie over.
Mevrouw Michon-DerkzenVVDIk heb nog een vraag over het amendement. U licht hier
inderdaad toe dat een situatie van nationale veiligheid juist
de uitzondering is; er zou dan toch een langere bewaartermijn mogelijk zijn. Maar deze hele wet dient eigenlijk ter
bescherming van onze nationale veiligheid en ter voorkoming van aanslagen daarop. Als ik uw amendement goed
lees, zegt u in feite ook: je moet altijd verruimen, want je
past deze wet anders überhaupt niet toe. Bent u het met
mij eens?
De heer Van NispenSPNee, ik ben daar nog niet geheel van overtuigd. Dat is
namelijk ook de redenering van de minister. Ik ga er nog
eens heel goed over nadenken en ik ga overleggen met
mevrouw Mutluer. Ik wil niet de hele discussie weer overdoen, maar in het debat hebben we juist geprobeerd om
meer helderheid te krijgen over de inhoud en definitie van
artikel 1; het gaat niet over activisme, maar echt over radicalisering. Wij menen dat het amendement vooralsnog
noodzakelijk blijft, maar we hebben wel die uitzondering
gemaakt voor de nationale veiligheid.
Dank u wel. Dan is het woord aan mevrouw Mutluer voor
haar tweede termijn.
Mevrouw MutluerGroenLinks-PvdADank u wel, voorzitter. Laat ik beginnen met het bedanken
van de minister voor het constructieve debat dat we met
elkaar hebben gevoerd en de antwoorden die ze heeft
gegeven.
We zien echt wel de polarisatie in onze samenleving. We
zien dat de dreiging niet meer alleen voortkomt uit jihadisme, maar ook uit antioverheidssentimenten en rechtsradicalisme, en dat dreiging daadwerkelijk kan overgaan
op fysieke en intimiderende acties. Ik denk dat ik hetgeen
in Duitsland gebeurt als concreet voorbeeld mag noemen.
Voorzitter. Ik heb ook aangegeven dat wij voor de casusoverleggen ter bescherming van onze nationale veiligheid
en democratische rechtsorde zijn. Dat is belangrijk. We
hebben ook aangegeven dat we voor dit wetsvoorstel zijn,
omdat het zorgt voor een deugdelijk onderbouwing daarvoor. Echter, we hebben ook gezegd dat we een aantal
waarborgen willen. Ik heb eigenlijk twee dingen genoemd.
In de eerste plaats willen wij een terugblik op de bestaande
praktijk, die al acht jaar voortduurt. Ik kan mij namelijk heel
goed voorstellen dat het ook voor ons goed is om lering te
trekken uit de huidige, acht jaar voortdurende praktijk en
de manier waarop de registratie heeft plaatsgevonden.
Ik heb daar ook een motie voor gemaakt. Die luidt als volgt.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat lokale casusoverleggen al vele jaren een
onderdeel van de nationale aanpak van radicalisering en
terrorisme zijn;
overwegende dat het voorliggend wetsvoorstel de huidige
praktijk van de casusoverleggen ongewijzigd laat;
overwegende dat bij deze casusoverleggen gevoelige persoonsgegevens worden verwerkt en dat de uitkomsten
gevolgen voor de desbetreffende persoon kunnen hebben;
van mening dat onderzocht dient te worden in hoeverre de
bestaande praktijk van lokale casusoverleggen effectief
bijdraagt aan de bestrijding van radicalisering en terroristische activiteiten en waar verbetering mogelijk is;
van mening dat een dergelijk onderzoek daarbij ook moet
betrekken welke doelgroepen wel dan wel niet in beeld
komen, welke criteria gehanteerd worden om iemand in
beeld bij een casusoverleg te brengen en of daarbij etniciteit
of ras een rol spelen;
verzoekt de regering een dergelijk onafhankelijk onderzoek
te laten houden, en de Kamer over de uitkomsten daarvan
te informeren,
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-21
en gaat over tot de orde van de dag.
Deze motie is voorgesteld door de leden Mutluer, Kathmann
en El Abassi.
Zij krijgt nr. 22 (36225).
overwegende dat de lokale casusoverleggen om radicalisering tegen te gaan niet over activisten mogen gaan;
verzoekt de regering een jaar na de inwerkingtreding van
de wet een invoeringstoets uit te voeren die onder andere
ziet op de praktische toepassing en uitwerking van de definities over radicalisering en extremisme tijdens casusoverleggen,
Mevrouw MutluerGroenLinks-PvdAHet is wel een lange motie.
en gaat over tot de orde van de dag.
Ik heb ook gezegd dat ik denk dat het goed is om wat extra
waarborgen te creëren als het gaat om de verwerking van
persoonsgegevens. Het kan best grote impact hebben als
je dat onjuist of op verkeerde wijze doet. Ik wil niet in de
risico-regelreflex schieten en allerlei amendementen
opstellen die het in de praktijk heel lastig gaan maken, maar
we zijn wel aan het meedenken over de vraag hoe we het
beter kunnen doen.
Dat was ook de reden waarom wij het amendement hebben
ingediend over het betrekken van het sociale domein bij de
weging, zonder allerlei andere partijen aan die weging toe
te voegen.
Dan is er ook nog het amendement over de bewaartermijnen. Ik hoop dat de minister in kan gaan op de vraag die
mijn collega Van Nispen heeft gesteld. Hij vroeg namelijk
of we consistent kunnen zijn met de WGS, waarbij uitzonderingen worden gemaakt voor de gevallen die in de
memorie van toelichting worden genoemd.
Voorzitter. Ik wil nog een laatste motie indienen. We hebben
over de kernvraag gediscussieerd: wat is activisme en
wanneer wordt dat radicalisering of extremisme? Er wordt
een duidelijke definitie gegeven, namelijk dat het een proces
is dat kan leiden tot allerlei geweld en gewelddadige activiteiten. Ik ga geen amendement op dat vlak indienen, want
ik vind het ook een ingewikkeld punt. Er komt een evaluatie.
Die kan na beraad misschien over vijf jaar komen, want ik
hoor de minister duidelijk zeggen dat drie jaar misschien
te kort is. Dat gaan we even samen met de collega bespreken. Ik wil wel een motie indienen om in ieder geval over
een jaar een invoeringstoets te hebben. Ik was even de tijd
kwijt, voorzitter, maar ik lees de motie nu voor.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat het wetsvoorstel "radicalisering" definieert
als "het proces dat uiteindelijk kan leiden tot terroristische
activiteiten of tot extremistische activiteiten";
overwegende dat een persoon alleen in beeld bij een
casusoverleg mag komen als er sprake is van signalen die
duiden op een ernstige overtreding van de wet of activiteiten die de democratische rechtsstaat ondermijnen;
Deze motie is voorgesteld door de leden Mutluer, Van Nispen, Six Dijkstra, Kathmann en El Abassi.
Zij krijgt nr. 23 (36225).
Mevrouw MutluerGroenLinks-PvdAMijn dank aan de voorzitter.
Ja, ik was heel coulant. Dank u wel, mevrouw Mutluer. De
heer Six Dijkstra, aan u het woord voor uw tweede termijn.
U heeft daar officieel zes minuten voor, maar ik zou het heel
fijn vinden als u minder tijd gebruikt.
De heer Six DijkstraNSCIk ga mijn best doen, voorzitter.
Dank u wel, voorzitter. Ik dank ook de minister voor haar
beantwoording. Ten overvloede wil ik benadrukken dat de
fractie van Nieuw Sociaal Contract voorstander is van een
maatwerkaanpak voor terrorismebestrijding. Dat maakt het
noodzakelijk om in te zetten op vroege signalering van
radicalisering. Ook moeten we het lokaal gezag voldoende
wettelijke handvatten geven om terroristische en extremistische dreigingen tegen te gaan. We hebben het hier over
een brede definitie van radicalisering, wat op zichzelf al een
behoorlijk groot grijs gebied is. Daar moet altijd menselijke
inschatting aan te pas komen, toegepast op personen die
nog geen strafbaar feit gepleegd hoeven hebben. Dan zijn
waarborgen die ervoor zorgen dat personen niet onterecht
in een persoonsgerichte aanpak belanden, geen overbodige
luxe. We hebben het eerder al besproken. Dit is niet alleen
mijn opvatting, want uit het onderzoek van het WODC blijkt
ook dat het proces van ideologische duiding in de PGAketen een kwetsbaarheid in het stelsel is. Tunnelvisie is een
reëel risico.
Dan komen we op het punt van toezicht. Het werkveld heeft
in het onderzoek van het WODC aangegeven behoefte te
hebben aan toezicht. Dat is het punt waar ik een aantal
vragen over heb. In het amendement op stuk nr. 19 — dat
was voorheen stuk nr. 11, dat is nu aangepast — staat dat
de jaarlijkse evaluatie eruit is gehaald, maar de commissie
van toezicht blijft. Dat amendement is ontraden door de
minister, maar toch blijft er wat onduidelijkheid bij mij en
bij mijn mede-indieners. Zoals artikel 14 oorspronkelijk in
de wet is vormgegeven, ziet de rechtmatigheidsadviescommissie niet op de criteria, de weging of de analyse van de
casus zelf. Zoals de wet is geschreven, ziet die alleen op de
verwerking van persoonsgegevens. Dat is wel de vraag. De
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-22
Handelingen en wettekst lijken nu uiteen te lopen. We
hebben dit amendement ingediend omdat we ook wel graag
toezicht willen op dat proces. De Autoriteit Persoonsgegevens als toezichthouder is natuurlijk specifiek geëquipeerd
voor de verwerking van persoonsgegevens. Ik denk dat ik
wel kan toezeggen dat wij bereid zijn om dit amendement
eventueel nog nader te wijzigen om de wettekst en de
intenties van de minister dichter bij elkaar te brengen. Maar
daarvoor ik wil wel graag een reactie van de minister op
de volgende vraag. Deelt zij de gedachte dat de wettekst
hier niet helemaal overeenkomt met de manier waarop de
Handelingen dit weerspiegelen?
Ik denk dat het 'm ook zit in de taakbeschrijving van beide.
De rechtmatigheidsadviescommissie is ook dat: een
adviescommissie. Ik heb in mijn correspondentie met het
ministerie ter voorbereiding van deze amendementen al in
een vroeg stadium gevraagd of het niet landelijk kan, maar
daar waren technische bezwaren tegen. Dat is het lastige,
denk ik, zodra je van advies naar toezicht gaat. Zoals het
wetsartikel 14 nu geschreven is, gaat het echt over advies
over de rechtmatigheid van de verwerking van persoonsgegevens. Wat wij beogen, is natuurlijk breder dan dat. Ik wil
best zoeken naar manieren waarop het wel landelijk kan,
als dat beter werkt. Maar dat is wel het antwoord dat ik van
het ministerie kreeg.
Mevrouw Michon-DerkzenVVDIk zou de heer Six Dijkstra een vraag willen stellen over dit
amendement. Het is eigenlijk tweeledig. De heer Six Dijkstra
pleit voor een ander niveau van organiseren in plaats van
een landelijke rechtmatigheidsadviescommissie. Hij zegt
dat het regionaal kan zijn of om een aantal gemeenten kan
gaan. Dat is één ding. Het andere ding is eigenlijk dat er
meer bevoegdheden naar het toezicht moeten gaan. Waar
gaat het de heer Six Dijkstra nou eigenlijk om? Gaat het om
het bijna decentraliseren van toezicht of juist om het meer
geven van bevoegdheden aan degene die toezicht houdt?
De heer Six DijkstraNSCDat is een terechte vraag. Het heeft ook met iets anders te
maken. Ik had bij het opstellen van het amendement ook
onderzocht of de Inspectie JenV als toezichthouder zou
kunnen dienen, omdat die natuurlijk een bredere scope
heeft dan de Autoriteit Persoonsgegevens. Het lastige
daarbij is dat er dan een landelijke toezichthouder wordt
aangewezen voor iets wat lokaal gebeurt. Dat is een spanningsveld en dat is lastig. Zodra we in het domein van de
toezichthoudende taak komen, is het beter om te kijken of
dat waar mogelijk gemeentelijk kan. Ik kan me ook voorstellen dat een combinatie van gemeenten of misschien een
veiligheidsregio of een samenwerking van gemeentes een
soortgelijke commissie kan opstellen. Het is dus beide. Het
moet een commissie zijn die dit kan dragen en die werkelijk
goed en effectief toezicht kan houden op de casusoverleggen, de weging en de analyse van de persoonsgerichte
aanpak. Tegelijkertijd gaat het ook om de bescherming van
de manier waarop gegevens worden verwerkt, zoals
beschreven in de wet in verband met de rechtmatigheidsadviescommissie.
Mevrouw Michon-DerkzenVVDIk vind het antwoord, eerlijk gezegd, ingewikkeld om te
volgen. Eigenlijk zegt de heer Six Dijkstra dat landelijk toezicht niet mogelijk of lastig is. We hebben gehoord dat het
landelijk om 250 tot 300 personen gaat. Daarmee versnippert hij eigenlijk het toezicht en kan het dus in het noordelijk
deel van Nederland een andere invulling hebben dan in het
zuidelijk deel. Ik wil dus nogmaals aan de heer Six Dijkstra
vragen: waar zit het 'm dan in dat een landelijke rechtmatigheidsadviescommissie, zoals de wet die nu voorstelt, niet
voldoende in staat zou zijn om toezicht uit te oefenen op
die casuïstiek? We hebben over die casuïstiek gehoord dat
het er tot nu toe maximaal 300 zijn. Wat gaat er mis?
De heer Six DijkstraNSCMevrouw Michon-Derkzen, tot slot op dit onderwerp.
Mevrouw Michon-DerkzenVVDTot slot. Ik zou de heer Six Dijkstra vooral in overweging
willen geven om in gesprek te gaan met de gemeenten die
hier nu al jaren mee werken. Natuurlijk doen die ook met
goede waarborgen op een goede manier hun werk. We
hebben allemaal geen signalen dat ze dat niet doen. Ik zou
hen dus niet met dit amendement, met een manier van
toezicht die onwerkbaar is voor de praktijk, willen opzadelen. Maar hier zullen we nog over komen te spreken.
De heer Six DijkstraNSCDaarop zou ik wel willen reageren in die zin dat de minister
ook in haar eerste termijn heeft aangegeven dat de rechtmatigheidsadviescommissie, zoals die nu in de wet geborgd
is, wel degelijk anders is dan de bestaande praktijk. Er is
nu een codificatie waarbij, in plaats van onderling bilateraal
contact, nu ook in breder verband gegevens worden uitgewisseld. Daarom is dit een toevoeging aan de wet die op
basis van het advies van de Raad van State is toegevoegd.
Dit is, zoals ik het begrijp, geen staande praktijk. Maar daar
komt de minister nog op terug. Daar zit ook wel degelijk
een verschil in.
Gaat u verder.
De heer Six DijkstraNSCDank u wel. Ik zal afronden. Fijn dat de minister oordeel
Kamer heeft gegeven op de amendementen op de stukken
nrs. 20 en 17. Zoals gezegd trek ik mijn amendement op
stuk nr. 14 in. Dit doe ik omdat, zoals ook terecht aangegeven door collega's in de eerste termijn, een stelsel van
professionele duiders via bijvoorbeeld een deskundigenregister te veel voeten in de aarde heeft om hier terstond per
amendement te regelen.
Het amendement-Six Dijkstra (stuk nr. 14) is ingetrokken.
De heer Six DijkstraNSCIk had een motie klaarstaan, maar aangezien de minister
de toezegging heeft gedaan dat zij een rapport naar de
Kamer zal sturen over de NCTV — ik meen dat het een
voortgangsrapportage was; kan dat genoteerd worden als
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-23
toezegging? — die in gesprek is met deskundigen over
ideologische duiding.
We horen straks van de minister of dat inderdaad een toezegging is. Dank u wel, meneer Six Dijkstra. Mevrouw
Michon.
Mevrouw Michon-DerkzenVVDDank u wel, voorzitter. Ik dank de minister hartelijk voor de
duidelijke beantwoording in haar eerste termijn. Ik denk
dat we met deze wetsbehandeling juist datgene moeten
doen wat helpt in de praktijk en wat onze lokale partners
helpt. Het is fijn dat ik dat ook van collega's hoorde. Mijn
inzet in het debat was daar ook op gericht. Ik ben van
mening dat we hier juist voor moeten zorgen.
Je hoort hier vaak het geluid dat er misschien iemand
onterecht in een casusoverleg zou zitten. Ik ben veel banger
dat er iemand níét in een casusoverleg zit die daar wel in
zou moeten zitten en daarmee een ernstig risico vormt voor
onze nationale veiligheid. Dat we hier in dit land nog geen
grote aanslagen hebben gehad, is niet een kwestie van
geluk. Dat komt doordat er dagelijks, dag in, dag uit, mensen, politie, justitie, OM en zo veel partners werken om ons
veilig te houden. Ik wil hier dan maar weer gezegd hebben
dat ik ze daar ontzettend voor bedank. Wij moeten doen
wat voor hen nodig is om hun werk zo goed mogelijk te
doen. Daar kan dit wetsvoorstel bij helpen.
Voorzitter. Ik heb drie korte punten. Het amendement op
stuk nr. 15 wil ik intrekken. Dat ging over het anti-institutioneel extremisme.
Het amendement-Michon-Derkzen (stuk nr. 15) is ingetrokken.
Mevrouw Michon-DerkzenVVDIk hecht eraan dat dat wel onderdeel is van dit debat, ook
om richting de lokale partners aan te geven dat ook deze
nieuwe loot aan de stam, dat anti-institutioneel extremisme,
onder radicalisering zou vallen. Ik heb daarvoor de volgende
motie, waarmee dit dan ook onderdeel uitmaakt van de
beraadslaging.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat anti-institutioneel extremisme volgens
de AIVD een fenomeen is waarbij personen en groepen zich
vanuit ideologisch motief richten tegen democratische
instituties en processen;
constaterende dat deze extremisten bereid zijn om nietgewelddadige activiteiten te verrichten die de democratische rechtsorde ondermijnen;
constaterende dat deze extremisten systematisch haatzaaien, angst verspreiden, doelbewust desinformatie verspreiden, demoniseren en intimideren en pogingen ondernemen om een parallelle samenleving tot stand te brengen,
waarbij het gezag van de Nederlandse overheid en het
rechtssysteem wordt afgewezen;
verzoekt de regering anti-institutionele extremisten expliciet
bij de definitie van radicalisering te betrekken, zodat ook
deze groep extremisten indien dat noodzakelijk is, tijdig kan
worden aangemeld voor een casusoverleg,
en gaat over tot de orde van de dag.
Deze motie is voorgesteld door het lid Michon-Derkzen.
Zij krijgt nr. 24 (36225).
Mevrouw Michon-DerkzenVVDVoorzitter. Ik doe kort mijn andere punten.
U bent al over de tijd, dus kort.
Mevrouw Michon-DerkzenVVDIk troost mij met de gedachte dat het een wet is. Ik hoorde
de minister zeggen dat we de terroristen die in detentie
hebben gezeten en wier Nederlanderschap is afgenomen,
nu via de landelijke pilot die over een aantal weken start,
gaan volgen. Daar ontvang ik graag nadere informatie over,
want ik ben zo bang dat juist deze groep, die over het land
zwerft, niet in een lokaal casusoverleg zal landen. Die landelijke pilot is dus hard nodig.
Voorzitter. Tot slot een punt over online. Ik ben van mening
dat we de gemeenten moeten helpen waar dat kan om
online gedragingen beter te incorporeren in hun normale
werk. Ik heb de volgende motie.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat in het Dreigingsbeeld Terrorisme
Nederland (DTN) staat dat radicalisering van jonge jihadisten en rechts-extremisten nu grotendeels online plaatsvindt;
constaterende dat het wenselijk is om zo vroeg mogelijk te
kunnen interveniëren in radicaliseringsprocessen en passende interventies in kaart te brengen;
constaterende dat sommige gemeenten in de praktijk een
gebrek aan voldoende juridische grondslag ervaren bij het
in kaart brengen van online radicalisering;
overwegende dat de ministers van JenV en SZW samen
met gemeenten al enige tijd in gesprek zijn om het delen
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-24
van best practices te stimuleren en te faciliteren en een
effectieve lokale preventieve aanpak van online extremisme
verder te ontwikkelen;
De heer El AbassiDENKVoorzitter, dank. Ik heb een viertal moties. Ik zal ze meteen
voorlezen.
van mening dat de knelpunten die gemeenten ervaren bij
het ontwikkelen van een effectieve aanpak zo snel mogelijk
moeten worden opgelost en dat aanpassing van wet- en
regelgeving daarvoor noodzakelijk kan zijn;
Motie
De Kamer,
verzoekt de regering te bevorderen dat signalen van online
radicalisering eerder kunnen worden betrokken bij het
maken van afwegingen over het aanmelden van een casus
voor een persoonsgerichte aanpak radicalisering;
verzoekt de regering te bezien hoe de ATKM, de Autoriteit
Online Terroristisch en Kinderpornografisch Materiaal, een
rol kan vervullen bij vroegsignalering van online radicalisering, en de Kamer hierover te informeren voor de zomer,
en gaat over tot de orde van de dag.
Deze motie is voorgesteld door het lid Michon-Derkzen.
Zij krijgt nr. 25 (36225).
Mevrouw Michon-DerkzenVVDVoorzitter, dank u wel.
Dank u wel. Het is dat u zich qua aantal minuten spreektijd
als meest bescheiden deelnemer heeft ingeschreven.
Daarom ben ik zo coulant.
Mevrouw Faber en de heer Sneller zien af van hun tweede
termijn. Dan is het woord aan u, mevrouw Helder.
Mevrouw HelderBBBDank u wel, voorzitter. Zoals u ziet, heb ik geen moties.
Want ondanks dat het 2024 is, moeten die nog steeds op
papier en kunnen ze niet via een tabletje. Ik zal u het voorbeeld besparen van collega Bosma, toen ook voorzitter, bij
wie de heer Dibi het toen toch via een iPadje probeerde te
doen.
Ik dank de minister voor haar uitgebreide beantwoording.
Het is natuurlijk goed dat we dit debat heel scherp voeren.
Ik vond het af en toe wel een beetje neigen naar wantrouwen richting degenen die goed met deze casusoverleggen
bezig zijn; vandaar mijn tweede termijn. Ik wil de diensten,
de burgemeesters en iedereen die zich ermee bezighoudt
vanaf deze plek vooral stimuleren om daarmee door te
gaan. Dit wetsvoorstel helpt daarbij. Ik wil hen vanaf deze
plek dan ook hartelijk danken.
Dank u wel.
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat uit onderzoek van de Rijksuniversiteit
Groningen (2022) blijkt dat extremisme in Noord-Nederland
slechts beperkt wordt (h)erkend op bestuurlijk niveau, mede
door een onevenredige focus op jihadisme;
overwegende dat zowel op bestuurlijk niveau als onder
regionale en lokale praktijkmedewerkers een sterke focus
bestaat op jihadisme, waardoor andere vormen van extremisme minder snel worden herkend en adequaat worden
aangepakt;
verzoekt de regering om aandachtsfunctionarissen in te
stellen zoals voorgesteld door de Rijksuniversiteit Groningen om binnen relevante bestuurlijke domeinen en bij
betrokken partijen de bewustwording van de blinde vlek
ten aanzien van het (h)erkennen van rechts-extremisme te
vergroten,
en gaat over tot de orde van de dag.
Deze motie is voorgesteld door het lid El Abassi.
Zij krijgt nr. 26 (36225).
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de persoonsgerichte aanpak tot dusver
niet is geëvalueerd op effectiviteit;
constaterende dat er meerdere schrijnende gevallen zijn
geweest waaruit is gebleken dat de persoonsgerichte aanpak zijn doel is voorbijgeschoten;
overwegende dat de persoonsgerichte aanpak ernstige
inbreuk kan maken op de persoonlijke levenssfeer van de
opgenomen subjecten, terwijl zij niet strafrechtelijk zijn
veroordeeld voor extremisme of terrorisme;
verzoekt de regering om onafhankelijk onderzoek te verrichten naar de effectiviteit van de lokale persoonsgerichte
aanpakken,
en gaat over tot de orde van de dag.
Dank u wel, mevrouw Helder. Dan is de heer El Abassi toe
aan zijn tweede termijn.
Deze motie is voorgesteld door het lid El Abassi.
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-25
Zij krijgt nr. 27 (36225).
en gaat over tot de orde van de dag.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat zowel de Raad van State als de Autoriteit
Persoonsgegevens forse kritiek en zorgen hebben geuit
over de waarborging van privacy en persoonsgegevens;
overwegende dat het voor de bescherming van opgenomen
individuen in de persoonsgerichte aanpakken van belang
is om deze aanbevelingen te verwerken in de voorgestelde
wet;
verzoekt de regering om alle aanbevelingen van de Raad
van State en de Autoriteit Persoonsgegevens over te nemen
en te komen met een wijziging van de Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten,
en gaat over tot de orde van de dag.
Deze motie is voorgesteld door het lid El Abassi.
Zij krijgt nr. 28 (36225).
De heer El AbassiDENKTen slotte, de laatste motie.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het door de NCTV verhoogde dreigingsniveau in Nederland kan leiden tot een toename van discriminatie jegens Nederlandse moslims die onterecht worden
geassocieerd met terrorisme en dreiging;
overwegende dat dit bevestigd wordt door Europees
onderzoek, waaruit blijkt dat antiterrorismewetgeving en
daarmee samenhangende maatregelen, waaronder alerteringssystemen, niet alleen tot doel hebben de veiligheid
van de samenleving te vergroten, maar ook kunnen leiden
tot discriminatie en stigmatisering van moslims, waardoor
deze zich onveiliger voelen en het risico lopen om ten
onrechte als verdacht te worden beschouwd;
verzoekt de regering een onderzoek te initiëren naar de
impact van antiterrorismewetgeving en -beleid op verschillende groepen binnen de Nederlandse samenleving, met
speciale aandacht voor de ervaringen van moslims, om
inzicht te krijgen in de effectiviteit en de neveneffecten van
dergelijke maatregelen,
Deze motie is voorgesteld door het lid El Abassi.
Zij krijgt nr. 29 (36225).
De heer El AbassiDENKDat was het, voorzitter. Dank u wel.
Ja, bijna een puntlanding. Dank u wel, meneer El Abassi.
Tot slot van de zijde van de Kamer: de heer Van Meijeren,
voor zijn tweede termijn.
De heer Van MeijerenFVDDank u wel, mevrouw de voorzitter. In de eerste termijn
heb ik er al voor gewaarschuwd dat dit voorliggende
wetsvoorstel het enorme risico met zich meebrengt dat
straks ook personen kunnen worden aangemerkt als radicaliserend terwijl zij helemaal niet de intentie hebben om
terroristische of extremistische activiteiten te verrichten,
omdat de definitie van radicalisering ook al gaat over "personen die in verband gebracht kunnen worden met het
proces dat uiteindelijk kán leiden tot terroristische of
extremistische activiteiten".
Ik wil nog aandacht vragen voor de definitie van extremistische activiteiten, want ook die is buitengewoon breed
gedefinieerd. De minister zoomde een aantal keren in op
activiteiten waarbij personen of organisaties vanuit ideologisch motief bereid zijn in ernstige mate de wet te overtreden. Maar de definitie in het voorstel gaat verder en ziet
ook op "activiteiten die de democratische rechtsstaat
ondermijnen". Dit is ook weer zo'n term die steeds vaker
gebruikt wordt en steeds verder wordt opgerekt. Dit wetsvoorstel werd eind 2022 ingediend. Daarna verscheen, in
mei 2023, een jaarverslag van de AIVD, waarin ook
gewaarschuwd wordt voor activiteiten die de democratische
rechtsstaat ondermijnen. De AIVD gaat in dat jaarverslag
zo ver dat "het verspreiden van de boodschap dat je de
overheid niet kunt vertrouwen" al wordt aangemerkt als
een activiteit die de democratische rechtsstaat zou ondermijnen. Deze minister is ondertussen ook bezig met wetgeving om personen of organisaties die lezingen organiseren,
activistische toespraken faciliteren of pamfletten verspreiden die deze boodschap uitdragen, aan te kunnen pakken.
Hoewel we het hier met elkaar heel erg oneens kunnen zijn
over de precieze reikwijdte hoop ik dat we het er in ieder
geval over eens kunnen zijn dat dit voorstel er niet toe gaat
leiden dat personen of organisaties die enkel en alleen de
boodschap verspreiden dat je de overheid niet kunt vertrouwen, straks worden aangemerkt als radicaliserend. Om dat
buiten iedere twijfel te zetten, dien ik de volgende motie in.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-26
roept de regering op om "het verspreiden van de boodschap
dat je de overheid niet kunt vertrouwen" niet aan te merken
als een activiteit die de democratische rechtsstaat ondermijnt,
en gaat over tot de orde van de dag.
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Meijeren.
doet en de uitzondering in het kader van nationale veiligheid, staat eigenlijk het punt van mevrouw Michon-Derkzen
overeind: dit is altijd in het kader van nationale veiligheid.
Ik zou toch ter overweging het volgende mee willen geven.
Ik begrijp heel goed dat een consistentie tussen verschillende wetten juist heel erg opportuun is. Hiermee zadelen
we de uitvoeringspraktijk hoogstwaarschijnlijk met extra
bureaucratie op, terwijl het in de praktijk zal betekenen dat
de uitzondering altijd geldt. Want het is geen uitzondering.
Ik zou die dus ter overweging mee willen geven, begrijpende waar men naar op zoek was.
Zij krijgt nr. 30 (36225).
De heer Van MeijerenFVDDank u wel.
Dank u wel, meneer Van Meijeren. Dat betekent dat we aan
het einde zijn gekomen van de tweede termijn van de zijde
van Kamer, want de heer Eerdmans ziet ook af van zijn
tweede termijn. De minister heeft een aantal minuten nodig
om nog een paar resterende vragen en tien moties te
appreciëren. Om 13.20 uur gaan wij verder. Ik schors de
vergadering.
De vergadering wordt van 13.16 uur tot 13.22 uur geschorst.
Wij hervatten de vergadering van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal met de behandeling van de Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten, en wel met de tweede termijn van
het kabinet. Ik geef het woord aan minister Yesilgöz.
Dank u wel, voorzitter. Ik begin met een paar vragen die ik
nog had. Om te beginnen was dat een vraag van de heer
Nispen. Ik weet zeker dat zijn medewerkers nu meeluisteren.
Hij vroeg: is het nou voor een persoon helder in welke
persoonsgerichte aanpak hij of zij besproken wordt? Ja, dat
is helder. Op het moment dat je in een casusoverleg, waar
we het vandaag over hebben, wordt besproken, wordt er
melding van gemaakt, maar dit gebeurt ook in de Zorg- en
Veiligheidshuizen.
Dan heb ik een aantal vragen van de heer El Abassi. Dat
ging over de onterechte signaleringen. Op het moment dat
iemand door de instanties onterecht gesignaleerd zou zijn
en de instanties daar zelf achter komen, dan worden de
gegevens verwijderd conform de wet. Er is in de wet geen
meldplicht om betrokkenen dan te informeren dat dat het
geval is geweest. Dus dat is ook niet met een toezegging
of een motie te wijzigen. Dat is dan echt een wetswijziging.
Daar bestaat geen meldplicht. Over de omgekeerde situatie,
dus als je zelf vindt dat je onterecht gesignaleerd bent,
hebben we het uitvoerig gehad: daar zijn dan andere routes
voor.
Dan kom ik nog even terug op het amendement en de
opmerkingen van de heer Van Nispen. Mevrouw Mutluer
staat volgens mij ook onder het amendement. Als het gaat
over een vijfjaarsbewaartermijn, vanaf welk moment je dat
Mevrouw Mutluer heeft daarop een reactie.
Mevrouw MutluerGroenLinks-PvdADan zullen we dit antwoord even meewegen en dan kijken
we of we het amendement wel of niet intrekken.
Ja, dank u wel.
Dat zullen we dan voor dinsdag zien.
Ik weet dat we weinig tijd hebben, maar in algemene zin
wil ik zeggen dat ik echt heel fijn vond aan dit debat dat we
echt met elkaar hebben gedebatteerd. Sommige amendementen zijn aangepast, overeind gebleven of ingetrokken,
maar we proberen met z'n allen de praktijk beter te bedienen. Dat komt niet per se heel vaak voor in debatten, dus
ik vond het wel heel prettig dat we dat op deze manier
konden doen.
Ik doe even de moties, want sommige vragen komen terug
in de tekst van de moties. De motie op stuk nr. 21 zou ik
willen overnemen, want dit is staande praktijk. De heer Van
Nispen is naar een ander overleg. Er staan andere namen
onder de motie, namelijk die van mevrouw Mutluer en de
heer Six Dijkstra. Ik hoop dat ze akkoord gaan met het
overnemen. Het is staande praktijk, dus moet daarvoor echt
een motie in stemming komen?
De minister adviseert overnemen. Mevrouw Mutluer zegt
dat zij meneer Van Nispen zal vragen wat hij daarmee wil
doen.
Ik ga de motie niet ontraden, dus dan zou ze oordeel Kamer
krijgen, maar het is staande praktijk. Ook met het oog op
de stemmingen zou het fijn zijn als ik de motie kan overnemen.
Dan de motie van mevrouw Mutluer op stuk nr. 22. Die
krijgt oordeel Kamer, als we de motie zo mogen lezen dat
de lokale aanpak, en in het bijzonder natuurlijk de persoonsgerichte aanpak, de afgelopen jaren regelmatig onderwerp
van onderzoek zijn geweest. Dat heeft onder andere geleid
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-27
tot inzicht in de effectiviteit van maatregelen alsook tot
aanscherping van de werkafspraken. Op dit moment werkt
de Inspectie Justitie en Veiligheid aan de afronding van een
onderzoek naar vroegsignalering in de aanpak van radicalisering. In de beleidsreactie op dit onderzoek zal ik ook uitvoerig ingaan op de effectiviteit van de casusoverleggen.
Dan verwerk ik de motie dus daarin. Er kan dan ook verwezen worden naar de Rapportage Integrale Aanpak Terrorisme, die er ook al ligt. De criteria zijn in de praktijk vastgesteld. Als het goed is dat ik het in dat traject meeneem,
krijgt de motie oordeel Kamer.
Mevrouw Mutluer knikt. Dat betekent dat de motie op stuk
nr. 22 oordeel Kamer heeft.
De motie op stuk nr. 23 krijgt ook oordeel Kamer, al wil ik
wel opmerken dat binnen een jaar weinig data beschikbaar
zullen zijn. Als men daar kennis van neemt, kunnen we daar
gewoon mee door.
De motie op stuk nr. 23 heeft oordeel Kamer.
De motie op stuk nr. 24 krijgt ook oordeel Kamer. Dank voor
de aanpassing van amendement naar motie, waarmee
volgens mij hetzelfde doel is bereikt.
De motie op stuk nr. 24 heeft oordeel Kamer.
Oké. Dan zal ik de motie als zodanig aanpassen.
Die krijgt dus oordeel Kamer als de AKTM-verwijzing vervalt.
De huidige motie op stuk nr. 25 is ontraden maar kan, zoals
besproken, in gewijzigde vorm oordeel Kamer krijgen. Dat
zien we dan tegemoet. Dan komen we op de motie op stuk
nr. 26.
De motie op stuk nr. 26 wil ik overnemen, omdat dit staande
praktijk is.
We kijken naar de heer El Abassi. Is hij daarmee akkoord?
Meneer El Abassi geeft buiten de microfoon aan dat hij zich
daar nog op gaat beraden. Maar wat zou er gebeuren als
die niet wordt overgenomen?
Dan krijgt die oordeel Kamer. Maar ik heb van de Kamer
het verzoek gekregen om moties over te nemen die over
zaken gaan die staande praktijk zijn. Dat werkt dan beter.
Vandaar dus.
Precies. Onze Voorzitter vindt dat we te veel moties indienen. Daarom proberen we het efficiënter en doelgerichter
te houden.
De motie op stuk nr. 25 moet ik helaas ontraden. Dat heeft
te maken met het laatste dictum. De ATKM gaat daar echt
niet over. Die moet je ook niet willen uitbreiden. Zoals het
er nu staat, moet ik 'm ontraden. Maar als het laatste dictum
eventueel op mysterieuze wijze zou verdwijnen vóór de
stemmingen, dan zou de motie oordeel Kamer kunnen
krijgen.
Ja, en ik probeer daarbij te helpen.
Dan de motie op stuk nr. 27.
We houden niet van mysteries in deze transparante Kamer.
Ik kijk dus nog even naar mevrouw Michon-Derkzen.
De motie op stuk nr. 27 ontraad ik. Er zijn heel veel onderzoeken geweest. Wij borduren juist voort op al die onderzoeken.
Mevrouw Michon-DerkzenVVDHet is dus mijn doel om die gemeenten te helpen, ook bij
de online aanpak. We komen nog over die AKTM te spreken.
Maar dan bedoelt de minister, heel concreet, dat het tweede
dictum eruit moet en dat we het houden bij het eerste dictum, dus bij "bevorderen".
Ja.
Mevrouw Michon-DerkzenVVDDe motie op stuk nr. 27 is ontraden.
De motie op stuk nr. 28 is ook ontraden. Er is uitgebreid
gekeken naar de aanbevelingen. Die hebben we gewoon
in het voorliggende wetsvoorstel verwerkt, op de manier
waarop we dat hebben gedaan.
De motie op stuk nr. 28 is ontraden.
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-28
Meneer Six Dijkstra, u wilt het niet, maar u doet het wel. Ik
geef u nog de gelegenheid voor een laatste punt hierover.
De heer Six DijkstraNSCExcuses, voorzitter. Dit is de allerlaatste vraag. Wat is dan
de reden dat er niet in de wettekst zelf is opgenomen dat
dit ook binnen de reikwijdte valt? Dat zou dan toch zuiverder
zijn dan het wel toe te zeggen maar niet in de wet op te
nemen, denk ik.
Dat is juist verduidelijkt door de scherpte van de vraag van
de heer Six Dijkstra en doordat ik zeg dat het inderdaad
breder is dan alleen de gegevensverwerking. Dat zit
natuurlijk wel specifiek daarop, ten behoeve van de weegploeg en het casusoverleg. Maar dat kan ook breder, ook
met de criteria. Ik denk dat de Handelingen dat juist hebben
verduidelijkt. Dank voor het scherpstellen daarvan.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
Dank allemaal. Ik ga schorsen voor de lunch. Dat doen wij
altijd een halfuur. Daarom zijn die tweeënhalve minuut net
wat onhandig. Om 14.05 uur gaan we de vergadering hervatten. Dan hebben we eerst een stemming en daarna de
Verzamelwet VWS 2023. Ik wens iedereen een fijne lunchpauze. Tot straks!
De vergadering wordt van 13.33 uur tot 14.07 uur geschorst.
De motie op stuk nr. 29 is ook ontraden. Vorig jaar hadden
we de motie-Bikker. Ik heb het motienummer nu even niet
paraat. Maar er is toen al een integrale toelichting gegeven
op de impact van antiterrorismewetgeving. Dit is er dus al.
Vandaar dat ik de motie ontraad. Het specifieke effect van
antiterrorismewetgeving op moslims is dat ook zij veilig
blijven.
De motie op stuk nr. 29 is ontraden.
De motie op stuk nr. 30 is ontraden, want als je het zo sec
formuleert, laat je alle context weg die in een casus van
toepassing kan zijn om juist wel te interveniëren. Het gaat
niet alleen over die boodschap. We hebben het er de hele
ochtend, en vorige week ook een halve dag, over dat het
juist gaat om de context. Als je één element van de context
eruit haalt, dan maak je daarmee een grote fout, denk ik.
Het gaat om het volledige aantal criteria en elementen. We
hebben een hele strakke definitie. Ik onderstreep ook nogmaals dat activisme altijd moet kunnen in een vrije en open
samenleving, ook als dat schuurt en scherp is. Dit gaat over
extremisme en radicalisering. Daar moet ook niemand iets
aan af willen doen.
De motie op stuk nr. 30 is ontraden. Daarmee zijn we aan
het einde gekomen van de behandeling van de Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en
terroristische activiteiten. Ik dank de minister en de leden
voor het inhoudelijke debat. Aanstaande dinsdag zullen wij
over de ingediende amendementen, het wetsvoorstel en
de moties rondom dit wetsvoorstel stemmen. Voor ik ga
schorsen voor de lunch, geef ik het woord aan de heer Six
Dijkstra.
De heer Six DijkstraNSCIk wil natuurlijk niemand de lunch onthouden, maar volgens
mij weet de minister waar ik aan wil refereren.
Ja. Er ligt namelijk een amendement en een vraag. Die
commissie is inderdaad nieuw in deze context. Die ziet niet
alleen toe op de gegevensverwerking. Die is dus wel breder
ingestoken. Het ontraden van het amendement blijft staan.
Ik denk dat het wijs zou zijn om er bij de invoeringstoets en
de evaluatie expliciet op in te gaan of dit precies zo functioneert als de heer Six Dijkstra en ik, en volgens mij ook de
rest van de Kamer, willen. Maar in het midden van het
gesprek tussen de heer Six Dijkstra en mevrouw Michon-
Derkzen zat dus de kern.
We hebben het nu even over wat aanvullende vragen over
het amendement-Six Dijkstra op stuk nr. 19.
Ongetwijfeld.
Wet gegevensverwerking
persoonsgerichte aanpak radicalisering
en terroristische activiteiten
21 maart 2024
TK 55
55-5-29
