Brief regering 2026Z1870911 september 2026

Fiche: Aanbeveling gemeenschappelijk kader leeftijdsverificatie

Afzender

T.B.W. Berendsenminister van Buitenlandse Zaken

Inhoud

Fiche 2 : Aanbeveling gemeenschappelijk kader leeftijdsverificatie EU

Algemene gegevens

Titel voorstel

AANBEVELING (EU) 2026/1035 VAN DE COMMISSIE van 29 april 2026 tot vaststelling van een gemeenschappelijk kader voor technologieën voor leeftijdsverificatie in de EU

Datum ontvangst Commissiedocument

29 april 2026

Nr. Commissiedocument

C(2026)4225

EUR-Lex

EUR-Lex - 32026H1035 - EN - EUR-Lex

Nr. impact assessment Commissie en Opinie Raad voor Regelgevingstoetsing

Niet opgesteld

Behandelingstraject Raad

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie (Telecomraad)

Eerstverantwoordelijk ministerie

Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Essentie voorstel

Op 29 april jl. heeft de Europese Commissie (hierna: Commissie) een aanbeveling gepubliceerd over leeftijdsverificatie. De aanbeveling heeft tot doel een gemeenschappelijk Europees kader voor online leeftijdsverificatie tot stand te brengen en ervoor te zorgen dat alle EU-burgers uiterlijk eind 2026 toegang hebben tot een betrouwbare, privacyvriendelijke en interoperabele oplossing voor online leeftijdsverificatie. De aanbeveling beoogt minderjarigen beter te beschermen tegen schadelijke of leeftijdsgebonden online-inhoud en tegelijkertijd versnippering van nationale regels binnen de interne markt te voorkomen.

De Commissie bouwt voort op een reeds ontwikkelde EU-blauwdruk voor leeftijdsverificatie. Deze blauwdruk bestaat uit technische specificaties voor leeftijdsverificatie, waaronder de technische architectuur, protocollen, interfaces en een opensource-referentie-implementatie. De specificaties zijn afgestemd op de Europese digitale identiteitsportemonnees (EDI-wallets) die voortvloeien uit de eIDAS verordening en kunnen door lidstaten worden gebruikt en aangepast voor de ontwikkeling van nationale oplossingen. De blauwdruk is erop gericht dat gebruikers uitsluitend kunnen aantonen dat zij aan een bepaalde leeftijdsgrens voldoen, zonder dat aanvullende persoonsgegevens of de identiteit van de gebruiker worden gedeeld of online activiteiten kunnen worden gevolgd. De Commissie beveelt de lidstaten aan op basis van deze EU-blauwdruk een nationale EU-oplossing voor leeftijdsverificatie te implementeren. Deze oplossing kan als zelfstandige applicatie of als onderdeel van de publieke wallet of nationaal erkende private EDI-wallets worden aangeboden en dient te voldoen aan hoge eisen op het gebied van privacy, gegevensbescherming, cyberveiligheid, interoperabiliteit, nauwkeurigheid, betrouwbaarheid en non-discriminatie.

De aanbeveling verzoekt de lidstaten uiterlijk 30 juni 2026 - deze deadline is reeds verlopen - een nationaal uitvoeringsplan bij de Commissie in te dienen en uiterlijk 31 december 2026 een nationale EU-oplossing voor leeftijdsverificatie beschikbaar te stellen. Daarnaast worden lidstaten opgeroepen samen te werken met de Commissie en andere lidstaten bij de ontwikkeling van een EU-regeling voor leeftijdsverificatie, waarin gemeenschappelijke eisen worden vastgesteld voor governance, betrouwbaarheid van aanbieders van leeftijdsattesteringen en leeftijdsverificatieoplossingen. Tevens worden zij opgeroepen samen te werken met de Commissie, andere lidstaten, toezichthouders, onderzoekers en maatschappelijke organisaties bij de verdere uitwerking en implementatie van het Europese stelsel. Ook wordt aanbevolen systemen voor leeftijdsattesteringen op te zetten die aan deze regeling voldoen en het gebruik van conforme leeftijdsverificatiemethoden te bevorderen.

Verder stelt de Commissie voor EU-lijsten van vertrouwde aanbieders van leeftijdsattesteringen en een EU-lijst van vertrouwde leeftijdsverificatieoplossingen vast te stellen.

Nederlandse positie ten aanzien van de mededeling/aanbeveling

Essentie Nederlands beleid op dit terrein

Het Nederlandse beleid is gericht op het beter beschermen van minderjarigen in de digitale omgeving, waarbij een balans wordt gezocht tussen effectieve bescherming van kinderen en het waarborgen van toegankelijkheid en grondrechten, zoals het recht op privacy en het recht op vrijheid van meningsuiting, waaronder begrepen het recht om informatie te ontvangen. In de strategiebrief kinderrechten online 2026 (SKO), die in oktober zal worden gepubliceerd, wordt uiteengezet wat het kabinet onderneemt om een veilige online omgeving voor minderjarigen te waarborgen. Leeftijdsverificatie wordt door het kabinet gezien als één van de mogelijke instrumenten om minderjarigen online te beschermen en is – gelet op de inperking die het vormt op de grondrechten van niet alleen minderjarigen, maar alle internetgebruikers - met name passend wanneer sprake is van diensten met een wettelijke leeftijdsgrens, zoals bij online alcoholverkoop en online kansspelen, maar niet als een doel op zichzelf of als een generieke oplossing voor alle online diensten.

Het kabinet kiest met inachtneming van onderstaande waarborgen voor een sectorale en risicogebaseerde aanpak. Per sector wordt beoordeeld of een wettelijke leeftijdsgrens noodzakelijk is en of eventuele inzet van online leeftijdsverificatie geschikt, noodzakelijk en proportioneel is. Het enkele feit dat een leeftijdsgrens bestaat, betekent daarmee niet dat leeftijdsverificatie in alle gevallen een passende maatregel is. Of leeftijdsverificatie wordt ingezet en op welke wijze dient per concrete toepassing te worden beoordeeld. Hierdoor verschillen de vereisten per domein, zoals wordt uiteengezet in de kamerbrief naar aanleiding van de moties Ceder/Six Dijkstra over online leeftijdsverificatie. Daarbij geldt als uitgangspunt dat oplossingen betrouwbaar, privacyvriendelijk, veilig, toegankelijk en gebruiksvriendelijk moeten zijn.

De Commissie heeft reeds vorig jaar enkele specificaties gepubliceerd van een EU blauwdruk voor leeftijdsverificatie. Het kabinet ondersteunt in beginsel de ontwikkeling van een Europese oplossing voor leeftijdsverificatie als mogelijke bouwsteen voor dergelijke toepassingen, waarbij de concrete inzet steeds moet worden beoordeeld aan de hand van de specifieke context en de daarvoor geldende grondrechtelijke en juridische voorwaarden. Het kabinet heeft TNO gevraagd om te onderzoeken welke implementatiekeuzes voor de blauwdrukspecificaties van de Commissie het beste aansluiten bij de Nederlandse situatie. Mede op basis hiervan en een expertsessie onder leiding van het Trimbos Instituut, is een publiek beheerd mechanisme, zoals integratie van de EU-blauwdruk specificaties in EDI-wallets, in combinatie met een stelsel van erkende betrouwbare derde partijen, als meest kansrijke uitvoeringsvariant geïdentificeerd. Deze beleidslijn wordt verder onderbouwd in de eerder genoemde SKO.

Leeftijdsverificatie kan in bepaalde gevallen bijdragen aan de bescherming van kinderen online. Tegelijkertijd brengt het risico’s met zich mee die afgewogen moeten worden. Leeftijdsverificatie raakt aan grondrechten, omdat alle gebruikers gecontroleerd moeten worden. Daarnaast kan het leiden tot uitsluiting van groepen, zoals personen met beperkte digitale vaardigheden of ongedocumenteerden, tenzij er toegankelijke alternatieven zijn. Ook is er risico op omzeiling, dat moet worden meegenomen in de hiervoor genoemde afweging. Leeftijdsverificatie vraagt om betrouwbare, veilige en regelmatig geëvalueerde systemen zonder disproportionele gegevensverzameling.

Het kabinet vindt een zorgvuldige afweging van de noodzakelijkheid en de proportionaliteit toegespitst op de specifiek beoogde inzet van leeftijdsverificatie dan ook essentieel. Leeftijdsverificatie moet onder meer strikt beperkt blijven tot het vaststellen van de leeftijdsgrens en niet gebruikt worden voor bredere identificatie of monitoring.

Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel

Het kabinet verwelkomt de aanbeveling en onderschrijft de noodzaak van een gemeenschappelijke Europese aanpak voor online leeftijdsverificatie. Het kabinet deelt de analyse van de Commissie dat betrouwbare en privacyvriendelijke leeftijdsverificatie in het geval van wettelijke leeftijdsgrenzen, zoals bij online alcoholverkoop of online kansspelen, nodig is om minderjarigen te beschermen en dat een gefragmenteerde nationale aanpak de werking van de interne markt belemmert. Een Europese oplossing sluit aan bij de grensoverschrijdende aard van digitale diensten en kan bijdragen aan een uniforme gebruikerservaring, lagere nalevingslasten voor aanbieders en een effectievere bescherming van minderjarigen.

De aanbeveling sluit in grote lijnen aan bij het bestaande Nederlandse beleid. Het kabinet zet reeds in op een sectorale en risicogebaseerde benadering, waarbij leeftijdsverificatie alleen wordt ingezet wanneer dit geschikt, noodzakelijk en proportioneel is en waarbij hoge eisen worden gesteld aan privacy, gegevensbescherming, toegankelijkheid, betrouwbaarheid en gebruiksvriendelijkheid.

Het kabinet ondersteunt daarnaast de ontwikkeling van een Europese oplossing voor leeftijdsverificatie onder de voorwaarde dat deze oplossing voldoende ruimte laat voor een risicogebaseerde toepassing en dat bij de verdere ontwikkeling en implementatie de vereisten waarborgen voor privacy, gegevensbescherming en andere grondrechten daadwerkelijk worden geborgd. Het kabinet onderzoekt reeds de mogelijkheden van implementatie van de EU-blauwdruk specificaties voor leeftijdsverificatie in de Nederlandse context. Het kabinet zal in kaart brengen op welke wijze en wanneer implementatie gerealiseerd kan worden. Hierbij zal tevens – later dan de reeds verlopen deadline van 30 juni 2026 aangezien er meer tijd nodig was om de beleidslijn op te stellen - een plan van aanpak worden opgesteld dat - zoals wordt aanbevolen - gedeeld kan worden met de Commissie. Hierbij dient wel de kanttekening te worden gemaakt dat de beoogde deadline van de aanbeveling voor het implementeren van online leeftijdsverificatie, namelijk voor eind 2026, helaas niet realistisch is in de Nederlandse context. De technische specificaties en certificeringskaders in het kader van de eIDAS-verordening zijn nog in beweging. Bovendien is de verwachting dat de beoogde uitvoeringswet voor EDI-wallets in 2028 in werking treedt. Daarnaast heeft het onderzoek van TNO duidelijk gemaakt dat juridische, organisatorische en technische drempels een snelle implementatie in de weg staan. In de SKOwordt uiteengezet wat het kabinet verder onderneemt om een veilige online omgeving voor minderjarigen te waarborgen, zowel op korte als lange termijn. Het kabinet zal bezien welke certificeringseisen gelden voor de verschillende uitvoeringsvarianten en welke gevolgen dit heeft voor de implementatieplanning. Het kabinet acht het van belang dat de uitvoeringsruimte die de Commissie in de aanbeveling biedt (ofwel zelfstandige applicatie ofwel integratie in de publieke wallet of nationaal erkende private EDI-wallets), gedurende de nationale verkenning behouden blijft, zodat op basis van de uitkomsten van de verkenning naar de mogelijkheden van integratie van de EU-blauwdruk specificaties in EDI-wallets een zorgvuldige keuze voor de meest passende uitvoeringsvariant kan worden gemaakt.

Het kabinet acht het ook positief dat de aanbeveling voortbouwt op de reeds ontwikkelde EU-blauwdruk voor leeftijdsverificatie, inzet op interoperabele, open source en privacyvriendelijke technische standaarden en daarnaast ook voorstelt om een EU-lijst van vertrouwde aanbieders van leeftijdsattesteringen en een EU-lijst van vertrouwde leeftijdsverificatieoplossingen op te stellen. Hiermee wordt ruimte geboden voor zowel publieke als private uitvoeringsopties en ontstaat een systeem waarin gebruikers kunnen kiezen voor een betrouwbare verificatiemethode, zonder dat de verantwoordelijkheid voor grootschalige gegevensverwerking uitsluitend bij één partij komt te liggen.

Het kabinet acht het wel van belang dat de kritiek op de technische specificaties bij de release van( de voorlopige versie van) de blauwdrukspecificaties wordt geadresseerd. De Commissie heeft reeds aangegeven dat het om een demoversie ging en dat de open source blauwdrukspecificaties nog in verdere ontwikkeling zijn. Het kabinet zal deze ontwikkelingen nauwlettend in de gaten houden.

Bij de verdere uitwerking acht het kabinet het van belang dat de gekozen uitvoeringsvariant goed aansluit op de Europese blauwdrukspecificaties en, waar relevant, op de technische specificaties van EDI-wallets, zodat onnodige complexiteit in ontwikkeling, beheer, certificering en toekomstig onderhoud wordt voorkomen. Omdat het gebruik van EDI-wallets op grond van de eIDAS-verordening vrijwillig is, zal ook een passend alternatief beschikbaar moeten blijven voor burgers die geen gebruik willen maken van een EDI-wallet. Daarbij dient ook aandacht te blijven voor een offline alternatief.

Online leeftijdsverificatie raakt aan de privacy en andere grondrechten van burgers, omdat iedere gebruiker die toegang wil tot een dienst die onderworpen is aan leeftijdsverificatie aan een dergelijke controle wordt onderworpen. Dit maakt het noodzakelijk dat per situatie een zorgvuldige afweging wordt gemaakt van noodzakelijkheid en proportionaliteit: de mate van bescherming die de maatregel biedt moet in verhouding staan tot de inbreuk die ermee gepaard gaat. Het is daarom onder meer van belang dat leeftijdsverificatie strikt wordt beperkt tot het vaststellen of iemand voldoet aan de toepasselijke leeftijdsgrens. Leeftijdsverificatie mag geen middel worden voor bredere identificatie, verzamelen van persoonsgegevens of permanente monitoring van gebruikers, maar moet beperkt blijven tot wat noodzakelijk is voor het beoogde doel van de specifieke toepassing.

Het kabinet zal zich, conform de aanbeveling, inzetten voor de totstandkoming van een gemeenschappelijk Europees kader voor leeftijdsverificatie dat voldoet aan hoge eisen op het gebied van privacy, gegevensbescherming, cyberveiligheid en interoperabiliteit. Daarbij zal Nederland samenwerken met de Commissie en andere lidstaten bij de ontwikkeling van een EU-regeling waarin gemeenschappelijke eisen worden vastgesteld voor governance, betrouwbaarheid en aanbieders van leeftijdsattesteringen en leeftijdsverificatieoplossingen. Daarnaast zal het kabinet actief bijdragen aan de verdere uitwerking van het EU-stelsel voor leeftijdsverificatie en de implementatie van de Europese oplossing en waar nodig bijdragen aan het opzetten van een EU-lijst van vertrouwde aanbieders van leeftijdsattesteringen en een EU-lijst van vertrouwde leeftijdsverificatieoplossingen.

Om de al eerdergenoemde redenen is het kabinet wel van mening dat de door de Commissie voorgestelde tijdlijn voor het beschikbaar stellen van een nationale EU-oplossing voor leeftijdsverificatie niet realistisch is. Meer tijd is nodig om aan te sluiten bij de nationale context alsook om te zorgen voor een hoog betrouwbaarheidsniveau en te voldoen aan hoge eisen op gebied van privacy, gegevensbescherming, cyberveiligheid en interoperabiliteit.

Eerste inschatting van krachtenveld

Een meerderheid van de EU-lidstaten is voorstander van een Europees gemeenschappelijk kader voor leeftijdsverificatie. Een aantal lidstaten is al bezig met (het verkennen van) integratie van de EU-blauwdruk in nationale EDI-Wallets en het eIDAS-raamwerk. Een groot aantal lidstaten heeft tevens benadrukt dat oplossingen voor leeftijdsverificatie privacyvriendelijk moeten zijn en voldoen aan hoge eisen voor cybersecurity. Tegelijkertijd verkennen enkele lidstaten nationale oplossingen voor leeftijdsverificatie en hebben enkele lidstaten vragen gesteld over de effectiviteit van leeftijdsverificatiemiddelen. Enkele lidstaten hebben uitgedragen uiterlijk eind dit jaar een nationale EU-oplossing voor leeftijdsverificatie beschikbaar te stellen, maar andere lidstaten lijken meer tijd nodig te hebben. De verwachting is dat het Europees Parlement voorstander is van een gemeenschappelijk kader voor online leeftijdsverificatie, gezien haar eerdere steun voor de Commissies EU-blauwdruk specificaties en inzet op online leeftijdsverificatie.

4. Grondhouding ten aanzien van bevoegdheid, subsidiariteit, proportionaliteit, financiële gevolgen en gevolgen voor regeldruk, concurrentiekracht en geopolitieke aspecten

Bevoegdheid

De grondhouding van het kabinet is positief. De aanbeveling heeft betrekking op het terrein van de bescherming en verbetering van de menselijke gezondheid (bescherming van minderjarigen) en de interne markt (digitale diensten en de Europese digitale identiteit (eIDAS)). Op het terrein van de interne markt is sprake van een gedeelde bevoegdheid tussen de EU en de lidstaten (artikel 4, tweede lid, onder a, VWEU). Op het gebied van de bescherming en verbetering van de menselijke gezondheid (artikel 6 onder a VWEU) is de EU bevoegd om lidstaten te ondersteunen, coördineren of aan te vullen.

Subsidiariteit

De grondhouding van het kabinet is positief. De aanbeveling heeft tot doel bij te dragen aan een gemeenschappelijk Europees kader voor leeftijdsverificatie, waarmee wordt bevorderd dat gebruikers, in het bijzonder minderjarigen, in de EU beter worden beschermd tegen toegang tot online-inhoud en -diensten die schadelijk zijn voor hun leeftijd, terwijl tegelijkertijd de bescherming van grondrechten, zoals privacy en gegevensbescherming, wordt gewaarborgd. Gezien het grensoverschrijdende karakter van digitale diensten en de interne markt kan deze bescherming onvoldoende alleen door de lidstaten afzonderlijk op centraal niveau worden verwezenlijkt, daarom is een ondersteunende EU-aanpak wenselijk. Een uitsluitend nationale aanpak leidt tot uiteenlopende technische standaarden en implementaties, waardoor de interoperabiliteit op dit gebied tussen lidstaten afneemt. Het gevolg hiervan is dat aanbieders en gebruikers hier last van kunnen ondervinden, vanwege versnippering van standaarden en normen van digitale diensten die in meerdere lidstaten beschikbaar zijn. Door op EU-niveau een gemeenschappelijke blauwdruk, een gezamenlijke regeling voor leeftijdsverificatie en uniforme eisen voor interoperabiliteit en betrouwbaarheid te ontwikkelen, wordt het gelijk speelveld voor aanbieders van digitale diensten verbeterd. Om die redenen is optreden op het niveau van de EU gerechtvaardigd.

Proportionaliteit

De grondhouding van het kabinet is positief. De aanbeveling heeft tot doel bij te dragen aan een gemeenschappelijk Europees kader voor leeftijdsverificatie, waarmee wordt bevorderd dat gebruikers, in het bijzonder minderjarigen, beter worden beschermd tegen toegang tot online-inhoud en -diensten die niet geschikt zijn voor hun leeftijd, terwijl tegelijkertijd de bescherming van grondrechten, zoals privacy en gegevensbescherming, wordt gewaarborgd. Het voorgestelde optreden is geschikt om deze doelstelling te bereiken, omdat de aanbeveling voorziet in voorstellen om samen te werken aan een uniforme EU-regeling voor leeftijdsverificatie en interoperabele oplossingen te ontwikkelen, de aanbeveling inzet op samenwerking, het delen van best practices en het ontwikkelen van gemeenschappelijke uitgangspunten. Bovendien gaat het voorgestelde optreden niet verder dan noodzakelijk, omdat het ruimte laat aan lidstaten en marktpartijen om rekening te houden met nationale omstandigheden en technologische ontwikkelingen en de specifieke context waarin leeftijdsverificatie wordt toegepast.

Financiële gevolgen

Het voorstel heeft niet direct financiële gevolgen, aangezien het geen juridische bindende verplichtingen bevat. Wel kunnen er op termijn substantiële kosten ontstaan voor Nederland, bijvoorbeeld bij de ontwikkeling, implementatie en het beheer van leeftijdsverificatievoorzieningen, de aanpassing van bestaande digitale dienstverlening en eventuele ondersteuning aan publieke en private partijen bij de toepassing van het kader. De omvang van deze kosten is afhankelijk van de verdere uitwerking van de aanbeveling en de wijze waarop hier nationaal invulling aan wordt gegeven. (Eventuele) budgettaire gevolgen worden ingepast op de begroting van het/de beleidsverantwoordelijk(e) departement(en), conform de regels van de budgetdiscipline.

Gevolgen voor regeldruk, concurrentiekracht en geopolitieke aspecten

Het voorstel heeft geen directe implicatie voor de regeldruk, aangezien het geen juridische bindende verplichtingen bevat. Voor burgers kan een gemeenschappelijk kader voor leeftijdsverificatie bijdragen aan meer duidelijkheid en gebruiksvriendelijke oplossingen, mits wordt gewaarborgd dat verificatieprocessen proportioneel zijn en zo min mogelijk persoonsgegevens verwerken. Voor bedrijven kunnen op termijn beperkte administratieve en nalevingskosten ontstaan, bijvoorbeeld voor het aanpassen van digitale diensten en het implementeren van leeftijdsverificatieoplossingen. De omvang hiervan is afhankelijk van de verdere uitwerking van het kader en de mate waarin bedrijven reeds beschikken over passende oplossingen. Voor de overheid kunnen beperkte uitvoeringslasten ontstaan, bijvoorbeeld door deelname aan Europese samenwerking, kennisdeling en de implementatie van leeftijdsverificatieoplossingen. De gevolgen voor medeoverheden worden als beperkt ingeschat.

Er worden geen grote gevolgen voor de concurrentiekracht van de EU verwacht. Een gemeenschappelijk Europees kader voor leeftijdsverificatie kan bijdragen aan een meer voorspelbaar regelgevend kader en het verminderen van versnippering tussen lidstaten. Dit kan de ontwikkeling en opschaling van Europese aanbieders van privacyvriendelijke leeftijdsverificatieoplossingen stimuleren en daarmee kansen bieden voor innovatie en marktontwikkeling.

Ten aanzien van geopolitieke aspecten heeft de aanbeveling naar verwachting beperkte directe externe werking. De wens om minderjarigen beter te beschermen online speelt niet enkel in de EU. In andere landen zoals de VK, VS en AUS zijn vergelijkbare initiatieven. Het kabinet ziet hier mogelijkheden om samen te werken. Deze mondiale trend zal naar verwachting wel impact hebben op het businessmodel van grote techbedrijven, die uiteindelijk minderjarige gebruikers zullen verliezen als gevolg van deze initiatieven. Het kabinet hoopt dat deze ontwikkeling een positief effect heeft op de noodzaak voor deze bedrijven om zelf meer verantwoordelijkheid nemen om gebruikers te beschermen, grondrechten te waarborgen en de positieve kanten van de platformen te versterken. Een Europees kader voor leeftijdsverificatie kan mogelijk bijdragen aan de internationale positie van de EU op het gebied van digitale veiligheid, online bescherming van minderjarigen en verantwoorde technologieontwikkeling. Indien het Europese kader internationaal navolging krijgt en door andere landen of regio’s wordt overgenomen, kan dit de positie van de EU als normsteller op het gebied van veilige en privacyvriendelijke digitale diensten versterken.