Inhoud
Geachte voorzitter,
Mijn ambtsvoorganger, de heer Aartsen, heeft in september 2025 aangekondigd dat het Kabinet uw Kamer zal informeren over de noodzaak van het opnieuw indienen van een voorstel tot wijziging van de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden.
In deze brief zal ik uiteenzetten waarom ik het oorspronkelijke wetsvoorstel niet opnieuw zal indienen. Daarna reageer ik kort op de motie Teunissen/Kostić, die de regering verzoekt in het nieuwe wetsvoorstel ‘een verbod op het gebruik van DDAC in groene-aanslagreinigers mee te nemen’. Voordat ik daartoe overga, zal ik de aanleiding en het proces van dit wetsvoorstel kort in herinnering brengen.
Aanleiding en proces van het wetsvoorstel
Op 9 maart 2021 is uw Kamer een wijziging van de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden voorgesteld. Het voorstel richtte zich op het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen buiten de landbouw:
versterken van de bestaande bevoegdheid voor het verbod op professioneel gebruik van gewasbeschermingsmiddelen buiten de landbouw;
creëren van een bevoegdheid voor regels aan het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in uiterwaarden en buitendijkse gebieden, en
creëren van een bevoegdheid om regels te stellen aan het particulier (niet-professioneel) gebruik van gewasbeschermingsmiddelen buiten de landbouw.
Aanleiding voor het creëren van beide bevoegdheden was een afspraak in de Delta-aanpak waterkwaliteit en zoetwater 2016, respectievelijk een aankondiging aan uw Kamer.
Tijdens de plenaire behandeling heeft uw Kamer twee amendementen aangenomen over het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen binnen de landbouw. Eén van de amendementen, het amendement Vestering, verplichtte de regering om binnen korte tijd vérgaande gebruiksreducties wettelijk vast te en te (doen) realiseren. Nadat de Landsadvocaat, Wageningen UR en de Raad van State elk wezen op risico’s bij uitvoering van dit amendement hebben de betrokken bewindspersonen het wetsvoorstel ingetrokken. Nadat werd aangekondigd dat het oorspronkelijke wetsvoorstel uit 2021 opnieuw zou worden ingediend, heeft mijn ambtsvoorganger meegedeeld dat de noodzaak daartoe zou worden bezien en dat uw Kamer daarover op een later moment zou worden geïnformeerd.
Noodzaak van het oorspronkelijke wetsvoorstel
Op dit moment is er geen juridische of inhoudelijke noodzaak voor een wetswijziging om de drie bovengenoemde onderwerpen te reguleren. Versterking van de bevoegdheid (onderdeel a) was destijds nodig, nadat het Gerechtshof Den Haag het bestaande verbod op het professioneel gebruik van gewasbeschermingsmiddelen buiten de landbouw onverbindend had verklaard. Na indiening van het wetsvoorstel heeft de hoogste rechter in civiele zaken, de Hoge Raad, echter uitgesproken dat het bestreden verbod wél degelijk berust op een toereikende wettelijke grondslag. Het verbod is daarom onverkort van kracht en voortzetting van de juridische procedure is niet meer te verwachten.
Het creëren van een bevoegdheid voor regels aan het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in uiterwaarden en buitendijkse gebieden (onderdeel b) is sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet niet meer nodig. Die wet biedt overheden voldoende bevoegdheden en instrumenten om de waterkwaliteit en de volksgezondheid te beschermen, ook in uiterwaarden en buitendijkse gebieden.
Indiening van het wetsvoorstel kan nog wel bruikbaar zijn als het nodig is om bij burgers ‘een gedragsverandering met wettelijke regels te ondersteunen’. Van een dergelijke noodzaak is de afgelopen jaren echter niet gebleken. Een niet-wettelijke doelstelling van uw Kamer is door de retail tijdig en ruimschoots gerealiseerd. Die doelstelling bestond uit een halvering van de afzet van glyfosaathoudende gewasbeschermingsmiddelen voor particulier gebruik.
Overigens worden glyfosaathoudende middelen voor particulier gebruik sinds 2022 niet meer in Nederland op de markt gebracht.
Reactie motie Teunissen/ Kostić
De motie Teunissen/ Kostić verzoekt de regering om in het hierboven bedoelde wetsvoorstel ‘een verbod op het gebruik van DDAC in groene-aanslagreinigers mee te nemen in het nieuwe wetsvoorstel, om zo onder andere dieren zoals katten te beschermen’.
Het ‘nieuwe wetsvoorstel’ zal niet aan uw Kamer worden aangeboden. Maar ook als dat wel zou gebeuren, kan de motie niet in dat wetsvoorstel worden meegenomen. Volgens de Biocidenverordening (EU) nr. 528/2012 besluit de Europese Commissie of lidstaten een werkzame stof mogen gebruiken als ingrediënt van een biocide. Een lidstaat is niet bevoegd dat gebruik te verbieden. Wel kunnen overheden beperkingen stellen aan het toegelaten gebruik van biociden, maar een dergelijke bevoegdheid is niet onbegrensd. Een beperking moet evenredig zijn, noodzakelijk en geschikt om een gesteld beleidsdoel te realiseren. Deze motivering is complex en in dit geval onvoldoende voorhanden.
Het voorgaande neemt niet weg dat (huis)dieren dierenleed kunnen ondervinden door het gebruik van groene-aanslagreinigers of andere biociden. Uitgangspunt van beleid is om het gebruik van (giftige) biociden te vermijden. Een geschikte methode is in dit geval het verstrekken van extra informatie via de website Milieu Centraal over de negatieve effecten van het gebruik van groene-aanslagreinigers. Ik zal daarvoor zorgdragen.
Hoogachtend,
DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT,
Annet Bertram
