De naleving van het Haags Kinderontvoeringsverdrag door de Centrale Autoriteit van Israël

Ja, ik ben bekend met deze uitspraak. Een afschrift ervan is aan de Israëlische Centrale autoriteit toegezonden. Onlangs heeft de Israëlische Centrale autoriteit daarop gereageerd. Zij stelt zich op het standpunt dat indien de familieleden een omgangsrecht met de kinderen willen uitoefenen, zij zich dienen te wenden tot de Israëlische rechter en in verband daarmee een Israëlische advocaat in de arm moeten nemen. De familieleden kunnen daarbij, indien nodig, een beroep doen op gefinancierde rechtsbijstand. Aan de hand van de Nederlandse toetsingscriteria wordt bepaald of zij daarop recht hebben.

Het Haags Kinderontvoeringsverdrag 1980 voorziet in de verlening van tussenkomst door de centrale autoriteiten bij verzoeken om vaststelling en effectuering van het omgangsrecht met kinderen. Het verdrag verplicht aangesloten staten niet tot erkenning en tenuitvoerlegging van op elkaars grondgebied gegeven beslissingen inzake omgang. Hierop zijn andere verdragen van toepassing, waaronder het Haags Kinderbeschermingsverdrag 1996. Israël is momenteel geen partij bij genoemde verdragen. De rechterlijke bevoegdheid en de erkenning en de tenuitvoerlegging in Israël van Nederlandse beslissingen inzake omgangsrecht is derhalve een zaak van Israëlisch internationaal privaatrecht. Aannemelijk is dat de familieleden eerst in Israël exequatur moeten verkrijgen van de Nederlandse beslissing alvorens zij hun recht op omgang met de kinderen kunnen uitoefenen. Dat de Centrale autoriteit van Israël in het huidige stadium geen medewerking verleent, houdt hiermee verband en is niet strijdig met het Haags Kinderontvoeringsverdrag. Door de langdurige correspondentie tussen centrale autoriteiten is vrij veel tijd verloren. In eerste instantie gaf de Israëlische Centrale autoriteit aan niet te weten of het verzoek van de familieleden in behandeling genomen kon worden. Vervolgens liet zij weten dat de familieleden moesten zorgen voor een uitspraak van een Nederlandse rechter waarin een omgangsrecht wordt vastgesteld. Dat de familieleden eerst nog in Israël moeten procederen en in verband daarmee rechtsbijstand moeten zoeken is op zichzelf begrijpelijk en kan de Israëlische centrale autoriteit niet euvel worden geduid. Ik vind het echter wel ongelukkig dat de Israëlische Centrale autoriteit dit nu pas, na herhaald rappelleren, laat weten, terwijl zij eerder alleen vroeg om een uitspraak van een Nederlandse rechter.

Zoals ik bij het antwoord op vraag 2 aangaf, wordt het Verdrag door Israël wel juist nageleefd, maar is de communicatie daarover ongelukkig geweest. Er zijn mij geen gevallen bekend waarin Nederland met andere lidstaten problemen heeft met de uitvoering van artikel 21 van het Verdrag.

De Nederlandse Centrale autoriteit heeft doorgaans een goed contact met de Centrale autoriteit in Israël. In deze zaak is, na de toezending van de uitspraak, herhaalde malen gerappelleerd, hetgeen uiteindelijk geleid heeft tot de inhoudelijke reactie genoemd bij het antwoord op uw eerste vraag. De Nederlandse Centrale autoriteit heeft daarnaast geen andere mogelijkheden om pressie uit te oefenen. Ik kan bij de Israëlische overheid aandringen op het faciliteren van de uitoefening van dit omgangsrecht, onder meer door het inzetten van mediation, hetgeen ik inmiddels ook gedaan heb in een gesprek met de Israëlische ambassadeur. Via de ambassadeur zal ik ook mijn Israëlische ambtgenoot benaderen, niet alleen over deze concrete kwestie, maar ook om hem te wijzen op het belang van ratificatie van het Haags Kinderbeschermingsverdrag 1996. Er is geen orgaan dat specifiek internationaal toezicht uitoefent op de naleving van het Haags Kinderontvoeringsverdrag 1980. Een dergelijk orgaan zou ook alleen zin hebben als het over sanctiemogelijkheden zou beschikken. Uitgangspunt bij de toepassing van het Verdrag blijft het respect voor elkaars rechtsorde en de vrijwillige nakoming van de verdragsverplichtingen door de bij het verdrag aangesloten landen. In dit verband kan worden gewezen op de cruciale rol van de Bijzondere Commissie van de Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht, die periodiek bijeen wordt geroepen om de uitvoering van het verdrag in de praktijk te bespreken. Deze bijeenkomsten kunnen aanleiding zijn tot de opstelling van aanbevelingen of van "Good Practice Guides". Momenteel is in voorbereiding een meer specifiek op het omgangsrecht betrekking hebbende "Good Practice Guide". Verder speelt het Permanent Bureau van de Haagse Conferentie een rol bij het signaleren van verkeerde en ook goede uitvoeringspraktijken. In uitzonderlijke gevallen kan het op informele wijze een Centrale autoriteit van een verdragstaat benaderen om eventueel assistentie te bieden bij het - beter - naleven van verplichtingen onder het Verdrag. Het Permanent Bureau heeft echter geen bevoegdheden om bijvoorbeeld aanwijzingen te geven. Zaken zoals de onderhavige kunnen overigens doorgaans bilateraal, via de diplomatieke weg opgelost worden. Indien nodig zal ik mijzelf inspannen om een goede uitvoering van het Verdrag te bevorderen.

Zoals bij vraag 4 vermeld, heb ik op hierover reeds gesproken met de Israëlische ambassadeur en zal ik via hem mijn Israëlische ambtgenoot benaderen.