Terug
Plenair · wetgeving Gecorrigeerd beschikbaar

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

Begroting Justitie en Veiligheid (36410-VI) antwoord 1e termijn + rest

8 februari 2024 5u 22m

AI-samenvatting

Samenvatting

In het debat kwam de situatie rondom Israël en Gaza ter sprake in het kader van nationale veiligheid en antisemitisme in Nederland. Minister Yeşilgöz-Zegerius stelde dat de terroristische aanslagen van Hamas op 7 oktober en het daaropvolgende conflict in Israël verband houden met toegenomen jihadistische dreiging en antisemitisme in Nederland. De Kamer (JA21, ChristenUnie, SGP en DENK) uitte zorgen over de veiligheid van joodse gebouwen, synagogen en scholen, en over antisemitische incidenten op straat. De minister benadrukte dat joodse objecten al langere tijd worden bewaakt en beveiligd, dat antisemitische aangiftes prioriteit hebben bij het OM, en dat snelrecht wordt toegepast.

De fractie SGP diende een amendement in om middelen vrij te maken voor het werkplan van de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding, dat de minister ontraadde vanwege gebrek aan dekking. DENK (El Abassi) en ChristenUnie (Bikker) dienden moties in voor aanvullende beveiligingsmaatregelen voor religieuze gebedshuizen en duidelijke criteria daarvoor. SGP (Van Dijk) diende ook motie 69 in om structurele financiering van het antisemitismebestrijdingswerkplan bij de Voorjaarsnota veilig te stellen. De minister ontraadde de DENK-motie omdat beveiliging niet politiek moet worden bepaald, maar op objectiveerbare criteria; motie 69 werd ontraden vanwege gebrek aan financiële dekking.

AI-gegenereerd op basis van trefwoord-relevante fragmenten. Controleer bij twijfel het volledige verslag hieronder.

Aanwezig

Sprekers · 19

Behandeld

Besproken in dit debat

8 stukken

Document

Verslag

23 sprekers · 419 bijdragen

Relevant

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:

- het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten

van het Ministerie van Justitie en Veiligheid (VI) voor het

jaar 2024 (36410-VI).

(Zie vergadering van 7 februari 2024.)

De voorzitterVoorzitter

Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van de

begroting Justitie en Veiligheid.

Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de

minister van Justitie en Veiligheid, de minister voor

Rechtsbescherming en de staatssecretaris van Justitie en

Veiligheid op vragen, gesteld in eerste termijn.

Deze antwoorden zullen worden opgenomen in een bijvoegsel bij de Handelingen van deze vergadering.

(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie.)

De voorzitterVoorzitter

Ik stel voor om straks te beginnen met de bijdrage van

staatssecretaris Van der Burg, want hem is slechts één

piepkleine vraag gesteld. Wellicht verlaat hij daarna het

pand, tenzij u met z'n allen wilt dat hij tot het einde blijft.

Als klein pesterijtje kunt u dat best doen, hoor. De minister

zegt: ik zou het wel doen. Nou, het botert lekker in het

kabinet. Ik geef dus straks graag als eerste het woord aan

de staatssecretaris. Hij heeft ook een amendement om te

becommentariëren. Mevrouw Lahlah heeft een opmerking

vooraf. Het woord is aan haar.

GroenLinks-PvdAMevrouw LahlahGroenLinks-PvdA

Dank u wel, voorzitter. Wij hebben enkele minuten geleden

het bericht kunnen lezen dat de inlichtingendienst van de

politie onrechtmatig hele bevolkingsgroepen heeft onderzocht. Wij zijn hier enorm van geschrokken. We hebben

nog geen tijd gehad om het bericht volledig te lezen. Ik

verzoek het kabinet om de Kamer zo spoedig mogelijk per

brief te informeren.

De voorzitterVoorzitter

Minister Yeşilgöz wil daarop reageren. Het woord is aan

haar.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Dank u wel, voorzitter. De berichtgeving klopt niet helemaal.

Het gaat niet over de politie, maar over afdelingen van de

AIVD. Minister De Jonge heeft er in de media al op gereageerd en ik ga ervan uit dat hij ook de Kamer zal informeren.

Ik neem het natuurlijk mee, want het was een oproep aan

het kabinet. We zitten nu in de behandeling van de JenVbegroting, maar het gaat dus om de AIVD. Dat is niet relevant voor de inhoud, want de vraag begrijp ik heel goed.

De voorzitterVoorzitter

Prima. Het wordt gewaardeerd dat u daar zo snel antwoord

op kon geven.

De algemene beraadslaging wordt hervat.

De voorzitterVoorzitter

Ik geef graag het woord aan de staatssecretaris.

Staatssecretaris Van der BurgStaatssecretaris

Met onmetelijke dank aan de dames Bikker en Mutluer.

Eerst de vraag van mevrouw Mutluer. Ik heb begin maart

het gesprek met de VNG om te komen tot overeenstemming

over deze opvang. We staan er met een positieve grondhouding in, zoals het zo mooi heet.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Ik ben blij dat de staatssecretaris alleen om dit antwoord

te geven hier is blijven staan. Ik heb in mijn bijdrage aangegeven dat ik er alle vertrouwen in heb dat deze staatssecretaris zich enorm gaat inspannen en zijn uiterste best zal

doen. Ze hebben een landelijke functie. Wij zouden het liefst

zien dat het een landelijke voorziening wordt. Ik ga ervan

uit dat de staatssecretaris vervolgens gaat nadenken over

de vraag hoe we uiteindelijk kunnen komen tot een meer

landelijke sturing in het probleem van de mensenhandel.

Dat past hier ook bij. Misschien kan hij er nog even op

reflecteren. Het is een aangenomen motie.

Staatssecretaris Van der BurgStaatssecretaris

Er zijn zelfs twee aangenomen moties op dit punt. Daar

kom ik op terug in de aanpak Samen tegen Mensenhandel.

Daarvoor moet ik sowieso met een nieuw voorstel komen.

Maar de Kamer heeft twee keer haar mening duidelijk

gemaakt. Het doet er niet toe dat ik het niet eens ben met

de Kamer. U heeft wel dat recht.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Dan zullen we daar met heel veel smacht op wachten. We

hopen op iets heel positiefs vanuit deze staatssecretaris.

Dank u wel.

Staatssecretaris Van der BurgStaatssecretaris

Altijd fijn als er gesmacht wordt!

Dat gezegd hebbende, kom ik op het amendement van

mevrouw Bikker. Dat moet ik ontraden. Dat doe ik uiteraard

niet vanwege de inhoud. Ik heb de Kamer nota bene zelf

uitgedaagd om het budget, van structureel 2 miljoen, te

vergroten. Dat doet mevrouw Bikker ook met dit voorstel.

Het gaat om de dekking. Waarom gaat het om de dekking?

Er zit in ieder geval een verkeerd redenerinkje in de dekking.

We hebben het nu over artikel 33. Het zou gaan om 45 miljoen, maar dat is niet juist. Het gaat om 22 miljoen. Dat

komt omdat de 3%, waarover het hier gaat, over dat deel

gerekend moet worden, minus de apparaatskosten. Dán

kom je uit op 22 miljoen. Die 22 miljoen is weliswaar nog

niet juridisch belegd — daarin heeft mevrouw Bikker uiteraard gelijk — maar het kabinet is wel voornemens om een

groot deel daarvan, 18 miljoen, te gebruiken ter bestrijding

van georganiseerde en ondermijnende criminaliteit. Ten

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-1

tweede zijn we voornemens om de overige 4 miljoen te

reserveren ten behoeve van verkeershandhaving. Dan is

het opgeteld 22 miljoen. Vandaar dat wij structureel 2 miljoen uit dit budget halen. Ontraden, zeg ik tegen de Kamer.

Daarom ben ik negatief over dit amendement.

Is dat snel of is dat niet snel, mevrouw Lahlah? Ja, hè?

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Ja, het was eergisteren!

De voorzitterVoorzitter

Dat is het amendement op stuk nr. 35, stel ik nog even vast.

De voorzitterVoorzitter

U vraagt, wij draaien! Zo gaat het gewoon.

ChristenUnieMevrouw BikkerChristenUnie

De staatssecretaris kan zich voorstellen dat ik hiervan baal,

ook omdat ik het op dit moment hoor. We hebben namelijk

keurig ons noeste Kamerwerk verricht door te kijken welke

middelen er nog niet zijn belegd. We hebben ook gezocht

naar hoe ze belegd zijn; we hebben dat niet kunnen ophalen.

Ik baal ervan dat we dit nu horen. Ik ga graag met het

ministerie in overleg om te kijken of we dit op een andere

plek kunnen vinden. Volgens mij is er namelijk Kamerbreed

vastgesteld dat we hiermee aan de slag moeten. De

staatssecretaris heeft gezegdStaatssecretaris

eigenlijk is dit keihard nodig.

Ik ben heel blij dat de afgelopen coalitie hier geld voor heeft

gereserveerd, maar er is meer nodig. Ik baal ervan dat deze

keuze op dit moment wordt gemaakt. Ik zou dan heel graag

wel met de staatssecretaris willen kijken hoe we een aftrap

voor dit traject kunnen maken, dus incidenteel in ieder geval

meteen de start kunnen maken. Als je niet opschrijft hoe je

het belegt en daar dan nu mee komt, vind ik wel dat het

ministerie andersom even mee mag gaan denken over de

manier waarop we hier dan wél een vervolg aan kunnen

geven.

Staatssecretaris Van der BurgStaatssecretaris

Mevrouw Bikker heeft gelijk wat betreft het kritische

gedeelte aan het begin van haar bijdrage. Mijn ambtenaren

hebben ook contact met medewerkers van mevrouw Bikker

om te kijken wat er wel mogelijk is. Ik zei het al: ik sta er

met een positieve grondhouding in. Mevrouw Bikker begon

haar bijdrage gisteren met een stuk uit Jesaja. Dat stuk,

met name het laatste deel daarvan, gaat heel nadrukkelijk

over het beschermen van kwetsbaren. Daarvan is sprake

bij deze doelgroep. Op inhoud zijn we het heel erg eens.

We gaan dus met noeste arbeid zoeken naar iets wat wel

kan.

Tot zover, voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Prima. Dank voor uw bijdrage van vandaag. Ik geef graag

het woord aan de minister. Ik stel vast dat we het aantal

interrupties in deze termijn tot acht beperken. Ik streef

ernaar dat we deze bijeenkomst niet tot diep in de nacht

gaan voortzetten, maar daar heeft u meer invloed op dan

ik. Het woord is aan de minister.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Dank u wel, voorzitter. Voordat ik begin, heb ik nog een

correctie van een antwoord richting mevrouw Lahlah. Ik

kreeg net van BZK te horen dat die brief dinsdag al naar de

Kamer is verzonden.

De voorzitterVoorzitter
Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Ja, zo doen we dat gewoon. Ik ga kijken of ik dat kan volhouden vandaag.

Laat ik eerst de maidenspeechers van gisteren feliciteren:

mevrouw Faber, mevrouw Lahlah, mevrouw Uitermark en

de heer El Abassi. Het was volgens mij een heel mooi en

goed begin. Ik zou ook graag de beide rapporteurs willen

bedanken, mevrouw Helder en mevrouw Mutluer, voor hun

bijdrage namens het collectief in de Kamer. Daar kom ik

straks op terug.

Voorzitter. Degenen in de Kamer weten het natuurlijk, maar

voor degenen die kijken: gisteren zijn heel vragen gesteld

en die hebben we allemaal schriftelijk beantwoord. Ik ga in

mijn inleiding en mijn praatje in op een aantal thema's,

maar alle antwoorden zijn al verzonden.

Voorzitter. "We werken met gedreven krijgers, die ervoor

gaan, die alles op alles zetten om een crimineel binnen te

halen. Wij zijn geen bessenplukkers, maar jagers." Dit is

een citaat van Andy Kraag. Tot nu toe was hij hoofd van de

landelijke recherche. Straks staat hij voor de politie aan de

leiding van Bewaken, Beveiligen en Beschermen. Hij is een

groot en tegelijkertijd heel dienstbaar mens. Mensen zoals

hij gaan elke dag tot het gaatje om Nederland veilig te

houden. Hij was het boegbeeld van de jacht op Ridouan

Taghi. Met zijn fantastische team ontsleutelde hij een

ontelbaar aantal criminele telefoonberichten. Wij zijn hem

als land met z'n allen grote dank verschuldigd voor de

manier waarop hij en zijn mensen criminelen dwarsbomen.

Ik ben, zo blijkt, begonnen aan het einde van mijn ministerschap. Ik weet niet helemaal precies hoe dat na deze week

loopt, maar het einde is toch in zicht. Juist daarom haal ik

Kraag aan. Zijn vechtlust voor Nederland, als vrij en veilig

land, is oprecht inspirerend. Je vindt die vechtlust terug in

het hele politiekorps en ver daarbuiten. Met elkaar hebben

we de afgelopen jaren de druk op georganiseerde criminelen hoog weten te houden. Dat moeten we vasthouden, dat

moet blijven, dat moet doorgaan. Blijf de mensen die

georganiseerde criminelen bestrijden, ook de komende tijd

alsjeblieft rugdekking geven, voor henzelf en voor een veilige toekomst voor ons allemaal.

Voorzitter. Dit moest mij aan het begin van mijn eerste termijn echt van het hart. De georganiseerde misdaad is ook

bij deze begrotingsbehandeling een groot onderwerp, maar

niet het enige. Het is zwaar weer in de buitenwereld en dat

merken we ook in ons eigen land. De dreiging van terrorisme is in december naar het een-na-hoogste niveau

gegaan. De kans op een aanslag in ons land is reëel. Er is

een verband met het opgelaaide conflict in Israël na de

terroristische aanslagen van Hamas op 7 oktober vorig jaar.

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-2

Jihadisten gebruiken dat conflict als argument voor aanslagen.

Het is vandaag de 735ste dag van de oorlog in Oekraïne,

die volgens Poetin drie dagen zou duren. Daarmee houdt

de instabiliteit aan de grens van Europa aan. Wij moeten

dus ook volhardend zijn in onze steun aan de moedige

Oekraïners, want zij verdedigen ook onze vrijheid. Dus laten

we voorkomen dat Rusland doordringt tot in het hart van

Europa, ook door er op juridisch vlak voor te zorgen dat het

straks mogelijk is om oorlogsmisdaden door Rusland te

vervolgen. Daar zijn we dus ook druk mee bezig.

Tegen die onrustige achtergrond debatteren we over wat

er nodig is om Nederland en de inwoners weerbaarder te

maken tegen agressie, geweld en crisis, en om onze

democratische rechtsstaat hoog te houden. Veiligheid is

uiteindelijk mensenwerk. Ik heb in de dagelijkse praktijk te

maken met politiemensen, van wijkagenten tot cyber- en

zedenexperts, en met brandweermensen, boa's, beveiligers,

dreigingsanalisten en ga zo maar door. Dat zijn allemaal

moedige en kundige mensen, die er juist als het moeilijk

wordt, echt een schepje bovenop doen. Ik ben er trots op

dat ik als minister van Justitie en Veiligheid verantwoordelijk mag zijn voor al die mensen die zich elke dag weer vol

overgave inzetten voor de veiligheid van iedereen.

Natuurlijk draait deze begrotingsbehandeling uiteindelijk

ook om geld. Dat moeten de verantwoordelijken ook verantwoord uitgeven. Ik heb daarbij vooral al die mensen in de

dagelijkse praktijk in gedachten en wat zij nodig hebben

om hun werk zo goed mogelijk te doen.

Voorzitter, in mijn reactie op de vragen, houd ik de volgende

volgorde aan. Ik begin met de politie. Dan bespreek ik

georganiseerde criminaliteit, vervolgens bewaken en

beveiligen, en daarna de nationale veiligheid.

Voorzitter. Ik begin met de politie. Op welk moment mensen

ook samenkomen, er kan altijd onrust ontstaan. De golven

in onze samenleving spoelen vaak als eerste aan bij de

politie. Bij ruzie op straat, agressie rondom voetbalwedstrijden, een ongeluk of een misdrijf staat de politie altijd klaar

om in te grijpen en om waar nodig de rust, orde en veiligheid terug te brengen. Ik moet zeggen dat ik dan ook

ongelofelijk pissig was toen politiemensen en andere

hulpverleners als stank voor dank tijdens de jaarwisseling

zwaar vuurwerk naar hun hoofd geslingerd kregen. Dat was

echt een beschamende vertoning. Maar als de nood hoog

is, weet opeens echt iedereen altijd de politie te vinden. En

dan komt die ook altijd, want de politie staat altijd klaar om

te helpen. Daar zou iedereen in dit land respect voor moeten

opbrengen. Ik wil hier dan ook opnieuw mijn grote dank

betuigen aan de dappere vrouwen en mannen van de politie. Zij doen zwaar werk en de samenleving vraagt steeds

meer van de politie.

De kabinetten-Rutte III en IV hebben daarom flink geïnvesteerd in politiecapaciteit. We zijn ook hard bezig om het

voor elkaar te krijgen. Nieuwe uitbreidingen zijn op korte

termijn moeilijk uitvoerbaar. De klassen van de Politieacademie zitten bommetjevol. Dat is, samen met de begeleidingscapaciteit binnen de organisatie, nodig voor de vervanging van vertrekkende mensen en natuurlijk ook voor

de genoemde uitbreidingen. De uitstroom is hoger dan in

het verleden. Dat komt deels door de vergrijzing, maar ook

door de grote vraag naar mensen op de hele arbeidsmarkt.

Vergeleken met andere sectoren valt het gelukkig nog mee.

De politie is en blijft namelijk een populaire werkgever en

dat snap ik wel. De nieuwe politie-cao die vorig jaar is

afgesloten — voor het eerst sinds velen zich kunnen herinneren, gebeurde dat zonder acties — draagt daar zeker aan

bij.

De politie neemt ook andere maatregelen om mensen aan

te trekken en vast te houden. Talent moet zich kunnen ontwikkelen en dus is loopbaanperspectief heel belangrijk. Er

is bijvoorbeeld ook een vergoedingsregeling voor het halen

van je rijbewijs. Dat is een heel concreet voorbeeld van iets

wat nou net het verschil kan maken in de keuze voor de

politie. Kortom, er is van alles in gang gezet om een baan

bij de politie aantrekkelijk te maken en te houden.

Daarnaast moeten we de komende tijd het gesprek voeren

over hoe we de schaarse capaciteit in de toekomst zo

doelmatig mogelijk inzetten. Wat beschouwen we als een

directe politietaak en wat kunnen andere organisaties net

zo goed of misschien wel beter doen? Daarbij denk ik aan

wijkagent Harry, van meneer Aardema. Ik ben het helemaal

met hem eens dat we Harry's, of Henriëtta's, die de ogen

en de oren in de wijk kunnen zijn en kunnen blijven, hard

nodig hebben. Of neem Harry's collega, Malek Kariebo,

digitaal wijkagent bij het basisteam Zuiderpark hier in Den

Haag. Zuiderpark kent veel armoede- en drugsproblemen.

Agent Kariebo probeert jonge buurtbewoners op het goede

pad te houden en dat doet hij samen met partners in de

wijk, bijvoorbeeld het jongerencentrum. Onlangs zei hij

daar zelf over in ons eigen JenV Magazine: dat moet ook

wel, want samenwerken is echt nodig; we kunnen dit niet

alleen.

En zo is het. De politie kan het niet alleen. De sociale sector

en de zorg moeten ook flink aan de bak. Ik denk bijvoorbeeld

aan de eerste opvang van verwarde mensen. We hebben

het hier al heel vaak over gehad en ik denk dat het er de

komende tijd ook vaak over zal gaan. Het is veel te makkelijk

om dat bij de politie neer te leggen en de politie het te laten

opknappen, omdat politieagenten nou eenmaal altijd in de

lucht zijn. Op lokaal niveau zullen alle partijen in de

samenleving in den brede moeten doen waar ze goed in

zijn, want de problemen van deze tijd zijn van ons allemaal.

Die moeten we dus samen te lijf gaan. Kortom, het moet

voor iedereen duidelijk worden dat de politie zich richt op

haar kerntaken. Het moet dus ook glashelder worden wat

we wel en wat we niet van de politie kunnen verwachten.

Dat is wat mij betreft oprecht de enige manier om het vertrouwen in de politie vast te houden.

Daarbij moet de politie ook een wendbare organisatie zijn,

die kan meebewegen met wat er gebeurt in de samenleving.

Mevrouw Mutluer uitte als rapporteur de wens om meer

invloed uit te kunnen oefenen op de politiebegroting. Ik

begrijp die wens heel goed, maar de Kamer moet ook weten

dat dit de politie vervolgens minder flexibel maakt. Dat is

het dilemma waar we dan naar kijken. Denk bijvoorbeeld

aan een korpschef die een financiële meevaller gebruikt om

in het buitenland een waterwerper te kunnen inhuren of bij

een cyberaanval de ICT-kosten te dekken. Die wendbaarheid

moet ook hooggehouden worden. In die balans, in dat

dilemma, zoeken we naar manieren.

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-3

Mevrouw Helder had het als rapporteur over de overbelaste

strafrechtketen, waardoor mensen te lang moeten wachten

voordat er duidelijkheid is. Dan gaat het om politie, OM en

natuurlijk de rechtspraak. Ik ben het er volledig mee eens

dat dit afbreuk doet aan het vertrouwen in de overheid en

haar instituten. We zitten erbovenop om op dat terrein winst

te boeken, maar zoals mevrouw Helder ook al zei, zijn we

er nog niet.

Dan nog even over het politie-uniform, waarover mevrouw

Lahlah en de heer El Abassi het hadden.

bij ons kunnen doen, maar ook dat zij dat onderling kunnen

doen. Daar zit de winst voor mij. Daar zit de winst, want als

jij als organisatie heel hard aan iets trekt om ervoor te zorgen dat het bij jou doorloopt, dan wil je dat het in de keten

bij de anderen voor en na jou ook doorloopt. Hoe sterk is

het als je dat met elkaar kunt bespreken? Ik snap het. Als ik

in de schoenen van mevrouw Helder zou staan ... Die vind

ik altijd erg mooi; nu ook weer! Vanuit haar positie als

Kamerlid dat dit wil controleren en weinig geduld heeft bij

zo'n onderwerp, begrijp ik het helemaal. Ik heb alle respect

daarvoor. Ik ben ervan overtuigd dat we op het juiste pad

zitten; laat ik het zo zeggen.

BBBMevrouw HelderBBB

Ik stel deze vraag als rapporteur. De vraag was heel duidelijk

en de reden om het überhaupt weer namens de commissie

te noemen, is dat keer op keer is gevraagd: pak de regie

nou iets meer als ministers. En dan krijg je iedere keer een

lange brief, die steeds langer wordt, waarin gezegd wordt:

we zitten erbovenop; ergo, dit is wat we allemaal doen.

Maar dat weet de commissie allemaal al en de commissie

vindt dat niet voldoende. De commissie vraagt dus ook

dringend naar aanleiding van de parlementaire verkenning:

pak nou iets meer de regie. Dat is niet hetzelfde als een

langere brief schrijven, zeg ik met alle respect.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Een lange brief schrijven is ook niet wat we doen. We leggen uit hoe we die regie pakken met ruimte voor de autonomie van de organisaties. Dat we daarover af en toe met

elkaar van mening kunnen verschillen of dat het zelfs

schuurt, zien we allebei en daar hebben we ook respect

voor, maar dat is precies waar het over gaat. Het gaat om

de regie in de zin van: wat kunnen we van elkaar verwachten

en wat hebben zij nodig? Want uiteindelijk hebben we

allemaal hetzelfde doel. Dit moet vlotter. Dit moet sneller.

Mensen moeten zich gehoord voelen. Mensen die de instituties nodig hebben, moeten weten: ik word gehoord en ik

word geholpen. Ik denk dat we misschien op detailniveau

van mening verschillen. De intentie is natuurlijk niet langer

de brieven. We zitten er allebei bovenop. Het kost ons niet

alleen, terecht, heel veel tijd, maar het kost ons ook absoluut

... Laat ik zeggen dat we de regierol absoluut invullen door

continu heel kritisch te zijn. Is dit het maximale? Waar kan

het beter? Wat is nodig? Als wij daarvoor de Kamer nodig

hebben, zullen wij hier vervolgens weer staan met wat we

van u nodig hebben. Dat is de toezegging die ik hier namens

mijn collega makkelijk kan doen.

BBBMevrouw HelderBBB

Die is genoteerd, want het enige verschil dat we hebben

weten te vinden tussen wat eerst is toegezegd en de laatste

brief, is dat er drie keer per jaar meer vergaderd werd. Dat

vonden wij als commissie dus te weinig. Maar de toezegging is genoteerd. Beide ministers weten dus dat de hele

commissie daarbovenop zit.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Zoals de vergaderingen in dit huis altijd nuttig en effectief

zijn, zijn dat soort vergaderingen ook erg nuttig en effectief.

Dat heeft ermee te maken dat de hele keten daar vervolgens

aanwezig is. Voor mij is het niet alleen een waardevol aspect

dat de heer Weerwind en ik met de keten in gesprek zijn,

hen aanspreken waar wij dat nodig vinden en zij dat ook

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Ik wil even mijn collega Helder aanvullen en ondersteunen

in haar betoog. Als rapporteurs zijn we tot de conclusie

gekomen dat de motie aangaande de strafrechtketen die

met een meerderheid in deze Kamer is aangenomen, niet

op de wijze is uitgevoerd die we wensten. Dat was namelijk

dat de regie moest worden gepakt. Ik vraag me af hoe wij

de pogingen om handen en voeten en uitvoering te geven

aan onze wensen in die motie, kunnen controleren. Dat kan

bijvoorbeeld door de Algemene Rekenkamer over een jaar

weer te vragen om een soort terugkoppeling te geven: "Dit

was jullie wens en zo is die uitgevoerd. Dit hebben de

gesprekken die drie keer per jaar worden gevoerd, onder

andere opgeleverd." Dat verzoek kunnen wij als Kamer

doen, maar ik kan me ook goed voorstellen dat de minister

zegt: ik ga even met de Algemene Rekenkamer verkennen

of ze over een jaar terugkoppeling kunnen geven en kunnen

toetsen of de wens van de meerderheid van deze Kamer is

vervuld door het plan van aanpak en de punten die in de

brief van de minister staan.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Het lijkt me heel zuiver als de Kamer dat inderdaad doet.

Dat is vanuit de rol van de Kamer een hele goede, denk ik.

Wij hebben dit ook eerder gedaan. Je ziet dat het moeilijk

is voor de Rekenkamer om het op die manier te onderzoeken. Als die behoefte er is in de Kamer, moet dat ook

gebeuren. We zien dat het weinig opbrengt, maar daar ga

ik zeker niet over. Dat is echt aan de Kamer.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Dan zal ik samen met collega Ellian — die zit er nu niet —

met wie ik de parlementaire verkenning heb gedaan, en

mevrouw Helder even nagaan hoe we dat eventueel aan

de Algemene Rekenkamer kunnen voorleggen.

Dan mijn tweede vraag, naar aanleiding van onze opmerking als rapporteurs over het budgetrecht van de politie.

Het gaat om een bedrag van 7 miljard. Dat is een fors

bedrag. Ik snap dat de minister zegt: je wil niet aan de

flexibiliteit van de politie tornen. Ik begrijp dat. Wij zijn op

zoek naar een opsplitsing van die 7 miljard — hoe wordt

die besteed en wat is de effectiviteit daarvan? — zonder

helemaal aan die flexibiliteit te tornen. Hoe kunnen we

ergens samen uitkomen? Wat heeft de minister nodig van

de Kamer? Desnoods moeten we daarover even met een

klein clubje van gedachten wisselen, maar nu kunnen wij

als Kamer weinig sturen op de 7 miljard die wordt uitgegeven. Ik kan daarom lastig mijn controlerende functie vervullen.

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-4

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Er gaan wel twee dingen door elkaar in de vraag. Sturen

en controleren zijn twee verschillende dingen. Mijn advies

zou zijn: ga de manier waarop de politie uitgaven doet niet

sturen, want dan kom je in de knel met de flexibiliteit die

bij experts juist nodig is. Experts zijn we hier allemaal niet,

daar wel.

Controleren is natuurlijk een kerntaak; daar ben ik het

helemaal mee eens. Bij de uitvoering van die motie heb ik

gekeken naar de wens van meer transparantie en meer

mogelijkheden om te controleren. Dat heb ik ook geprobeerd te communiceren. Dat kunt u als Kamer zelf organiseren, maar daar willen we ook graag aan bijdragen. Wij

hebben suggesties gedaan voor de zaken waarvan de Kamer

zegt: dit is 'm niet helemaal, maar hoe kan het dan wel? Als

ik de letter van de motie volg, kom ik op het weghalen van

flexibiliteit bij de politie, maar ik weet van de woordvoerders

dat ze dat niet willen. Wellicht kunnen we bij het eerstvolgende politiedebat al pratend met elkaar verkennen wat er

staat en waar we naar op zoek zijn. Ik ben ervan overtuigd

dat we niet iets tegengestelds willen. De manier waarop

levert echter iets op waar de Kamer niet op zit te wachten,

en ik ook niet. Ik zal zorgen dat we in het halfjaarbericht een

extra alinea daarover opnemen. Dat is in het verlengde van

wat ik tot nu toe heb gecommuniceerd, maar bedoeld als

een gesprek onderling.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Mijn mederapporteur knikt, dus dat lijkt me een mooi

voorstel.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Oké. Voorzitter, dan ga ik door.

Ik was gebleven bij het politie-uniform, waarover mevrouw

Lahlah en de heer El Abassi het al hadden. Dat is neutraal

en daarbij past geen hoofddoek of wat voor toevoeging

dan ook. Hetzelfde geldt wat mij betreft bij boa's. Het gaat

om de neutraliteit van het instituut dat iemand representeert

en niet om de neutraliteit van de persoon. Ik vind dat dat

te vaak door elkaar wordt gehaald in het gesprek. Het heeft

per definitie niets met discriminatie te maken, maar wel

met de scheiding van Kerk en Staat. Overigens staat dit de

diversiteit bij de politie absoluut niet in de weg. Bij de

politie is iedereen welkom — zeker ook moslima's — maar

dus wel in een neutraal uniform. Als men zegt graag een

hoofddoek te willen dragen én bij de politie te willen, dan

zijn er genoeg functies zonder uniform. Daar zijn vrouwen

met hoofddoek gewoon welkom bij de politie. Dat is de

huidige praktijk.

Voorzitter. Dan kom ik bij de georganiseerde criminaliteit.

Eind vorig jaar begon de schoonmaak van een gigantische

drugsafvalput in een natuurgebied bij Halsteren. De

gemeenste soorten gif zaten meters diep in de bodem.

Tussen de bomen en struiken is een krater ontstaan waar

het bos dus ook niet meer terugkomt. Dit staat symbool

voor wat georganiseerde ondermijnende criminaliteit in

ons land teweegbrengt: het slaat een gat in alles waar we

aan hechten.

Het onderzoek is nog niet afgerond, maar het lijkt erop dat

een drugslab de oorzaak is van de verwoestende explosie

in Rotterdam-Zuid die drie levens kostte. Schietpartijen en

explosies zijn aan de orde van de dag. Kwetsbare jongeren

worden geronseld voor drugsklusjes. Mensen die de daders

dwarsbomen, zijn hun leven niet zeker. Net als de heer

Eerdmans en mevrouw Bikker vind ik dat je recreatief

drugsgebruik niet kunt beschouwen als iets onschuldigs,

want je kunt het niet los zien van akelige ontwikkelingen

als explosies in woonwijken, journalisten en rechters die

hun vrijheid kwijt zijn en ernstige milieuvervuiling.

Tegen de heer Sneller, die sprak over het legaliseren van

bepaalde vormen, wil ik het volgende zeggen. We hebben

het hier vaker over gehad, dus ik gebruik zijn inbreng

daarbij. Ik heb al heel vaak gezegd dat we helemaal niet

bezig zijn met een war on drugs of met alleen maar keiharde

repressie. Daar ben ik niet mee bezig. Ik ben bezig met een

strijd tegen drugscriminelen die op dit moment direct onze

rechtsstaat ondermijnen. Dat is geen risico of iets wat op

ons afkomt. Nee, het gebeurt nú. We zijn wereldwijd nummer één in drugshandel. Meer dan 90% van de drugs verlaat

ons land. Als wij legaliseren, rollen wij dus de rode loper

uit voor Colombiaanse drugskartels. Van mij mag iedereen

daar wat van vinden en daarover filosoferen, maar het leidt

wel af van waar de focus en de capaciteit zich op zouden

moeten richten. We hebben er geen tijd voor, want onze

manier van leven staat direct op het spel. Voorzitter. De

manier waarop de onderwereld doordringt in ons dagelijks

bestaan raakt iedereen in ons land. Het is oprecht voor

niemand een ver-van-mijn-bedshow; dat moet ook niemand

denken. Daarom beschouw ik de strijd tegen de georganiseerde misdaad als de grootste opdracht voor het ministerie

van Justitie en Veiligheid. Dat moet de komende jaren wat

mij betreft ook zo blijven. Want, zoals mevrouw Michon-

Derkzen volgens mij al zei: wij moeten dit gevecht winnen.

We hebben de afgelopen twee jaar echt een flink been bijgetrokken. We zijn druk bezig met een samenhangende

aanpak om ons land weerbaarder te maken. We voorkomen

— dat is de preventiekant — dat kwetsbare jongeren en

jongvolwassenen worden geronseld. We verstoren criminele netwerken en handelsgeldstromen. We bestraffen

gepakte daders effectief en we beschermen de hoeders van

de rechtsstaat. Voorkomen, verstoren, bestraffen en

beschermen: dat zijn de vier lijnen waarlangs we werken.

Daarmee sluiten we criminelen van verschillende kanten

in. We krijgen steeds beter zicht op hoe criminele netwerken

in elkaar zitten, hoe illegale stromen lopen en waar we ze

het hardste kunnen raken. Ik wilde allerlei bemoedigende,

concrete voorbeelden noemen, maar misschien wil de heer

Boswijk mij voor die tijd al wat vragen.

De voorzitterVoorzitter

Het woord is aan hem.

CDADe heer BoswijkCDA

Ik ben blij met de woorden van de minister, ook omdat ze

korte metten maakt met de wat naïeve gedachte dat het

legaliseren van harddrugs een oplossing zou zijn voor dit

enorm ondermijnende probleem. Ik wil ook de minister

bedanken voor alle antwoorden op de vragen die wij hebben gesteld die eerder op schrift zijn gekomen. Daarin stond

een antwoord dat een beetje in het verlengde van dit

onderwerp lag. Wij hebben als CDA in de inbreng ook

geopperd dat de minister er duidelijk van is overtuigd, dus

die hoeft niet overtuigd te worden. Maar ik moet eerlijk zijn

dat ik helaas toch merk dat er bij veel leeftijdsgenoten van

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-5

mij en bij jongeren niet zo over drugs wordt gedacht zoals

de minister dat doet. Daarom heb ik geopperd een

publiekscampagne te organiseren om aan te geven dat elk

pilletje op een festival, hoe leuk dat er ook uitziet, niet

onschuldig is. Je werkt gewoon mee aan het verdienmodel

waar uiteindelijk onschuldige doden bij vallen. Ik begrijp

dat het kabinet daar niet in gelooft. Sterker nog, het kabinet

denkt dat een brede publiekscampagne ook een averechts

effect kan hebben en het gebruik zelfs kan doen toenemen.

Dat intrigeerde mij. Wellicht kan de minister toelichten wat

ze daarmee bedoelt.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Ja, dat kan ik. Ik glimlach een beetje, omdat dit bij dit

onderwerp een terugkerend gesprek is in deze commissie.

Ik begrijp dat ook. Dat antwoord komt van ons samen met

de collega's van VWS. Waar gaat dit over? Ik zou als mens

gewoon enorm voorstander zijn van enorme campagnes:

doe dit niet en weet wat voor aanbod jouw vraag in stand

houdt; hier zitten meedogenloze criminelen achter die er

niet voor terugdeinzen om journalisten te bedreigen en

advocaten te vermoorden! Dat is wat het is. Op het moment

dat je daar een publiekscampagne van maakt, zeggen deskundigen vanuit de gezondheidszorg — daarom verwees

ik naar VWS — dat er een flink risico is dat je daarmee het

gebruik van drugs normaliseert. Als je het zo breed uitzet,

als je iedereen wilt aanspreken, doe je alsof iedereen

gebruikt. Die logica vanuit de wetenschap snap ik ook nog

wel. We zijn dus op zoek naar een manier waarop we zo

gericht mogelijk precies op de plekken kunnen komen waar

de heer Boswijk het over heeft, zoals festivals, scholen en

andere plekken. Daar kun je dan met gerichte informatie

en gerichte campagnes komen. Ik weet dat Rotterdam dat

op een andere manier heeft gedaan. Het staat iedereen vrij

om daar zelf naar te kijken, maar dit is het dilemma waar

ik in zit. Ik meen dat we het daar onlangs met de heer Van

Dijk, meen ik, of mevrouw Bikker ook al over hadden.

Ik zeg hier eerlijk bij dat ik er als persoon heel veel voor

voel om dat te doen. Maar als wetenschappers die er verstand van hebben, zeggen "minister, pas op, want straks

ga je het nog meer normaliseren", dan wil ik daarvoor

waken. Ik vind namelijk dat we uit een genormaliseerd beeld

komen en dat we inmiddels wat realistischer kijken naar

wat er aan de hand is in dit land. Dat is het dus. Vanuit VWS

zijn ze al met gerichte campagnes bezig. Die zijn vooral

gericht op de gezondheid. Maar u kent mijn verhaal: hier

zit een ongelofelijk heftig verdienmodel achter voor meedogenloze criminelen. Dit is de toelichting op dat antwoord.

CDADe heer BoswijkCDA

Dank. Ergens kan ik daarin meekomen. Dit is in die zin voor

mij een nieuw dossier. In de antwoorden staan die rapporten en adviezen niet. Daarom verzoek ik de minister om die

nog wel met de Kamer of in ieder geval met mij te delen.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Wat ik zal doen is, is dat ook uitzetten bij mijn collega van

VWS, die ernaar kijkt vanuit de preventiekant. Ik zal hem

vragen of de commissie voor Justitie en Veiligheid daar

ook een brief over kan ontvangen. Als ik mij niet vergis,

hebben we binnenkort een debat over drugs. Ik zal even

kijken of het voor die tijd al lukt. Anders zorg ik dat ik in

mijn annotatie al iets meer tekst vanuit VWS erbij heb. Dan

zorgen we daar zelf voor.

ChristenUnieMevrouw BikkerChristenUnie

In dat debat waarin we het over deze campagne hadden,

is al een motie ingediend en aangehouden. Dat was ook

om even verder na te gaan: wat kunnen we nou doen wat

wetenschappelijk gezien niet aanmoedigt om drugs te gaan

gebruiken, maar wat wel dat gesprek losmaakt in de

samenleving, dat keihard nodig is en verder gaat dan "laat

je drugs testen"? Nee, ga niet gebruiken, want je veroorzaakt

zo veel. Dat is de reden waarom ik op dat punt zou zeggen:

het is prima om wetenschappelijk te bekijken hoe je dat zo

sterk mogelijk kan doen, maar ook de reden waarom ik de

motie opnieuw in stemming zou brengen en eigenlijk ook

hoop dat het kabinet met die wetenschap durft te zeggen

"dat wetend kunnen we 'm oordeel Kamer geven".

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Laat ik mevrouw Bikker vragen dat te doen na het drugsdebat — ik noem dat het "drugsdebat", maar het zal wel net

anders heten — dat volgende week of de week erop

plaatsvindt, als ik mij niet vergis. Vervolgens kan ik daarbij

de input van VWS betrekken. Anders zal deze motie echt

naar VWS moeten. Ik zal die dan geen oordeel geven. Als

ik daartoe word gedwongen, moet ik het oordeel "ontraden"

geven, omdat ik er niet in m'n eentje over ga. Maar

mevrouw Bikker weet hoe ik erin zit.

ChristenUnieMevrouw BikkerChristenUnie

Dan pak ik toch even door. Volgende week is een erg

intensieve week, voor deze minister en ook voor mij. We

hebben nu dit onderwerp bij de kop. Ik zal 'm met vliegende

vaart naar VWS sturen, maar volgens mij pakken wij hier

prima de duiding mee die we samen belangrijk vinden, juist

ook in het ontmoedigen van drugsgebruik. Als we het

daarover eens zijn, zijn we al een heel stuk verder. Veel

mensen in de Kamer steunen het. Dus wat mij betreft is het

vooral even de weg vinden in hoe we dat doen, en moeten

we niet blijven struggelen met precieze dingetjes, die

wetenschappelijk absoluut belangrijk zijn, maar niet in de

weg hoeven te staan van het starten van deze campagne.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Dan zal ik kijken of mevrouw Bikker de tekst van de motie

nog gerichter maakt, zeg ik even in mijn woorden. Ik bedoel

gerichter op basis van het debat dat we hadden en nu

hebben. Wij zitten er vergelijkbaar in. Dan kijken we of we

daar de ruimte hebben. Dan zie ik dat tegemoet.

SGPDe heer Diederik van DijkSGP

Ik heb nog een concrete vraag hierbij. De minister ziet een

landelijke campagne niet zitten om wetenschappelijke

redenen. We hebben inmiddels geconstateerd, net als de

minister, dat Rotterdam hier een eigen spoor volgt en zich

blijkbaar iets minder hieraan gelegen laat liggen. Ik neem

aan dat we op de hoogte blijven van de resultaten van die

campagne en dat we uiteindelijk kunnen zien wie er gelijk

heeft.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-6

Dat zou heel mooi zijn. We hebben natuurlijk contacten met

Rotterdam. De vraag is wel of je het op die manier kunt

meten. Maar dat is inderdaad eerder al door de Kamer

gevraagd. Er is contact met Rotterdam. Op het moment dat

het gemeten kan en zal worden, ben ik natuurlijk als eerste

daar.

moment denken: ik heb een route afgesloten. Het gaat

continu door. Dat betekent dat we een lange adem en een

groot aanpassingsvermogen nodig hebben. Daarom houden

we onze methodes ook voortdurend tegen het licht en

werken we door. Wat weinig oplevert, passen we aan of

gaan we wat mij betreft stopzetten.

Voorzitter. Ik was gebleven bij de bemoedigende, concrete

voorbeelden die ik graag wilde noemen. Die horen bij het

samenhangende offensief tegen de georganiseerde drugscriminaliteit. Ze variëren van klein tot groot en van regionaal

tot internationaal. Ik noem er maar een paar.

Mbo'ers die op stage gaan op Schiphol krijgen een stoomcursus om de signalen van drugssmokkel te herkennen.

Dat is trouwens ontzettend interessant, mocht iemand hier

daar ook een keer langs willen gaan.

In een trainingscontainer in de Rotterdamse haven kun je

naar binnen en getraind worden om je weerbaar op te

stellen tegen criminelen. Dat is al gedaan door meer dan

5.000 havenmedewerkers. Ik heb het zelf gedaan en het is

fascinerend. Zo leer je op wat voor manier criminelen heel

dicht bij je kunnen komen en je vervolgens onder druk

kunnen zetten als havenmedewerker om je daarna in te

zetten voor drugssmokkel. Dan moet je aan simpele dingen

denken, zoals niet in je outfit of uniform van het bedrijf

waarvoor je werkt op het haventerrein na je werk naar de

kroeg gaan, waar je gespot kunt worden door een crimineel.

Of denk aan het niet zomaar met iedereen delen dat je

geldproblemen hebt en noem maar op, omdat criminelen

daar heel alert op zijn rond het havengebied.

Eind vorig jaar heb ik een uitleveringsverdrag met Marokko

getekend. Dat is twee maanden geleden. Er zitten ook nog

een uitleveringsverdrag en een rechtshulpverdrag met

Colombia in de pijplijn. We hebben een grote slag geslagen

met de bilaterale verdragen die we met de Verenigde Arabische Emiraten hebben gesloten. Die maken het bijvoorbeeld mogelijk om illegale geldstromen af te kappen. U

weet het: om de handel tegen te gaan en om de verdienmodellen te verstoren, hebben we andere landen nodig. Het

geld verlaat ons land en de drugs verlaten ons land, maar

het geweld blijft hier. Ik heb dus andere landen nodig wil

ik het geweld hier kunnen stoppen.

De heer Boswijk, mevrouw Michon-Derkzen en mevrouw

Mutluer vroegen daarnaar. Ik ben het met hen eens dat je

criminelen het hardste raakt door hun geld af te pakken.

We hebben goed zicht gekregen op de criminele geldstromen en zien dat een groot deel van het geld niet in ons land

wordt witgewassen. Geld gaat via ondergronds bankieren

het land uit en wordt in het buitenland uitgegeven. Het geld

dat we hier kunnen afpakken en de realistische doelen die

daarbij horen, staan dus niet in verhouding tot de criminele

miljarden die erin rondgaan. Daarom kijk ik ook over de

landsgrenzen heen en maak ik afspraken met landen als

Marokko, Turkije en de Emiraten. Al met al werken we

nationaal en internationaal ook steeds beter samen en zijn

we ook druk bezig om in complexe zaken de broodnodige

informatie te kunnen delen. We weten ook dat criminelen

reageren op alles wat er in gang is gezet en zoeken naar

andere manieren om te blijven opereren. Op het moment

dat we een verdrag afsluiten, bijvoorbeeld met Marokko,

zien we direct beweging vanuit criminele hoek en moeten

wij daar ook weer direct op anticiperen. Je kunt geen

Dan bewaken en beveiligen.

De voorzitterVoorzitter

Mevrouw Mutluer nog op dit punt.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Als het gaat om het afpakken van crimineel vermogen,

hebben de minister en wij, en ik in het bijzonder ook weleens, het gesprek gehad over de 16 miljard die erin omgaat

en de 200 miljoen die als ambitie wordt genoemd in onze

veiligheidsagenda. Ik vind dat er best wel een groot verschil

zit tussen 16 miljard en 200 miljoen. Ik snap dat de minister

zegt dat veel van het criminele vermogen in het buitenland

zit. Ik snap ook dat het ingewikkeld is. Maar als wij extra

middelen in de begroting opnemen voor de FIOD en als de

NSOC nu al bijna twee jaar aan de slag is, verwacht ik ook

wat positieve uitkomsten op het gebied van criminaliteitsbestrijding en het afpakken van vermogen. Het kan dus in

mijn beleving niet zo zijn dat het ambitieniveau de komende

jaren op 200 miljoen blijft staan. Sterker nog, er zitten extra

investeringen in de begroting. Dat mag ik toch op enig

moment terugzien? Vindt de minister ook niet dat het

ambitieniveau nu wel naar boven kan, gelet op haar

inspanning bij deze begroting?

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Dan is de vraag wat je ambitie is. Sinds een paar jaar weten

we door die gehackte berichten dat het geld grotendeels

niet hier is; die miljarden zijn niet hier. Dan moet je je

ambitie intelligent bijschaven. Ik vind dat we dat nog niet

hebben gedaan. Ik hoop dat een toekomstig kabinet dat wel

doet. Het is mijn ambitie om de verdienmodellen en netwerken kapot te maken. Het liefst haal ik daarbij ook al het criminele geld van de markt, steek ik het in onze eigen buurten

en gaat het richting onze eigen mensen. Maar ambitie

nummer één is om ze kapot te maken. Dat ga je niet terugzien in die bedragen — daar ben ik inmiddels van overtuigd

— omdat het geld net als de drugs grotendeels ons land

verlaat. Dan kunnen we onszelf bezighouden en zeggen:

het moet richting die miljarden. Maar dat gaat niet, want

het wordt gestoken in vastgoed in Marokko, de Emiraten

en Dubai. We weten dit dankzij al het werk van onze

recherche. Daar zitten hyperslimme mensen, die die

berichten hebben gekraakt. Doordat die miljoenen berichten

naar buiten zijn gekomen, weten we nu wat de modus

operandi is van criminelen. De kern van een slimme overheid is dat je daar snel op schakelt en niet vasthoudt aan

oude doelen op een oude manier die dus niet meer voldoet.

Ik hoop eerlijk gezegd dat dit echt verandert en dat we

daarin ook sneller en scherper zullen zijn. Je ziet de resultaten ook niet alleen in wat je afpakt. Je ziet ze in het doorbreken van criminele netwerken. Sommige data daarover

kunnen met de Kamer gedeeld worden. Andere data niet,

omdat die onderdeel zijn van onderzoeken. Daarover zult

u mij dus op mijn bruine ogen moeten geloven. Maar ik

vind ook dat we intelligenter moeten omgaan met de doelen

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-7

die we onszelf stellen. Dat doen we nu nog niet. Ik zou dat

wel graag doen.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Ik begrijp het antwoord niet helemaal. Het is inderdaad wel

grappig dat de minister zelf toegeeft dat ze hier de afgelopen tijd niet heel erg effectief op heeft kunnen sturen. Ik

snap de ingewikkeldheid vanwege het internationale

karakter. Ik zie ook wel dat we de netwerken kapot proberen

te maken. Maar op enig moment moeten we dat ook

financieel kunnen vertalen. Ik denk niet dat de minister kan

zeggen dat we van die 16 miljard nog steeds maar 200

miljoen kunnen incasseren, terwijl zij nu extra investeert in

de samenwerkingen met andere partijen en extra investeert

in de FIU. We hebben een NSOC. Jongens, wat levert dat

in godsnaam allemaal op?

Ik wou nog even terug naar de effectiviteit, want we weten

van het WODC-onderzoek dat het evidencebased beleid op

JenV ingewikkeld is. De minister heeft het er een aantal

keer over dat we eigenlijk tactisch slagen aan het winnen

zijn. Ik was op de conferentie van burgemeester Halsema

en daar was een oud-undercoveragent die in het Verenigd

Koninkrijk veel werk had gedaan. Hij had zeven maanden

undercover gezeten en PTSS opgelopen. Er werd een groep

ontmanteld. Hij zei: voor maar liefst twee uur is de heroïnehandel onderbroken geweest in die stad. Oftewel: ik heb

de slag gewonnen, maar de oorlog zijn we aan het verliezen

op deze manier. Mijn vraag is: op welke manier gaat de

minister nou meten — en niet of ze slagen wint, want daar

heeft ze haar indicatoren voor — dat we de oorlog aan het

winnen zijn, op het niveau van de strategie? Hoe kunnen

we nou bepalen of we daar op de goede koers zitten, zodat

we ook een keer een stap verder komen?

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Het is alsof mevrouw Mutluer de antwoorden niet heeft

gehoord. We zijn juist zeer effectief, maar we weten beter

hoe de criminelen werken. Ik ga dan dus niet aan een oud

denkpatroon van onszelf van vijf jaar geleden vasthouden

als criminelen lichtjaren verder zijn. Dat zou dom zijn. Dat

doe ik niet.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

We komen verder. We komen absoluut verder. En we zijn

geen enkele oorlog aan het verliezen; dat kan ik u verzekeren. Dat zou namelijk betekenen dat de rechtsstaat heeft

verloren. Daar ga ik nooit mee akkoord en ik weet for a fact

dat de heer Sneller daar nooit mee akkoord gaat. Dus dat

is geen optie. Dat is geen enkele optie.

Investeren in de FIU is bijvoorbeeld om witwassen tegen

te gaan, wat echt iets anders is dan waar we het nu over

hebben. Als het gaat over crimineel geld afpakken en je

weet dat van die 16 miljard het grootste deel niet in

Nederland is, dan kunnen we met elkaar rondjes blijven

draaien en denken dat dat wel in Nederland had moeten

zijn en dat de doelen daarom hoger moeten, om vervolgens

gefrustreerd te raken dat het niet zo is. Ik ben supereffectief

geweest door met Marokko afspraken te maken, door met

Turkije afspraken te maken, door naar Dubai te gaan en

door afspraken te maken met de Emiraten. Ik zie hoeveel

er in beslag wordt genomen. Het zou op zich logisch zijn

om te eisen dat al die in beslag genomen goederen naar

Nederland worden verscheept zodat ik die aan de Kamer

kan laten zien, maar zo werkt het niet.

Ik zie wel dat die netwerken kapotgaan. Ik zie wel dat we

effectief zijn. Maar we hebben te maken met zeer, zeer

intelligente en internationaal opgezette drugscriminele

netwerken. Dan moeten we echt niet denken dat zich alles

binnen de grenzen van Nederland afspeelt en dat we dat

hier in staatjes terug kunnen laten komen. U hoeft dat niet

van mij te geloven, want u kunt dat zien in de gehackte

berichten en in hoe we juist nu onderzoeken opzetten. Dat

betekent dat we zelf ook zullen moeten veranderen als we

dit voor willen zijn. En ik weet dat de Tweede Kamer daar

verschillende keren van deskundigen informatie over heeft

gehad. Dat kunnen we weer organiseren. We hebben

natuurlijk deels een nieuwe Kamer. De wereld ziet er

inmiddels echter heel anders uit dan we vijf jaar geleden

dachten, en dat weten we dankzij al het intelligente werk

van onze eigen rechercheurs. Daar maakt overigens de hele

wereld gebruik van. Er worden nu ook routes opgezet om

juist dat ondergronds bankieren tegen te gaan of om het

geld af te pakken. Uiteindelijk zal dat buiten Nederland

gebeuren.

D66De heer SnellerD66

Voorzitter. Uiteindelijk gaat dit dus over andere indicatoren.

Het gaat ook over zaken waarover we hier niet in het

openbaar kunnen praten, en daar moeten we een andere

manier voor vinden, want we moeten er wel samen over

kunnen praten en u moet als Kamer kunnen controleren.

Dit gaat over een langere doorkijk en dit gaat over zicht

hebben op hoeveel netwerken er in Nederland actief zijn,

wat er een heleboel zijn. Dit gaat over zichtbaar hebben hoe

je ze kapotmaakt. Dit gaat over alle inzet van mijn collega's

om te zorgen dat mensen vervolgens niet vanuit een

gevangenis door kunnen gaan met het aansturen van die

netwerken, dus om dat te doorbreken. Dit gaat over hoe je

voorkomt dat kleine jongens grote criminelen worden tot

en met hoe je ervoor zorgt dat ze niet vanuit de ebi doorgaan, en alles wat daartussen zit. Dit is volgens mij ook de

meest complexe aanpak die er is, omdat wat tegenover ons

staat, oneindig veel geld in handen heeft en georganiseerd

is als zijnde multinationals. Dus dat is waar je mee te maken

hebt. We zijn dus altijd op zoek. We hebben daar ook onze

eigen samenwerkingsverbanden voor, of dat nou een

onderzoeksteam in Zeeland is of de NSOC, die steeds beter

in kaart brengen hoe die netwerken eruitzien en wat er

daarbinnen gebeurt.

Als je ziet hoezeer bepaalde netwerken op dit moment naar

de bovenwereld uithalen — de heer Sneller weet wat ik

daarmee bedoel — dat heeft dat ermee te maken dat ze

gecornerd zijn. Dat zijn niet zaken waar de heer Sneller mij

vervolgens op kan controleren en mij aan kan houden. We

zijn dan ook de hele tijd op zoek hoe het dan wel kan. Dus

alle begrip voor zijn vraag. Maar was het maar zo dat het

aan de hand van cijfers of iets meetbaars op die manier

kon. Wat we wel continu doen — dat weet de heer Sneller

ook, want dat breiden we ook elk halfjaar uit in onze halfjaarberichten — is het volgende. We hebben wetenschappers aangetrokken die kijken hoe wetenschappelijk onderbouwd kan worden wat we aan het doen zijn. Dat gaat stap

voor stap. We zouden daar overigens op korte termijn weer

eens een sessie over kunnen organiseren met die wetenschappers. Dit is dus een vraag die ik heel graag zou willen

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-8

kunnen beantwoorden, maar we zitten er nog middenin en

dat is echt lastig.

D66De heer SnellerD66

We zijn al ongeveer 50 jaar bezig met deze aanpak en we

zijn nu de indicatoren aan het ontwikkelen om te bepalen

of we op het niveau van de strategie de goede kant op aan

het gaan zijn. Dat is eigenlijk wat de minister zegt. Of ze

verwijst mij naar een geheim overleg waar ik niet bij mag

zijn.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Als we al 50 jaar met de aanpak van vandaag bezig waren,

dan hadden we niet zo veel mensen in de bewaking en de

beveiliging. We zijn pas sinds drie jaar bezig om een been

bij te trekken en met de aanpak zoals we die nu hebben.

Dat is wel de harde werkelijkheid naar onszelf toe. Aan het

begin van mijn ministerschap heb ik ook gezegd dat we te

naïef zijn geweest en dat we dit niet goed hebben gedaan

in dit land. Als rechters hun vrijheid kwijt zijn, advocaten

hun kinderen niet meer naar school kunnen brengen, journalisten gewoon niet eens hun hond uit kunnen laten,

politici geen kant meer op kunnen, Kamerleden thuis moeten zitten omdat er geen bewaking en beveiliging is omdat

ze bedreigd worden vanuit de georganiseerde misdaad,

dan is dat omdat we dat de afgelopen jaren onderschat

hebben. Dat is kneiterhard. Daar kan je niet omheen lullen;

dat is gewoon zo. Je moet er dus voor zorgen dat je in je

beleid en je aanpak alles op alles zet. Dat doen we sinds

een paar jaar. Dankzij al het werk van onze rechercheurs,

ook door die berichten, zien we hoe de criminelen opereren.

Dat is echt heel anders dan we dachten. Dat geldt overigens

niet alleen voor Nederland. De hele wereld heeft iets aan

die berichten die gekraakt zijn. De hele wereld, die er net

als wij zo veel last van heeft, past de aanpak aan. Deze

samenhangende aanpak is er helaas echt sinds kort.

D66De heer SnellerD66

Ja. Laten we uitkijken dat we elkaar niet beconcurreren op

hoe erg we het vinden wat er gebeurt en hoe belangrijk de

operationele successen zijn. Dat heb ik gisteren volgens

mij ook duidelijk gemaakt. Alleen zou de ontwikkeling die

de minister schetst, ook kunnen komen doordat we compleet op het verkeerde pad zitten. De minister is daar niet

van overtuigd. Ik ben daar grotendeels wel van overtuigd.

Ik zoek naar het volgende. Stel dat je er inderdaad een meer

evidencebased benadering van maakt, oftewel ook bereid

bent te kijken naar de fouten. Wat is dan een doelstelling

of hypothese die we kunnen testen, maar dan op het niveau

van de strategie, om te weten te komen of mijn aanpak

beter werkt of de aanpak van de minister?

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Dan zou je het eerst met elkaar eens moeten zijn over de

vraag waarom Nederland op dit moment nummer één is

in de internationale handel van drugs. Wij zijn een spil op

dit moment. Volgens mij komt dat niet doordat we de

afgelopen 50 jaar een ongelofelijk effectief en keihard antidrugsbeleid hebben gevoerd, want dat hebben we niet in

dit land. Het komt ook niet — ik vind daar wat van — doordat we het totaal gebagatelliseerd hebben. Ik vind dat we

dat wel hebben gedaan, maar daar komt het ook niet door.

Het komt door onze uitstekende infrastructuur. Het komt

doordat we de Rotterdamse haven op een hele mooie wijze

hebben ingericht, waarvan we als land profiteren, maar

waarvan ook de criminelen profiteren. Het komt door onze

financiële infrastructuur, die we zelf oprichtten. Dat hele

verhaal kent de heer Sneller. Het komt door de bouw van

ons land. Van datgene waarvan wij allemaal profiteren,

maken de criminelen misbruik. We hebben te laat gezien

dat dat gaande was. Dat maakt dat we hier nu staan. Dat

maakt dat 90% van het geld — in ieder geval heel veel van

het geld — ons land verlaat en meer dan 90% van de drugs.

We zijn de fase dus allang voorbij, als we daar ooit al in

hebben gezeten, dat het wat zou uitmaken of je je als land

anders ten opzichte van drugs gaat gedragen, drugs gaat

legaliseren, drugs harder gaat aanpakken. Die fase is voorbij. We zijn de nummer één. Italianen zeggen: moet je kijken

hoe erg het in Nederland is; dat zijn Hollandse taferelen.

We zijn die fase allang voorbij.

D66De heer SnellerD66

Dit was geen antwoord op de vraag die ik stelde. Ik snap

alles wat de minister vertelt, vanuit haar perspectief. Het is

alleen ook een stroman. De minister benoemt niet dat de

illegale markten en de winsten kunnen ontstaan omdat het

illegaal wordt gemaakt. Dat is de enige reden dat er voor

criminele organisaties zo veel geld te verdienen is. Alle

andere elementen zorgen er inderdaad voor dat Nederland

hierin een heel belangrijke spil is geworden. Ik ken dat

WODC-onderzoek ook; daar hebben we een uitgebreid debat

over gehad. De missing link in dit verhaal is: komt het nou

door de manier waarop we een drugsverbod hebben? Dat

is uiteindelijk natuurlijk wel de constante factor van de

afgelopen 50 jaar. De minister maakt er een stroman van,

omdat zij zegt dat iemand hier bepleit dat we dit in Nederland, als geïsoleerd land, nu opeens moeten legaliseren.

Volgens mij is het een pleidooi — ik heb dat ook gezegd —

voor een open blik op de kansen die regulering biedt en

om dit internationaal te agenderen. Daarin zijn wij geen

voorlopers. Zwitserland is verder. Op die conferentie waren

ook de oud-burgemeester van Bogotá en de president van

Colombia. Ik denk dat het uitleveringsverdrag tactisch slim

en verstandig is, maar ook de president van Colombia heeft

gezegd: we moeten dit decriminaliseren, want mijn bevolking gaat eraan kapot. Er zijn internationaal dus ook heel

andere perspectieven. Mijn vraag is enerzijds hoe we kunnen testen of dit een betere methode is om de doelen te

bereiken die de minister en ik allebei willen bereiken.

Anderzijds roep ik op om ook internationaal die open geest

te hebben en vervolgens te vragen: kunnen we op dat pad

door? Zo doen we dat nu ook met bijvoorbeeld cannabis.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Ik begrijp het. Laat ik gewoon spreken vanuit mezelf, op

basis van wat ik al die jaren zie, meemaak en hoor. Ten

eerste zijn we natuurlijk niet het enige land — dat zei de

heer Sneller ook niet — dat harddrugs heeft verboden. Die

zijn primair verboden vanwege de gezondheidsrisico's of

beter gezegd de enorme gezondheidseffecten. Daarom is

het verboden. Vervolgens kun je pas als je wereldwijd een

gesprek hebt en een stap naar legalisering zet, een gesprek

hebben over de vraag of dat dan het verdienmodel aantast,

ja of nee. Mijn stelling zou zijn: wij zijn op dit moment het

meest aantrekkelijke land in de wereld. We weten dat de

Colombianen op ons platteland zitten. We weten dat de

Mexicanen drugslabs hebben. Dit is hoe Nederland er op

dit moment uitziet. Op het moment dat je als Nederland

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-9

wereldwijd de voorloper zou zijn in het nadenken over

legalisering, leg je de rode loper uit. Dat moet je gewoon

niet doen. Die fase is echt … Ik vind het een romantisch

beeld en ik vind het — ik ga het zeggen — een naïef beeld

om te doen alsof we onze capaciteit en inzet daarop zouden

moeten inzetten. Vervolgens moet ik aan een rechter vertellen: het spijt me dat je zaterdag niet naar buiten kan; ik heb

niet genoeg beveiligers. Het matcht gewoon totaal niet met

waar we staan. Ik word er emotioneel van, want dit elke

keer opperen haalt alle capaciteit, inzet en denkkracht weg.

Nederland is mijlenver van zo'n discussie. Die luxe hebben

we gewoon niet meer; die hebben we echt niet. Ik zie dat

de heer Sneller daar … Ik snap het, maar dit kan je ook niet

meer politiek maken. Dit is zo urgent. Onze rechtsstaat staat

op omvallen. Als die mannen en vrouwen van bewaken en

beveiligen er niet zouden staan, was de rechtsstaat omgevallen. U vraagt aan mij om eens een internationale conferentie te gaan beleggen met de vraag: zullen we het allemaal legaliseren? Heeft u door wat er in dit land gebeurt?

D66De heer SnellerD66

De minister probeert hier weer een soort jij-bak van te

maken. Ik heb juist gezegd dat wij over operationele

onderwerpen grotendeels dezelfde mening hebben. De

tegenstelling gaat alleen volledig aan mij voorbij. Waarom

is VWS wel bezig met internationale gesprekken over dit

soort onderwerpen? Dat is toch gewoon iets wat ook kan

gebeuren, naast het zorgen dat je de problemen, die deels

ook komen door dat drugsverbod, zo goed mogelijk

bestrijdt? Daar zit toch geen tegenstelling in? Waarom

zouden we alles inzetten op tactische overwinningen, als

er een mogelijkheid is om ook de strategische kant aan te

pakken en de openstaande kraan deels te dichten? Dat snap

ik gewoon niet. Dan ben je dus nu aan het zorgen dat alle

opvolgers altijd evenveel werk zullen hebben. Dan heb ik

nog steeds geen antwoord gekregen op de vraag hoe we

er nou voor kunnen zorgen dat we een keer het pleit

beslechten: heeft de minister inderdaad gelijk met haar

theorie, of klopt de theorie die ik aanhang?

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Ten eerste, VWS voert gesprekken over cannabis, maar

internationaal is gewoon geen draagvlak voor het legaliseren van harddrugs. In ieder geval zou ik niet wensen dat

Nederland daarin ooit voorop gaat lopen. Ik vind het

onzinnig vanwege gezondheidseffecten en vanuit veiligheid

vind ik het echt onzinnig. Vervolgens zien we de effecten

van wat we doen. Het is niet: tactisch nadenken over overmorgen en een netwerk oprollen. We zijn onze havens aan

het beveiligen, we zorgen ervoor dat ze het land niet meer

in kunnen komen en we zorgen ervoor dat we een internationale coalitie hebben met alle landen om ons heen om

onze havens op dezelfde manier te beveiligen. Je ziet dan

direct dat die netwerken niet meer naar ons land komen.

Je ziet direct dat schepen anders gaan varen en dat de

invoer niet hiernaartoe komt. Ik voel elke dag dat we er nog

lang niet zijn; dat voelt u elke dag. We zijn er keihard mee

bezig. Het is niet zo dat we een beetje achteraan hobbelend

tactisch wat stappen doen. Hier zit een strategie achter. Die

kunt u steunen of niet, maar ik laat me niet zeggen dat we

zonder strategie random wat aan het doen zijn. Het kan dan

zijn dat we verschillend naar het probleem kijken. Ik zeg dat

uw probleemanalyse past bij de jaren tachtig en negentig,

niet bij vandaag. Dat is mijn stelling.

D66De heer SnellerD66

Het is allemaal prachtig. Het is een stelling en er is geen

enkel bewijs. Ik heb niet gezegd dat de minister geen strategie heeft; ik heb gezegd dat ze geen enkele manier heeft

aangedragen om voor de Kamer inzichtelijk te maken …

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Dat is niet waar.

D66De heer SnellerD66

… hoe wij — ik was nog even — kunnen controleren of die

strategie daadwerkelijk effectief is. Ik doe helemaal niet

badinerend over die tactiek; die tactiek is essentieel en die

aanpak is essentieel, omdat we met die problemen zitten

en die problemen acuut zijn. Dus schuif me alsjeblieft niet

in de schoenen dat ik daar problemen mee zou hebben.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Het is niet zo dat ik geen enkele methode heb aangedragen.

We hebben wetenschappers ingeroepen. Zij zijn dag en

nacht bezig om ervoor te zorgen dat we bij elke stap strakker

worden op onze methodes. Er is geen land ter wereld dat

gewoon een dossier heeft met: dit zijn de cijfers, zo sturen

we en zo zien we het effect. We proberen van elkaar te leren.

We kijken naar landen. We leren van Italië. Wat hebben zij

goed gedaan en wat hebben zij niet goed gedaan? Wat

kunnen wij zelf doen? Wetenschappers denken met ons

mee. Dat is dus absoluut niet aan de orde, alsof we daar in

de afgelopen twee jaar niet over hebben gesproken. Sterker

nog, tien minuten geleden bood ik nog aan om die wetenschappers naar de Kamer te halen om u mee te nemen in

de manier waarop we het juist meetbaar maken.

We besteden meer geld dan ooit aan de aanpak van de

georganiseerde misdaad. Waarschijnlijk zal dat de komende

jaren inderdaad nodig zijn. Dan wil ik toch dat elke euro,

elke cent, zo effectief mogelijk wordt ingericht, zodat we al

die mensen die hun vrijheid nu kwijt zijn, hun vrijheid terug

kunnen geven? Dat deel ik dus met de heer Sneller. Ik denk

alleen oprecht dat hij dat in de verkeerde hoek zoekt. Ik wil

graag alle capaciteit en inzet in een andere hoek behouden.

Dat is ons politieke of inhoudelijke verschil van inzicht,

verder niet. Ik weet dat de heer Sneller dat net zo relevant

en belangrijk vindt als ik, dus ik bedoel dat zeker niet als

een wedstrijdje daarover. Maar ik zeg wel: steun nou alsjeblieft dat we ons daarop richten en niet onze aandacht

verspreiden. Dat is wat ik zeg.

PVVDe heer AardemaPVV

Het is erg mooi om te zien dat onze minister het criminele

wereldje in Nederland zo haarfijn kan uitleggen. Het is

inderdaad zo; een jaar of tien geleden reden die dikke criminelen nog in grote Bentley's en woonden ze in grote villa's,

en kon je dat redelijk makkelijk afpakken. Tegenwoordig

gaat dat inderdaad anders. U heeft gelijk. Mijn vraag is dan

ook de volgende, even buiten de discussie van het legaliseren, wat volgens mij een naïef sprookjesverhaal is. Daar

wordt het niet beter van. Mijn vraag is hoe je, als je geld

wil afpakken, nou komt aan het begin van dat afpakken. U

heeft er namelijk gelijk in dat het in stromen naar het buitenland gaat, maar het wordt soms wel georganiseerd in

Nederland. Hoe krijg je daar nu een vinger achter? Heeft u

daar een oplossing voor?

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-10

De voorzitterVoorzitter

Heeft de minister daar een oplossing voor?

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Ik had een vraag in mijn hoofd, maar door deze korte vraag

van de heer Aardema raakte ik …

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Zeker. Het is alleen niet de makkelijkste oplossing, maar

die is in dit hele dossier niet aanwezig. Die oplossing is heel

nauw samenwerken met landen als Dubai, Turkije, Marokko

en de Emiraten, omdat we weten dat dat geld daarnaartoe

wordt doorgesluisd en wordt witgewassen via ondergronds

bankieren. Daarom is het zo belangrijk dat we daar die

afspraken maken. Die afspraken zullen hopelijk uiteindelijk

op z'n minst betekenen dat daar spullen in beslag worden

genomen, dat het daar van straat verdwijnt, dat het uit de

handen van criminelen wordt gehaald. Krijg ik het daarmee

hier in Nederland en kan ik aan de Kamer laten zien hoeveel

geld we hebben afgepakt? Ik denk het niet. Het liefst heb ik

het allemaal hier en steek ik het in onze eigen wijken, in

onze eigen mensen, in onze eigen jongeren. Het doel moet

zijn: die netwerken moeten kapot. De wijze waarop we dat

op een gegeven moment kunnen monitoren, blijkt als het

niet meer via Nederland gaat. Het is een andere tak dan

waar de heer Aardema naar vraagt, maar als we onze

havens beter beveiligen … Dat doen we nu. Waarom hebben we dat niet vijf jaar eerder gedaan? Het is mij een

raadsel. De heer Aboutaleb is nu weer in Latijns-Amerika

om daar weer lessen te krijgen en te geven om te zorgen

dat we er steeds slimmer in worden. Ik waardeer dat zeer.

Pakketten met cocaïne worden nu in Noord-Ierland gedropt,

niet omdat dat een betere route zou zijn, maar omdat ze

zien dat wij steeds beter worden in het beschermen en

beveiligen van ons eigen gebied.

Op deze manier moeten we dat uitbouwen. We moeten

zorgen dat Nederland minder aantrekkelijk wordt voor

drugscriminelen — het is een weinig sexy en ambitieus

doel, maar het is wel effectief — en ondertussen moet mijn

opvolger worden aangespoord om een internationale,

offensieve aanpak te hebben en te behouden om te zorgen

dat ze het daar kunnen afpakken. Dat we het dan niet in

Nederland kunnen inzetten, zal je dan vervolgens voor lief

moeten nemen. Het gaat erom hoe we de business raken,

hoe we de netwerken verbreken, hoe we de netwerken

kapotmaken. Dat is waar ik de afgelopen twee jaar mee

bezig ben geweest en waar ik voorlopig nog mee doorga.

Ik hoop dat mijn opvolger dat ook doet.

PVVDe heer AardemaPVV

Dan wil ik de minister een heel simpele vraag stellen: lukt

dat dan een beetje?

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Ja, dat lukt zeker. Dat lukt zeker. Dat lukt zeker. Ik hou van

dit soort vragen. Wat we doen met grote steun van de

Kamer is het aanpassen van onze wetgeving. Die was eerlijk

gezegd ook redelijk naïef. De wetgeving is helemaal niet

berekend op waar de heer Weerwind en ik nu mee te maken

hebben vanuit onze rollen. We passen dat dus aan. We

kunnen nu ook transacties bevriezen. Hoe stevig is dat?

Nou, het raakt direct het verdienmodel, het maakt het direct

onaantrekkelijk om in Nederland te zijn. Zo moet je het

opbouwen. Alles bij elkaar maakt dit hopelijk dat we op een

gegeven moment niet meer nummer één zijn en dat onze

rechters en journalisten weer vrij over straat kunnen. Dat

is doel nummer één en daarna komt de rest.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

… geïnspireerd?

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

… raakte ik geïnspireerd om ook een korte vraag te stellen:

wanneer ontvangt de Kamer het wetsvoorstel non conviction based confiscation, in goed Nederlands? Het gaat om

een wettelijke basis om te ontnemen en daarna — ik zeg

het even huiselijk — aan diegene te vragen waar hij het

vandaan heeft. Wanneer ontvangt de Kamer die verruimde

wetgeving om beter te kunnen afpakken?

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Binnen een week krijgt u een brief. Ik ben ook verbaasd,

maar het staat hier, dus het zal kloppen.

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Dat is goed nieuws. Dan de vraag waar ik hier eigenlijk voor

stond, over die poortwachters. We hebben met elkaar goed

een heel aantal beroepsgroepen benoemd die ongebruikelijke transacties melden. Dat was best ingewikkeld. Het idee

erachter is dat we dit kunnen achterhalen en dat we geld

kunnen afnemen. In de jaarrapportage zie je dat banken

enorm veel melden, maar dat er ook beroepsgroepen zijn

die minder melden. De redenen daarvoor kennen we niet.

Het gaat om beroepsgroepen die allemaal private clubs

zijn. Hoe kunnen we er nou voor zorgen dat we met ons

publieke belang vanuit ons publieke hart die private organisaties helpen en ondersteunen om beter en gerichter te

melden? Als je dat jaarverslag leest, dan kan je niet anders

denken dan: hier moet veel meer in zitten, gegeven die

enorme bakken crimineel geld die in Nederland omgaan.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Deze is cruciaal. Ook daar komen we van ver. Dat geldt ook

voor die sectoren en beroepsgroepen. Ze zijn opeens

geconfronteerd met infiltratie, ze worden ingezet en misbruikt. De heer Weerwind en ik zijn — ik praat wel vaak ook

namens u, meneer Weerwind, maar als het niet goed is,

hoor ik het, hè? — vanaf dat we begonnen in gesprek

gegaan met de verschillende beroepsgroepen. Je hoort dan

dat mensen het soms niet weten en niet weten waarop ze

moeten letten. Degenen die het inmiddels heel goed weten,

zijn doodsbang als ze een melding doen. Wij voeren

gesprekken en ontwikkelen een aanpak om hen meer te

kunnen helpen. Dat doen we met de beroepsgroepen zelf,

met de ondernemers zelf, maar ook is er het National Risk

Assessment Witwassen. Dat gaat daarbij helpen. Dat komt

ook binnenkort. Ik begrijp net dat het deze maand uitkomt.

Dat zijn dus allerlei manieren. Maar er zitten inderdaad heel

veel lagen in: van niet weten dat het überhaupt voorkomt,

tot en met het heel goed zien en doodsbang zijn, en alles

daartussen. Dit is echt een van de onderwerpen die je nooit

mag vergeten. De overheid kan dit namelijk niet alleen.

Daarom hebben we iedereen, van de rederijen in de havens

tot en met de notarissen, de makelaars en de banken, nodig

om te zeggen: we vormen een front.

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-11

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Dank u wel. Tot slot dan. Het is heel goed om dit te horen.

Ik denk dat een integrale aanpak ook nodig is. Maar het

gaat erom dat we met politie, justitie en een heel aantal

private partners moeten samenwerken om het monster te

ontmantelen. Dan kan ik niet anders dan de vraag stellen

die de minister al eerder van mij heeft gehoord: hoe zit het

dan met de mogelijkheid om goed informatie met elkaar te

delen? Ik wil gewoon dat het duidelijk wordt of dat niet in

de weg kan staan. Ik hoor in gesprekken of bezoeken te

vaak dat mensen dat als een enorme blokkade zien om

effectief met elkaar te kunnen werken.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Een oplossing daarvoor lag voor in de Kamer, maar die is

controversieel verklaard. Maar dit is wat het is, als we één

slagje uitzoomen. Stel dat we ertegen aanlopen dat mensen

zeggen: ik heb informatie, maar ik mag jou niet waarschuwen en jij mag mij niet waarschuwen. Dan is de crimineel

de enige die vervolgens lachend wegkomt. Daartegenover

heb je dan een discussie waarin wordt gezegd: je moet dan

specifiek die crimineel kunnen aanpakken. Maar ja, die komt

niet met een balkje voor zijn ogen bij een bank langs. Je

weet dus niet wie het is. Je zult dus wetten moeten ontwikkelen waarmee je meer mensen bereikt, om zo de juisten

eruit te filteren. Dat maakt het heel ingewikkeld. Bij informatie delen spelen de volgende zaken ook. Er zijn veel partijen

die zeggen: ik mag die informatie niet delen. Als we ze dan

helpen, zien we dat dit toch mocht. Als men het niet weet,

is men ook angstig. Of men loopt inderdaad gewoon tegen

regels en wetgeving aan. Ik hou zelf niet van de denkbeeldige tegenstelling tussen privacy en veiligheid. Ik denk dat

die zaken bij elkaar horen. Maar we moeten, zeker met de

digitale ontwikkelingen — en noem het maar op — van deze

tijd, ook bereid zijn om iets van onze privacy in te leveren,

om vervolgens onszelf, onze omgeving en de rechtsstaat

veilig te houden. Je moet heel zorgvuldig bekijken waar die

grens ligt en welke waarborgen daarbij horen. Het kan

namelijk niet zonder waarborgen, maar als je er te rigide

in gaat zitten, dan zijn de criminelen de enigen die daar heel

veel plezier van hebben. In die werkelijkheid leven we. De

WGS wordt hopelijk binnenkort in de Eerste Kamer behandeld. Dat is een wet die ons daarbij gaat helpen. Maar een

deel is helaas controversieel verklaard in de Kamer.

Voorzitter. Ik was bij bewaken en beveiligen. De aanpak van

de georganiseerde criminaliteit staat stevig, maar dat hebben we natuurlijk te danken aan al die mensen die zich daar

dagelijks voor inspannen. Ik ben hen daar echt dankbaar

voor. Politiemensen, rechters, officieren van justitie, advocaten, gevangenismedewerkers, journalisten, politici en al

die anderen die onze rechtsstaat verdedigen, krijgen ongelofelijk vaak te maken met intimidatie en bedreigingen. Ik

heb zo veel mensen gesproken die gewoon ergens aan het

werk zijn en voor een baan of beroep hebben gekozen. Dat

staat niet op de voorpagina van de krant, maar dat doen ze

omdat ze in de samenleving geloven en er iets aan willen

bijdragen. En opeens bevinden zij en hun gezin zich in een

safehouse. Dat is hoe mensen op dit moment in Nederland

leven. Zij verdienen groot respect, omdat zij toch doorgaan

met hun belangrijke werk. Wij willen hen daarbij natuurlijk

zo goed mogelijk beschermen.

De vrouwen en mannen in het veiligheidsdomein doen echt

geweldig werk. Zij zijn dag en nacht bezig om mensen die

bedreigd worden, te beveiligen. Ik heb het al vaker gezegd:

zij zijn mijn persoonlijke helden, want zij doen het met

gevaar voor eigen leven. Zij hebben ook familie, vrienden

en gezinnen thuis, waar ze veilig naartoe willen, en toch

staan ze om ons heen, als een schild. We zijn druk bezig

om samen met de politie, het Openbaar Ministerie, de KMar

en de AIVD het nieuwe stelsel bewaken en beveiligen, onder

gezag van de NCTV, neer te zetten. We willen de capaciteit

zo goed mogelijk inzetten, de verantwoordelijkheidsverdeling duidelijk maken en tegelijkertijd mensen zo beschermen

dat ze ondanks alles toch nog een beetje bewegingsruimte

over houden. Het is benauwend om te leven onder zware

dreiging en met de veiligheidsmaatregelen die nodig zijn.

Helaas zijn er in de Kamer ook mensen die ondervinden

wat een druk dat op hun dagelijkse leven brengt. Om die

te helpen verlichten, besteden we meer aandacht aan het

mentale welzijn van mensen binnen het stelsel. Het is

namelijk echt een horrorscenario als je daarin belandt. Zo

helpen we in ieder geval om de last een beetje dragelijk te

houden.

Dan ben ik bij nationale veiligheid. De dreigingen zijn groter,

complexer … Cliffhanger!

De voorzitterVoorzitter

Stilte in de zaal! De heer Eerdmans komt.

JA21De heer EerdmansJA21

Dank u zeer. Hij is in de zaal!

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Hij komt van ver.

JA21De heer EerdmansJA21

Ik had mijn vraag speciaal bewaard voor het blokje bewaken

en beveiligen, omdat we gisteravond werden opgeschrikt

door de berichten over de Israëlische ambassade. Er was

heel veel politie op de been. Het is onduidelijk wat er aan

de hand was. De burgemeester wil het niet zeggen. Althans,

die kan het niet zeggen. De NCTV kan dat ook niet. Mijn

vraag is als volgt. Misschien kan er iets meer over geduid

worden, of niet. Maar de algemene vraag is: hoe staat het

ervoor? We weten dat joodse gebouwen, zoals synagogen

en joodse scholen, ernstig onder druk staan. Eigenlijk is dat

permanent, maar het lijkt nog erger te worden. Hoe ziet de

minister dit? Kunnen we anders een brief krijgen over wat

dit betekent? Het heeft natuurlijk alles te maken met de

situatie in Israël en Gaza. Wat betekent dit voor onze joodse

mensen en de joodse gebouwen in Nederland?

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Ik kan inderdaad niet op de specifieke situatie ingaan, maar

de heer Eerdmans stelde ook een bredere vraag, omdat hij

wist dat ik dit zou zeggen. Het is waar dat we joodse

gebouwen al langere tijd moeten beveiligen, of het nou

gaat om synagogen of om scholen. Joodse objecten worden

helaas in ons land, bijvoorbeeld in Amsterdam, bewaakt

en beveiligd. Dat gebeurt zichtbaar en onzichtbaar, op verschillende manieren. Daar kunnen we ook nooit iets over

zeggen. Dat is al langer gaande. Vanuit de geschiedenis

weten we — we zien het nu ook — dat als er iets gebeurt

in het Midden-Oosten, als iets Israël of de omgeving raakt

en als daar een conflict oplaait, je dat dan helaas direct ziet

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-12

terugkomen in onze straten. Je ziet hier dan ook zaken

gebeuren. Ik kan niet ingaan op gisteren, de situatie daar

nu en de vraag of dat daar direct mee te maken heeft, maar

dit beeld zien we helaas wel vaker. We houden altijd goed

contact met de joodse gemeenschap. De heer Eerdmans

weet dat die niet zo groot is in Nederland. Je krijgt er de

Arena niet mee vol. Het is een kleine groep, die onder zware

druk leeft. We hebben daar goed contact mee. Dat gebeurt

natuurlijk primair door de burgemeesters, die daar echt

heel erg goed mee bezig zijn. Als het nodig is, gebeurt dat

ook altijd in overleg met en op advies van de NCTV. Als er

concrete dreiging is en er objectiveerbare data zijn, wordt

er ook op een andere manier op gereageerd. We waren hier

met elkaar helaas al alert op en we moeten dat ook blijven.

JA21De heer EerdmansJA21

Dat klopt. We hebben in onze partij ook aardig wat mensen

van joodse afkomst en die maken zich echt zorgen. Die

grijpen ook vaak naar de telefoon en daar hebben we contact mee, bijvoorbeeld Ruben Baumgarten, onze senator

voor JA21. Is het misschien mogelijk om per brief een duiding te geven, zodat we kunnen zien hoe de vlag erbij

hangt? Ik denk namelijk dat het voor een deel ook geruststellend kan zijn voor joodse en Israëlische mensen in

Nederland om te weten wat er nu boven de markt hangt.

Dit van gisteravond is heel zorgelijk. Het gaat om de Israëlische ambassade en het ziet er echt niet goed uit. Maar

goed, daarover hoeven we het niet specifiek te hebben. Ik

heb wel behoefte aan wat meer informatie.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Sowieso ga ik nooit nee zeggen tegen meer informatie.

Mag ik in de tweede termijn even terugkomen op hoe en

wat dan het handigste is? We hebben natuurlijk de dreigingsanalyse van de NCTV. Die gaat altijd in op bepaalde

aspecten en bewegingen. We hebben net het dreigingsniveau verhoogd met tekst en informatie. Ik ga graag even

bij de NCTV het antwoord op de vraag ophalen of we

daaraan iets kunnen toevoegen en of we een stand van

zaken van nu kunnen krijgen, of dat dit niet realistisch te

doen is en ik dan brieven ga herhalen. Daar gaat de heer

Eerdmans namelijk narrig van worden. Ik moet er dan even

op terugkomen.

JA21De heer EerdmansJA21

Het mag van mij gewoon schriftelijk, ook als er niet veel te

melden is. Als we dat afspreken, vind ik dat misschien zelfs

prettiger dan een onderling commentaar.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Oké, dan doen we dat.

JA21De heer EerdmansJA21

Het is aan de minister.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Ik ga er nu van uit dat ik dat schriftelijk doe, tenzij ik in de

tweede termijn ineens een supersamenhangende reactie

heb waarmee de heer Eerdmans ook blij is.

Dan de nationale veiligheid. De dreigingen zijn groter,

complexer en dynamischer, en hangen meer met elkaar

samen dan voorheen. Specifieke groepen hebben met een

vergaand gevoel van onveiligheid te maken. Meneer Eerdmans zei dat ook al. Na de terroristische aanslag van Hamas

in Israël en het daaropvolgende conflict is jodenhaat in

Nederland extra opgelaaid. De heer Ellian, mevrouw Bikker

en de heer Van Dijk uitten daarover hun zorgen al. Voor het

Openbaar Ministerie hebben aangiftes van antisemitisme

prioriteit. Als het even kan, worden die ook behandeld via

het snelrecht.

Eerder noemde ik al dat ook de dreiging uit jihadistische

hoek is toegenomen. Tegen die achtergrond werken bij de

NCTV mensen aan onze nationale veiligheid op basis van

de Veiligheidsstrategie voor het Koninkrijk der Nederlanden,

die afgelopen jaar is verschenen. We besteden dus heel

veel aandacht aan de weerbaarheid van de hele samenleving. Iedereen is daarbij nodig: de overheid, maatschappelijke organisaties, bedrijven en burgers. Iedereen kan iets

bijdragen aan onze veiligheid. Als die veiligheid echt onder

druk komt te staan, moeten mensen weten wat ze moeten

doen. In een noodsituatie zijn ze een tijdje op zichzelf

teruggeworpen. De weerbaarheid neemt enorm toe als

iedereen in dit land zich 48 uur kan redden als alles uitvalt.

Maar dat vergt wel voorbereiding van iedereen. Het begint

bij bewustzijn over wat er kan gebeuren en wat je zelf kunt

doen. Daarom voeren we de campagne Denk vooruit.

Daarmee overtuigen we mensen om nu alvast in de benen

te komen voor als er iets onvoorstelbaars gebeurt.

Ik wilde afronden, maar volgens mij heeft mevrouw Bikker

nog een vraag.

ChristenUnieMevrouw BikkerChristenUnie

Ik wil de minister danken, juist ook voor haar inzet tegen

antisemitisme. Zij benoemt dat er ook snelrecht wordt toegepast bij antisemitische incidenten. Ik zou haar willen

vragen om dat te benadrukken, zodat mensen ook zien dat

er snel een norm gesteld wordt. Ik zou haar willen vragen

of dat ook wordt toegepast wanneer er rond stations en in

het publieke domein uitingen en demonstraties zijn waar

antisemitische leuzen worden geuit. Is dat geval? Hebben

de burgemeesters daarin voldoende handelingskader om

te kunnen optreden?

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Dat communiceren over snelrecht zal ik bij het OM neerleggen, maar ik begrijp de oproep. Ik hoop dat ik de vraag goed

begrijp. Het wordt inderdaad algemeen toegepast. Dus op

het moment dat je in de stationshal, of waar dan ook, haat

hoort of andere dingen die je niet mag horen in onze straten, zal daarnaar gehandeld worden. We vinden elkaar wel

op andere plekken. We zijn dan namelijk allemaal even boos

en vragen ons af of er daar ingegrepen is. Dat kan ter plekke

zijn, maar ook later, aan de hand van beelden. De politie

zal namelijk altijd moeten kijken of de boel escaleert of niet.

Dat zijn afwegingen. Ik weet dat mevrouw Bikker dat weet,

maar dat moet ik er altijd bij zeggen. Dat wil niet zeggen

dat je altijd per definitie direct ingrijpt. Het heeft bijvoorbeeld met de veiligheid van de omgeving te maken.

NSCMevrouw Van VroonhovenNSC

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-13

Ik heb een vraag over de rampenbestrijding. U zei terecht

dat we ons als bevolking goed moeten voorbereiden. We

kunnen er ook op anticiperen. We vinden ook heel duidelijk

dat je als bevolking ook een eigen taak hebt. Een van de

vragen die ik voor de minister had, ging over de BB, de

Bescherming Bevolking. Ik zou heel graag van de minister

horen of ze daarop in zou willen gaan, juist omdat er in

andere contexten hier in dit huis vaak gesproken wordt over

het dienjaar. We kampen met personeelstekorten. Dit is

nou zo'n initiatief, dat tot 1986 gegolden heeft, waarmee je

de bevolking weer een zet geeft om elkaar te beschermen.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Mevrouw Van Vroonhoven gaf een mooi voorbeeld waarin

ze volgens mij over haar eigen vader vertelde. Vindt ze het

goed als ik daar in de tweede termijn of na meneer Weerwind in onze eerste termijn — ik weet niet of het zo werkt

— nog even op terugkom? Meneer Weerwind vindt dat

goed, hoor ik. Dan kan ik er iets dieper op ingaan. Ik weet

dat ze die vraag heeft gesteld en ook dat we hem schriftelijk

hebben afgedaan, maar als ze mij naar een diepere betekenis vraagt, dan zou ik er heel graag op terugkomen.

nou? Waarom vraagt ze niet aan de tolken en vertalers zelf

hoe het zit? Waarom voorkomt ze niet dat die mensen erop

achteruitgaan? Want ten eerste verdienen zij, ten tweede

verdient de rechtsstaat en ten derde verdient de Kamer dat

niet. Die heeft zich hier namelijk al hard voor gemaakt.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Uit dit gesprek gaan wij, de heer Van Nispen en ik, misschien niet meer komen, omdat we er gewoon anders naar

kijken. Ik heb zeker gesprekken met de tolken. Ik heb ook

zeker gesprekken met de vertalers. Die motie is uitgevoerd

door het inschrijftarief voor de aanbestedingsvoorwaarden

voor dienstverlening op locatie van gerechtstolken met €15

te verhogen. Dat doen we nu ook. Het is inderdaad niet de

bedoeling dat tolken er door de nieuwe systematieken op

achteruitgaan. Ons beeld is ook dat dat niet zo is. Maar dat

moeten we dan met elkaar — zoals we hebben afgesproken,

maar de heer Van Nispen trekt zijn conclusie al iets eerder

— in de gaten houden en zorgen dat het ook niet gebeurt.

Ik geloof niet dat we er hier helemaal uit gaan komen, want

we hebben dit al een paar keer besproken. We kijken er echt

anders naar.

NSCMevrouw Van VroonhovenNSC

Goed. Het is omdat ik een motie in voorbereiding heb.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

We zijn er in antwoord 67 op ingegaan, maar ik denk dat

ze van mij meer duiding wil. Daarom kom ik er nog even

op terug.

SPDe heer Van NispenSP

Over de antwoorden op de vragen gesproken: ik heb ook

een thema, namelijk dat van de tolken en vertalers. Ik denk

dat we de mening delen dat die mensen, die ondernemers,

cruciaal zijn voor het functioneren van onze rechtsstaat. Ik

denk ook dat we niet betwisten dat die tolken al sinds 1981,

en de vertalers sinds 1963 geen hogere vergoeding hebben

gekregen. Daar is dus echt wat aan de hand. Er is ook geen

schaarste aan tolken en vertalers. Toch wordt er op dit

moment door de Nederlandse bemiddelaars gewoon

geprobeerd om tolken en vertalers te werven uit België,

omdat, naar men zegt, we in Nederland niet genoeg mensen

kunnen vinden. Dat klopt niet. Ze krijgen gewoon te weinig

betaald, omdat de tarieven laag worden gehouden. Dat

heeft ook alles met de marktwerking te maken, maar die

discussie hoeven we nou niet met de minister te voeren.

De minister zegt echter dat het niet de bedoeling is dat tolken er door de nieuwe systematiek op achteruitgaan, maar

dat het haar ontbreekt aan de informatie uit de tolkencontracten om daar nu al over te oordelen. Dan heb ik het over

antwoord 107. Mijn reactie is tweeledig. Ten eerste hebben

die tolken en vertalers zelf precies uitgerekend hoeveel en

in welke scenario's zij er precies op achteruitgaan. Ik heb

de Excelsheets gezien en bijna alles staat in het rood. Als

de minister zegt dat ze die informatie niet heeft, dan is het

heel simpel: ga het die mensen vragen. Zij hebben alles

uitgerekend. We gaan toch niet zitten wachten tot in de

praktijk blijkt dat ze er inderdaad op achteruitgaan? Dan

heeft de minister namelijk gehandeld in strijd met de aangenomen Kamermotie van de leden Sneller en Ellian; niet

met die van mij, want ik had een iets verdergaande motie,

maar vooruit. Ik wil de minister dus vragen: Hoe kan dit

SPDe heer Van NispenSP

Hoe kun je er nou anders naar kijken? Ten eerste verdienen

deze ondernemers gewoon een redelijke vergoeding. Volgens mij kijken we daar niet anders naar. Ik kan ook niet

anders kijken naar een Excelsheet waarin allerlei scenario's

staan, allemaal in het rood. Als de minister zegt dat ze die

Excelsheets niet kent — ze zegt namelijk dat het haar aan

informatie ontbreekt waaruit blijkt dat dat zo is — dan zeg

ik: ga u als de wiedeweerga informeren. Dat is toch ook de

taak van de minister? Dat is juist ter uitvoering van iets wat

we met de Kamer hebben afgesproken. Dus ik geloof niet

dat we hier anders naar kijken. Als dat wél zo is, zegt de

minister dusMinister

ik vind het niet zo erg dat die mensen een

hele schamele vergoeding krijgen. We zijn op dit moment

zelfs aan het werven in België, omdat wij het in onze

rechtsstaat niet voor elkaar krijgen om die tolken en vertalers een redelijke vergoeding te bieden.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Wat de heer Van Nispen doet, is wel heel veel dingen door

elkaar halen en zeggen: mijn feiten zijn de feiten die er zijn,

klaar. En hij weet ...

SPDe heer Van NispenSP

Van de tolken en de vertalers; het zijn niet míjn feiten.

De voorzitterVoorzitter

De minister is aan het woord.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Hij weet dat ik ga zeggen dat we met elkaar hebben afgesproken dat we het nauwkeurig zullen volgen. Dat doen we

dus ook. In die fase zitten we, dus dan vind ik het niet fair

om te zeggen: maar ik had hierover al cijfers en daarmee

is het zoals het is, dus handel daarnaar. We hebben een

proces met elkaar afgesproken. Het gerechtstolkencontract

loopt pas vanaf deze maand. Voorgaande contracten laten

niet zien wat de heer Van Nispen zegt. Ik heb nooit gezegd

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-14

"ik vind dat onbelangrijk", "we merken het wel" of "het heeft

geen prioriteit". Maar ik moet me stap voor stap aan het

proces houden, om vervolgens met elkaar te kunnen

waarborgen dat het inderdaad werkt zoals we dat allebei

willen, of niet. Dat is wat het is. Die monitoring is dus nodig

om inzicht te krijgen en daarna te kunnen vaststellen of het

de goede kant opgaat of niet. De heer Van Nispen zegt al

vanaf dag één dat het niet de goede kant is. Dat kan. Dat

recht heeft hij. We zijn er al twee jaar, en waarschijnlijk —

ook met mijn voorganger — al langer mee bezig. Dat mag,

maar we hebben wel een proces met elkaar afgesproken,

waar ik middenin zit en waar ik ook aan moet voldoen, ook

ten aanzien van de tolken en de vertalers. Want daar hebben

we natuurlijk nauw contact mee.

SPDe heer Van NispenSP

Ik hoop tot slot op dit punt ... Wat hier misgaat, is dat de

minister zegtMinister

ik ga eerst zitten wachten totdat blijkt dat ze

te weinig betaald krijgen, maar dan kan ik dat achteraf ook

niet repareren. Of de minister moet achteraf gaan compenseren. Ik weet niet of ze dat wil. Je kunt het op basis van

die contracten — dat hebben die tolken en vertalers gedaan

— namelijk heel precies uitrekenen: wat als je een tolkdienst

hebt van 15 minuten; wat als je een tolkdienst hebt van 30

minuten? Dat is een hele Excelsheet vol. Dus je hoeft niet

te gaan wachten totdat aan het eind van de maand blijkt:

verrek, nou heb ik inderdaad de Kamermotie niet uitgevoerd. Dat vind ik gewoon een beetje onhandig of dom of

kortzichtig; ik weet het niet. Ik vind dat dus zonde. Volgens

mij moeten we dat niet doen. Je kunt nu al die scenario's

uitrekenen, dus waarom wachten, terwijl je kunt aanvoelen

wat er gaat gebeuren en je dit dus kunt voorkomen? Dat is

raar.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

De heer Van Nispen doet alsof ik gewoon zit te wachten,

terwijl hij heel goed weet dat dat niet het geval is. Hij weet

heel goed dat we monitoring hebben afgesproken. Hij is

het daar niet mee eens, maar dat is iets anders dan dat ik

gewoon random zit te wachten. Dat vind ik dus niet fair.

We hebben een proces afgesproken. Processen boeien mij

niet, maar daarin zijn stappen gezet om juist met elkaar tot

gegevens te komen die we dan kunnen toetsen, waarop we

kunnen vragen: is dit wat we willen, ja of nee? Daar zit ik

middenin. En dan zegt de heer Van Nispen: nee, je moet

gewoon de cijfers en de documenten gebruiken die ik aanlever; als je dat niet doet, dan vind je het niet belangrijk en

dan wacht je. Dat is niet waar. Daar kan de heer Van Nispen

narrig van worden, maar dit is niet fair. We hebben monitoring afgesproken. De markt van vertalers is een hele andere

markt dan die van tolken. Dat zijn hele andere opdrachten

en tarieven. Je moet dat goed met elkaar kunnen vergelijken

en je moet het kunnen monitoren. Ik ben zelf ook niet

degene met het meeste geduld in het leven, maar we hebben dit afgesproken om dit goed te kunnen doen, zodat we

vervolgens kunnen zien of het de goede kant op gaat, ja of

nee. De sheets zijn de assumpties. Dat zijn de gegevens die

nu worden aangeleverd of waar men nu mee te maken

heeft. De monitoring hebben we afgesproken omdat die

ons de feiten kan geven, zodat we daar als Kamer en als

kabinet stappen in kunnen zetten.

Ik denk helemaal niet dat de heer Van Nispen en ik hier

anders naar kijken. Wij willen ook dat mensen goed en fair

betaald worden voor het belangrijke werk dat ze doen.

Daarover verschillen we echt niet van mening en daar ga

ik ook niet makkelijk over doen. Dat weet de heer Van Nispen, dus dat stukje vertrouwen zou ik toch mogen krijgen.

SGPDe heer Diederik van DijkSGP

Het is fijn om te horen dat de minister over weinig geduld

beschikt. Dat komt goed uit in verband met de volgende

vraag.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

O jee!

SGPDe heer Diederik van DijkSGP

In de eerste termijn hebben meerdere woordvoerders kritische vragen gesteld over de aanpak van die illegale snelwegdemonstraties en sit-ins op stations en dergelijke. De

minister geeft aan, ook in haar schriftelijke beantwoording,

dat zij voortdurend in gesprek is met het OM om te kijken

hoe een strafrechtelijke aanpak mogelijk is, alleen zien we

die strafrechtelijke aanpak niet tot stand komen. Er gebeurt

in mijn ogen niets of te weinig. Wil de minister daar dus

nog eens op reflecteren?

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Natuurlijk wil ik dat. We hebben daar dinsdag ook lang bij

stilgestaan met elkaar in het mondelinge vragenuur. Er zijn

een paar dingen. Het demonstratierecht is een groot goed;

dat vindt de heer Van Dijk ook. Mensen mogen demonstreren en dat mag over van alles gaan. Dat mag ook schuren

en het mag af en toe een grens overgaan. Daar zijn we als

land terecht heel erg vergaand in en dat hoort ook zo. Vervolgens, op het moment dat daar wordt gehandeld op een

manier die de grens overgaat, is het aan het lokaal bevoegd

gezag — dat zijn de burgemeesters samen met politie en

justitie — om van tevoren, tijdens of daarna te bepalen hoe

er moet worden gehandeld. Wat er nu gebeurt — ik denk

dat de heer Van Dijk en ik elkaar daarin vinden — is dat er

mensen zijn, vanuit welke beweging of groepering ook, die

misbruik maken van het demonstratierecht en dat echt

ondermijnen. Ze ondermijnen een heel belangrijk goed in

ons land, zetten vervolgens zo veel politiemensen en

anderen continu aan het werk en zorgen ook dat anderen

in gevaar komen. Dan vind ik dat je echt moet handelen.

Dat doen het Openbaar Ministerie en de politie ook. Kijk

wat er onder het mom van boerenprotesten — ik zou dat

anders noemen, maar goed — eergisteren of drie dagen

geleden gebeurde. Er zijn inmiddels een aantal arrestaties

geweest. Mensen worden gewoon van hun bed gelicht. Dit

is onacceptabel en heeft niks met demonstreren te maken.

Keer op keer op keer een weg illegaal bezetten, jezelf vastplakken, zorgen dat honderden agenten weer vrije uren

moeten inleveren om dat allemaal te faciliteren: dat ben ik

echt spuugzat. Er is altijd een grens. De burgemeester is

het lokaal bevoegd gezag. Wanneer gaat het bijvoorbeeld

over naar bijvoorbeeld een misdrijf? Dat zag je deze week

bij die zogenaamde boerenprotesten.

Ik heb een gesprek gehad. Deze week lopen de dagen een

beetje over in elkaar. Het was gisteren of eergisteren; dat

weet ik even niet meer. Volgens mij was het gisterochtend.

Dat was met het Openbaar Ministerie en de politie. Ik heb

ook aan hen gevraagd, mede namens de Kamer: heb je iets

extra's nodig? Zoek dat grijze gebied op als het onder het

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-15

lokaal bevoegd gezag valt, natuurlijk in overleg met de

burgemeester. Die gaat erover. Die ga ik nooit overrulen.

Dat vraagt de Kamer ook niet van mij. Als het daar niet over

gaat omdat het bijvoorbeeld een misdrijf is, handel dan

snel. Ze zullen het nooit laten liggen, maar bij twijfel: handel

snel. Dat is afgesproken. Er gebeurt dus veel. Er gebeurt

echt veel. Per demonstratie is er een verschillende aanpak,

maar er gebeurt veel. Mensen worden gearresteerd, aangehouden, van hun bed gelicht. Toch ontstaat er nu een beeld

dat het demonstratierecht echt wordt ondermijnd. Ik vind

dat we daar als samenleving last van hebben. In mijn

gesprekken met burgemeesters vraag ik hun: "Wat heb je

nog extra van ons nodig? Alle respect voor wat je op lokaal

niveau bepaalt voor een bepaalde demonstratie. Daar gaan

wij niet over, maar wat heb je nodig?" Hetzelfde heb ik ook

aan politie en justitie gevraagd. U heeft ook de verklaring

van gisteren gezien.

SGPDe heer Diederik van DijkSGP

Ik heb de verklaring inderdaad gezien. Dank ook voor de

duidelijke wil die de minister uitspreekt, want tot nu toe is

het wat mij betreft te vaak zo geweest dat er gesprekken

blijven plaatsvinden en mogelijkheden worden verkend.

Maar mijn stelling is — volgens mij bevestigde de minister

die — dat de Wet openbare manifestaties en het strafrecht

instrumenten bieden. Die moeten we inzetten. Ik sluit

daarmee af. Waarom is het des te nodiger? Omdat ik merk

dat de politie het spuugzat is — die signalen krijgt u ook —

dat ze voor de 35ste keer moet optreden. Ik ben er echt

bang voor dat ze op deze manier op bepaalde momenten

gaan zeggen: zoek het uit.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Dat zullen onze politiemensen gelukkig nooit zeggen, maar

u heeft gelijk. U heeft ook gelijk, voorzitter, maar meneer

Van Dijk ook. Het is echt ongelofelijk veel gevraagd. Ik heb

al eerder gezegd in debatten dat het niet zo moet zijn — en

dat gaat wel zo zijn — dat we hier bijvoorbeeld over een

halfjaar staan en zeggen: goh, waarom is er weinig handhaving geweest op een ander gebied? Dan zal ik zeggen:

omdat we onze politiemensen niet non-stop aan het werk

kunnen zetten. Daar kunnen zij niks aan doen. Dat ligt dan

echt aan onze samenleving. Ik heb ook met politie en justitie

het volgende besproken. Alle inzet die zij plegen, komt niet

altijd even duidelijk naar voren. Ik krijg in de Kamer altijd

de vraag: waarom worden er geen trekkers in beslag

genomen? Nou, dat gebeurt wel. Alleen, we communiceren

daarover te weinig proactief en breed, want het is gewoon

onderdeel van regulier werk. Je verwacht niet dat politie

of justitie om de dag met een persbericht komt met: kijk

eens wat we hebben gedaan. Maar in dit geval is het misschien wel handig om daar actiever over te communiceren,

niet alleen zodat de Kamer dat weet, maar ook zodat de

samenleving ziet dat je niet zomaar wegkomt met dit soort

onzin. Het is en-en-en. Het blijft zoeken, want het is een

grondrecht dat je wil beschermen en dat je niet wil laten

ondermijnen. Waar ligt die grens? Dat is echt heel ingewikkeld.

De voorzitterVoorzitter

De minister heeft daar antwoord op gegeven.

PVVMevrouw Faber-van de KlashorstPVV

Ja, maar er is iets wat ik niet zo begrijp in het antwoord.

Dat wilde ik graag nog even aankaarten voordat u afrondt

en gaat zitten.

De voorzitterVoorzitter

Voordat de minister afrondt en voordat zij zit.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

De voorzitter zit al. Nu maak ik het nog ingewikkelder.

PVVMevrouw Faber-van de KlashorstPVV

Goed. Weet u, ik begin maar gewoon met mijn vraag; dat

lijkt me het handigste. Ik had gevraagd hoe dwingend het

beleid is in het geval dat de officier van justitie een straf

boven de richtlijn van het OM eist. Dan antwoordt de

minister: "De strafvorderingsrichtlijnen bieden echter wel

de nodige ruimte om tot een op de zaak toegesneden

afdoening te komen. Omdat een straf proportioneel moet

zijn, dient altijd een beoordeling per individueel geval plaats

te vinden." Maar geldt dat in alle gevallen? Ik vraag u dit

omdat in de strafvorderingsrichtlijnen, met name bij first

offenders, de straffen die geëist moeten worden, per geval

worden benoemd. Omdat deze richtlijnen ook gepubliceerd

worden, is dat beleid en kunnen burgers en verdachten

daar een beroep op doen. De beoordeling per individueel

geval kan dan toch haast niet meer plaatsvinden?

Ik zal een paar voorbeelden geven om dit te onderbouwen.

Ik heb hier bijvoorbeeld een strafvorderingsrichtlijn voor

winkeldiefstal of verduistering. Bij first offenders staat bijvoorbeeld dat er bij een "geprepareerde tas of kleding" een

taakstraf van 32 uur geëist moet worden. Bij eenmaal recidive staat bijvoorbeeld: taakstraf 48 uur. Er wordt ook vermeld wat er bij meermalen recidive moet gebeuren. Dat

wordt allemaal heel precies vermeld. Dat zien we bijvoorbeeld ook bij poging tot zware mishandeling, bijvoorbeeld

bij "spuiten met bijtende stof" of bij "opzettelijk toebrengen

van tatoeages" enzovoort. Dan vraag ik me af hoeveel

ruimte de officier van justitie nog heeft. Die komt eigenlijk

alleen in beeld bij bijzonderheden. Die bijzonderheden staan

ook helemaal uitgeschreven. Dan staat er bijvoorbeeld bij

of het in een groep plaatsvindt. Ik pak even een ander

blaadje erbij. Er staat bijvoorbeeld ook wanneer iets strafverzwarend is, bijvoorbeeld als er meerdere slachtoffers

zijn of als het bij een evenement is of als het voetbalgerelateerd is. Wat ik eigenlijk wil onderbouwen, is dat het heel

gedetailleerd wordt weergegeven. Mijn vraag is dan nogmaals: hoeveel ruimte heeft zo'n officier van justitie dan

nog? En verder had ik nog de vraag in hoeverre een officier

van justitie moet vrezen voor zijn of haar functie als hij of

zij meerdere malen boven deze strafvorderingsrichtlijnen

gaat eisen.

PVVMevrouw Faber-van de KlashorstPVV

Ten eerste wil ik de minister bedanken voor de beantwoording van de vragen. Ik had het gisteren uitgebreid over de

strafvorderingsrichtlijnen. U heeft daar antwoord op gegeven, maar er is ...

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Strafrecht is altijd maatwerk. In elke zaak is daar altijd ruimte

voor. Officieren doen gewoon hun werk. Zij doen dat deskundig. Zij kunnen gebruikmaken van maatwerk en van die

ruimte. Het is dus niet zo dat je op grond daarvan vervol-

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-16

gens beoordeeld of gestraft wordt. Dat zit gewoon in de

motivatie. Je zou ook niet willen dat totaal verschillend of

afwijkend wordt gekeken naar al die zaken in heel Nederland; vandaar de richtlijnen. Maar het zijn richtlijnen en dus

geen dwingende lijnen die je moet volgen en waar je niet

van kunt afwijken. Het strafrecht is altijd maatwerk.

PVVMevrouw Faber-van de KlashorstPVV

Dat klinkt allemaal wel heel mooi, maar als ik kijk naar die

richtlijnen, zie ik dat het heel erg uitgesplitst is en dat er

heel weinig ruimte is voor een eigen interpretatie. Voor de

wet is iedereen gelijk. Over dat uitgangspunt zijn we het in

ieder geval met elkaar eens. In het strafrecht zijn er ook

maximumstraffen. Als ik kijk naar deze richtlijnen van het

OM, die toch behoorlijk strak zijn en waarin toch behoorlijk

een richting wordt gegeven, dan zie ik dat die een invloed

hebben op het geven van straffen. Je ziet ook dat er ver

onder de maximumstraffen geëist wordt. Dat is toch wel

een dingetje, vind ik persoonlijk. Je kunt toch niet zeggen

dat deze richtlijnen niet als knellend ervaren kunnen worden? Een officier van justitie kan wel een motivatie geven

in het geval hij ervan afwijkt, maar hoe groot is het afwijkingspercentage nog als je kijkt naar de richtlijnen?

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Het doel hier is dat er in gelijke gevallen gelijk gehandeld

wordt. Dat is wat je wilt. Dat is wat je in heel Nederland

wilt; vandaar dat er richtlijnen zijn. Ik denk dat ik snap waar

mevrouw Faber naar zoekt, maar ik denk niet dat dit de plek

is om daarnaar te zoeken.

PVVMevrouw Faber-van de KlashorstPVV

Ik begrijp dat men zo gelijk mogelijk wil straffen, maar daar

is de wet voor. De wet heeft een maximumstraf. Die geldt

voor iedereen. Dat zou het uitgangspunt moeten zijn, denk

ik. Ik zeg niet dat iedereen maximaal gestraft moet worden;

zo bedoel ik het ook weer niet. Maar het is toch wel heel

bijzonder. Neem een poging tot doodslag, waar een maximumstraf op staat van zestienenhalf jaar. Ik heb gisteren

die zaak voorgelegd. Die ga ik niet helemaal in detail herhalen. Maar bij een poging tot doodslag zie je dus dat iemand

wegkomt met 40 maanden gevangenisstraf, waarvan 6

maanden voorwaardelijk. Dat verschil is wel heel erg groot.

Laat ik mijn vraag dan ook vervolgen om het inzichtelijk te

maken, want we houden van inzichtelijkheid. Ik ga afronden,

voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Graag.

PVVMevrouw Faber-van de KlashorstPVV

Hier wordt mijn tweede termijn ook veel korter van, dus

dat heeft ook weer een voordeel.

De voorzitterVoorzitter

Heerlijk.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Die toezegging hebben we genoteerd.

PVVMevrouw Faber-van de KlashorstPVV

Ja, ik heb liever gewoon een goede interruptie op de

minister. Dan kan ik de tweede termijn heel kort houden.

Ik vraag om inzichtelijkheid. Laten we het dan inzichtelijk

maken. Zou de minister aan het Openbaar Ministerie willen

vragen om de gegevens vrij te geven? Ik bedoel dat er een

overzicht verstrekt wordt van de maximumstraffen, de

geëiste straffen en wat er uiteindelijk is beoordeeld. Dan

kunnen we zien of wat de wetgever heeft beoogd met het

strafrecht, ook in de praktijk tot uiting komt. Zou de minister

dat willen doen?

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Ik zal opvragen bij het Openbaar Ministerie in hoeverre het

die cijfers heeft. Maar ik denk wel dat we nu of dan een

gesprek met elkaar hebben. Als je een maximum hebt

bepaald met elkaar of in de wet en je niet bij dat maximum

komt, dan wil dat niet zeggen dat je afwijkt van wat we met

elkaar beoogd hebben. Het is een maximum. Dat hele

gebied daaronder, zogezegd, is de ruimte voor maatwerk,

die bij het strafrecht cruciaal is. Daarom zei ik het. Dat

bedoelde ik helemaal niet flauw. Ik begrijp waar mevrouw

Faber naar op zoek is. Ik weet alleen niet of het hier te vinden is. Ik zal er in de tweede termijn op terugkomen, want

ik weet niet in hoeverre het Openbaar Ministerie dat landelijk op die manier allemaal bijhoudt en of dat te delen is.

Dat weet ik niet. Dat zal ik nagaan. Dan kom ik in mijn

tweede termijn daarop terug. Als ze dat hebben en het

gedeeld kan worden, dan zal ik dat natuurlijk met alle plezier

doen en anders zal ik uitleggen waarom niet.

PVVMevrouw Faber-van de KlashorstPVV

Het gaat erom dat het verschil zo enorm groot is. Daar

bedoel ik mee: het verschil tussen de maximumstraf en de

straffen die worden opgelegd is héél erg groot. Ik gaf het

al aan: een poging tot doodslag kent volgens het strafrecht

een maximumstraf van zestienenhalf jaar, maar je ziet in

de praktijk dat het heel, heel veel lager ligt. Dan heb je het

over straffen van tweeënhalf jaar cel. Dat verschil is toch

wel heel erg groot.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Laat ik zeggen dat ik me het volgende wel kan voorstellen;

daarover hebben we het afgelopen jaar een gesprek met

elkaar gehad. We hebben specifieke wetgeving aangenomen

voor het aanpakken van uithalers: mensen die op het

haventerrein ervoor zorgen dat de cocaïne of andere drugs

van de schepen de route ingaan. We hebben wetgeving

daarover aangenomen. Je ziet vervolgens dat de rechter

daar een straf oplegt aan uithalers als zijnde first offenders.

Dat is heel anders dan we hebben bedoeld in de Kamer.

Dan ga je geen kritiek op de rechter geven, maar dan ga je

terug en zeg je: oké, we volgen de jurisprudentie en kijken

of die aansluit bij wat wij bedoelden. Ik denk dat uithalers

onderdeel uitmaken van een keten van georganiseerde

misdaad. Dat is een andere manier van benaderen, zoals

bijvoorbeeld in Italië gebeurt. Dit is een globale vergelijking,

maar zo hebben we ernaar gekeken. Past dat nou bij hoe

de rechter nu interpreteert wat wij vanuit de Kamer hebben

neergelegd of zit daar zo veel ruimte dat we het moeten

herijken? Dan doet dus iedereen in de keten precies wat hij

hoort te doen, in alle onafhankelijkheid, maar dan kan je

het weer hernemen en politiek bekijken: past het bij de

bedoeling? Dat is wat we bijvoorbeeld bij de uithalers doen,

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-17

op verzoek van de Kamer. We volgen de jurisprudentie om

daarna te kunnen herijken of er iets aanvullends moet

gebeuren vanuit de politiek, ja of nee. Ik denk dat dat, zeg

ik even als suggestie tegen mevrouw Faber, een heel zuivere

manier is. Dan kun je iedereen in z'n onafhankelijkheid

eerbiedigen — daar is zij ook naar op zoek — maar ook

vanuit de intentie van de wetgeving bekijken of wat we hier

politiek met elkaar als signaal willen afgeven, past bij wat

er in de praktijk gebeurt, of dat we zelf huiswerk te doen

hebben. Vaak zal het zo zijn dat het past en dat we het laten,

maar het kan ook zo zijn dat je af en toe zelf huiswerk hebt.

GroenLinks-PvdAMevrouw LahlahGroenLinks-PvdA

Ik ken deze minister als een voorvechtster van de vrijheid

van meningsuiting. Bovendien heeft de minister zich

meerdere keren, ook vandaag, uitgesproken over het belang

van het demonstratierecht. Het Europees Hof voor de

Rechten van Mens hamert erop dat de vreedzaamheid van

protesten leidend moet zijn, eigenlijk nog veel meer dan

het overtreden van de wet. Indachtig de uitspraak dat de

vreedzaamheid van het protest leidend moet zijn, hoe kijkt

de minister dan terug op de verklaring van het ministerie

van gisteren, waarin het aangeeft dat het harder wil optreden tegen actievoerders die de wet overtreden? In die verklaring worden vreedzame demonstraties en vreedzame

demonstraten bovendien op één hoop gegooid met openbare geweldplegingen.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Dat was een verklaring met politie en justitie. Daarin worden

vreedzame demonstraten niet op één hoop gegooid met

mensen die misdrijven plegen. Zo is er ook niet over

gesproken. Als dat erin gelezen zou kunnen worden door

sommigen, is het maar goed dat ik hier kan onderstrepen

dat het niet zo is.

GroenLinks-PvdAMevrouw LahlahGroenLinks-PvdA

Als ik daarop door mag gaan? In november heeft het

Europees Hof voor de Rechten van de Mens een uitspraak

gedaan in de zaak Laurijsen tegen Nederland. De meest

trieste conclusie in deze uitspraak was wel dat Nederland

eigenlijk in hetzelfde demonstratierechtelijke rijtje staat als

Rusland, Georgië en nog een aantal landen. Op sommige

lijstjes wil je liever niet staan. Ik hoor dus graag de ambitie

van de minister om zo snel mogelijk van dit lijstje af te

komen.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Dat doe je volgens mij ook door een strakker onderscheid

te maken. Het gaat er dan om wat valt onder de Wet openbare manifestaties en dus een demonstratie is. Het lokaal

gezag, dus de burgemeester, en ook wij hier faciliteren en

eerbiedigen dat ten volste. Maar er zijn ook mensen die

daar een verdienmodel van maken, die er misbruik van

maken en die dat recht ondermijnen. Daar ligt voor ons ook

een taak. Aan deze kant ervaar ik het in ieder geval als een

heel belangrijke taak om ervoor te zorgen dat het gezag en

het demonstratierecht niet worden ondermijnd en dat

vreedzame demonstraties veilig gehouden kunnen worden.

De taferelen die we de afgelopen tijd zagen, vind ik daar

niet meer bij passen. We hebben deze week een aantal

voorbeelden gehad. Daar doel ik nu dan ook op. We hebben

het niet over de talloze demonstraties die alleen al in een

stad als Den Haag — het zijn er minimaal honderden per

jaar, meen ik — plaatsvinden en waarover we gelukkig nooit

wat horen, in die zin dat ze plaatsvinden zonder ellende en

gedoe. Zo hoort het ook. In antwoord op alle vragen begon

ik er niet alleen mee dat demonstreren een groot goed is,

maar dat demonstraties ook gewoon mogen schuren en

grenzen mogen overgaan. Alleen, ze kunnen de grens zo

ver overgaan dat ze het recht gaan ondermijnen en dat ze

vreedzame demonstranten, omstanders en mensen die

gewoon langslopen, in gevaar beginnen te brengen. Dan

vind ik het wel belangrijk dat we met z'n allen zeggen: dat

is de grens. Dat is niet zo zwart-wit maar grijs. Daarom moet

je er met elkaar over kunnen debatteren, en af en toe ook

stelling nemen.

De voorzitterVoorzitter

De laatste interruptie van GroenLinks-PvdA.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Sorry, maar misschien mag ik daar nog één ding aan toevoegen. Wellicht helpt dat bij de interruptie. Binnenkort, in

maart, komt er een brief samen met Binnenlandse Zaken,

want het valt natuurlijk vooral onder mijn collega. Die brief

gaat specifiek in op het soort elementen dat mevrouw

Lahlah aanhaalt. Wellicht helpt dat om de interruptie aan

te scherpen.

GroenLinks-PvdAMevrouw LahlahGroenLinks-PvdA

Ik ben blij met de opheldering dat vreedzame demonstraties

niet op één hoop worden gegooid met openbare geweldpleging. Mijn laatste vraag was inderdaad wanneer we de

Kamerbrief konden verwachten, dus dank u wel daarvoor.

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Voordat de minister haar bijdrage afrondt, wil ik nog even

doorgaan op de NSOC. Mevrouw Mutluer had het daar ook

heel kort over. We zijn er vandaag ook weer aan herinnerd

door een bekende ochtendkrant. Ik zat het even na te zoeken. We hebben in het verleden gezegd dat we de NSOC

de tijd zouden geven. Die tijd eindigt ongeveer nu. Ik wil

graag van de minister weten wanneer en hoe we daar dan

over geïnformeerd worden. In het schriftelijke antwoord op

de vraag hoeveel geld ermee gemoeid is — ik zocht dat net

nog op — staat dat het op jaarbasis gaat om 50 miljoen.

Dat is toch groot geld. Ik vind het dus van belang — ik hoor

dat graag van de minister — dat we hier even duidelijk

maken wanneer we horen of het werkt of niet, zodat wij er

met elkaar over kunnen spreken hoe we hiermee verdergaan. Het is een publiek geheim dat mijn fractie altijd zeer

kritisch is geweest op dit samenwerkingsverband.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Ik heb de evaluatie zelf onlangs op mijn bureau gehad, dus

die komt op zeer korte termijn naar de Kamer.

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Betekent dit dat er ook al een besluit is van de minister hoe

hiermee verder te gaan? Of is het informatie als: ik ga het

onderzoek nu starten, dat duurt nog twee jaar en dan hoort

u verder?

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-18

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Nee, dat is het besluit; dat komt eraan. Er komt volgende

week al een brief, zie ik. We zijn er precies nu mee bezig,

dus dat komt zeer snel.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Dreigen met moties hoeft nooit. Dat gaat van uw Kamertijd

af. Maar natuurlijk, in een halfjaarbericht politie kom ik erop

terug. Zeker.

De voorzitterVoorzitter

Heel goed. Dan het slotwoord van de minister.

De voorzitterVoorzitter

Ja?

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Dat had ik nog. Dat is waar. Ik rond af, voorzitter. De afgelopen twee jaar hebben uw Kamer en ik eendrachtig samengewerkt om Nederland vrij en veilig te houden en de georganiseerde misdaad terug te drijven. Ik hoop dat we dat

met elkaar vasthouden, vanuit welke plek dan ook. Gun

criminelen geen millimeter de ruimte. Doe hun geen

genoegen door ons uit elkaar te laten spelen. We houden

allemaal ontzettend van dit stukje op de aardbol en dus

doen we er alles aan om het te beschermen. Dat is wat ons

bindt.

Voorzitter. Ik heb er groot vertrouwen in dat het uw Kamer,

ook in deze nieuwe samenstelling, menens is met de veiligheid en de rechtvaardigheid van ons land. Daarom geef ik

hier vandaag ook graag een boodschap af aan de georganiseerde criminaliteit: wij gaan door, hoe dan ook.

Dank u wel.

De voorzitterVoorzitter

Heel goed. Hartelijk dank. O, we maken nog een rondje. Dit

wordt de laatste interruptie van GroenLinks-PvdA. Gaat u

gang.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Ik heb tijdens mijn bijdrage een aantal op- en aanmerkingen

gemaakt aangaande de lokale opsporing. We zien dat politie

en justitie op dit moment in een opsporingsspagaat zitten.

We zien dat we wel hele grote successen halen met onze

nationale recherche en met — de minister benoemde het

al — het kraken van de enorme hoeveelheid crimineel

berichtenverkeer, maar tegelijkertijd zien we ook dat er

behoefte is aan lokale opsporingscapaciteit, die onvoldoende aanwezig is. Denk aan de explosies, waar op dit

moment sprake van is in heel veel wijken. Mijn vraag aan

de minister is de volgende. Ik werd namelijk niet heel erg

wijs van de begroting. Er gaat 830 miljoen om in ondermijningsgelden. Hoe dat precies is verdeeld, is natuurlijk

afhankelijk van wat er op dat moment speelt, zoals de

lopende onderzoeken. Voordat ik een motie ga indienen —

misschien kan ik dat achterwege laten — zou ik heel graag

inzichtelijk willen krijgen waar die behoefte aan die lokale

opsporingscapaciteit, het aantal recherches dat zaken kan

doen, uit bestaat. Ik weet dat we een tekort aan capaciteit

hebben, maar ik wil toch meer inzicht krijgen in die lokale

behoefte, zodat we daarover, bijvoorbeeld bij de Voorjaarsnota of de aankomende begroting, een wat verdiepend

debat of gesprek met elkaar kunnen voeren. Is de minister

bereid om die toezegging te doen? Zo niet, dan moet ik het

volgens mij in een soort van motie gieten. Maar ik wil dat

debat op de juiste wijze voeren. Ja, en op basis van de 830

miljoen, die niet volledig is uitgesplitst, is dat best wel

onmogelijk. Ik weet namelijk niet concreet hoe en wat.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Ik verwacht dan een uitgebreidere en cijfermatige onderbouwing van die behoefte.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Ik zal zorgen dat ik erop terugkom. Als het bericht niet kan

op het detailniveau waar mevrouw Mutluer om vraagt, dan

zetten we er even bij waarom dat niet kan. Want dan weet

ze het in ieder geval. Het is de intentie om zo goed mogelijk

bij het antwoord op die vraag uit te komen.

CDADe heer BoswijkCDA

Dank voor alle antwoorden van de minister. In mijn inbreng

heb ik aandacht gevraagd voor de ANPR-camera's en voor

de herkenning en de opsporing van kentekens. Ik heb de

minister gewezen op de verschillen met het buitenland. Ik

zie ook in de antwoorden dat er in België inderdaad veel

meer camera's hangen omdat daar lokaal veel meer

besloten wordt. Ik lees er eigenlijk een bevestiging van mijn

verhaal in. Ik was eigenlijk benieuwd naar wat de minister

daarvan vindt, want ik zit er dan aan te denken om misschien een motie in te dienen om het Belgische voorbeeld

te volgen. Maar voordat ik dat ga doen, ben ik wel benieuwd

naar wat het oordeel van de minister hierover precies is. Is

het in België dan beter of anders? Of moeten we de minister

daarbij helpen?

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Niks is beter daar, toch? We hebben alles beter hier. Of is

dit uitlokking?

De voorzitterVoorzitter

Dat zijn de uitspraken die we willen.

CDADe heer BoswijkCDA

Dat is wel waar, maar wellicht hebben we nu iets ontdekt

dat het hele wereldbeeld doet kantelen.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Ik zou willen — wellicht is dat eerder iets voor een volgend

kabinet maar wellicht kan dat nu ook — dat we in Nederland

wat meer ruimte hiervoor zouden nemen. Verder zou ik

willen wijzen op het Benelux-verdrag in welk kader we

afspraken hebben gemaakt om informatie met elkaar te

delen en om de politiekorpsen met elkaar te laten samenwerken. Daarbinnen kan dus al heel veel. Dus zeker als je

naar de grensregio's kijkt, gaat het eigenlijk heel erg goed.

Ik vind wel dat we de camera's die we hebben veel effectiever en voor meer dingen kunnen inzetten, maar dan geef

ik politieke antwoorden die niet in lijn zijn met hoe ik hier

sta. Dus een verkenning zou kunnen, waarbij je ook het

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-19

onderscheid kunt maken tussen wat er in de huidige context

gebeurt en wat wellicht aan een volgend kabinet is.

Ik kan ook gewoon toezeggen dat ik in het halfjaarbericht

van de politie inga op wat er in binnen het Benelux-verdrag

allemaal al kan. Dat is echt een heel erg uniek project

waarbinnen heel veel kan en waarvan ik hoop dat dit in

Europa veel meer als voorbeeld genomen zal worden. Maar

goed, dit zijn even de opties waar ik nu aan denk.

De burgemeester kan optreden, de eigenaar van het pand

kan optreden en je kunt strafrechtelijk optreden. Ik ga met

mijn mensen bekijken waar dat gat valt waarnaar mevrouw

Bikker op zoek is en wat dat kan betekenen, want de burgemeester kan handelen, de eigenaar kan handelen en het

kan strafrechtelijk. Ik weet niet zeker of we elkaar goed

begrijpen, maar ik ga het in tweede termijn proberen.

Zal ik het amendement nu even doen, voorzitter?

CDADe heer BoswijkCDA

Helder. Dank.

De voorzitterVoorzitter

De amendementen. Ja, graag.

ChristenUnieMevrouw BikkerChristenUnie

Ik had ook nog een vraag gesteld over de projecties op

panden, maar het antwoord stelt mij teleur, omdat dit

slechts schetst wat het huidige kader is. Het is natuurlijk

altijd fijn om dat nog een keer opgefrist te krijgen, maar ik

vroeg juist naar het stapje extra, dus dat we kunnen ingrijpen en dan niet alleen bij strafbare uitingen, wat ook

belangrijk is en ook zeker moet gebeuren. Als op een pand

dat iemands eigendom is iets geprojecteerd wordt, dan kan

je daar namelijk sowieso iets van vinden, want het is geen

publieke ruimte. Stel dat een vlag wordt geprojecteerd,

bijvoorbeeld de Russische of de Oekraïense vlag, dan is dat

wellicht geen strafbare uiting maar heeft het wel het nodige

tot gevolg. Dus ik daag de minister uit om met een sterker

antwoord te komen dan nog eens uitleggen wat er alleen

maar kán.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Heel even een vraag om het te snappen, zodat ik er in

tweede termijn nog op kan terugkomen. Je kunt als eigenaar

van het pand al zelf handelen, maar dat is dus niet wat

mevrouw Bikker zoekt? Ik wil graag even goed begrijpen

wat ze zoekt. Dan kom ik er zeker op terug.

ChristenUnieMevrouw BikkerChristenUnie

Het gaat om het volgende. Stel dat de Nederlandse

ambassade … Nee, dat kan niet. Een andere ambassade,

de Russische ambassade of de Oekraïense ambassade,

wordt beschenen met een projectie van een vlag, en dan

natuurlijk die van de ander. Volgens mij valt dat niet onder

de definitie die de minister nu geeft van wat kan worden

aangepakt aan projecties. We hebben de leuzen gezien die

op de Erasmusbrug en op het Mauritshuis zijn gekomen.

Een strafbare uiting van haat of antisemitisme kan worden

vervolgd, maar bij andere uitingen raak je nog steeds het

eigendomsrecht van bijvoorbeeld het Mauritshuis als je

daar iets op projecteert. Volgens mij is het op zichzelf niet

strafbaar om een vlag te projecteren, maar het heeft wel

consequenties. Ik zou het dienstig vinden om dan te kunnen

optreden.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Ik probeer daar sowieso in tweede termijn op terug te

komen. Het zal altijd afhankelijk zijn van de context, dus zo

zwart-wit is het niet. Dat zou in dit voorbeeld ook nog uit

kunnen maken, zodat het wel aangepakt zou kunnen worden, maar dan hangt het ervan af hoe. Laat ik even kijken

of ik in de tweede termijn wat specifieker op zo'n casus kan

ingaan, om het voor onszelf wat behapbaarder te maken.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Ik heb er één. Ik heb hier het amendement op stuk nr. 36

van de heer Van Dijk van de SGP. Het amendement wil bijna

4 miljoen vrijmaken vanuit geld dat is gereserveerd op de

aanvullende post, maar dat geld is al gereserveerd voor

verschillende doelstellingen van meerdere departementen.

Voor Justitie en Veiligheid is dat bijvoorbeeld de opvang

van Oekraïners. Het is aan een nieuw kabinet om dit geld

anders te beleggen, als men dat zou wensen. Om deze

reden moet ik het amendement ontraden. Nu vraagt de

heer Van Dijk waarschijnlijk naar de inhoud, want het gaat

hem om de inhoud. Daarover zou ik graag willen zeggen

dat ik bij de voorjaarsbesluitvorming ook de haalbaarheid

en de uitvoerbaarheid van het werkplan bekijk. Dit gaat

specifiek over de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding. We zijn aan het kijken wat er voorligt en of ik er

vanuit mijn huidige positie als demissionair minister nog

iets mee kan. Zo ja, hoe dan? Zo nee, hoe moet het dan

verder? Daar zitten we nu middenin.

SGPDe heer Diederik van DijkSGP

Ik dank de minister voor de reactie. Het punt is natuurlijk

vooral dat het kabinet zich heeft gecommitteerd aan het

werkplan. Het is akkoord bevonden, alleen zijn de middelen

nog niet gereserveerd. In die zin hecht ik wel erg aan het

amendement. Als er een betere dekking te verzinnen is, is

dat prima, maar het kan toch ook in de ogen van het kabinet

geen vraag zijn dat die middelen er moeten komen?

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Samen met de heer Segers was ik voorstander van de

Nationaal Coördinator. Ik ben ervoor gegaan en heb er ook

de middelen voor geregeld. Ik ga nu een heel zakelijk antwoord geven over iets waarbij mijn hart wel ligt, maar dat

hoort zo. Het kabinet heeft zich niet gecommitteerd aan het

werkplan. Het is een onderdeel van de voortgang, als we

dat met elkaar zouden wensen. Dat lijkt mij heel erg zinnig,

maar we moeten het werkplan nog bezien, ook financieel.

Vanuit mijn positie, vanuit JenV, zijn er heel veel dingen

waarvan ik denk: ja, die moeten doorgaan. Ik moet dat dan

wel in zuivere stappen doen.

SGPDe heer Diederik van DijkSGP

Ik zal er in de tweede termijn op terugkomen.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Dat klonk waarschijnlijk dreigender dan het bedoeld was.

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-20

De voorzitterVoorzitter

Ja, die indruk had ik ook. We hebben ook nog een amendement op stuk nr. 12. Dat is het amendement van het lid

Hammelburg c.s. Hij is ons ontvallen. De ondertekenaars

zijn Hammelburg, Omtzigt, Mutluer en Ellian. Het gaat over

artikel 33: veiligheid criminaliteitsbestrijding. De heer

Sneller komt ons helpen.

D66De heer SnellerD66

Ja, dit was inderdaad de reden waarom ik naar voren was

gelopen. Het is al een tijdje geleden ingediend. Als de

minister het niet paraat heeft, is het misschien beter om

het gewoon in tweede termijn te doen. Het ziet namelijk

ook op de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Oké, nee, die heb ik niet.

De voorzitterVoorzitter

Precies. Dat heeft te maken met angst binnen de Joodse

gemeenschap na de aanslagen van Hamas en het verhogen

van een verplichtingenbedrag. Daar kijken we dan in tweede

termijn even naar.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Ja, dan doen we dat, want ik heb hem nu niet.

De voorzitterVoorzitter

Dat maakt niet uit. Dat is amendement op stuk nr. 12. Hartelijk dank. Dan geef ik graag het woord aan minister

Weerwind. We schieten lekker op, stel ik vast. Als we zo

doorgaan, staan we voor het diner buiten. Minister Weerwind, aan u het woord.

Minister WeerwindMinister

Voorzitter, dank u wel. Ik beschouw dit als een aanmoediging om er de vaart in te houden. Daar bent u duidelijk in.

Ik luisterde net naar collega Yeşilgöz. Inderdaad kwam de

Bescherming Bevolking even voorbij. U zag een interactie

over en weer. Het ligt niet bij mij; het zit niet in mijn portefeuille, maar dat heeft er alles mee te maken dat ik, toen ik

mocht dienen in Hare Majesteits wapenrok, dus in militaire

dienst zat, bij het Korps Mobiele Colonnes zat. Dat is

eigenlijk de opvolger van de BB. Dat riep dus allerlei herinneringen bij mij op. Ik laat het echter echt bij u liggen, zeg

ik tegen collega Yeşilgöz. U mag het beantwoorden.

Voorzitter. Een laatste anekdote van mij; ik kom er nog met

twee. Ik hoorde opeens over een concurrentiestrijd met

België. Nu wil het geval dat ik op Valentijnsdag — dat is 14

februari, volgende week — de minister van Justitie van

België ontvang om samen met hem bepaalde zaken in dit

land even te bekijken en om kennis en kunde uit te wisselen.

Ik zal hem geen kond doen van wat ik in dezen net in deze

Kamer heb gehoord.

Voorzitter. In mijn inleiding, maar ook in mijn betoog, zal

ik trachten u gelukkig te maken. De slimme woorden die u

aanhaalde van Annie M.G. Schmidt — we hebben, ik althans

heb alle boeken van Jip en Janneke versleten — deden mij

meteen denken: die verdienen een plek in mijn betoog.

Tegelijkertijd vraag ik permissie, want ik wil enkele Kamerleden toch heel duidelijk bij name noemen. Met name door

hen is soms iets opgestart of verder aangevuld. En daarom

zal ik ze ook af en toe in het zonnetje zetten; die ruimte neem

ik. Maar allereerst roept de beschaving mij op een woord

van dank uit te spreken voor de bijdrage van alle Kamerleden, en in het bijzonder voor de leden die hun maidenspeech hebben gehouden. Dat was zeer inspirerend en ik

feliciteer u daarmee.

Voorzitter. Ik heb geen glazen bol, maar de kans is groot

dat dit mijn laatste begrotingsbehandeling is als demissionair minister voor Rechtsbescherming. Ik blik daarom graag

met uw Kamer terug op hetgeen we samen in de afgelopen

kabinetsperiode hebben bereikt om onze democratische

rechtsstaat te versterken, welke maatregelen we hebben

getroffen om ervoor te zorgen dat iedereen zich beschermd

weet door ons rechtssysteem: iedereen, van slachtoffer tot

gedetineerde, van burger en bedrijf tot overheid, en van

jeugdbeschermer tot rechter.

Voorzitter. Ik blik ook vooruit en ik heb hoop dat uw Kamer

ook in deze nieuwe samenstelling altijd de plannen blijft

steunen die rechtsbescherming bieden aan al die mensen

die dat in ons land het hardst nodig hebben. Kamerleden,

het gaat over plannen, plannen die onze democratische

rechtsstaat versterken en die werkelijk verschil maken voor

de inwoners van ons land. Ik begon mijn ministerschap met

de vraag wat we kunnen doen om het recht dichter bij

mensen en bedrijven te brengen, menselijk en oplossingsgericht. En ik zag en constateerde dat de overheid zich te

veel is gaan richten op een goed functionerend systeem,

in plaats van op mensen, om wie het gaat. Daarnaast is het

vertrouwen in de politiek zienderogen afgenomen. Dat is

een zorgwekkend gegeven, dat raakt aan de pijlers van onze

democratische rechtsstaat. Niet voor niets was het herstellen van vertrouwen tussen burgers en overheid een van de

hoofddoelstellingen in het coalitieakkoord. Ons werk daaraan is nog lang niet klaar. Deze nieuwe Kamer en de volgende regering zullen daarmee verder aan de slag moeten.

Voorzitter. Waarom benadruk ik dit? Omdat het mijn overtuiging is dat consent of the governed — ik houd mij aanbevolen voor een Nederlandse vertaling die de lading dekt

— niet mogelijk is zonder vertrouwen. Het is die instemming

van burgers die ons als bestuurders politieke en morele

legitimiteit geeft om te handelen en besluiten te nemen.

Het vertrouwen dat daarvoor nodig is, krijgen wij pas als

wij, u en ik, Kamer en kabinet, de mensen ervan kunnen

overtuigen dat wij er niet voor onszelf zitten, maar voor

iedereen, ongeacht kleur, opleidingsniveau of de dikte van

iemands portemonnee. Hiervoor is een betrouwbare overheid nodig, een overheid die openheid van zaken geeft,

onbevooroordeeld is en zelf ook is gehouden aan de eigen

regels. Een overheid biedt daarmee rechtszekerheid en

rechtsgelijkheid in volledige transparantie, de hoekstenen

van een goed functionerende rechtsstaat. Als het vertrouwen hierin afneemt, moeten wij ons dat allemaal aantrekken. De rechtsstaat is immers niet links of rechts, maar

apolitiek, en gaat ons allen aan.

Om in ieder geval een deel van het vertrouwen terug te

winnen, zie ik het als mijn taak te zorgen voor instituties

waar de mens centraal staat, waarin de professionals de

ruimte krijgen zich van hun menselijke kant te laten zien en

waar zij veilig hun werk kunnen doen. Uiteindelijk zijn het

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-21

onder anderen onze penitentiaire-inrichtingwerkers, deurwaarders, notarissen, jeugdbeschermers, sociaal advocaten

en rechters die de belichaming zijn onze rechtsstaat. Zij

handelen niet in dossiers, maar hebben iemand van vlees

en bloed tegenover zich. Wij als bestuurders en u als controleurs van die bestuurders doen er goed aan om dat

steeds voor ogen te houden en om de steeds maar verder

toenemende controledrang die ik bespeur en die in ons

allemaal geslopen is, ook in mij, af te leren. Want als elke

menselijke fout de reactie oproept van meer verantwoording, vastlegging en protocollen, dan zijn we niet bezig met

het verfijnen van een stelsel, maar met het verstikken van

alle menselijkheid binnen die systemen. Als een kind verstrikt raakt tussen onze overlegstructuren en wachtlijsten,

dan vergeten we hoe kwetsbaar een kind is. Als we na een

incident met een tbs'er de wetgeving meteen willen aanpassen, vergeten we hoe vakkundig onze professionals zijn.

Als een nabestaande van een slachtoffer van geweld niet

toekomt aan rouwen vanwege juridisch getouwtrek, dan

vergeten we om wie het draait.

die een maand of die drie maanden in de gevangenis zaten.

De vraag naar het effect van een korte detentie hebben

verschillende maatschappelijke organisaties en heeft

inmiddels ook de politiek zich gesteld. Uw Kamer nam een

motie van de heer Sneller aan over slimmer straffen en

alternatieven voor korte detenties. In die geest adviseerde

ook de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming. Enkelen van u refereerden er gisteren aan dat er ook

een burgerinitiatiefwetsvoorstel ligt. Daarnaast heeft het

WODC op mijn verzoek onderzoek gedaan naar de effectiviteit van korte vrijheidsstraffen ten opzichte van alternatieven. En wat blijkt? Een korte vrijheidsstraf is vaak niet het

aangewezen middel om onze strafdoelen van terugdringing

van recidive, afschrikking en vergelding te bereiken.

Inmiddels heeft een uitgebreide verkenning samen met

wetenschappers en ketenpartners negen mogelijke alternatieven opgeleverd. Deze zijn vooral gericht op maatwerk

bij het opleggen en uitvoeren van sancties. De rechter krijgt

hiermee een breder palet aan mogelijkheden om de meest

passende straf toe te passen.

Voorzitter. Ik ben ervan overtuigd dat dit niet bewust

gebeurt. Ik denk eerder dat we het systeem soms te rigide

willen toepassen, als een onbuigzame boom die niet meebeweegt met de wind. In mijn vele werkbezoeken in het

land heb ik gemerkt dat het aan onze professionals niet ligt.

Zij tonen de flexibiliteit die nodig is om de mens op één te

zetten en niet het systeem. Laten wij vandaag tijdens ons

debat voor die inzet en die behoefte steeds oog hebben.

Voorzitter. Ik ga graag met uw Kamer in debat en ik heb

mijn betoog als volgt in hoofdstukjes ingedeeld, of in kopjes

zo u wenst. Ik zal starten met detentie, vervolgens ga ik naar

forensische zorg, preventie jeugdcriminaliteit, toegang tot

het recht en gesubsidieerde rechtsbijstand … Ik zie dat er

meegeschreven wordt, dus ik zal mijn tempo aanpassen.

Ik kom uit een familie van leraren en docenten, dus ik leer

soms weleens wat. Als vijfde punt is er het nieuwe Wetboek

van Strafvordering. Als ik in die vijf kopjes nog niet op uw

vraag ben ingegaan, komt dat in het zesde blokje: overige

opmerkingen en vragen.

Voorzitter. Ik begin mijn betoog niet voor niets met het

onderwerp detentie, met name het straffen van daders. Wie

een strafbaar feit pleegt, mag daar niet mee wegkomen.

Volgt een vrijheidsbenemende sanctie, dan voeren wij die

in Nederland uit, ook voor het slachtoffer, de maatschappij

en de dader, streng als de veiligheid daarom vraagt, met

perspectief waar het kan. Sinds ik minister voor Rechtsbescherming ben, zie ik dat wij grofweg te maken hebben met

drie groepen gedetineerden. Om het te versimpelen gebruik

ik altijd dit drieluik: de pechvogels, de patiënten en de

geharde criminelen. Bij pechvogels denk ik aan iemand die

zijn of haar huur niet meer kan betalen en uit wanhoop een

verkeerde beslissing neemt. Dames en heren, zo iemand

verdient in mijn opinie een tweede kans. Dan de patiënten:

de mensen die een delict begaan onder invloed van een

geestelijke stoornis. Zij hebben vooral de juiste zorg nodig.

En dan die derde groep: de geharde criminelen. Zij weten

dondersgoed wat ze doen. Ik denk bijvoorbeeld aan drugshandelaren. Zij horen in het strafrecht.

Voorzitter. Een vraag die in mijn ministerschap vaak

opkwam, was: als iemand een korte detentie krijgt opgelegd,

wordt hij of zij daar dan beter van? Gisteren noemde de

heer Sneller een staatje met percentages gedetineerden

Voorzitter. Ik ben mij bewust van het nieuwe politieke

landschap waarin ik mij bevind. Alhoewel alleen maar

strenger en harder straffen appelleert aan een zeker gevoel,

druist het in tegen de kennis die wij ondertussen hebben

opgebouwd. Het is duur en soms inefficiënt. Bovendien is

het de vraag of het Nederland daadwerkelijk veiliger maakt

op de lange en korte termijn. Met een wetenschappelijke

bril op, met de kennis die is opgedaan uit onderzoeken en

praktijkervaring, moeten wij onze strafrechtelijke interventies doorontwikkelen. Dat is het lef dat nu nodig is om ons

sanctiestelsel vorm te geven, zodat het daadwerkelijk

effectief is en er mensgericht voor zorgt dat kleine boeven

geen grote boeven worden en zodat het bijdraagt aan het

duurzaam veiliger maken van ons land. Daar is niets softs

aan.

De heer Sneller vroeg mij hoe het staat met de verkenning

van de alternatieven om de gereedschapskist van de rechter

te verbreden, om effectief te kunnen straffen. Er zijn pilots,

die mijn collega en ik binnen de huidige kaders al kunnen

en willen uitvoeren, zoals de flexibele taakstraf met zorgen leerelementen, en het vaker adviseren door de reclassering bij vroeghulp. We bereiden andere alternatieven voor.

Het is dan aan een nieuw kabinet om te bepalen of die

maatregelen uiteindelijk worden ingevoerd.

Ik kom op re-integratie en reclassering. Een belangrijk

onderdeel van de detentie is re-integratie. DJI, de Dienst

Justitiële Inrichtingen, reclassering en gemeenten werken

samen aan de uitvoering van het detentie- en re-integratieplan van gedetineerden. Hoe belangrijk dat is, las ik recentelijk nog in een interview in de Volkskrant. Het was een

interview van 10 januari met Berber, een ex-gedetineerde.

Hij is na zijn vrijlating in 2012 niet direct op weg geholpen.

Het voelde voor hem alsof hij werd tegengewerkt om een

normaal leven te leiden en de juiste afslag te nemen. Hij

zei: "Ze hadden me bij mijn vrijlating bij mijn kraag moeten

pakken, zo van: luister, je hebt geen startkwalificatie, geen

inschrijving bij de gemeente, geen bankrekening en geen

huis. Hoe gaan we dat snel oplossen?" De werkelijkheid is

dat hij dakloos werd. Dan gaat het nog steeds om de juiste

afslagen kiezen en niet terugvallen in het oude gedrag, maar

kiezen voor het leveren van een bijdrage aan de Nederlandse samenleving op een verantwoorde manier. Daarom

zeg ik: we mogen dit niet laten gebeuren. Iedereen heeft

recht op ondersteuning bij de basisvoorwaarden. Steeds

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-22

meer burgemeesters, zoals burgemeester Wouter Kolff van

de gemeente Dordrecht, zetten hiervoor re-integratieofficieren in. Deze functionarissen begeleiden intensief en langdurig onder anderen ex-gedetineerde geweldplegers en plegers van drugsdelicten van 18 tot 27 jaar oud. Zij helpen

hen met huisvesting, werk, zorg en de aanpak van schulden.

Ik ben zelf in Dordrecht geweest. Ik heb ook met zo'n reintegratieofficier gesproken. Ik heb ook gesproken met een

ex-gedetineerde, om te ervaren wat dat betekent, hoe dat

gaat en hoe hij wel in staat was om daarna de juiste afslag

te kiezen. De basis was voor hem gelegd. Maar hij had wél

die keuze moeten maken. Dat deed hij ook, op dag één in

de gevangenis.

tief kleine groep. Die groep verblijft in de extra beveiligde

inrichting, de ebi, of op een Afdeling Intensief Toezicht, een

AIT. Voor die groep is een streng regime gerechtvaardigd.

Het is dan ook gelukt — daarvoor dank ik de ambtelijke

collega's die mij ondersteund hebben in dit proces — om

in zeer korte tijd het wetsvoorstel Wijziging van de Penitentiaire beginselenwet aan uw Kamer te sturen. Met dit

voorstel kan ik als minister besluiten dat een gedetineerde

uit de ebi of een AIT vergaand moet worden beperkt in zijn

of haar communicatie, als dat nodig is voor de veiligheid

buiten de inrichting. Het wetsvoorstel regelt verder visueel

toezicht op gesprekken in de ebi en AIT's tussen een gedetineerde en zijn advocaat. Daarnaast mogen gedetineerden

straks nog maximaal twee advocaten hebben.

Iets anders waar we in de afgelopen periode in geslaagd

zijn, is het volgende. Sedert september 2023 kunnen gedetineerden makkelijker vanuit detentie een ID-kaart regelen.

Voor degenen die hier gebruik van maken, kan dit een

grotere kans op een succesvolle resocialisatie betekenen

en daardoor ook een kleinere kans op recidive.

Voorzitter. We breiden het aantal Afdelingen Intensief

Toezicht uit. Dit jaar starten we met de bouw van een vijfde

AIT, in Sittard-Geleen. Dit sluit misschien wel een beetje

aan bij het gedicht van Annie M.G. Schmidt waarmee u

gisteren deze begrotingsbehandeling begon, voorzitter. "En

achter elke muur zijn an'dre muren."

Voorzitter. Ik kom te spreken over de aanpak van de georganiseerde criminaliteit in detentie. Voor ik daarmee start,

geef ik het volgende aan. De afgelopen twee jaar zijn er

Kamerleden geweest die zich heel hard hebben gemaakt

voor ons gevangeniswezen. Ze hebben zich ingezet. In hun

kennis over de ebi, de extra beveiligde inrichting, de ubi en

AIT, de Afdeling Intensief Toezicht, kwam ik hen tegen. Zij

hebben de nodige kennis, kunde en moed getoond. Soms

werd weleens gesuggereerd dat we ons niet op dezelfde

pagina van het boek bevinden. Ik ben het daar volstrekt niet

mee eens. Soms had ik die steun in de rug van hen namelijk

nodig. Soms had ik hun kennis ook nodig. De heer Ellian

heeft dat de afgelopen twee jaar gedaan. Soms wilde hij

dat ik een stap verder ging. Ik heb hem er niet op kunnen

betrappen dat hij mij een stap terugduwde. Het gaat om de

veiligheid van ons land; die stond en staat centraal. Daar

vinden we elkaar in. Ik spreek de hoop en de wens uit dat

we van mening mogen verschillen, maar dat we altijd het

hoofddoel vinden en zien. Ik hoop dat we elkaar daarin

vasthouden.

Voorzitter. Ik ga door met de georganiseerde criminaliteit

in detentie. We hebben steeds vaker te maken met een

groep hoogrisicogedetineerden. Die zoeken continu naar

mogelijkheden om ook tijdens detentie hun criminele activiteiten voort te zetten, met macht en middelen. Zij schuwen

hierbij geen enkele methode. Maatwerk voor deze groep

betekent vaak inperking van hun recht, om zo anderen te

kunnen beschermen, zoals slachtoffers en gevangenispersoneel. Ook hierbij kan ik duiden hoe dat is in de praktijk,

hoe het is als je met gevangenispersoneel spreekt dat

bedreigd is, en hoe het voelt als gedetineerden in staat zijn

om je hele privé- en woonomgeving in kaart te brengen en

je dat duidelijk laten weten. Daar moeten we tegen optreden. We moeten mijn mensen, mijn piw'ers — zo zie ik hen

— beschermen en voor hen staan. Tegelijkertijd kijk ik naar

de andere gedetineerden. Die mogen ook niet misbruikt

worden door die geharde criminelen. Het was de afgelopen

twee jaar een moeilijk proces, een complex proces. Het is

iets wat continu aandacht verdient in de Nederlandse

samenleving.

Voorzitter. Het gaat om zo'n 100 hoogrisicogedetineerden,

op een totaal van 9.200 gedetineerden. Dat is dus een rela-

De heer Ellian hoorde ik gisteren twijfelen over Sittard als

vestigingsplaats voor de vijfde Afdeling Intensief Toezicht

met zeventien plekken. Ik waardeer dat hij meedenkt en

zich inzet — ik mag rustig stellen dat hij zich buitengewoon

inzet — om voortgezet crimineel handelen de das om te

doen. U heeft mij aan het werk gezet. U heeft mij laten

denken. Dat heb ik ook gedaan. Ik ben ook tot een slotsom

gekomen. Ik zeg in deze Kamer dat ik er daarom ook van

overtuigd ben dat Sittard op dit moment de juiste plek is

voor een nieuwe Afdeling Intensief Toezicht. Hoe komt dat?

Wat zijn de argumenten? Dat is onder andere vanwege een

betere spreiding van Afdelingen Intensief Toezicht over

Nederland en omdat we hiermee ook het tempo van de

oplevering van nieuwe plekken hoog kunnen houden. Dit

zijn voor mij belangrijke factoren en ik heb die in mijn

afweging meegenomen. Qua veiligheid zal Sittard naar mijn

smaak niet onderdoen voor andere AIT's.

Ik zag een reactie, dus ik sta even stil, voorzitter.

VVDDe heer EllianVVD

Ik wilde even kijken of de minister klaar was op dit punt.

Dank. Het is buitengewoon vriendelijk dat u mij zo toespreekt. Ik doe slechts wat ik denk dat belangrijk is in deze

mooie zaal.

Wat betreft Sittard: fijn dat de minister zo overtuigd is. Maar

mijn aarzeling zit in een beetje in de contradictio in terminis:

je wilt een kleinschalige afdeling en dan creëer je er een

van zeventien plekken. In gevangenisbegrippen is dat misschien niet per se groot. De minister weet dat er namelijk

afdelingen zijn van 64 of 72 en dan zou je kunnen zeggen

dat 17 klein is. Maar voor de criminelen die daar zitten, is

zeventien weer fors. Mijn aarzeling zit dus bij de vraag of

zeventien plekken niet te veel is. Ik ben in Sittard geweest.

Het is daar best een krappe bedoening. Creëren we dan niet

toch weer een onveilige situatie met alle risico's van dien?

Daarin zit mijn aarzeling.

Minister WeerwindMinister

Fijn dat geduid wordt waar de aarzeling zit. Dat is ook de

reden dat ik mij goed heb laten bijpraten over hoe de

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-23

compartimentering plaatsvindt bij die zeventien plekken in

Sittard. Ook bij de Afdeling Intensief Toezicht in Sittard

wordt het mogelijk om gedetineerden fysiek van elkaar te

scheiden. Er zullen kleine leefafdelingen zijn van circa zes

tot acht cellen. De groepen kunnen volledig van elkaar

worden gescheiden en ik kan ook een individueel programma aanbieden. Alle dag- en programmaonderdelen

zijn ook op of nabij de leefafdeling. De verkeersstromen

van verschillende gebruikersgroepen worden gescheiden

en er worden maatregelen genomen, soms technisch, om

juist geluidsoverlast en geluidsoverdracht tegen te gaan.

Ook zullen de strenge toezichtsmaatregelen zorgvuldig

uitgevoerd worden om hiermee maximale monitoring te

handhaven. Dat is mijn reactie daarop. Ik schuw het toepassen van de nieuwste technologie niet, omdat ik gewoon

weet hoe intelligent gedetineerden kunnen zijn, zeker de

groep waarover we het hier hebben. Ik hoop dat ik de zorgen van de heer Ellian grotendeels heb weggenomen.

VVDDe heer EllianVVD

Ik waardeer het enorm dat de minister zo uitvoerig wil

ingaan op dit punt en op mijn aarzelingen. Wie ben ik? Maar

ik heb er redelijk goed over nagedacht. Het is misschien

ook niet helemaal goed om hier in deze plenaire zaal nu te

veel op mijn aarzelingen in te gaan, want zoals de minister

van Justitie en Veiligheid zojuist zei, zijn de geharde criminelen vaak slimmer dan we denken. Ik weet niet of ze ook

naar Kamerdebatten luisteren, maar we moeten ze absoluut

niet wijzer maken. Mijn aarzeling is niet helemaal weggenomen, maar laat ik het volgende vragen. Wil de minister dan

alsjeblieft ook de omgeving goed in ogenschouw nemen?

Mijn aarzeling zit er namelijk ook in dat Sittard geen uitgebreid beveiligde inrichting is. Als je zo'n AIT creëert, dan

moeten alle neuzen dezelfde kant op staan. Het vraagt een

penitentiaire scherpte. Die is echt essentieel. Er zijn nu al

afdelingen in Sittard waar bepaalde typen criminelen zitten.

Wat de minister van Sittard gaat vragen, is niet mis. Het

wordt de grootste AIT die er is. Ik hoop dat de minister mijn

aarzeling dan ook wil omzetten in absolute alertheid. Die

is nodig als we dit doen. Er zijn wat risico's waar ik niet

gerust op ben, maar ik waardeer het enorm dat de minister

zo veel mogelijk probeert te doen om ze klein te maken.

Maar ik hou wel een aarzeling. Ik hoop dat de minister die

kan omzetten in absolute alertheid. Die is denk ik echt nodig

in Sittard, om de simpele reden dat ze daar geen ervaring

hebben met het type criminelen dat de minister zojuist zo

treffend omschreef.

Minister WeerwindMinister

Ik merk dat de heer Ellian en ik dezelfde kwalificaties

gebruiken voor dit type gedetineerden: intelligente personen

die niet te onderschatten zijn en ongekende middelen en

een enorm netwerk hebben, buiten en soms ook binnen de

muren. Dat moeten we afbreken. Duidelijke taal, wat mij

betreft. U vraagt mij om "penitentiaire scherpte". Ik vind

het een mooi begrip; ik kende het niet. "Forensische

scherpte" kende ik, maar dit begrip nog niet — wellicht is

het vandaag geïntroduceerd — en ik ga het wel opnemen.

Absoluut. Het moet er zijn bij het personeel, in de breedte,

in de inrichting, in de techniek en in het onderhoud. In al

die elementen moet het er zijn. U weet dat we op 15 februari

een goed commissiedebat hebben. Dan spreken we over

het gevangeniswezen en tbs. Wellicht kunnen we er daar

dan verder op ingaan, de diepte in. Maar ik dank de heer

Ellian voor het meedenken en de suggesties in dezen. Ik

continueer.

Voorzitter. Ik ga even terug naar de vraag, die mij ook door

de heer Ellian is gesteld, over de onaangekondigde controles in gevangenissen door de Landelijke Bijzondere Bijstandseenheid. U sprak over "binnen zonder kloppen". Ik

kan stellen dat dat een vast onderdeel wordt van het veiligheidsbeleid. Andere stappen die we hebben gezet om juist

de georganiseerde criminaliteit in detentie aan banden te

leggen zijn de tijdelijke ontsluitingsweg bij de ebi in Vught

en extra beveiligde overnachtingscellen in het Justitieel

Complex Schiphol, om risicovolle vervoersbewegingen te

verminderen. Daarnaast is naar Scandinavisch voorbeeld

dit jaar gestart met de oprichting van de Detentie Intelligence Unit. Die is gericht op betere informatie-uitwisseling

over gedetineerden tussen de politie, de Dienst Justitiële

Inrichtingen en het Openbaar Ministerie.

Voorzitter. De krapte in personele capaciteit bij de DJI. Ik

ben van mening dat de medewerkers bij de DJI op een

veilige manier hun werk moeten kunnen doen. Daarnaast

vind ik het van belang om recht te doen aan de door de

rechter opgelegde straf en moeten gedetineerden kunnen

werken aan hun terugkeer naar de maatschappij. Hier staat

tegenover dat we een personeelstekort hebben binnen de

penitentiaire instellingen. Daar ben ik niet uniek in; dat geldt

ook voor heel veel andere sectoren. Maar ik praat over de

penitentiaire instellingen; ik heb het over de gevangenissen.

Het mag niet leiden tot onveilige situaties voor onze

medewerkers, dan wel voor de aanwezige gedetineerden.

Dat is de reden dat ik maatregelen overweeg die erop

gericht zijn om de door- en uitstroom in het gevangeniswezen te verhogen. Bij het overwegen van mogelijke maatregelen staat de veiligheid van het personeel, de gedetineerden, de slachtoffers uit de samenleving en de samenleving

zelf voorop. In het commissiedebat van 15 februari, waar

ik net over sprak, ga ik hier graag met de Kamerleden over

in gesprek. Tot zover dit eerste kopje.

Voorzitter. Ik ga naar forensische zorg. Ik noemde het eerder

al: de patiënt als gedetineerde. Als mensen een psychische

stoornis of verstandelijke beperking hebben, of verslaafd

zijn, kan de rechter gedwongen forensische zorg opleggen.

Dat doet de rechter niet voor niets. Als we zo iemand zonder

behandeling opsluiten in een gewone gevangenis, is de

kans dat diegene binnen twee jaar weer een strafbaar feit

pleegt bijna 50%. Uit WODC-onderzoek naar recidive na

forensische zorgtrajecten volgt dat het recidivepercentage

bij deze groep aanzienlijk lager ligt, namelijk op 20%. Als

je deze groep op 100 zou zetten, dan zouden daarvan 5

personen een ernstig delict kunnen plegen. Ik durf de stelling aan dat gedwongen tbs-behandelingen nu hun vruchten

dan ook afwerpen. Ik denk dat Nederland veiliger is met

tbs.

Zoals ik eerder aan uw Kamer schreef, staat de forensische

zorg onder druk. Er wordt steeds vaker tbs opgelegd, er is

krapte op de arbeidsmarkt, en investeringen in vastgoed

zijn vaak nog te risicovol voor zorgaanbieders. Ze worden

alleen betaald op basis van geleverde zorg en niet op basis

van het aantal beschikbare tbs-plaatsen. Als de vraag tijdelijk wat lager is, betekent dat duurbetaalde leegstand voor

de zorgaanbieders. Juist die zorgaanbieders dragen vrijwel

volledig het financiële risico. Deze uitdagingen vragen dan

ook om nader denkwerk. Het gaat bijvoorbeeld om een

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-24

stabiele basiscapaciteit voor forensische zorg, zodat niet

iedere schommeling in de instroom tot het afstoten van

capaciteit leidt. Of we moeten zoeken naar meer flexibiliteit

in het stelsel, zodat patiënten makkelijker lichtere of juist

zwaardere zorg kunnen krijgen. Het gaat erom dat ze zorg

krijgen die passend is. Ik denk dat dit aanpassingen zijn die

Nederland nu en in de toekomst veilig kunnen houden.

Voorzitter. Het voorkomen van jeugdcriminaliteit. Als we

naar de algemene cijfers kijken, zien we dat de jeugdcriminaliteit de laatste twintig jaar daalt. Wel zijn er ontwikkelingen die in het bijzonder onze aandacht vragen, zoals ernstige, gewelddadige vormen van vermogens- en drugsdelicten. Die worden veelal gepleegd in specifieke wijken door

jongeren, soms nog kinderen, in een kwetsbare positie.

Daderschap en slachtofferschap liggen hier soms akelig

dicht bij elkaar. Het is daarom noodzakelijk dat we aandacht

blijven houden voor kinderen, jongeren en jongvolwassenen

die de verkeerde afslag dreigen te nemen of hebben genomen. Met het programma Preventie met Gezag, inmiddels

actief in 27 gemeenten, ontwikkelen we hiervoor een passende aanpak. Dit doen we met de betrokken partners in

die gemeenten. Denk aan zorg-, onderwijs-, maar ook

gezagspartners, zoals de Raad voor de Kinderbescherming

en de jeugdreclassering. Het mooie van dit programma is

dat het op basis van de lokale problematiek vorm wordt

gegeven. Het is een lerende aanpak. We laten ook andere

gemeenten daarvan profiteren. Daarnaast bereiden we de

beschikbaarheid van bewezen interventies uit. Dat doen we

in dit land, maar ook overzee, in Caribisch Nederland.

Voorzitter. Ik kom bij het vierde kopje, toegang tot het recht

en gesubsidieerde rechtsbijstand. Onderdeel van het vertrouwen in de rechtsstaat is dat iedereen zijn of haar recht

kan halen. Het moet voor iedereen mogelijk zijn een duurzame oplossing te vinden voor een juridisch probleem,

ongeacht iemands economische of sociale positie. In een

rijk land als Nederland mag het niet zo zijn dat rechtzoekenden het vertrouwen in onze rechtsstaat verliezen, omdat zij

hun recht niet kunnen halen en zich noodgedwongen

neerleggen bij een onrechtmatige situatie. Mevrouw Lahlah

refereerde hier ook al aan in haar maidenspeech en koppelde dit dan ook heel treffend aan de vrijwaring van

gebrek, een van de vier "freedoms" van Franklin D. Roosevelt.

Sinds het begin van mijn ministerschap maak ik mij samen

met alle organisaties die een plek hebben in ons rechtsstelsel hard voor een betere toegang tot het recht en een verbetering van de gesubsidieerde rechtsbijstand en rechtshulp. Centraal staat hierbij steeds de vraag waar die ene

rechtzoekende behoefte aan heeft. Daar waar het voor de

een nodig is het geschil voor te leggen aan de rechter of

een geschillencommissie, werkt het voor de ander beter

een goed gesprek te voeren, een mediator in te schakelen

of een betalingsregeling te treffen. Om aan al die verschillende individuele behoeftes te kunnen voldoen, moeten we

onze professionals, zoals advocaten, juridische dienstverleners, mediators, schuldhulpverleners en rechters, de ruimte

geven voorbij het dossier te kijken. Wie zit er op de stoel

voor hen? Wat heeft hij of zij nodig om verder te komen in

het leven? De mens moet wederom op 1 komen. Daarmee

winnen we, is mijn overtuiging, het vertrouwen terug van

de burger en zorgen we voor een goed functionerend

rechtssysteem, dat je beschermt als je in de knel komt.

Een mooi voorbeeld zijn wijkrechters. Met de heer Boswijk

ben ik van mening dat zij bijdragen aan het duurzaam

oplossen van uiteenlopende meervoudige problemen van

mensen in wijken met veel financiële en sociale problematiek. Daarom stel ik dit kwartaal nog een landelijke regeling

vast om adequate rechtsbijstand bij wijkrechtspraak

mogelijk te maken. In mijn brief van 27 juni 2023 heb ik uw

Kamer geschetst welke maatregelen voor de toegang tot

het recht we nog meer op de korte termijn nemen om juist

die toegang te versterken en dat we voor de langere termijn

toewerken naar een aanpak. Dat is een aanpak die gedragen

wordt door belangrijke partners, zoals de rechtspraak, de

Raad voor Rechtsbijstand, het Juridisch Loket, juridische

beroepsorganisaties en organisaties betrokken bij alternatieve oplossingen. Het is een aanpak waar de behoeften

van hulp- en rechtzoekende centraal staan.

Met dit in mijn achterhoofd maak ik mij hard voor begrijpelijke informatie over het recht voor iedereen, een structurele

startbijdrage voor mediation bij een verwijzing vanuit de

rechtspraak, verbeterde samenwerking tussen het sociale

en juridische domein, een extra bijdrage voor de stichting

Geschillencommissie voor Consumentenzaken en extra

geld voor herstelrecht. Juist dit laatste sluit goed aan bij

het pleidooi van mevrouw Uitermark over het belang van

herstelrecht voor slachtoffers en daders. We onderzoeken

een stevigere verankering van herstelrecht in het nieuwe

Wetboek van Strafvordering. Daarbij is ook oog voor de

positie van mediators in strafzaken in de justitiële keten.

Ik zei zojuist al dat iemands financiële status nooit een

belemmering mag zijn om zijn of haar recht te kunnen

halen. Daarom is de stelselvernieuwing van de rechtsbijstand zo belangrijk. Sinds mijn aantreden en in overleg met

de organisaties in het stelsel heb ik de visie op het programma die er toen lag bijgesteld en ben ik een andere

koers gaan varen. Dat is een koers die beter aansluit bij de

maatschappelijke, politieke en financiële realiteit zoals we

die nu kennen. We werken onverminderd door aan de versterking van eerstelijns rechtshulpverlening, rechtsbijstand

in de tweede lijn en een burgergerichte overheid. Bij ieder

onderdeel stel ik mij de vraag of de rechtzoekende daadwerkelijk centraal staat. Bieden we hem of haar werkelijk de

mogelijkheid om tot een antwoord op die ene hulpvraag te

komen? Hoe zelfredzaam is hij of zij? Van mensen die bijvoorbeeld de taal slecht spreken of het systeem niet

begrijpen, mogen we niet verwachten dat zij zelf hun weg

vinden in het recht of een bezwaar kunnen indienen. Ze

hebben daarbij hulp nodig, bijvoorbeeld van het Juridisch

Loket. Begin 2023 was ik bij het Juridisch Loket en mocht

ik een casus meemaken. Binnen stond een meneer die 23

of 24 jaar actief was bij een werkgever. Hij had een beetje

moeite om over de hoge drempel te komen. Hij was onzeker. Hij vond het goed dat ik het gesprek bijwoonde. Hij

legde voor dat hij ontslagen was. Hij zat in een schuldhulpverleningstraject. Hij kon niet bellen naar het Juridisch

Loket, omdat hij het nummer niet kon draaien. In deze

Kamer hebben we met steun van u — in deze knipoog ik

ook naar de heer Van Nispen — het gratis telefoonnummer

mogelijk gemaakt. Dan ga ik ook meten, om te weten of dit

wel of niet tot effecten leidt. Sinds begin 2023 kunnen

mensen gratis bellen met het Juridisch Loket en wordt de

verlaging van de eigen bijdrage voor rechtsbijstand

gecontinueerd.

PVVDe heer AardemaPVV

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-25

Ik heb het genoegen mogen smaken dat ik ook een tijdje

mee heb kunnen lopen bij het Juridisch Loket. Daar komen

inderdaad heel interessante casussen voorbij. Ik ben het

met de minister eens dat het gratis nummer een verrijking

is. De sociale advocatuur waarschuwt nu ook voor het volgende. Deze minister had daar net ook wat opmerkingen

over. Men maakt zich er zorgen over dat dit onder druk

komt te staan door het niet verhogen van de tarieven. Kan

de minister daar, via de voorzitter, iets meer duiding aan

geven?

Minister WeerwindMinister

Ik wil daar zo direct meer duiding aan geven. Via de voorzitter zeg ik dat ik het met de PVV eens kan zijn dat er de

volgende problemen zijn in de sociale advocatuur: het

aantal sociale advocaten dat we hebben, de vergrijzing die

speelt onder de sociaal advocaten en het aantal rechtsgebieden dat witte vlekken zijn in het land. Dit heeft ertoe

geleid dat ik verschillende initiatieven heb genomen om

juist die sociale advocatuur te stutten. Is dit voldoende?

Nee. Ik heb medio vorig jaar een plan van aanpak geschreven. Ik zie dat betrokkene knikt. Meneer Aardema, u hebt

het dus gelezen. U kent het plan. Het ligt op tafel.

Tegelijkertijd heb ik ook gesteld: hoe kan ik ze beter stutten,

faciliteren en ondersteunen? Hoe kan ik er ook voor zorgdragen dat er een betere instroom is van studenten die

keuzes maken voor de sociale advocatuur? Vandaar dat er

ook een stoel en een lector sociale advocatuur zijn gekomen

aan een van de universiteiten. Daar hebben we werk van

gemaakt. Ik heb de commerciële advocatuur en de sociale

advocatuur ook dichter bij elkaar gebracht om te kijken of

ze abonnementen kunnen uitwisselen en of ze elkaar wat

meer kunnen faciliteren en ondersteunen. Uw precieze

vraag gaat ook over de bekostiging van de sociale advocatuur. Via deze Kamer — volgens mij was het een motie van

de heer Sneller — is het mogelijk gemaakt om eind 2023

een eenmalig bedrag te geven aan de sociaal advocaten

om te laten weten: ik zie u, ik hoor u en ik hoor uw noden.

Tegelijkertijd hebben we ook gesteld dat er een herijkingscommissie is die moet kijken hoe het toevoegingenstelsel

en het puntenstelsel zijn opgesteld en of we deze kunnen

verbeteren. Dat zijn allemaal acties die erop zijn gericht om

de sociale advocatuur te stutten en verder te brengen. Is

het voldoende? Nee. Ik ben ergens heel erg blij met deze

vragen en deze aandacht voor de sociale advocatuur. Ik heb

het gevoel dat ik de vakgroep goed kan overtuigen.

NSCMevrouw Van VroonhovenNSC

Ik heb enorme waardering voor alle initiatieven die de

minister inmiddels heeft genomen om de sociale advocatuur beter in de steigers te zetten. Een van mijn voorstellen

was om ietsje losser te doen met de verplichte tien zaken

die met name in het civiele recht van de sociaal advocaat

worden gevraagd. Minister, daar lijkt u in de schriftelijke

beantwoording echt meedogenloos in. U zegt: daar gaan

we niet aan tornen. Toch denk ik dat als u die norm een

beetje zou kunnen verlagen het voor advocaten die hun

competenties op andere terreinen hebben bewezen veel

makkelijker wordt om ook de toevoegingszaken te kunnen

oppakken. Het andere punt dat ik had voorgesteld en waar

ik ook eigenlijk een nietszeggend antwoord op kreeg in de

schriftelijke beantwoording ging over de contactpersoon.

Hoe waardevol zou het zijn als er een contactpersoon was

voor verwarde personen en mensen die in de problemen

zitten, die tussen de sociaal advocaten en de gemeentes

zou staan? Ik denk dat je dan misschien ook een slag zou

kunnen slaan.

Minister WeerwindMinister

Jammer dat mijn beantwoording niet de scherpte heeft

gehad waardoor u dacht: nu is de vraag goed beantwoord.

Allereerst uw vraag over de aantallen, de kwantiteit. Laat

ik vooropstellen dat je altijd kijkt naar de kwantiteit en de

mogelijkheid. Zo is mijn antwoord ook geweest. Als u

andere inzichten heeft, nodig ik u uit om in het commissiedebat dat we hierover zullen voeren, de degens goed te

kruisen en te kijken wat mogelijk is.

U sprak ook over de contactpersonen bij de gemeente en

de sociale advocatuur. Hoe kun je die bij elkaar brengen?

U hoorde mijn pleidooi net: een probleem is vaak niet alleen

juridisch, maar ook sociaal, economisch of financieel. Dan

heb je juist die gemeente nodig. Juist om dat soort crossovers te realiseren, was ik zo dol op de Huizen van het Recht

van de heer Van Nispen en het voorstel om daar invulling

aan te geven en ze uit te rollen over het land. Dat was geen

idee van mij, maar van de heer Van Nispen. Daar kijken we

naar het echte probleem, wat het probleem áchter het probleem is en hoe we ervoor kunnen zorgen dat de man of

vrouw die binnenkomt, duurzaam geholpen wordt. We

willen dat je iemand niet meteen doorstuurt, maar kan

helpen. Dat zetten we in. Ik werd naar Heerlen gestuurd,

door de SP eerlijk gezegd. Geloof me, dat is vanuit Den

Haag een stuk rijden, maar het was een buitengewoon

aantrekkelijke reis. Aldaar aangekomen heb ik het in de

praktijk gezien. De lokale overheden rollen dit met kracht

uit over het hele land. Niet heel grootschalig, maar laten

we leren van plekken, zoals Breda en Heerlen. In Den Bosch

heb ik het ook bezocht. Laten we leren van waar het kan en

waar het werkt.

SPDe heer Van NispenSP

De minister is zo lekker enthousiast bezig, dat ik wil kijken

of ik dit een beetje kan aanwakkeren. Ik vind het heel goede,

warme woorden. Volgens mij gaat het echt de goede kant

op, dus in de richting die wij willen. Ik heb wel een vervolgvraag over de verantwoordelijkheid van de minister voor

dit stelsel en voor het aanwakkeren van de samenwerking

tussen het sociale en het juridische domein. In antwoord

op vraag 101 staat: we gaan via de pilot stelselvernieuwing

de toegang tot bredere sociaaljuridische dienstverlening

stimuleren, om samenwerking tussen het sociale en het

juridische domein verder aan te jagen. Dit gaan we doen

in een regio, in samenwerking met Divosa en het Juridisch

Loket. Toen dacht ik: ik hoop niet dat ik het antwoord op

deze vraag letterlijk moet nemen en dat we dit gaan doen

in "een" regio. Volgens mij zijn we hier al jaren mee bezig,

met tientallen verschillende pilots en is het nu tijd om te

zeggen dat we het overal gaan doen. Dat hoeft niet overal

op dezelfde wijze. Dat hebben wij nooit voorgesteld. Maar

op termijn moet er wel op iedere plek een lokale voorziening

zijn waar mensen terechtkunnen. Daarom schrok ik een

beetje van het antwoord, waarin "een regio" stond.

Minister WeerwindMinister

Laat ik die schrik wegnemen. Allereerst ga ik niet over de

regio's. Ik stimuleer het initiatief. Ik ben blij dat de regio's

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-26

het oppakken. Juist nu evalueren we alle pilots om te

bepalen wat wel en wat niet werkt. Ik geloof dat WODC daar

nu mee bezig is. Dat laat ik terugkomen in een rapportage

om te laten zien dat het werkt. Mijns inziens werkt het, maar

ik ben maar een minister en ik wil wel graag wetenschappelijke feiten neerleggen, zodat we op grond daarvan de

discussie kunnen voeren. Die evaluatie vindt nu plaats en

komt dit jaar naar de Kamer. Ik kan eventueel in de tweede

termijn aangeven wanneer dat gebeurt. Dan is het idee om

het op te pakken, uit te rollen, te stimuleren en met de VNG

en anderen in gesprek te gaan, juist om te laten zien dat dit

werkt.

te leggen in de meest simpele taal, zodat ik het zelf nog kan

begrijpen. Dat is de ruimte die ik heb.

Ik begrijp dus uw verzoek, maar u en ik zitten wat dat betreft

net op een andere pagina. Ik zou knalhard willen werken

aan een ander stelsel om te kijken hoe je dat zou kunnen

invullen, maar ik heb het antwoord niet. Als u het antwoord

hebt … Ik heb u een paar keer in mijn ambtsperiode uitgedaagd om initiatiefnota's te schrijven, en dat is gelukt. Dat

betekent niet dat ik die altijd overneem; laat ik dat vooropstellen.

SPDe heer Van NispenSP

Dan heb ik een vervolgvraag. Het ging net terecht over de

vergoedingen voor de sociale advocatuur. Ik had gisteren

gevraagd hoe we voorkomen dat we elke keer opnieuw dat

debat moeten voeren en of dat niet automatisch kan worden

meegenomen in de begroting. De heer Sneller had er eerder

al een motie over ingediend, die is aangenomen. De

minister zegt in antwoord op vraag 102 echter dat het

automatisch meenemen van de herijking van de vergoedingen — dat is dus het bij de tijd houden van de vergoedingen, wat in het verleden verschrikkelijk mis is gegaan —

een open einde zou creëren op de rijksbegroting en in strijd

zou zijn met de begrotingsregels. De minister gaat erop

studeren, maar dat doen we toch ook bij bijvoorbeeld

capaciteitsramingen voor het gevangeniswezen? Bij allerlei

andere zaken hebben we toch ook een regel afgesproken

om ervoor te zorgen dat het geld dat redelijkerwijs nodig

is, er komt?

Ik daag de minister uit om een manier te vinden om te

voorkomen dat die vergoedingen weer uit de tijd gaan lopen

en dat we met acties van sociaal advocaten of met allemaal

moeilijke en ingewikkelde Kamermoties en debatten te

maken krijgen. Ik vind het hartstikke leuk, maar het zou niet

nodig moeten zijn. Je moet ervoor zorgen via een begrotingstechnisch automatisme dat die vergoedingen bij de

tijd blijven. Dat voorkomt ook dat ik dat, net als de minister

met die tolken en vertalers, volgende keer met deze of de

volgende minister voor Rechtsbescherming weer moet

gaan doen voor de sociaal advocaten. Begrijpt de minister

mijn vraag? Hoe regel je dat nou in de begroting?

Minister WeerwindMinister

Laat ik even het volgende vooropstellen. Ik ga zo uw vraag

beantwoorden. Het is mij in deze ambtsperiode gelukt om

drie stakingen te voorkomen: van de jeugdbeschermers,

van de penitentiaire inrichtingswerkers en zelfs van de

rechters en de officieren van justitie. Dat deed ik door de

dialoog te openen en te laten zien dat ik hun noden serieus

neem en dat ik daaraan werk.

Laat ik nu op uw vraag ingaan. Het is een technisch-administratieve vraag die u mij stelt. U weet dat mijn handen

gebonden zijn aan de begrotingsregels. Met niemand van

het ministerie van Financiën wil ik ruzie hebben. Toevoegingen moeten te allen tijde worden betaald. Te allen tijde.

Maar een jaarlijkse en periodieke indicering, zoals u eigenlijk

vraagt, moet je ieder jaar ook weer vaststellen, om te kunnen zien wat dat kost, hoe je dat dekt en hoe je dat vastlegt.

Dat is de reden waarom we dat ieder jaar moeten wegen

en bekijken. Zo zijn de begrotingsregels. Ik probeer het uit

SPDe heer Van NispenSP

Dat is dan weer jammer. Ik ga geen initiatiefnota schrijven

over de begrotingsregels, maar ik heb daar wel een politieke

mening over. Begrotingsregels zijn geen wetten. Wij kunnen

die regels als Kamer ook niet amenderen of wijzigen. Sterker

nog, ik vind ze ondergeschikt aan wetten. Het belang van

het geld, het belang van de financiën, is vastgelegd in

begrotingsregels. Die zijn afgesproken in het kabinet. Ik

vind dat allemaal prima, maar eigenlijk is de vraag heel

redelijk en heel logisch: zorg nou dat in dit geval de sociaal

advocaten, die cruciaal zijn voor het overeind houden van

onze rechtsstaat, in de toekomst een redelijke vergoeding

hebben. Het is uiteindelijk een weging van belangen en die

weging is een politieke keuze. Ik roep de minister op om

daarvoor met al zijn slimme mensen op het ministerie een

oplossing te vinden.

Tot slot. Ja, deze minister heeft het goed gedaan door stakingen te voorkomen bij al die beroepsgroepen die hij net

noemde. Maar het feit dat die stakingen dreigden, zegt al

heel veel; niet over deze minister, maar wel over zijn voorgangers.

D66De heer SnellerD66

Ik wil nog heel even door op …

De voorzitterVoorzitter

Eén seconde. Ik moet even uw naam noemen, voor het

verslag. Het woord is aan de heer Sneller.

D66De heer SnellerD66

Ik wil de heer Van Nispen bijvallen. Volgens mij zegt de

motie: leg voor de volgende kabinetsformatie — die is bezig

— klaar welke afspraken daar gemaakt moeten worden om

ervoor te zorgen dat de automatische doorwerking van de

aanpassing van tarieven ook in de systematiek zit. Dat is

zo voor een heleboel andere dingen. Dat is zo voor de zorg,

die naar de huidige stand van de wetenschap en de praktijk

wordt gefinancierd, waardoor dat basispad eindeloos

oploopt. Dat is zo voor de indexatie van het inkomen van

de Koning. Voor allerlei dingen geldt dat er een automatische indexatie inzit. Die is er niet voor de sociale advocatuur. Die motie was volgens mij bedoeld — ik heb die zelf

ingediend, dus zo bedoelde ik het — om ervoor te zorgen

dat dat klaarligt, zodat daarover bij de kabinetsformatie kan

worden besloten. Het heeft immers een budgettaire consequentie, dus de kabinetsformatie is het moment waarop

dat geregeld moet worden.

Minister WeerwindMinister

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-27

Ik hoorde een stellingname, een standpunt en een accentuering van de woorden van de heer Van Nispen. Ik wil hier

graag op terugkomen in de tweede termijn, want ik begrijp

het urgente punt van beide heren.

Voorzitter. Ik continueer mijn betoog. Ik sprak net over de

Huizen van het Recht. Ik zal daarover niet in herhaling vallen

en vaart maken in het proces.

Dan kom ik ten slotte bij het Wetboek van Strafvordering.

Het huidige Wetboek is uit 1926; toen is het in werking

getreden. In 1921 is dat door de Eerste Kamer vastgesteld.

Dat betekent dat het huidige Wetboek gedateerd is. Het is

niet meer van onze tijd. Wij moeten het wijzigen en in

overeenstemming brengen met de ontwikkelingen van

vandaag en morgen. Van alle kanten is mij gevraagd om

hiermee vaart te maken. In maart 2023 heeft uw Kamer het

wetsvoorstel tot vaststelling van het nieuwe Wetboek ontvangen. Uw leden hebben vervolgens de schriftelijke

behandeling voortvarend opgepakt. Dank daarvoor. De

minister van Justitie en Veiligheid en ik streven ernaar de

ruim 750 vragen over de boeken 1 tot en met 6 rond de

zomer te beantwoorden en de antwoorden aan uw Kamer

te sturen. De vaststellingswet voor de boeken 7 en 8 gaat

binnenkort voor advies naar de Raad van State.

Ik vraag hier bijzondere aandacht voor de uitvoering van

deze nieuwe wet. Het zijn de politie, het Openbaar Ministerie

en de rechtsspraak die het straks moeten doen. Dit vraagt

flinke aanpassingen in hun organisaties; andere personele

functies, nieuwe werkprocessen, heel veel opleidingen. Zij

hebben hier tijd voor nodig. Het is aan ons, de politiek, om

oog te hebben voor wat op hun schouders rust.

Voorzitter. Ik kom bij puntje 7, losse vragen, die ook urgent

zijn, van Kamerleden. Ik start met de vraag van mevrouw

Michon over het Meldpunt Sektesignaal. Slachtoffers van

sektarische bewegingen en andere dwingende, vaak

gesloten groeperingen moeten volgens u en volgens mij

kunnen rekenen op goede hulp en ondersteuning. Er moet

ook binnen het bestaande hulpaanbod, zoals Fier en

Slachtofferhulp Nederland, meer oog komen voor deze

groep en er is extra expertise nodig. Ik ben dan ook in

gesprek met Fier over het inrichten van een advies-, hulpen kennisplatform voor deze doelgroep en hun omgeving.

Ik heb de verwachting en goede hoop, zo u wilt, dat ik u in

maart 2024 in de volgende voortgangsbrief over de Meerjarenagenda slachtofferbeleid positief over deze gesprekken

zal kunnen informeren.

naar maatregelen om kansspelverslaving te voorkomen. Ik

begrijp uw aandacht bijzonder goed. Mevrouw Bikker weet

dat ik al aan de slag ben met een overkoepelend speellimiet.

Ik heb in het vorige debat, ik geloof twee weken geleden,

ook aangegeven waarom dat tijd kost. Enerzijds moet ik

een wettelijke basis hebben voor de privacyaspecten en de

organisatorische aspecten. Er moet een nieuw ICT-systeem

ontwikkeld worden om die speellimiet overkoepelend en

zo veel mogelijk real-time te registreren. We doen hier nu

onderzoek naar. Die onderzoeken volg ik nauwgezet. Het is

niet dat ik stilsta. Integendeel, ik zie de urgentie, maar ik zie

ook de complexiteit hiervan. Ik verzoek u dan ook om dat

aan te vliegen vanuit de verschillende aspecten die ik noem.

Dan het reclameverbod voor onlinegokbedrijven, een vraag

van de heren Boswijk en Van Nispen. Sinds 1 juli 2023 is

ongerichte reclame voor onlinekansspelen verboden. Vanaf

juli dit jaar geldt dat verbod ook voor sponsoring van evenementen en programma's. Vanaf juli 2025 geldt het ook

voor sportsponsoring. U zult mij vragen of deze maatregelen voldoende bescherming bieden. Dan ben ik iemand die

zegt: eerst de feiten, dan de conclusies. Laten we de evaluatie van dit jaar, 2024, van de Wet kansspelen op afstand

afwachten, beoordelen en meenemen. Als we dan moeten

constateren dat de maatregelen onvoldoende zijn, kunnen

we overwegen om verdere maatregelen te nemen. Daarbij

zeg ik tegen u dat ik lessen trek en leer uit reclamemaatregelen voor alcohol en tabak. Eventuele verdere maatregelen

zullen we altijd toetsten op effectiviteit en proportionaliteit.

CDADe heer BoswijkCDA

Dan zou ik eigenlijk graag de volgende wedervraag aan de

minister willen stellen. Begrijpt hij die aarzeling of het

gevoel van naïviteit? Wij zijn als CDA altijd tegen het legaliseren van online gokken geweest, en daarvan is op dat

moment gezegd: zit niet zo te zeuren, CDA'ers, ga mee met

de tijd; dit moet gewoon kunnen. Vervolgens zien we nu

eigenlijk — ik zie collega Van Nispen knikken — precies

gebeuren waar wij altijd voor hebben gewaarschuwd,

namelijk enorm veel jongeren die verslaafd raken, die dat

geld eigenlijk niet kunnen missen, maar nu wel kostbare

tijd en geld verbranden achter een beeldscherm. Ik zou toch

eigenlijk willen vragen waarom we die maatregelen niet nu

meteen al nemen. Wat weerhoudt ons? Ik heb namelijk wel

een vermoeden wat er uit die evaluatie gaat komen. Ik zou

dus zeggen: laten we die fout niet nog een keer maken en

laten we nu alstublieft de fouten die we in het verleden

hebben gemaakt, zo veel mogelijk herstellen.

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Ik probeer deze toezegging zo concreet mogelijk van de

minister te horen. Zegt u nu "we zijn een heel end op weg

en ik ben ermee bezig om het in te richten" en "u hoort nog

van mij"?

Minister WeerwindMinister

Ik ben voornemens om u in maart zo concreet mogelijk

schriftelijk te informeren over hoe we dat platform kunnen

realiseren.

Dan kansspelverslaving. Ik heb over dit thema veel mogen

discussiëren met mevrouw Bikker en ook de heer Van Nispen. De heer Boswijk had er ook vragen over. U vroeg mij

Minister WeerwindMinister

Meneer Boswijk, zeg ik via de voorzitter, u vindt mij aan uw

zijde, maar ik wil wel feiten hebben voordat ik conclusies

ga trekken. Nu ga ik uit van wat ik denk te zien. Ja, ik kan

de jongeren ook pinpointen die echt gekozen hebben om

te gokken, die de reclame hebben gezien en gezien hebben

dat de toegang vergemakkelijkt is. Dat zien we aan de legale

kant, maar wat doen ze illegaal? Ik zou het niet weten.

Destijds, toen de wet werd ingevoerd, was de gedachtegang: we willen het legaliseren om duidelijker in kaart te

brengen voor mensen waar ze op een veilige, verantwoorde

manier kunnen gokken. Nu zien we hoe groot het probleem

is. Vervolgens zullen we op grond van de feiten van nu

moeten acteren en daar heb ik die evaluatie voor nodig. Ik

vraag u om geduld, om mee te werken aan die evaluatie

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-28

en dan te toetsen of wat u verwachtte te zullen zien, werkelijkheid is.

CDADe heer BoswijkCDA

Dan blijft bij mij nog steeds de vraag: als we op termijn,

volgend jaar, in 2025, toch al helemaal gaan stoppen, ook

met sponsoring op T-shirts, wat weerhoudt ons er dan van

om er nu al meteen mee te stoppen? Als we het toch al

willen gaan doen, waarom zouden we dan die evaluatie

afwachten?

Minister WeerwindMinister

Ik vind het heel voorbarig om nu te zeggen: we gaan hiermee stoppen, we gaan stoppen met online gokken, we

maken het onmogelijk. Enkelen van u in deze Kamer wensen

dat. Daarvoor moeten we toch een goed debat voeren?

Waar ik mee aan het werk ben, is ervoor zorgen dat u dat

debat kan voeren aan de hand van feiten. Tegelijkertijd

heeft u gezien dat ik diverse maatregelen heb genomen. Ik

heb ervoor gekozen om bepaalde bekende Nederlanders

niet meer de mogelijkheid te geven om reclame te maken.

Ik heb paal en perk gesteld aan bepaalde zaken. Ik ben

bewust met de Consumentenbond aan tafel gaan zitten,

omdat zij aangaven: wij zien, wij hebben geconstateerd dat

ze zich niet houden aan de zorgplicht, dat zij zich niet houden aan de speellimieten. Ik raakte net al aan de overkoepelende speellimiet en al die elementen. Ik denk dan: verdraaid, hier moeten we stappen in nemen. Dat is mijn

waarneming, maar op grond van die waarneming ben ik

er niet. Ik moet ook rekening houden met de sector. Ik moet

ook rekening houden met slachtoffers. Ik moet rekening

houden met Nederland. Ik moet naar de toekomst kijken.

Vandaar dat ik eerst het onderzoek wil doen, feiten wil

hebben, en die dan aan u voor wil leggen.

CDADe heer BoswijkCDA

Het liefst zou het CDA gisteren al een verbod willen hebben

en had het überhaupt die legalisatie nooit willen hebben,

maar ik snap dat dat misschien nu geen haalbare kaart is.

Als ik nu kijk sec kijk naar de reclame voor dat online gokken, waarvan we toch al voornemens zijn om dat uiteindelijk

te verbieden, vraag ik me toch af waarom we daar de evaluatie voor moeten afwachten. Ik snap dat u ook de sector

mee wil wegen, maar ik denk zelf: laten wij als overheid

opkomen voor de belangen van de meest kwetsbaren,

namelijk degenen die worden blootgesteld aan die reclame

en die we eigenlijk moeten beschermen daartegen. Dat zou

ik eerlijk gezegd zwaarder wegen. Ik zou dus nogmaals, als

laatste, een appel willen doen op de minister om niet de

evaluatie af te wachten, maar nu al tot een verbod te komen

op reclame voor online gokken. Dat het online gokken niet

van vandaag op morgen wordt afgeschaft dat snap ik

helaas, maar die reclame zou toch het minste moeten zijn.

Minister WeerwindMinister

Ik heb net opgesomd hoe ik dat verbod stapsgewijs invoer.

Dat heb ik de sector ook laten weten. Dat heb ik sportverenigingen laten weten, want ik dupeer natuurlijk veel meer

organisaties door daarmee te stoppen. Sommige sportverenigingen hebben diverse gokbedrijven op hun shirt staan.

Ik heb ze duidelijk laten weten: we gaan ermee stoppen.

Dat heb ik stapsgewijs gedaan. Ik heb gekeken naar de

goksector, gekeken naar de Nederlander die kijkt. Ik heb

gedacht aan jongeren en jongvolwassenen, maar ook aan

ex-verslaafde gokkers die hiermee geconfronteerd worden.

Ik kijk daarbij wel degelijk het slachtofferbelang. Ik kijk naar

alle belangen. Die moet ik wegen. Dat mag u van mij als

bestuurder verwachten. Ik begrijp uw urgentie, maar ik

verzoek u met klem om te wachten op de evaluatie. Die

komt in 2024. Daar heb ik vaart achter gezet.

ChristenUnieMevrouw BikkerChristenUnie

Toch nog even over het overkoepelende speellimiet. Ik heb

goed geluisterd naar de minister en ook gekeken naar de

antwoorden. De minister stelt eigenlijk voor dat jongeren

in elk geval wel gelimiteerd worden, namelijk naar €150 per

aanbieder. Dat is het voorstel dat de minister wil uitwerken.

Ik heb het toch nog even nagerekend. De minister weet dat

er 27 vergunningen zijn verstrekt aan onlinekansspelaanbieders. Als je dus niet kiest voor die overkoepelende speellimiet, betekent dat dat een jongere meer dan €4.000 kwijt

kan zijn, als die bij ieder van die aanbieders die speellimiet

zou halen. Dat is gewoon meer dan een gemiddeld

maandsalaris dat een jongere kan vergokken, en dat willen

we allebei niet, zou ik tegen de minister willen zeggen. Ik

zou hem willen vragen om, als hij naar die €150 kijkt, alsjeblieft alles in het werk te stellen om ervoor te zorgen dat

het echt overkoepelend is. Spreek daar de gokbedrijven op

aan. Ik weet zeker dat als zij winst zouden kunnen maken

door zo'n overkoepelende speellimiet, hij er gisteren al was

geweest. Maar op het moment dat dat niet het geval is,

gaan ze difficulteren.

Minister WeerwindMinister

Ik ben een groot voorstander van een overkoepelende

speellimiet. Ik heb net aangegeven hoe complex het is om

het te realiseren. Ik ga niet in de schoenen staan van de

gokbedrijven, van de goksector. Dat doe ik niet. Ik sta hier

als bestuurder. U mag van mij verwachten dat ik, zeg ik ook

met een knipoog naar de heer Boswijk, kijk naar de kwetsbaren. Ik kijk ook naar de sector. Ik kijk naar de Kansspelautoriteit. Die is zelfstandig en onafhankelijk, maar ik probeer

continu te vragen: heb je voldoende bevoegdheden, heb

je genoeg verantwoordelijkheden, heb je genoeg om door

te kunnen pakken? Al die elementen weeg ik nadrukkelijk

mee om ze in positie te stellen, opdat we, wanneer we

sanctioneren, duidelijk laten weten: genoeg is genoeg, dit

accepteren we niet. Alle instrumenten die u mij gegeven

heeft toen de wet werd aangenomen, zet ik in en daar waar

mogelijk scherp ik aan. Dat heeft u kunnen zien in de afgelopen twee jaar.

ChristenUnieMevrouw BikkerChristenUnie

Iedere keer dat de minister heeft aangescherpt, hebben wij

zij aan zij gestaan. Iedere keer dat hij zei "ik laat de feiten

spreken", was ik blij. Dat is wat deze minister heeft gedaan,

waar eerder in naïviteit een wet is aangenomen en mensen

klaarblijkelijk niet doorhadden dat je met een telefoontje

op zak ieder moment de kans hebt om te gokken. Die wet

was gewoon naïef, juist in de omgang met onze jongeren,

juist in het voorkomen van verslavingen. Nu vraag ik de

minister: zet nog één stapje meer. Als we weten dat onze

jongeren zo makkelijk kunnen gokken en het nog steeds

mogelijk is, ook met het voorstel van de minister, dat ze

€4.000 kunnen vergokken, meer dan een gemiddeld

maandsalaris, dan zijn we nog steeds naïef met elkaar.

Immers, nog steeds zullen jongeren verslaafd raken, in de

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-29

schulden raken en in grote problemen komen. Alsjeblieft

minister, vraag ik via de voorzitter, waar een wil is, is een

weg. Dit ministerie heeft knappe koppen, knappe juristen.

We moeten dit kunnen als Nederland.

Minister WeerwindMinister

Met die 7 à 8 fte waarmee ik deze werkzaamheden mag

invullen binnen mijn departement, doen we dat ook. Ik ben

waanzinnig trots op deze mensen. U weet, wij hebben een

paar Wob-verzoeken. Het is ongelofelijk hoe hard ze daarmee aan het werk zijn. Ik heb u toegezegd om te antwoorden voor het debat. Ik weet uit mijn hoofd niet exact wanneer we het debat hebben, maar dit is een flinke klus. Ik

denk dat we goed met elkaar moeten bespreken wat wel

kan en wat niet. Ik ga u géén beloftes doen die ik niet kan

waarmaken, want zo'n bestuurder ben ik niet. U doet een

appel op mij. Ik heb dat gehoord, maar ik ga u geen toezeggingen of beloftes doen, want die kan ik niet nakomen. Maar

ik ga wel kijken en luisteren. Ik hoop daar in het debat met

u op terug te kunnen komen. Ongetwijfeld heeft u dan weer

nieuwe ideeën voor mij.

SPDe heer Van NispenSP

Er was gewaarschuwd voordat die wet in werking trad.

Toen trad die wet in werking … Wat dat betreft wil ik

mevrouw Bikker en de heer Boswijk wel bijvallen. Er was

gewaarschuwd en de drama's voltrokken zich. Nu zegt de

minister: nee, ik wil eerst de feiten zien. Er liggen al veel

feiten. De Consumentenbond trekt aan de bel dat er op

grote schaal sprake is van misleiding. De Kansspelautoriteit

waarschuwt aan alle kanten dat ze geen bevoegdheden en

middelen hebben. Althans, niet op een wijze die echt nuttig

zou zijn. Dan gaat het bijvoorbeeld over zelf een fake-ID aan

kunnen maken om te controleren wat er gebeurt bij die

kansspelaanbieders. De Nationaal Rapporteur Verslavingen

trekt aan de bel en zegt: er zijn 450.000 nieuwe gokkers en

die fouten cowboys — dat zijn mijn woorden — verdienen

inmiddels meer dan een miljard. De kosten zijn voor de

samenleving en in de eerste plaats natuurlijk voor die

mensen zelf.

Ik snap ergens wel dat de minister zegt "er komt een evaluatie, wacht op de feiten", maar dan doen we precies hetzelfde verkeerd als we bij de invoering hebben gedaan. Als

we nu niet uitgaan van de feiten die we hebben en nu niet

de duimschroeven aandraaien ... Ik deel alles wat door de

collega's is gezegd, maar ik voeg hier nog aan toe: kan de

minister onderzoeken wat er nu online mogelijk is aan

reclames voor onlinekansspelen? Volgens mij is dat nog

veel te ruim. Mensen zijn een target en worden achternagezeten. Ze worden lekker gemaakt met het idee dat ze geld

kunnen verdienen. Ik zou heel graag hebben dat de minister

nagaat wat er mogelijk is om het reclameverbod nog verder

dicht te schroeien. Ik denk dat we de strijd in de sport zo'n

beetje verloren hebben. Wat mij betreft duurt dat ook te

lang. Ik ga daar nu niet opnieuw over zeuren, maar volgens

mij kunnen we wat betreft de onlinereclames voor het

online gokken nog wel een tandje bij zetten. Dat geldt zeker

ook voor de speellimieten van mevrouw Bikker en de

mogelijkheden en de middelen die Kansspelautoriteit heeft.

Want ze lachen ons gewoon uit. Waarom zouden ze aan

verslavingspreventiebeleid doen als ze toch niks te vrezen

hebben? De boetes zijn te laag. Niet eens 10% van de omzet

is mogelijk. Er is nog nooit een vergunning ingetrokken.

Dus kom op, minister. Laten we er een tandje bijzetten ter

bescherming van vooral die jongvolwassenen die hieraan

ten prooi vallen.

Minister WeerwindMinister

Ik ga een kort antwoord geven, want anders vallen we in

herhaling. Ik deel uw zorgen. Ik ga niet de kwalificaties

gebruiken die u in de mond nam; dat zult u begrijpen. Maar

ik stel mij zo voor dat we hier in het commissiedebat diep

over spreken. Ik bekijk binnen die mogelijkheden — de

agenda is mij nu duidelijk — waar we het dan over moeten

hebben, maar ik ga nu niet zeggen: dan heb ik dat gereed.

Ik ga wel kijken naar welke stappen we kunnen nemen, hoe

we ermee omgaan en waar we op dit moment staan. Daar

wil ik met u over spreken. U sprak net over de fake-ID die

de Ksa eigenlijk wilde hebben, juist om te kunnen kijken of

de goksector nagaat wat ze zeggen na te gaan. U weet dat

het een hele bijzondere bevoegdheid is die je dan eigenlijk

geeft. Volgens mij heeft alleen de politie en het Openbaar

Ministerie die, maar om de Ksa haar werk goed te kunnen

laten doen, zou je haar die bevoegdheid mijns inziens

moeten willen geven. Daar moeten we goed over doorpraten. De Kamer moet daar ook een beslissing over nemen.

Dan hebben we de juiste informatie — weer die juiste

informatie — en kunnen we doorpakken. Dan kan je zelfs

zover gaan dat je niet alleen boetes oplegt, maar ook zegt:

nu is het klaar, we trekken de vergunning in. Dat is de verste

stap. Gisteren werd daar ook naar gevraagd. Ik denk dat

we een agenda hebben met zaken om te bespreken tijdens

het commissiedebat, maar verwacht geen concrete voorstellen.

Voorzitter, ik ga afsluiten. Ik zie aan u dat u dat zo langzamerhand van mij verwacht.

De voorzitterVoorzitter

Ja, ik verwacht het al een tijdje eigenlijk. U heeft ook nog

een paar amendementen, hè?

Minister WeerwindMinister

Die ga ik ook nog doen.

De voorzitterVoorzitter

Perfect.

Minister WeerwindMinister

Er is een opmerking geplaatst over de motie-Van Weyenberg/Dijkgraaf uit 2017 over het onderzoek van het WODC

naar de wetsevaluaties. Die opmerking was afkomstig van

de heer Sneller, die ik niet meer in de Kamer zie, maar die

ongetwijfeld meekijkt. De motie vraagt om het opnemen

van een standaardevaluatieparagraaf bij een substantiële

beleidswijziging. Laat ik vooropstellen dat ik hier het belang

van inzie. Ik zal daarom de bestaande kennis hierover verzamelen en met het WODC in gesprek gaan over de vraag

hoe ze dit verder kunnen brengen. Gisteren werd gedacht:

is dit een hobby van de heer Sneller? Nee, het is niet alleen

een hobby van de heer Sneller. Als je een goede beleidsevaluatie wil hebben, dan moet je ook van tevoren nadenken

over wat je nou eigenlijk wil bereiken en of je het ook bereikt

hebt. Dus een ex-antemeting, een durantemeting en een

ex-postmeting. Dan ben je goed bezig, met doeltreffendheid.

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-30

Ik ga dat in kaart brengen, want ik zie de urgentie daarvan.

Wij delen, geloof ik, een hobby.

De voorzitterVoorzitter

Dat is altijd het veiligst.

Voorzitter. Ik ga naar de amendementen toe. Het amendement van de leden Bikker en Van Dijk — ik begrijp dat ik

"Diederik van Dijk" mag zeggen — beoogt om het indexatiegat van middelen die beschikbaar zijn voor de vrijwilligersorganisaties in het gevangeniswezen, Humanitas, Exodus

en Gevangenenzorg Nederland, te repareren. Indexering

met terugwerkende kracht is structureel duurder en vereist

structurele dekking, die er niet is. Daarom zou ik dit amendement moeten ontraden. Tegelijkertijd is indexatie echter

niet onredelijk. We kunnen wel vanaf 2024 starten met

indexeren en dat dan voortaan ieder jaar doen. Dat past in

de loon- en prijsbijstelling. De subsidie kan in 2024 worden

verhoogd. Het amendement vraagt om indexatie met

terugwerkende kracht. Dat moet ik nogmaals ontraden. Als

u het amendement bijvoorbeeld vertaalt in een motie die

vraagt om de subsidie met ingang van 2024 voortaan jaarlijks te laten indexeren, kan ik nu al verklappen dat ik die

motie oordeel Kamer kan geven.

Dan dank ik de beide ministers voor hun bijdrage in eerste

termijn. Ik schors even, tot 17.15 uur, en dan gaan we kijken

of er behoefte is aan een tweede termijn van de Kamerleden.

De vergadering wordt van 17.08 uur tot 17.15 uur geschorst.

De voorzitterVoorzitter

Dames en heren, we gaan vrolijk verder met de tweede

termijn. Ik hoop de hele begrotingsbehandeling af te ronden

voor de dinerpauze, maar dat is meer in uw handen dan in

die van mij. Ik geef graag het woord aan mevrouw Faber,

die reeds heeft toegezegd in tweede termijn zeer kort te

zijn. We zullen haar eraan houden. Daarmee is zij tevens

een voorbeeld voor de andere Kamerleden. Het woord is

aan mevrouw Faber van de fractie van de PVV.

ChristenUnieMevrouw BikkerChristenUnie

Dank aan de minister voor deze bereidwilligheid. Dat gaan

we dan gewoon doen.

De voorzitterVoorzitter

Bij dezen.

Minister WeerwindMinister

Voorzitter. Dan heb ik het amendement van de leden Ellian

en Wilders op stuk nr. 37, over extra hoogbeveiligde cellencapaciteit. Ik heb net al aangegeven dat ik dit van harte

ondersteun en hoezeer ik het spreidingsargument, dat in

het debat tussen de heer Ellian en mij ook aan de orde

kwam, van belang vind. Ik ondersteun het zelfs meer dan

van harte; ik vind het een goede zaak. U weet dat ik het

adagium "si vis pacem, para bellum" vaak bezig: als je de

vrede wilt bewaren, moet je je voorbereiden op de oorlog.

Daarin zul je vooruit moeten denken, in de onvoltooid

tegenwoordige toekomende tijd. Dát is van belang. En dat

doet u ook met dit amendement. Daarom heb ik hierover

een robbertje gesproken binnen mijn departement. Inhoudelijk zijn we akkoord, maar ik word op mijn vingers geklopt

door de financiën en de begrotingsregels in dezen. We kijken niet alleen naar het incidentele bedrag dat genoemd

wordt, maar ook naar wat het aan structurele kosten betekent. Vanuit begrotingsregels moet ik helaas zeggen: ontraden. Maar qua spreidingsargument vindt de heer Ellian mij

nadrukkelijk aan zijn kant.

Voorzitter. Dat was het laatste amendement dat ik had.

De voorzitterVoorzitter

Maar er is ook nog het amendement-Boswijk op stuk nr.

32, over middelen voor de financiering van het Veteranen

Search Team. Is dat uw pakkie-an of dat van de minister

van Justitie en Veiligheid?

PVVMevrouw Faber-van de KlashorstPVV

Dank u, voorzitter. Zoals beloofd zal ik het kort houden. Dat

ga ik dus ook doen, maar ik moet natuurlijk wel de ministers

bedanken voor de beantwoording.

Betreffende de strafvorderingsrichtlijnen van het OM wil ik

nogmaals onder de aandacht brengen dat het gepubliceerd

algemeen beleid is, waaraan burgers rechten kunnen ontlenen. Deze richtlijnen zijn algemeen beleid en ze zijn gepubliceerd. Als deze richtlijnen alleen een interne werking

zouden hebben, waarom zijn ze dan gepubliceerd? Daarbij

liggen deze richtlijnen ver onder de maximumstraf.

Betreffende de vraag om inzicht te verschaffen of de door

de wetgever beoogde werking van het strafrecht al dan niet

wordt bereikt, heeft de minister in eerste termijn toegezegd

hierover contact op te nemen met het OM en er later op

terug te komen. Ik ga ervan uit dat zij dat ook gaat doen en

ik wacht rustig de tweede termijn af.

Tot zover, voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Dat is kort en puntig. U bent een voorbeeld voor iedereen.

De heer Aardema, eveneens van de PVV.

PVVDe heer AardemaPVV

Dank u wel, voorzitter. Ik kan het nog korter houden. Ik wil

ook nog de staatssecretaris bedanken, maar die is inmiddels

weg. Ook dank voor de lovende woorden voor de politie.

De minister van JenV heeft hele krachtige taal gesproken

wat ons betreft. Maar ja, dat zou ook moeten leiden tot een

stukje waardering voor de politie. Ik heb niet voor niks gisteren de wijkagent Harry hier op de vloer neergezet en

gezegd dat die al was uitgetreden. Daarover heb ik de volgende motie.

Minister WeerwindMinister

Ik geef dat met graagte aan mevrouw Yeşilgöz.

Motie

De Kamer,

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-31

gehoord de beraadslaging,

heel andere manier van werken bij de politie en ik wil daar

graag vroegtijdig bij betrokken zijn.

constaterende dat de (tijdelijke) Regeling Vervroegde Uittreding voor politiepersoneel in 2025 afloopt;

Mijn derde punt over effectiviteit bij de politie betreft het

beter en meer toepassen van de wet-Mulder. Daar heb ik

een motie over.

constaterende dat er nog geen zicht is op verlenging van

die regeling omdat het overleg tussen werkgevers en

werknemers niet plaatsvindt;

Motie

overwegende dat er voor politiepersoneel een mogelijkheid

moet blijven voor vervroegde uittreding;

De Kamer,

verzoekt de regering te bewerkstelligen dat werkgevers en

werknemers op korte termijn weer gaan overleggen,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid Aardema.

Zij krijgt nr. 38 (36410-VI).

PVVDe heer AardemaPVV

Ik begrijp dat de Stichting van de Arbeid er nog advies over

moet geven. Misschien kan de minister daar nog enige

duiding over geven.

Dank u wel.

De voorzitterVoorzitter

Hartelijk dank. Mevouw Michon-Derkzen.

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Dank, voorzitter. Ik wil allereerst de bewindspersonen

bedanken voor hun antwoorden, ook op schrift. En niet te

vergeten, bij zo'n lang debat denk ik ook altijd aan de back

office, die mij welbekend is. Daar is ook ontzettend hard

gewerkt. Dank daarvoor.

Voorzitter. In mijn eerste termijn had ik het over de effectiviteit van de politie. Eigenlijk had ik het over de noodzaak

om te zorgen voor handhaving. We moeten de strafrechtketen ook ontlasten, want die is verstopt. We moeten ook het

werkplezier van de agent zien te verbeteren. Ik had het

inderdaad over het goede voorbeeld van de pilot met de

forensische opsporing, de DNA-straat. Ik zag het in de

schriftelijke antwoorden terug. Daardoor kan nu in Limburg

in een veel kortere tijd DNA worden opgespoord. Ik zou aan

de minister willen vragen — dat heb ik wellicht in mijn

eerste termijn te omfloerst gedaan — of ik een brief kan

krijgen waarin staat wat de stand van zaken is bij die

forensische opsporing, want dit was één pilot, maar er zijn

er volgens mij wel twintig. Nou, laten het er vijftien zijn,

maar ik wil graag per brief geïnformeerd worden over de

stand van zaken van die visie op forensische opsporing.

Ik wil ook graag per brief — dat kan ook in de halfjaarlijkse

rapportage politie, zeg ik maar tegen de minister — geïnformeerd worden over het plan van aanpak datagedreven

werken. Ik heb namelijk het idee dat dit veel meer is dan

een handige app op een telefoon. Het is volgens mij een

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat het Openbaar Ministerie de afgelopen

jaren noodgedwongen een aantal keren heeft moeten

besluiten om een groot aantal zaken te seponeren wegens

een gebrek aan zittingscapaciteit, wat fnuikend is voor het

vertrouwen van burgers in de rechtsstaat;

overwegende dat de motivatie en het werkplezier van politieagenten tanende zijn, nu zij doorgaans vele uren besteden

aan zaken die vervolgens zonder inhoudelijke behandeling

worden geseponeerd;

constaterende dat de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften (de wet-Mulder) van toepassing

is op een aantal veelvoorkomende lichte strafbare feiten;

van mening dat de politie meer mogelijkheden moet krijgen

om veelvoorkomende lichte strafbare feiten via een Mulderprocedure af te doen, zodat kleine criminaliteit niet straffeloos blijft;

verzoekt de regering in overleg te treden met de politie en

het Openbaar Ministerie om te bezien welke maatregelen

kunnen worden getroffen om de politie mogelijkheden te

geven om meer lik-op-stukbeleid vorm te geven door uitbreiding van de wet-Mulder,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid Michon-Derkzen.

Zij krijgt nr. 39 (36410-VI).

Eén korte vraag, meneer Sneller.

D66De heer SnellerD66

Eén korte vraag in tweeën, voorzitter. Een. Mevrouw

Michon-Derkzen zegt dat de politie het moet doen, maar

Mulder is bestuursrechtelijk. Dus wat wordt het wat haar

betreft nou in de uitwerking? De tweede vraag gaat over

de rechtsbescherming. Er staat: in overleg met politie en

OM. Hoe wordt dat aspect wat haar betreft bij de uitwerking

betrokken?

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Een terechte vraag van de heer Sneller. In de schriftelijke

beantwoording las ik dat de hele wet-Mulder in het aankomende jaar wordt geëvalueerd. Ik wil wel een heel college

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-32

over de wet-Mulder geven, maar ik zie u nee schudden. Het

gaat om een administratiefrechtelijke afhandeling van een

strafbaar feit. Dat hebben we gedaan met de verkeersvoorschriften, en dan alleen maar met die verkeersvoorschriften

waarbij geen sprake is van letsel of grote schade. Het gaat

juist om lichte verkeersovertredingen. Daarbij is het wel

nog steeds mogelijk om verhaal te halen, namelijk via het

Openbaar Ministerie — in beroep bij het CVOM — en daarna

via de rechter. Mijn punt is nu: kunnen we dit uitbreiden

met lichte overtredingen waarbij geen sprake is van letsel,

in lijn met hetgeen wij nu bij de wet-Mulder hebben, zodat

we buiten de klassieke strafrechtketen meer lik-op-stuk

geven via boetes? Dat kan alleen via boetes, want anders

wordt het veel te zwaar; overigens komen we dan ook in

de knel met de rechtsbescherming. Het voordeel van de

wet-Mulder is overigens dat het niet tot een strafblad leidt.

Het heeft juist ook in die zin voordelen voor degene die een

overtreding begaat. Maar goed. Ik hoop dat we dit allemaal

van de minister gaan horen, want de wet-Mulder wordt

sowieso al geëvalueerd. Ik hoop dat zij mijn wens daarin

meeneemt.

Zij krijgt nr. 40 (36410-VI).

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Dank u wel, voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Nu de heer Ellian, eveneens van de VVD.

VVDDe heer EllianVVD

Dank, voorzitter. Ik moet altijd even goed kijken of ik de

juiste papieren heb. In de eerste plaats dank ik beide

bewindspersonen. De derde ook, maar die heeft wat minder

gedaan in deze begrotingsbehandeling. Dat bedoelen we

niet lullig. Hij heeft een intens WGO, dat ik zelf mag voorzitten. Maar fijn dat we zo de diepte in kunnen, ter zake van

een onderwerp dat ons allen aan het hart gaat, namelijk de

veiligheid en de rechtspleging in Nederland.

Voorzitter. Ik heb een tweede motie, en die gaat over het

doorbreken van de criminele geldstromen. In mijn bijdrage

in eerste termijn ging ik in op de poortwachters, die een

essentiële rol vervullen. Ik denk dat daarin nog verbetering

mogelijk is. Met deze motie wil ik de minister daarvoor een

steuntje in de rug geven.

Ook een woord van dank aan alle ambtenaren. Ik zag op

een foto van de secretaris-generaal van het departement

hoeveel ambtenaren nu bezig zijn om onze vragen te

beantwoorden. Het lijkt me netjes dat we ook hen even

bedanken. Ik hoop dat de vragen enigszins voor hen te

volgen waren.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat het kabinet met de aanpak criminele

geldstromen een belangrijke stap heeft gezet om verdienmodellen van de georganiseerde drugscriminaliteit onderuit

te halen;

overwegende dat op grond van de Wwft banken, verzekeraars, notarissen, trustkantoren, makelaars et cetera een

poortwachtersfunctie vervullen, en dat deze essentieel is

bij het bestrijden van criminele geldstromen;

overwegende dat de poortwachters onlangs gezamenlijk

onderzoek hebben laten uitvoeren naar manieren waarop

zij zelf hun poortwachtersfunctie kunnen versterken;

overwegende dat uit het onderzoek blijkt dat de nationale

witwasaanpak tot nu toe te gefragmenteerd is en er een

gebrek is aan een centrale sturing aan de zijde van de

overheid, bijvoorbeeld op prioritering en belangenafweging;

verzoekt de minister van Justitie en Veiligheid in gesprek

te gaan met de poortwachters om te verkennen hoe vanuit

de zijde van de kabinet regie kan worden genomen op de

nationale antiwitwasaanpak, en de Kamer hierover voor

het einde van het jaar te informeren,

En dan ga ik nog iets zeggen, voorzitter. Nog één dankwoord. Dat doe ik eigenlijk nooit hier in de zaal, maar dit

kwam in mij op tijdens de beraadslagingen van vandaag.

Als je zo het debat volgt, gaat veel natuurlijk over wat er

beter kan, of het goed gaat, of er onveiligheid is. En als je

niet uitkijkt, kan je de indruk krijgen dat er een heleboel niet

goed gaat. Ik bedacht opeens, toen ik naar de minister van

Justitie en Veiligheid aan het luisteren was, dat het helaas,

in ieder geval voor mij, niet vanzelfsprekend is dat ik hier

kan zijn. Dat is zo, omdat er mensen zijn die dat mogelijk

maken. Toen dacht ik: nou, ik ben er toch dankzij die mensen, dus er gaan ook dingen goed, hoeveel ernstige impact

het ook op mij heeft en op anderen; maar het is een mooie

dag, want ik kan er zijn dankzij die mensen. En dan heb ik

het natuurlijk over allerlei mensen van de politie, de marechaussee en allerlei anderen. Ik dacht: laat ik toch ook

benoemen dat er dingen goed gaan, dat ik dankbaar ben

dat ik mijn werk, dat ik zo mooi vind, toch hier vandaag kan

doen. En dat is in zekere zin ook een dankwoord aan de

minister van Justitie en Veiligheid, die dat als mens, zo

weet ik, belangrijk vindt.

Dan, voorzitter, heb ik twee moties. Nee, drie zelfs. Die ga

ik oplezen. De eerste motie heeft te maken met mijn

amendement. Ik dank de minister voor Rechtsbescherming

voor de aardige woorden. We dienen hetzelfde doel:

voortgezet crimineel handelen vanuit detentie moet

bestreden worden. Als we dat samen verder kunnen brengen, dan doen we dat; daar zijn we ook voor. Maar de motie

hangt dus samen met het amendement dat voor meer jaren

dekking biedt.

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid Michon-Derkzen.

Motie

De Kamer,

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-33

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat het bij elkaar plaatsen van criminele

kopstukken leidt tot onaanvaardbare veiligheidsrisico's,

voor gedetineerden, personeel en ook de samenleving;

constaterende dat de ingebruikname van het Justitieel

Complex Vlissingen is vertraagd, en dit met de verwachte

hoge instroom van veroordeelde criminele kopstukken een

acuut probleem oplevert waardoor deze criminele kopstukken niet meer voldoende kunnen worden gespreid;

overwegende dat de oude Tijdelijke Extra Beveiligde

Inrichting (TEBI) te Vught niet meer in gebruik is, maar met

een verbouwing op korte termijn weer in gebruik kan worden genomen;

overwegende dat er momenteel al diverse verbouwingen

plaatsvinden in Vught, waardoor op korte termijn kan worden gestart met de verbouwing van de TEBI;

verzoekt de regering voor de verbouwing van de TEBI het

budget van DJI vanaf 2025 structureel met 2 miljoen euro

te verhogen en hiervoor vanaf 2025 de bijdrage voor het

wetsvoorstel regulering sekswerk structureel met 2 miljoen

euro te verlagen,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Ellian en Wilders.

Zij krijgt nr. 41 (36410-VI).

Eén korte vraag van mevrouw Bikker.

ChristenUnieMevrouw BikkerChristenUnie

Totdat meneer Ellian aan de dekking begon, kon ik hem

eigenlijk heel goed volgen. Maar het verwondert me dat hij

ervoor kiest om over een wetsvoorstel dat de staatssecretaris al heeft ingediend, dat nog besproken moet worden in

deze Kamer, nu al te oordelen dat daar wel 2 miljoen vanaf

kan. Heeft hij overwogen om een andere dekking te vinden,

en is hij daartoe bereid?

VVDDe heer EllianVVD

Ik heb de afgelopen dagen veel geleerd over het zoeken

van dekkingen en financiële regels. Ja, dat hebben we

overwogen. Het is een afweging van financiële keuzes en

politieke keuzes. En dat zijn geen makkelijke; dat weet

mevrouw Bikker ook. Voor ons geeft de doorslag dat het

kunnen spreiden van de allerzwaarste criminelen zó acuut

is, ook gelet op de vele aanhoudingen die verricht worden,

en dat de risico's die de samenleving, maar ook de medewerkers van DJI, lopen zó groot zijn dat wij het te verantwoorden vinden om van dat wetsvoorstel een stukje dekking

te nemen — er blijft meer dan genoeg over — om zo deze

verbouwing te realiseren.

De voorzitterVoorzitter

U continueert.

VVDDe heer EllianVVD

De volgende motie.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat in 2022 minstens 3.500 beschikkingen

voor het bezit van contrabande door DJI zijn afgegeven en

dat grote hoeveelheden telefoons in de p.i.'s worden aangetroffen en onduidelijk is hoeveel er niet worden aangetroffen;

constaterende dat de zoekacties in 2023 door de Landelijke

Bijzondere Bijstandseenheid van de Dienst Vervoer en

Ondersteuning succesvol zijn gebleken, waarbij de heimelijkheid van de zoekactie essentieel is;

overwegende dat met name het bezit van telefoons gedetineerden in staat stelt tot criminele communicatie met de

buitenwereld;

verzoekt de regering in 2024 de Landelijke Bijzondere Bijstandseenheid van de Dienst Vervoer en Ondersteuning

alle penitentiaire inrichtingen in Nederland risicogestuurd

te laten controleren en hierbij de heimelijkheid van de

zoekactie te waarborgen,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid Ellian.

Zij krijgt nr. 42 (36410-VI).

VVDDe heer EllianVVD

De laatste motie, voorzitter.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat broers en zussen als naasten of nabestaanden van slachtoffers van ernstige misdrijven of

ongevallen op dit moment in beginsel niet in aanmerking

komen voor vergoeding van affectieschade;

spreekt uit dat onder de kring van gerechtigden die aanspraak kunnen maken op affectieschade uitdrukkelijk ook

broers en zussen vallen;

verzoekt de regering te bezien of op korte termijn een

wetsvoorstel in procedure kan worden gebracht zodat

broers en zussen ook daadwerkelijk deze aanspraak kunnen

effectueren,

en gaat over tot de orde van de dag.

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-34

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Ellian, Mutluer,

Sneller en Eerdmans.

Zij krijgt nr. 43 (36410-VI).

Ik vond dit heel coulant. Dank, voorzitter. En heel mooi voor

de broers en zussen.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Mevrouw Lahlah van GroenLinks-PvdA.

VVDDe heer EllianVVD

Deze motie wordt medeondertekend door collega ... Ik kijk

even, voorzitter. Meneer Boswijk, u vindt dit toch belangrijk?

O, dat komt later.

GroenLinks-PvdAMevrouw LahlahGroenLinks-PvdA

Dank u wel, voorzitter. Ook ik sluit me graag aan bij de dank

die is uitgesproken aan de ministers en de staatssecretaris

voor het beantwoorden van alle vragen en hun inbreng.

De voorzitterVoorzitter

Dus de naam Boswijk staat er niet onder?

Zoals gisteren in de eerste termijn al aangekondigd en

omdat het belang van rechtsbescherming niet genoeg kan

worden benadrukt, ga ik een motie hierover voorlezen.

VVDDe heer EllianVVD

Ik vraag het even. Meneer Boswijk, wilt u onder de motie

over affectieschade voor broers en zussen?

Motie

De Kamer,

De voorzitterVoorzitter

Hij wil 'm eerst lezen. Er is nog een korte vraag van

mevrouw Mutluer.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Mede namens de heer Sneller. Wij vinden het net zo'n

belangrijk onderwerp. Het verzoek is om GroenLinks-PvdA

en D66 onder dezelfde motie te plaatsen.

De voorzitterVoorzitter

Nee, want fracties ondertekenen geen moties.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

De namen dan?

VVDDe heer EllianVVD

Mag het nog, voorzitter? Bent u coulant? Mogen ze de

namen eronder schrijven?

De voorzitterVoorzitter

Ja, we kunnen nu de namen nog toevoegen, als u ze nu

even noemt.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Als het kan, heel graag.

VVDDe heer EllianVVD

Medeondertekend door mevrouw Mutluer en meneer

Sneller. O, en door meneer Eerdmans.

De voorzitterVoorzitter

Eerdmans ook. Het wordt een hele handtekeningenactie.

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat de democratische rechtsstaat de ruggengraat vormt van een maatschappij waarin iedereen zich vrij,

veilig en gelijkwaardig voelt, wetende dat hun grondrechten

beschermd zijn;

constaterende dat onder meer uit de toeslagenaffaire en

de aardbevingsschade in Groningen is gebleken dat de

democratische rechtsstaat niet vanzelfsprekend is;

constaterende dat volgens de Staatscommissie rechtsstaat

de rechtsstaat op de begroting bescherming verdient met

waarborging van structurele investeringen;

spreekt uit dat een minister van Rechtsbescherming met

eigen zeggenschap over structurele begrotingsmiddelen

onderdeel uit moet maken van een volgend kabinet,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Lahlah, Teunissen,

Koekkoek, Van Nispen en El Abassi.

Zij krijgt nr. 44 (36410-VI).

Heel goed; dank u wel. Mevrouw Mutluer van GroenLinks-

PvdA.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Dank u wel, voorzitter. Allereerst dank aan beide ministers

voor de beantwoording. Ik ben erg veel ingegaan op de

veiligheid van wijken en met name ook op de explosies.

Daaromtrent een aantal moties, mede-ingediend door collega Derk Boswijk. Ik wilde zeggen: Bos Derkwijk, maar het

is Derk Boswijk.

VVDDe heer EllianVVD
De voorzitterVoorzitter

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-35

Het is heel verwarrend; hij heeft een heel verwarrende

naam.

De Kamer,

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Ik ga door naar de motie.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat het aantal explosies in steden sterk is

toegenomen;

overwegende dat gemeenten bij de aanpak van explosies

vele uitdagingen ondervinden;

overwegende dat de landelijke Taskforce Overvallen heeft

laten zien dat een integrale aanpak van een veiligheidsprobleem effectief kan zijn;

verzoekt de regering om in samenspraak met politie, OM,

burgemeesters en andere benodigde partners te komen tot

een integrale samenwerking en handelingskader ter

bestrijding van de problematiek van explosies in wijken

naar het voorbeeld van de landelijke Taskforce Overvallen,

en gaat over tot de orde van de dag.

gehoord de beraadslaging,

van mening dat vooral kleinere gemeenten die te maken

hebben met een golf aan explosies met kennis en capaciteit

ondersteund moeten worden;

verzoekt de regering om in samenspraak met de VNG een

expertteam op te richten dat kleinere gemeenten kan bijstaan bij de aanpak van explosies in wijken, en de Kamer

hierover te informeren,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Mutluer en Boswijk.

Zij krijgt nr. 47 (36410-VI).

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Ik ben ook ingegaan op de afpakketen. Daar heb ik de volgende motie voor, want ik vind de ambitie nog niet voldoende.

Motie

De Kamer,

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Mutluer en Boswijk.

gehoord de beraadslaging,

Zij krijgt nr. 45 (36410-VI).

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

van mening dat er nog veel onduidelijkheid is over de achtergronden van de explosies in wijken;

verzoekt de regering een onderzoek te laten doen gericht

op het fenomeen "explosies in wijken" en de aanpak daarvan, en de Kamer hierover te informeren voor de begroting

van 2025,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Mutluer en Boswijk.

Zij krijgt nr. 46 (36410-VI).

Motie

van mening dat het crimineel vermogen dat jaarlijks wordt

afgepakt in geen enkele verhouding staat tot wat criminelen

verdienen;

van mening dat de gedane en aangekondigde inspanningen

en investeringen om meer crimineel vermogen af te pakken

tot meer ambitieuze afpakdoelen moet gaan leiden;

verzoekt de regering om in overleg met het Openbaar

Ministerie te komen tot een structureel betere afpakketen

met meer samenhang tussen beleid en uitvoering;

verzoekt de regering om in de volgende JenV-begroting te

rapporteren over het al dan niet behalen van een ambitieuzer afpakdoel zodat de Algemene Rekenkamer de mogelijkheid heeft om dit te betrekken in haar jaarlijkse verantwoordingsonderzoek,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Mutluer en Uitermark.

Zij krijgt nr. 48 (36410-VI).

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Nog 40 minuten op de klok.

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-36

De voorzitterVoorzitter

Veertig minuten?

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Seconden!

De voorzitterVoorzitter

In your dreams!

dat die uitleg behoeven. De eerste motie gaat om de integrale samenwerking waar wij naar op zoek zijn om de

explosies echt aan te kunnen pakken. Dat gaat om de verbreding van de samenwerking, zoals we destijds ook met

de Taskforce overvallen hebben gezien. Dat gaat erom dat

je niet alleen justitie of het OM erbij betrekt, maar alle

betrokken partners. Bij de overvallen betrokken we daarbij

bijvoorbeeld de winkeliers die daar heel erg last van hadden. Ik ben op zoek naar een dergelijke integrale samenwerking.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Het was fijn geweest, maar zo veel moties heb ik gelukkig

niet. Ik heb er nog eentje over femicide en de aanpak van

stalking. Die dien ik in samen met mijn collega Lahlah.

De voorzitterVoorzitter

Prima.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat volgens de Inspectie Justitie en Veiligheid

de aanpak van stalking als een van de rode vlaggen voorafgaand aan femicide verbetering behoeft;

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Dat is de eerste motie. De tweede komt naar aanleiding van

de gesprekken die wij bijvoorbeeld met burgemeesters van

wat kleinere gemeenten hebben gehad. Die zeggen: zou je

niet kunnen en moeten nadenken over een soort vliegende

brigade, die we ook bij andere domeinen kennen, zodat op

het moment dat er een explosie plaatsvindt ... RIEC zit daar

niet bovenop. Het gaat erom dat je onderzoekt of dat een

oplossing kan zijn voor met name kleinere gemeenten. Dat

is dus weer een onderzoeksmotie, naar de vliegende brigades.

overwegende dat het in het belang van het voorkomen van

femicide is dat slachtoffers gehoord en gesteund worden;

De voorzitterVoorzitter

De heer Aardema, één vraag.

verzoekt de regering om bij de uitwerking van het plan van

aanpak femicide mee te nemen hoe op korte termijn een

aanspreekpunt bij de politie ten behoeve van slachtoffers

gerealiseerd en gefaciliteerd kan worden,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Mutluer en Lahlah.

Zij krijgt nr. 49 (36410-VI).

Er is nog een korte vraag van mevrouw Michon. Eentje!

VVDMevrouw Michon-DerkzenVVD

Ik wil mevrouw Mutluer vragen naar de eerste motie. Het

gaat zo snel, dus ik hoop dat ik het goed heb onthouden.

Ze vraagt naar de taskforce. Ik neem aan dat dat de taskforce

is waar we het eerder over hebben gehad. Dat ging over

de explosies in de buurten. Dat is ook in een commissiedebat al een paar keer langsgekomen. Twee moties later heeft

ze het over een expertteam voor die explosies. Nu ben ik

een beetje het spoor bijster. Het lijkt alsof we hier drie

nieuwe stafclubs hebben opgericht, terwijl we met z'n allen

willen dat er meer handen aan het bed komen en mensen

aan het werk gaan om iets op te lossen in plaats van te

onderzoeken.

PVVDe heer AardemaPVV

Een korte vraag, in afwachting van het antwoord van de

minister: heeft mevrouw Mutluer dan niet genoeg vertrouwen in de politie, die dat onderzoek gaat doen?

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Ik heb alle vertrouwen in de politie, maar het is niet alleen

een taak van de politie; hier zijn meerdere partijen bij

betrokken. Ik vind dat we hier bovenop moeten zitten, omdat

het aantal explosies de afgelopen tijd enorm is toegenomen,

of het nou in Rotterdam of in Alkmaar is. De betrokken

partners, de burgemeesters die ik spreek, zeggen: misschien

moeten we gaan nadenken over een betere integrale

samenwerking, een uniforme aanpak of een handelingskader, want dat gaat ons enorm helpen. Even los van het

vertrouwen: we vragen de minister om hier iets meer

bovenop te zitten en de hulpvraag die er is te beantwoorden.

De voorzitterVoorzitter

De heer Sneller van D66.

D66De heer SnellerD66

Ik moet bekennen dat het me opvalt dat we hier nog een

coalitie-oppositievolgorde doen, maar dat lijkt echt iets uit

een ver verleden.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Ik kan me heel goed voorstellen dat het voorlezen van de

moties, die mijn collega nog niet heeft gezien, zo snel ging

Voorzitter. Ik wil de ministers hartelijk danken voor de

beantwoording en ook voor alle schriftelijke antwoorden,

die erg uitgebreid waren. Ik sluit me aan bij wat de heer

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-37

Ellian zei over de ambtenaren, die die hebben verzorgd.

Dank voor het goede debat, ook al is dat soms stevig.

Ik wil eerst nog even kort ingaan op twee toezeggingen die

we schriftelijk hebben gekregen. De eerste is die van de

minister van Justitie en Veiligheid om in het Nationaal

Platform Criminaliteitsbeheersing te spreken met de

supermarkten over hoe zij hun verantwoordelijkheid kunnen

nemen en welke extra mogelijkheden er zijn om de schadevergoeding beter te regelen. Ik dank haar daarvoor en hoor

graag wanneer wij die informatie kunnen krijgen.

De minister voor Rechtsbescherming heeft toegezegd om

eerst zelf te kijken hoe we de evaluaties beter kunnen

vormgeven en daarna te overleggen met het WODC. Ik hoor

graag van hem wanneer wij die informatie tegemoet kunnen

zien.

Voorzitter. Dan heb ik nog twee moties. Ik had er niet echt

een vraag over gesteld, maar er is ook niet op het onderwerp ingegaan: de veilige publieke taak. Vandaar deze

motie.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat de groeiende maatschappelijke onrust

steeds vaker omslaat in agressie en geweld richting personen in beroepsgroepen die zich inzetten voor de publieke

taak;

overwegende dat de overheid en werkgevers tekortschieten

in het veilig houden van hun werknemers met een publieke

taak en dat hier sinds 2012 geen onderzoek meer naar is

gedaan door de Arbeidsinspectie;

verzoekt de regering dit fenomeen te bestrijden door:

- zelf als werkgever actiever invulling te geven aan de

verantwoordelijkheid om werknemers veilig te houden,

zoals omschreven in artikel 3 van de Arbeidsomstandighedenwet, ook wel Arbowet genoemd, onder andere door

altijd aangifte te doen en een normherstellende reactie

richting agressor te doen binnen 48 uur;

- de grote werkgeversorganisaties en veiligheidsregio's

aan te spreken op deze zelfde verantwoordelijkheid en hun

handvatten te verschaffen voor onder andere het eisen van

civielrechtelijke schadevergoedingen en het opleggen van

bestuursrechtelijke escalatiemogelijkheden aan agressors;

- meer onderzoek en monitoring te organiseren naar de

aard en oorzaak van incidenten waarbij geen strafrechtelijke

norm is overschreden en de Arbeidsinspectie te verzoeken

een nieuw onderzoek te doen naar agressie op het werk en

effectieve middelen om die te bestrijden,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Sneller en Mutluer.

Zij krijgt nr. 50 (36410-VI).

D66De heer SnellerD66

Voor de achtergronden van deze motie verwijs ik naar het

rondetafelgesprek dat we hebben gehad en naar de schriftelijke vragen.

Dan het recht op vergissen. In de schriftelijke beantwoording wordt gezegd: dat zit eigenlijk al in de Awb zoals we

die in consultatie hebben gebracht. Dat is niet hoe ik het

zie. Daarom dien ik de volgende motie in.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat het vertrouwen van mensen in hun

overheid relatief laag is;

overwegende dat het introduceren van een wettelijk "recht

op een vergissing" kan bijdragen aan een overheid die uitdraagt inwoners te vertrouwen;

overwegende dat dit recht zou moeten inhouden dat burgers

binnen het bestuursrecht één keer een vergissing kunnen

maken die zij mogen herstellen zonder dat ze hiervoor een

boete of andere bestuursrechtelijke maatregel krijgen;

verzoekt de regering om het "recht op een vergissing"

wettelijk te verankeren en dit mee te nemen in het wetsvoorstel Versterking waarborgfunctie Awb;

verzoekt de regering tevens om in kaart te brengen welke

andere bijzondere wetten gewijzigd moeten worden om

ervoor te zorgen dat het "recht op een vergissing" in de

praktijk daadwerkelijk werkt,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid Sneller.

Zij krijgt nr. 51 (36410-VI).

D66De heer SnellerD66

Dank u wel, voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. Mevrouw Uitermark van de fractie van NSC.

NSCMevrouw UitermarkNSC

Voorzitter, dank u wel. Ik ga m'n best doen om binnen de

twee minuten te blijven. Dank aan de beide ministers voor

de behandeling van deze begroting en ook dank aan de

ambtelijke ondersteuning. Ik was verrast toen ik vanmorgen

zo vroeg al de antwoorden op 134 vragen in mijn mail had.

Veel dank daarvoor.

Dank ook aan de minister voor de toezegging wat betreft

de ambtelijke bijstand wanneer wij samen met D66 de initiatiefvoorstellen oppakken met betrekking tot elektronische

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-38

detentie. Ik hoop wel dat dat ook inhoudelijke bijstand is

en niet alleen technische bijstand.

de Raad van State. Het tweede ging over de Bescherming

Bevolking.

Er is hier veel gesproken over de parlementaire verkenning

en de motie. Ik heb gisteren ook wel geproefd dat de Kamer

nog niet helemaal gelukkig is met de brief die eind vorige

maand door de minister is gestuurd en dat er nog meer

werk nodig is. Ik heb ook begrepen dat collega Mutluer een

verzoek zal neerleggen bij de Algemene Rekenkamer voor

nader onderzoek om te zien in hoeverre de uitvoering van

die motie voldoende is. Die zal ik steunen. Ik hoop dat ook

collega Ellian die motie zal steunen, want die heeft zich ook

zo hard ingezet voor die parlementaire verkenning.

Dan heb ik een motie. Die moet ik nu heel snel voorlezen.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat de minister voor Rechtsbescherming van

mening is dat mediators in strafzaken over bijzondere deskundigheid beschikken en een belangrijke rol vervullen in

het bevorderen van herstelrecht;

overwegende dat momenteel het Beleidskader herstelrechtvoorzieningen wordt herzien en hierbij bekeken wordt hoe

de voorziening mediation in strafzaken toekomstbestendiger

kan worden ingericht, waarbij ook onderzoek gedaan wordt

of mediation in strafzaken steviger wettelijk kan worden

verankerd in het nieuwe Wetboek van Strafvordering;

constaterende dat in tegenstelling tot de beroepsgroep

bemiddelaars, mediators geen onderdeel zijn in de

beleidscyclus;

overwegende dat mediators op dit moment nog worden

gezien als uitvoerders, terwijl deze beroepsgroep gezien

moet worden als een dragend onderdeel van mediation in

strafzaken;

Ik heb twee moties. Het eerste onderwerp.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat de onafhankelijke rechtspraak cruciaal is

voor een goed functionerende rechtsstaat;

overwegende dat in het proces rondom de benoeming van

de vicepresident van de Raad van State geen zweem mag

bestaan over mogelijke politieke betrokkenheid;

verzoekt de regering met een voorstel te komen om de

toekomstige benoemingsprocedure van de vicepresident

van de Raad van State meer openbaar en transparant te

maken,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid Van Vroonhoven.

Zij krijgt nr. 53 (36410-VI).

NSCMevrouw Van VroonhovenNSC

Dat is een. De ander dien ik samen met de heer Boswijk in

en luidt als volgt.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

verzoekt de regering te bezien op welke wijze de beroepsgroep van mediators op korte termijn positie kan krijgen in

de justitiële keten,

constaterende dat de Bescherming Bevolking (BB) onderdeel was van onze civiele verdediging en is opgeheven in

1986;

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Uitermark, Lahlah

en Sneller.

Zij krijgt nr. 52 (36410-VI).

Dank u wel. Mevrouw van Vroonhoven, eveneens van NSC.

overwegende dat de vrijwilligers van de Bescherming

Bevolking hulp boden in de vorm van een brandweerdienst,

eerstehulpdienst en reddingsdienst aan de bevolking in tijden van grootschalige rampenbestrijding;

verzoekt de regering te onderzoeken of, in het kader van

de rampenbestrijding en het al voorgestelde dienjaar, de

Bescherming Bevolking een nieuw leven ingeblazen kan

worden,

en gaat over tot de orde van de dag.

NSCMevrouw Van VroonhovenNSC

Dank, voorzitter. Het is leuk om zo'n begrotingsbehandeling

mee te maken. Voor mij resten twee onderwerpen. Het

eerste is de onafhankelijkheid van de rechtspraak, met name

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Van Vroonhoven

en Boswijk.

Zij krijgt nr. 54 (36410-VI).

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-39

Dank u wel. De heer Weerwind heeft reeds toegezegd dat

hij dit weekend zijn oude uniform uit de kast gaat halen.

De voorzitterVoorzitter

Meneer Aardema, één korte vraag.

NSCMevrouw Van VroonhovenNSC

Ja, daar wachten we op.

PVVDe heer AardemaPVV

Het is een sympathieke motie, maar waar is de dekking?

De voorzitterVoorzitter

Hij staat klaar voor Koning en vaderland. 24 uur per dag

kunnen we op hem rekenen. De heer Boswijk van het CDA.

CDADe heer BoswijkCDA

Dank, voorzitter. Dank voor het strakke voorzitten. Ik denk

dat mijn vrouw zich straks helemaal kapotschrikt als ik zo

meteen thuiskom.

De voorzitterVoorzitter

Ik hoop dat u een goede smoes heeft. Ik ga u niet helpen,

hoor.

CDADe heer BoswijkCDA

Ik had eerst een amendement. Dat heb ik ingetrokken,

omdat voor dit jaar de dekking al is geregeld. Gisteren

hebben we ook een amendement ingediend vanuit de

Defensiebegroting. Die motie heeft oordeel Kamer gekregen. Deze motie vraagt aan de regering — dat is ook in

overleg met de regering gedaan — om in overleg met

Defensie en het Veteranen Search Team met een gezamenlijk voorstel te komen voor na 2024, want voor 2024 is het

nu al geregeld.

De voorzitterVoorzitter

Het ingetrokken amendement is het amendement op stuk

nr. 32. Meneer Boswijk, u continueert.

CDADe heer BoswijkCDA

Ik heb drie moties.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

CDADe heer BoswijkCDA

De tweede motie.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat het Veteranen Search Team de politie

ondersteunt bij vermissing van personen en bestaat uit

bijna 2.500 vrijwilligers, waarvan het merendeel veteranen

zijn;

constaterende dat de financiering van het Veteranen Search

Team vooral afhankelijk is van sponsoren en donaties, wat

het lastig maakt om financieel rond te komen en toekomstgericht te werken;

overwegende dat het team erkenning en waardering verdient, omdat zij zich vrijwillig inzetten voor zoekacties om

vermiste personen te vinden;

verzoekt de regering in overleg met politie, Defensie en het

Veteranen Search Team een meer adequate financiering

van het Veteranen Search Team te onderzoeken;

verzoekt de regering om hierover de Kamer te informeren

voor het zomerreces van 2024,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Boswijk, Helder,

Michon-Derkzen, Podt, Bikker, Mutluer, Diederik van Dijk

en Van Vroonhoven.

Zij krijgt nr. 55 (36410-VI).

constaterende dat sinds 1 juli 2023 ongerichte reclame voor

online kansspelen op radio, tv en op straat aan banden is

gelegd om gokverslavingen onder jongeren en kwetsbare

mensen tegen te gaan;

constaterende dat alle reclames voor gokken, zowel gericht

als ongericht, bijdragen aan de normalisering van gokken

en daarmee een breed publiek van jongeren en kwetsbare

mensen wordt bereikt;

overwegende dat wachten op de evaluatie van de Wet

kansspelen op afstand om inzicht te krijgen in de effecten

van het verbod van ongerichte reclames voor online gokken

te lang duurt;

verzoekt de regering te onderzoeken op welke manier een

totaalverbod op gokreclames ingevoerd kan worden, in lijn

met het verbod op tabaksreclame,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Boswijk, Diederik

van Dijk, Bikker, Van Nispen en Van Vroonhoven.

Zij krijgt nr. 56 (36410-VI).

CDADe heer BoswijkCDA

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-40

Ten slotte nog een motie naar aanleiding van het korte

interruptiedebat dat ik met minister Yeşilgöz heb gehad

over de ANPR-camera's.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat criminaliteit niet stopt bij de landsgrenzen, en dat onder andere ANPR-camera's in de grensgebieden de politie kunnen helpen bij de opsporing van criminelen;

constaterende dat in Nederland op lokaal niveau een verzoek tot plaatsing voor ANPR-camera's wordt ingediend en

op landelijk niveau hierover een besluit wordt genomen,

terwijl in België een besluit tot plaatsing lokaal wordt

genomen;

overwegende dat ANPR-camera's aan de grens en informatiedeling met buurlanden essentieel zijn in de strijd tegen

grensoverschrijdende criminaliteit;

verzoekt de regering om te onderzoeken hoe de gegevensdeling binnen de Benelux verbeterd kan worden en op welke

manier Nederland kan leren van de aanpak van ANPRcamera's in België,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid Boswijk.

Zij krijgt nr. 57 (36410-VI).

CDADe heer BoswijkCDA

Voorzitter. Tot slot. We hebben eerder deze week nog een

apart debat gehad met de minister van Justitie en Veiligheid

over de boerendemonstraties. Daar is het in dit debat ook

al een paar keer over gegaan. Ik wil de minister attenderen

op een artikel dat vandaag in het Algemeen Dagblad staat

over de organisatie achter deze boerendemonstraties. In

appgroepen wordt geld opgehaald om boetes en brandstof

te kunnen betalen. Mensen worden onderling geïntimideerd

om in ieder geval niet te gaan lekken of wat dan ook. Dat

gebeurt inmiddels wel. We hebben het in het debat heel

erg gehad over mensen die op de snelwegen worden aangehouden. Ik was benieuwd of de minister in de gesprekken

met OM en de politie ook wil kijken naar de mensen achter

die organisaties, die vaak buiten beeld blijven.

Voorzitter. Dat was het.

De voorzitterVoorzitter

Dan gaan we luisteren naar mevrouw Helder van de fractie

van BBB.

BBBMevrouw HelderBBB

Dank u wel, voorzitter. Ik start met één persoon in het bijzonder te bedanken. Normaal doe ik dat niet, maar dat kan

nu wel, omdat de minister van Justitie en Veiligheid hem

ook apart heeft genoemd. Dat is Andy Kraag, tot voor kort

hoofd van de Dienst Landelijke Recherche. Zijn taak is nog

steeds niet afgerond, maar hij is wel — en dan citeer ik maar

even — "weggepromoveerd". Daar ben ik het niet mee eens,

maar dat is weer voor andere momenten. Ik zou zeggen:

laat mensen daar waar ze graag willen zitten en waar ze

ook succesvol zijn. Laat jagers jagen en de bessenplukkers

dan maar bessen blijven plukken. Voorzitter, u kijkt heel

raar, want u denkt: waar gaat dit over? De minister begrijpt

het en ik denk dat de mensen op de werkvloer het ook

begrijpen.

Dan ga ik over naar iets dat meerdere collega's hebben

gedaan. Dat is namelijk de ministers danken voor de

beantwoording van de vragen. Ik dank ook de ambtelijke

ondersteuning. Ik moet wel zeggen dat ik er niet heel erg

veel mee kon, want veel ging aan de kern van de vraag

voorbij. Ik had namelijk de volgende vraag. Waar het COA

zonder enige moeite miljarden erbij krijgt omdat dit nodig

is voor de wettelijke taak, krijgt de politie er structureel

slechts 200 miljoen bij om de huidige, ook wettelijke, taken

te kunnen blijven doen. Dan is mijn vraag: waarom? Ook

zij moeten aan hun wettelijke taak kunnen blijven voldoen.

Ze willen niet door het ijs zakken, wat in 2025 wel gebeurt.

Misschien kan de minister daar nog op ingaan.

Ik vroeg om voor zedenzaken met drie de actoren, het

strafrecht, de politie en het Openbaar Ministerie en rechtspraak, prestatieafspraken te maken en daar budget aan te

verbinden. Het antwoord was dat dit de onafhankelijkheid

van de rechterlijke macht doorkruist. Dat is niet zo. Ik verwijs

naar artikel 29 van de Wet op de rechterlijke organisatie.

Daarin staat gewoon dat de raad aan de toekenning van

budget voorschriften kan verbinden. Daar had ik een motie

voor klaarliggen, maar ik denk eventjes aan de tijd. Volgens

mij had ik gisteren anderhalve minuut over, dus die zou ik

er eigenlijk wel bij willen hebben.

Ik wil daarover een motie indienen, maar vooruitlopend op

de bijtelling van die anderhalve minuut, ga ik eerst naar de

motie die ik per se wil indienen. Die gaat namelijk over de

teams die met succes in San Diego worden ingezet voor

de verwardepersonenproblematiek. Dank voor de toezegging dat de minister ernaar wil gaan kijken. In de beantwoording gaat een deel mis, omdat er wordt verwezen naar een

succesvolle lokale aanpak, waar de politie gezamenlijk met

de ggz naar meldingen gaat. Dat is precies wat ik niet

bedoelde. Ik wil juist dat de politie er helemaal niet naartoe

gaat, behalve wanneer er geweld dreigt. Dat is precies wat

die teams doen. Daarom heb ik de volgende motie.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat het aantal incidenten met verwarde personen onverminderd hoog blijft, hetgeen een enorme aanslag is op de toch al te krappe politiecapaciteit;

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-41

van mening dat de ggz het eerste aanspreekpunt dient te

zijn in deze problematiek en niet de politie;

Motie

constaterende dat in San Diego Mobile Crisis Response

Teams zijn opgericht, zijnde behandelteams bestaande uit

ter zake deskundige hulpverleners die op alle meldingen

reageren en waarbij de politie alleen wordt ingeschakeld

in geval van dreigend geweld, hetgeen heeft geresulteerd

in 97% reductie van de politie-inzet en de resultaten voor

de te helpen verwarde personen ook nog beter waren;

verzoekt de regering om te onderzoeken of dergelijke teams,

dan wel een vergelijkbare aanpak, ook in Nederland kunnen

worden ingevoerd,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid Helder.

Zij krijgt nr. 58 (36410-VI).

BBBMevrouw HelderBBB

En als cliffhanger: die andere motie laat ik voor een ander

debat.

Dank u wel.

De voorzitterVoorzitter

U houdt het spannend. Heel goed. Mevrouw Bikker van de

fractie van de ChristenUnie.

ChristenUnieMevrouw BikkerChristenUnie

Voorzitter, dank u wel. Dank aan de bewindspersonen voor

de beantwoording, in het bijzonder aan de staatssecretaris.

Ik hoop dat iedereen die het hoort, dit aan hem wil overbrengen. Dan heeft hij extra het gevoel dat er goed geluisterd

is. Dank aan alle mensen achter de schermen die dit

mogelijk hebben gemaakt en aan de collega's met wie het

goed van gedachten wisselen was.

Ik begon mijn bijdrage in eerst termijn met: doe recht! Wat

mij betreft, begint dat heel dichtbij: bij hoe je zelf mensen

aanspreekt, bij hoe je zelf omgaat met onrecht en ook bij

hoe je je kan laten raken als er onrecht gebeurt. Een van

die momenten dat ik geraakt werd door onrecht, was toen

ik een drugsverslaafde jongere sprak. Hij zei: "ik dacht, dit

is goedkoper dan een biertje. Weet je wat, ik ga het eens

proberen". Het ging helemaal mis. En juist daarom vind ik

het belangrijk dat we het ook hebben over de negatieve

gevolgen van drugs voor onze samenleving en zal ik de

aangehouden motie in stemming brengen.

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat vrijwilligersorganisaties in het gevangeniswezen, zoals Humanitas, Gevangenenzorg Nederland

en Exodus onmisbaar werk doen in de begeleiding van

gevangenen en daarmee voor het voorkomen van recidive

en bevorderen van veiligheid;

overwegende dat het subsidiebedrag dat beschikbaar is

voor deze vrijwilligersorganisaties al sinds 2017 niet is

geïndexeerd, terwijl de taken niet zijn afgenomen;

verzoekt de regering om per 2024 weer te beginnen met

het indexeren van deze bedragen en daarnaast eenmalig

de verschillende organisaties dit jaar tegemoet te komen

met een bedrag van €200.000, vanwege de misgelopen

indexatie de afgelopen jaren en voor dekking te kijken naar

de loon- en prijsbijstelling,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Bikker en Diederik

van Dijk.

Zij krijgt nr. 59 (36410-VI).

ChristenUnieMevrouw BikkerChristenUnie

Voorzitter. Volgens mij heb ik het vastgelegd zoals de

minister het in eerste termijn verwoordde. Als hij dat kan

bevestigen, trek ik amendement op stuk nr. 34 in. Maar ik

wacht dat even af, zodat we dat secuur hebben met elkaar.

De voorzitterVoorzitter

Een stukje koehandel.

ChristenUnieMevrouw BikkerChristenUnie

Nou, vooral de bevordering van een dienstig debat en een

regeltje minder op de stemmingslijst.

De voorzitterVoorzitter

Heerlijk.

ChristenUnieMevrouw BikkerChristenUnie

Voorzitter. Mijn tweede motie ziet op het onlinegokken en

een overkoepelende limiet.

Dan over de aanpak van mensenhandel. Ik heb daarover

van gedachten gewisseld met de staatssecretaris. Ik heb

een amendement liggen, juist omdat ik het belangrijk vind,

met zoveel steun vanuit de Kamer, dat we die aanpak

daadwerkelijk gaan invullen.

Motie

De Kamer,

Een derde punt over rechtdoen gaat over vrijwilligerswerk

in de gevangenissen, waar zoveel vrijwilligers onmisbaar

werk doen. Daarom heb ik de volgende motie.

gehoord de beraadslaging,

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-42

constaterende dat de regering voornemens is over te gaan

tot het instellen van limieten voor onlinegokken, maar dat

dit geen overkoepelende limieten zijn en gokkers deze ook

nog zelf kunnen verhogen;

Motie

De Kamer,

overwegende dat een stortingslimiet en een verlieslimiet

alleen effect hebben wanneer deze overkoepelend zijn en

een gokker dus niet bij ieder onlinecasino opnieuw tot het

maximum kan storten of verliezen;

verzoekt de regering voor de zomer over te gaan tot een

overkoepelende limiet voor storten en verliezen bij onlinecasino's zonder mogelijkheid tot verhoging,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Bikker, Van Nispen,

Van Vroonhoven, Tseggai, Boswijk, Diederik van Dijk,

Sneller, El Abassi, Eerdmans en Koekkoek.

Zij krijgt nr. 60 (36410-VI).

ChristenUnieMevrouw BikkerChristenUnie

Er komt ook nog een prachtige motie aan over de wijkagent

van collega Diederik van Dijk.

De voorzitterVoorzitter

Daar zien we naar uit. Het woord is aan de heer van Nispen

van de fractie van de SP.

SPDe heer Van NispenSP

Voorzitter.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat de regering excuses heeft aangeboden

voor het falende adoptiebeleid van de Nederlandse Staat,

maar dat de vervolgstappen om geadopteerden te compenseren en ondersteuning te bieden beperkt zijn geweest,

terwijl de commissie-Joustra juist had aanbevolen dat de

overheid zich maximaal in moest spannen om de gevolgen

van de misstanden zo goed mogelijk te verzachten;

overwegende dat geadopteerden onder andere hebben

aangegeven dat er behoefte is aan één onafhankelijk

meldpunt waar adoptiemisstanden kunnen worden gemeld,

dat een vergoeding wenselijk is voor de kosten voor rootsreizen en DNA-onderzoek, psychologische hulp en identiteitsherstel, dat geadopteerden wensen dat er laagdrempelige en onbeperkte toegang tot het eigen dossier mogelijk

wordt en dat gestopt wordt met het doorprocederen tegen

geadopteerden die in het gelijk zijn gesteld door een rechter;

verzoekt de regering met voorstellen te komen die recht

doen aan deze gerechtvaardigde wensen en belangen van

geadopteerden in Nederland die hier een beroep op wensen

te doen,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Van Nispen, Bikker,

Boswijk en El Abassi.

Zij krijgt nr. 62 (36410-VI).

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat politiewerk een zwaar beroep is en dat

het einde van de tijdelijke RVU-regeling voor de politiemedewerkers in zicht is en duidelijkheid geboden is;

overwegende dat de minister hierin ook een werkgeversverantwoordelijkheid heeft;

verzoekt de regering ook diens werkgeversverantwoordelijkheid op te pakken en alles in het werk te stellen om snel

te komen tot een goede vroegpensioenregeling voor politiepersoneel,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Van Nispen, Mutluer, El Abassi en Eerdmans.

Zij krijgt nr. 61 (36410-VI).

constaterende dat er na de legalisering van het onlinegokken honderdduizenden nieuwe gokkers bij zijn gekomen

en de winsten van de gokbedrijven astronomisch zijn

gestegen;

overwegende dat de Kansspelautoriteit waarschuwt dat

gokbedrijven de zorgplicht die zij hebben ver overschrijden

en dat de Consumentenbond en de Nationaal Rapporteur

Verslavingen beiden grote weeffouten hebben geconstateerd in het huidige beleid en aanbevelingen hebben gedaan

om snel bij te sturen;

spreekt uit dat onwettige praktijken van de legale onlinegokbedrijven hard moeten worden aangepakt, dat na een eerste

waarschuwing een forse boete moet volgen en ook vergunningen moeten worden ingetrokken zodra kansspelaanbieders tekortschieten in de zorgplicht en het verslavingspreventiebeleid;

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-43

verzoekt de regering met spoed in overleg te treden met

de Kansspelautoriteit en te bezien wat er voor nodig is, ook

qua bevoegdheden en middelen, om effectiever en steviger

op te treden tegen deze gokbedrijven,

Ik vind altijd dat mijn moties moeten worden uitgevoerd.

Dit klinkt ook sympathiek, maar zoals de heer Grinwis ons

voorhoudt, is budgettair ethos ook belangrijk. Dus wat wordt

hier nu precies gevraagd? Is dit een uitbreiding van de

financiële claim of niet?

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Van Nispen, Bikker,

Boswijk, Tseggai, El Abassi en Eerdmans.

Zij krijgt nr. 63 (36410-VI).

SPDe heer Van NispenSP

Ten slotte.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat tolken en vertalers onmisbaar zijn voor

de toegang tot het recht voor iedereen en een eerlijke

rechtsgang;

constaterende dat de indexatie van de vergoedingen voor

tolken en vertalers al geruime tijd achterloopt en er vanwege de lage tarieven nu al sprake is van ernstige krapte

bij tolkendiensten in sommige talen;

overwegende, dat er voldoende signalen zijn ontvangen

waaruit blijkt dat de motie-Sneller/Ellian (29936, nr. 69) niet

wordt uitgevoerd, omdat gerechtstolken in de praktijk toch

aanzienlijk financieel nadeel van het nieuwe systeem waarin

wordt gewerkt (gaan) ondervinden;

herbevestigt de genoemde motie-Sneller/Ellian en verzoekt

de regering de vergoedingssystematiek te veranderen en

ervoor te zorgen dat tolken in verschillende situaties en

lengtes van diensten er in ieder geval niet op achteruitgaan,

maar er juist op vooruitgaan;

verzoekt de regering voorts te bezien of voor vertalers de

normregel met daaraan gekoppeld een reëel tarief naar

Duits model kan worden ingevoerd,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Van Nispen, Bikker,

Lahlah en El Abassi.

SPDe heer Van NispenSP

Dat is een heel terechte vraag. In de vijf seconden die mij

nog restten, was het met niet gelukt om dat nog uit te leggen, maar nu kan ik dat gelukkig wel doen. Daar ben ik blij

mee. In het systeem dat we op dit moment hebben, zitten

minstens twee perverse prikkels. De eerste is dat de reiskostenvergoeding nu zo is opgebouwd dat als tolken en vertalers ver gaan rijden om heel ver weg een dienst te doen, ze

nog eens een beetje uit komen. Dat is natuurlijk een enorme

verspilling van geld en daar doe je die tolken en vertalers

ook geen plezier mee. Dus die perverse prikkel zou je eruit

moeten halen.

De tweede perverse prikkel zit aan de kant van de bemiddelaars. Als zij de tolken en vertalers het minimumtarief bieden, waar nauwelijks van rond te komen is als ondernemer,

dan verdienen de bemiddelaars daar geld aan. Ook daar

gaat het dus mis. Wat je zou moeten doen, is die perverse

prikkels uit het systeem halen en ervoor zorgen dat het geld

niet aan de strijkstok van die onnodige bemiddelaars blijft

hangen. Haal die uit het stelsel. En voor de korte termijn:

pas de reiskostenvergoeding zo aan dat het niet loont om

ver weg je tolken- en vertalersdiensten te doen. Als dat uit

het budget gehaald wordt, hoeft wat ik vraag verder niet

eens meer veel geld te kosten. Het zou dus budgettair

neutraal kunnen.

Overigens vind ik het erg interessant dat het hier meteen

gaat over het geld. Ik snap die vraag; die is legitiem. Ik

hoorde net de PVV voor het eerst in mijn parlementaire

geschiedenis, die toch ook al vrij lang is, de vraag stellen:

waar is uw dekking? De heer Sneller vraagt dat vaker. Maar

het moet hier gaan om het principe, namelijk dat het voor

de rechtsstaat belangrijk is dat tolken en vertalers een

redelijke vergoeding krijgen. Daarover gaan wij het eens

zijn.

Voorzitter, dit is echt de laatste zin: laat ik nou niet meemaken dat de partijen die aan het onderhandelen waren of

zijn, weet ik het, hier alles blokkeren wat ook maar een klein

beetje geld kost. Ik vraag geen honderden miljoenen. Ik

vraag geen gouden bergen. Ik vraag een eerlijke regeling

voor politiepersoneel. Ik vraag een eerlijke vergoeding voor

tolken en vertalers. Ik vraag om recht te doen aan de

belangen van geadopteerden. Laten we niet meemaken dat

hier wordt gezegd: dat kost geld en nu kan er niets, want

we zijn aan het onderhandelen. We zitten in een rare periode, dat weet ik allemaal, maar laten we wel doen wat nodig

is.

Zij krijgt nr. 64 (36410-VI).

Dank u wel.

Heel goed. Een vraag nog — één vraag — van de heer

Sneller.

De voorzitterVoorzitter

U bedankt. De heer El Abassi van DENK.

D66De heer SnellerD66
DENKDe heer El AbassiDENK

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-44

Voorzitter, dank u wel. Dank ook aan de ministers voor de

beantwoording. Uiteraard warme dank aan alle ambtenaren

die dagelijks bezig zijn om ons veilig te houden.

Ik moet snel naar de moties toe, besef ik nu. Gelukkig gaan

verschillende gemeentes nu over tot het wel toelaten van

mensen met religieuze symbolen tot het beroep van boa.

Daarmee kijken ze niet meer naar uiterlijke kenmerken en

subjectieve gevoelens. Ik vind dat het tijd wordt dat we dat

voorbeeld gaan overnemen. Ik kom dan ook met de volgende motie.

verzoekt de regering om een zerotolerancebeleid te voeren

binnen de politie, tegen een politiemedewerker die zich

schuldig heeft gemaakt aan discriminatie, racisme of intimidatie altijd aangifte te doen, en altijd over te gaan tot ontslag als de aangifte tot een veroordeling leidt;

verzoekt de regering om ook bij werving van nieuwe politiemedewerkers geen medewerkers aan te nemen die in de

afgelopen vijf jaar veroordeeld zijn voor discriminatie,

racisme of intimidatie,

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid El Abassi.

Zij krijgt nr. 66 (36410-VI).

constaterende dat volgens het College voor de Rechten van

de Mens de aanname dat mensen die zichtbaar religieus

zijn hun functie niet onpartijdig kunnen uitoefenen, discriminerend is;

DENKDe heer El AbassiDENK

Voorzitter. Dan mijn laatste motie.

overwegende dat het verbod op het dragen van religieuze

symbolen of kleding een groep uitsluit van het beroep van

politieagent en dat dit ook onwenselijk is vanwege het

personeelstekort bij de politie;

Motie

De Kamer,

overwegende dat verschillende gemeenten nu hebben

besloten om het dragen van religieuze symbolen of kleding

toe te laten bij boa's;

verzoekt de regering om net als in verschillende Nederlandse gemeenten bij boa's gebeurt, religieuze uitingen

zoals een keppeltje of een hoofddoek mogelijk te maken

voor politieagenten,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid El Abassi.

Zij krijgt nr. 65 (36410-VI).

DENKDe heer El AbassiDENK

Dat zijn dan agenten die we wél graag bij de politie willen

hebben. Er zijn ook agenten die we niet graag bij de politie

zouden moeten willen hebben, niet op basis van subjectieve, maar vooral vanwege objectieve factoren. Daar hebben we de volgende motie voor.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat er een stijging is in het aantal antisemitische en islamofobe incidenten en dat we in een aantal

dagen achter elkaar verschillende incidenten hebben gezien

bij synagogen en moskeeën;

overwegende dat iedereen in Nederland in alle veiligheid

en vrijheid zijn religie moet kunnen uitoefenen;

verzoekt de regering om naar aanleiding van deze recente

en zorgelijke ontwikkelingen aanvullende beveiligingsmaatregelen te treffen voor religieuze gebedshuizen, instellingen

en scholen en duidelijke criteria op te stellen voor wanneer

deze beveiliging ingezet moet worden,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid El Abassi.

Zij krijgt nr. 67 (36410-VI).

DENKDe heer El AbassiDENK

Dank u wel, voorzitter.

De voorzitterVoorzitter

Dank u wel. De heer Diederik van Dijk van de Staatkundig

Gereformeerde Partij.

constaterende dat racisme, discriminatie en intimidatie een

structureel probleem zijn binnen de politie en dat het al

jaren niet lukt om een cultuuromslag te maken;

SGPDe heer Diederik van DijkSGP

Dank u wel, voorzitter. Ook van de kant van de SGP hartelijk

dank aan de bewindspersonen voor de beantwoording van

de vele vragen, zowel mondeling als schriftelijk. Een paar

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-45

opmerkingen en een paar moties van mijn kant nog. Mede

in het kader van de beperkte politiecapaciteit zijn de nodige

kritische vragen gesteld en opmerkingen gemaakt naar

aanleiding van de aanpak, de in onze ogen soms tekortschietende aanpak, van illegale snelwegdemonstraties, blokkades, sit-ins op stations en dergelijke. De minister gaf in een

interruptiedebatje aan: ja, maar er worden nu wel degelijk

ook mensen opgepakt. Ja, er worden boeren opgepakt in

verband met milieudelicten en er worden Extinction

Rebelliondemonstranten opgepakt vanwege hun verzet

tegen aanhouding, maar ze worden niet opgepakt vanwege

illegale blokkades et cetera. Daar zal echt een tandje bij

moeten. Daarom de volgende motie.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat actievoerders "met een beroep op het

demonstratierecht" ontwrichtende acties uitvoeren, dwang

uitoefenen en bevelen van de autoriteiten negeren;

constaterende dat dit belangrijk politiewerk verdringt

waardoor aangiftes blijven liggen en er minder agenten op

straat zijn om op 112-meldingen af te gaan;

overwegende dat het OM na aanhouding door de politie

niet overgaat tot strafvervolging waardoor geen strafrechtelijke documentatie wordt opgebouwd en de kans op

recidive toeneemt;

constaterende dat de Wet openbare manifestaties en het

strafrecht voldoende handvaten bieden om in te grijpen bij

verboden demonstraties;

verzoekt de regering in gesprekken met het OM de mogelijkheden voor strafvervolging te benadrukken en indien

nodig de handelingsvrijheid voor het bevoegd gezag breder

te trekken,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid Diederik van Dijk.

Zij krijgt nr. 68 (36410-VI).

SGPDe heer Diederik van DijkSGP

Dan kom ik nog even terug op mijn amendement voor het

werkplan van de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding. Er was kritiek op de dekking. Kort en goed, zoals

ook werd gezegd in de schriftelijke beantwoording: "Het

kabinet committeert zich aan de uitvoering van dit werkplan,

waarvan de relevantie dezer dagen opnieuw pijnlijk duidelijk

wordt." Het kabinet committeert zich dus aan dat werkplan

en dan geldt ook boter bij de vis. Ik heb een dekking

gevonden waar 200 miljoen in zit. Daar zouden deze paar

miljoen voor een heel belangrijke taak in de plooien te vinden moeten zijn, dus ik laat het amendement staan. Ik voeg

daar een motie aan toe, om ook voor na 2024 de financiering te borgen.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding eind 2022 zijn werkplan presenteerde om antisemitisme aan te pakken;

constaterende dat het kabinet zich aan de uitvoering van

het Werkplan Antisemitismebestrijding heeft gecommitteerd, maar dat er nog geen middelen zijn gereserveerd om

het plan uit te voeren;

verzoekt de regering bij de Voorjaarsnota te bezien hoe de

uitvoering van het werkplan van de NCAB structureel gefinancierd kan worden,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Diederik van Dijk,

Boswijk, Bikker en Eerdmans.

Zij krijgt nr. 69 (36410-VI).

SGPDe heer Diederik van DijkSGP

Voorzitter. Ik ga een beetje over mijn tijd heen. Ik neem een

extra minuutje op. Ik heb nog wat in de pot zitten, dus daar

maak ik graag gebruik van. Mijn volgende motie, over de

wijkagenten.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat de norm één wijkagent op 5.000 inwoners

wettelijk is vastgelegd zodat wijkagenten in de haarvaten

van de samenleving kunnen opereren teneinde zich in te

zetten voor lokale verankering en criminaliteitspreventie;

overwegende dat wijkagenten niet aan hun werk toekomen

omdat ze moeten bijspringen in de noodhulp of bij

demonstraties en dat daarmee de norm uit het referentiekader GGP die ervoor zorgt dat wijkagenten voor 80% zijn

vrijgesteld voor het werken "in of voor de wijk" niet gehaald

wordt;

verzoekt de regering te bevorderen dat wijkagenten daadwerkelijk 80% van hun tijd hun eigenlijke werkzaamheden

in of voor de wijk kunnen uitoefenen, en de Kamer hier voor

de zomer van 2024 over te informeren,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door de leden Diederik van Dijk

en Bikker.

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-46

Zij krijgt nr. 70 (36410-VI).

Zij krijgt nr. 71 (36410-VI).

SGPDe heer Diederik van DijkSGP

Mijn laatste.

SGPDe heer Diederik van DijkSGP

Dank u voorzitter, ook voor uw geduld.

De voorzitterVoorzitter

Eén korte vraag van mevrouw Helder.

BBBMevrouw HelderBBB

Ik vind het heel sympathiek hoor, maar dit lijkt wel een

beetje op meebesturen. Hoe moet de regering dat überhaupt gaan bevorderen?

SGPDe heer Diederik van DijkSGP

Er is een wettelijke norm. Daar wordt nu niet aan voldaan.

Ik wil in ieder geval dat de regering aan het werk gaat om

ervoor te zorgen dat we wel aan die norm kunnen voldoen

en we de politieagenten gebruiken zoals bedoeld, namelijk

in en voor die wijken, in die haarvaten.

ChristenUnieMevrouw BikkerChristenUnie

Ik zou aan de heer Van Dijk willen vragen of hij juist bij die

laatste motie ook niet vindt dat de minister bijvoorbeeld in

gesprek kan gaan met de KNVB over de inzet van agenten

bij het betaald voetbal en dat dat soort elementen zomaar

kunnen bijdragen aan de uitvoering van de motie.

De voorzitterVoorzitter

Dat wordt op de proef gesteld, maar desondanks. De laatste

spreker van de zijde van de Kamer is de heer Eerdmans van

de fractie van JA21. Het woord is aan hem.

JA21De heer EerdmansJA21

Voorzitter, mijn geweldige dank. Ook mijn geweldige dank

aan de bewindspersonen voor hun antwoorden.

Ik moet één ding rechtzetten. Gisteren in het debat met

minister Yeşilgöz verweet ik de heer Otte dat hij koffie en

thee met gebak ging brengen naar de demonstranten van

Extinction. Na afloop gaf de minister de context van die

quote aan. Inderdaad — dat had ik ook gelezen — had hij

gezegd: "Je zou ze er eigenlijk gewoon eens het hele

weekend moeten laten zitten en zeggen: maandagochtend

komen we even terug. Kijken hoelang ze het volhouden."

Dat is natuurlijk gekscherend gezegd. Hij zei er wel bij: dan

moeten we ze maar wat koffie en thee brengen. Maar dat

deed hij in die context, wat natuurlijk iets anders is dan: we

moeten ze even fêteren. Ik denk ook dat het zou kunnen

werken. Maar waar begin je dan aan, als je elke demonstrant

zou laten zitten? Ik denk dat ze het nog zullen uitbuiten ook.

Kortom, dat punt heb ik even rechtgezet.

SGPDe heer Diederik van DijkSGP

Dat is een hele goede suggestie van mevrouw Bikker. Dat

reken ik allemaal tot "bevorderen". De minister luistert mee,

dus dat komt goed.

Voorzitter. Op dit punt heb ik nog wel een motie. Na 35

illegale demonstraties op de A12 vinden wij bij het JA21

het wel welletjes met onze vrienden van Extinction. Daarom

de volgende motie.

Voorzitter, mijn laatste motie.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat een op de drie kinderen jonger dan 12

jaar wordt geconfronteerd met pornobeelden en de meerderheid van die kinderen achteraf meent dat ze hiervoor te

jong waren;

constaterende dat in Frankrijk en Spanje aan wetsvoorstellen wordt gewerkt om kinderen te beschermen tegen

gevaren van sociale media en porno op internet;

verzoekt de regering met voorstellen te komen om dergelijke wetgeving in Nederland te introduceren teneinde jongeren tegen deze verkeerde invloeden te beschermen,

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid Diederik van Dijk.

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat Extinction Rebellion door het continu

bezetten van de A12, het illegaal betreden van verboden

terrein op Eindhoven Airport, het bekladden van het

Havenbedrijf Rotterdam en het dreigen met kantoorsluitingen van Rabobank-filialen meermaals heeft bewezen dat

het een onwettige, maatschappij ontwrichtende en vandalistische organisatie is;

constaterende dat politieagenten vanwege schaarste door

wegblokkades van Extinction Rebellion ander belangrijk

werk moeten laten liggen en soms geen noodhulp kunnen

verlenen;

overwegende dat Extinction Rebellion een anbistatus heeft,

waardoor zij profiteren van allerlei belastingvoordelen;

verzoekt de regering de anbistatus van Extinction Rebellion

in te trekken,

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-47

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitterVoorzitter

Deze motie is voorgesteld door het lid Eerdmans.

Zij krijgt nr. 72 (36410-VI).

Dank u wel. Ik schors een kwartiertje en dan gaan we luisteren naar de antwoorden van de ministers.

De vergadering wordt van 18.19 uur tot 18.39 uur geschorst.

De voorzitterVoorzitter

Het woord is aan de minister en dan staan we over tien

minuten buiten.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Voorzitter. Ik heb een paar vragen. Daarna ga ik snel naar

de amendementen die ik nog had en de moties.

De eerste vraag is van mevrouw Faber. Ik kom inderdaad

later terug op de gegevens van het Openbaar Ministerie.

Het gaat over de richtlijnen. Ik geef haar hier nog even mee

dat burgers een beroep kunnen doen op de richtlijnen, maar

dit betekent in dit specifieke geval niet dat ze dan vervolgens

ook recht hebben op een concrete vordering. Dat zal ik ook

op papier zetten. Ik zal alles meegeven wat ik kan opvragen

en dan kunnen we daar op een later moment met elkaar

verder over spreken. Ik zal dat toevoegen aan een van de

brieven die ik in de komende maanden zal sturen voor een

van de debatten hierover. Ik heb nu niet helemaal paraat

welk concreet debat dat is, maar komend kwartaal zorg ik

ervoor dat ik erop terugkom.

Mevrouw Michon-Derkzen vroeg mij om twee brieven: een

over de stand van zaken bij de uitvoering van de visie op

forensische opsporing en een over het datagedreven werken

bij de politie. Ik zal zorgen dat allebei in het halfjaarbericht

van de politie terugkomen.

De heer Sneller vroeg naar een terugkoppeling van het

Nationaal Platform Criminaliteitsbestrijding in verband met

winkeldiefstal in supermarkten. Dit komt binnen een halfjaar.

Mevrouw Helder had nog een vraag. Ik snap haar vraag. Ik

denk niet dat we er vandaag heel goed uitkomen. Zij vergelijkt de financiering en de systematiek bij de politie met

bijvoorbeeld het COA. De politie is inderdaad op capaciteit

gefinancierd en het COA op het aantal bedden dat op dat

moment nodig is. Als ze bij mij pleit voor meer geld naar

veiligheid en naar politie, dan ga ik naast haar staan. Dan

sta ik naast u, mevrouw Helder. Ik sta aan uw kant. Dan

doen we het samen. Maar hier kan ik ze verder niet tegenover elkaar zetten.

Ik heb nog één vraag van mevrouw Bikker open staan, die

gaat over het projecteren van beelden en noem maar op.

Als die drie dingen uit elkaar worden getrokken, denk ik dat

dit wel behoorlijk de lading dekt. De burgemeester kan

optreden wanneer projectie leidt tot ernstige verstoring van

de openbare orde óf als er vrees bestaat voor het ontstaan

daarvan. Op dit gebied kan er ook maatwerk zijn op een

locatie. Dat kan dan op basis van de Gemeentewet. De

burgemeester kan dan mogelijk ook handelen op basis van

de algemene plaatselijke verordening. In de verordening

kan de gemeenteraad regels stellen over het verspreiden

van bepaalde boodschappen op iemands eigendom door

middel van plakken, kladden of projecteren. Dan gaat het

dus niet sec over de boodschap zelf, maar ook over de

manier waarop die boodschap wordt verspreid. Dan heb

je ook nog, afhankelijk van de situatie, eigendomsrecht. Dat

kan ook nog. Dan is er bijvoorbeeld schade. Dat kan ook

reputatieschade zijn. Daarbij heb je ook manieren om te

kunnen handelen. Bij projecties die strafbaar zijn, zal er

vanuit het Openbaar Ministerie op gehandeld worden. Als

mevrouw Bikker zegt "ik denk echt dat er ruimte is en dat

er echt extra op gehandeld moet worden", zou het mij een

goed idee lijken als zij bij een ander debat of op een andere

plek, zoals met schriftelijke vragen of in een commissiedebat, verder wil zoeken. Want hier ben ik op uitgekomen.

ChristenUnieMevrouw BikkerChristenUnie

De minister heeft inderdaad goed uiteengezet wat er nu al

kan. Maar mijn zorg zit 'm in het volgende. Ook een burgemeester als Depla zegt dat hij hier onvoldoende mee uit de

voeten kan. We hebben echt even te kijken hoe we dit verder

oppakken. Daar wissel ik graag met de minister over,

mogelijk richting een commissiedebat.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Oké, dan doen we dat. Dank daarvoor, mevrouw Bikker.

Dan heb ik nog een amendement van D66. Ik heb het niet

helemaal uitgeschreven, maar ik dacht dat het van twee

van partijen is. Het is in ieder geval van de heer Hammelburg. Dat amendement lag er nog. Het beoogt, als ik mij

niet vergis, 1,5 miljoen vrij te maken vanuit de middelen

die momenteel zijn gereserveerd op de aanvullende post.

Die zijn in dit specifieke geval gereserveerd bij BZK voor

de regiodeals. Daarom moet ik dit amendement ontraden.

De voorzitterVoorzitter

Dat is het amendement op stuk nr. 12, vermeld ik nog even.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Dan ga ik snel naar de moties. Ik heb hier de motie op stuk

nr. 38 van de heer Aardema. Ik wil hem vragen om die motie

hier aan te houden en 'm door te geleiden naar mijn collegaminister Schouten, omdat zij degene is die erover gaat. Ik

ga er niet over en kan er dus ook niks mee. Ik moet de motie

eigenlijk ontraden, maar ik wil de heer Aardema natuurlijk

de ruimte geven om 'm hier aan te houden en 'm elders in

te dienen.

De voorzitterVoorzitter

Ik zie aan de heer Aardema dat hij 'm gaat aanhouden. Dan

is bij dezen de motie-Aardema op stuk nr. 38 aangehouden.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Oké, top.

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-48

De motie van mevrouw Michon-Derkzen op stuk nr. 39 krijgt

oordeel Kamer.

De motie van mevrouw Michon-Derkzen op stuk nr. 40 krijgt

oordeel Kamer.

De voorzitterVoorzitter

De heer Aardema. Eén vraag.

motie op stuk nr. 47 maar bij de motie op stuk nr. 46, dan

zou ik zeggen: trek 'm in, want dan doen we dat op die

manier zo integraal mogelijk.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Dan houd ik 'm even aan.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Oké.

PVVDe heer AardemaPVV

Voorzitter, ik heb me bedacht: ik wil de motie op stuk nr.

38 toch in stemming brengen.

De voorzitterVoorzitter

Op verzoek van mevrouw Mutluer stel ik voor haar motie

(36410-VI, nr. 47) aan te houden.

De voorzitterVoorzitter

Oké. Dan is de motie op stuk nr. 38 bij dezen ontraden.

Daartoe wordt besloten.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

De motie op stuk nr. 45 van mevrouw Mutluer krijgt oordeel

Kamer. Ik lees het zoals het er feitelijk staat; dat zal niet heel

veel uit elkaar liggen. Ik ben natuurlijk altijd bereid om

burgemeesters, OM en politie bij te staan bij de aanpak van

deze problematiek. Dat kan ook in een andere vorm zijn,

maar bij deze zeker, vanuit de ondersteunende rol. Dat kan

dan in de vorm van een taskforce of een andere vorm van

integrale samenwerking. Ik lees het zo: ondersteunend zijn

bij wat men lokaal nodig heeft, wat dat dan ook mag zijn.

In die zin is het oordeel Kamer.

De voorzitterVoorzitter

Mevrouw Mutluer bevestigt dat.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Oké.

Dan gaan we naar de motie op stuk nr. 46 van mevrouw

Mutluer. Die krijgt ook oordeel Kamer. Daarbij kunnen we

ook de vliegende brigades meenemen.

Ik wil vragen om de motie-Mutluer op stuk nr. 47 aan te

houden. Bij de vorige motie, die wel oordeel Kamer was,

verwees ik hiernaar. Ik vraag om deze aan te houden, omdat

het een mogelijke oplossing is, maar dat weten we nu nog

niet zeker. Terwijl die motie aangehouden is, kan die wel

mee als ondersteuning bij de motie op stuk nr. 46. Dat is

wat ik probeerde te zeggen.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Als de minister in dat onderzoek de behoefte aan kennis en

kunde bij kleinere gemeenten meeneemt — dat kan in de

vorm van een vliegende brigade — dan wil ik die motie best

aanhouden, want ik heb een concrete toezegging. Mijn

vraag is dan wel wanneer de minister dat onderzoek verwacht. Gaat dat een jaar of drie jaar duren? Het is even

afhankelijk daarvan, omdat die problematiek nu ook speelt.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Dat kan ik nu niet zeggen. Ik zorg wel dat ik daarop terugkom in het halfjaarbericht, hetzij met inhoud, hetzij met

wanneer het komt. Als mevrouw Mutluer zegt: betrek de

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

De motie op stuk nr. 48 ontraad ik. We hebben het daar

uitvoerig over gehad in het debat. De begroting van JenV

bevat geen doelstellingen, maar een raming van het afgepakte geld dat in de schatkist terecht zou kunnen komen.

Natuurlijk zetten alle partijen alles op alles om zo veel

mogelijk geld af te pakken. Ik heb aangegeven dat ik vind

dat onze doelen ook aangepast moeten worden aan de

modus operandi van criminelen. Er gaat natuurlijk heel veel

geld naar het buitenland. De ambitie blijft onverminderd

hoog, maar de motie als zodanig wordt ontraden.

De motie van de heer Sneller op stuk nr. 50 krijgt oordeel

Kamer. Ik zet er wel de kanttekening bij dat de Arbeidsinspectie zelf gaat over haar eigen onderzoeken, maar ik

begrijp wat hier wordt gezegd.

Dan ben ik bij de motie van mevrouw Van Vroonhoven op

stuk nr. 53. Die ontraad ik. De minister van Binnenlandse

Zaken is primair verantwoordelijk. Ik ben medeverantwoordelijk. Vanuit die rol zie ik geen enkele reden voor aanpassing, dus die motie ontraad ik.

De motie op stuk nr. 54 van mevrouw Van Vroonhoven

ontraad ik ook. De Bescherming Bevolking heeft een hele

belangrijke rol gespeeld in de crisisaanpak — dat is mijn

reflectie, maar dat kan ik bij die tekst meenemen — dat weet

mevrouw Van Vroonhoven nog veel beter dan ik. De afgelopen jaren is er een stap gezet in de verdere professionalisering van de crisisaanpak met de veiligheidsregio's. Die

hebben we de afgelopen jaren heel concreet en heel specifiek ingericht. Daarbij hoort werken met professionals.

Daarom ligt herinvoering van de Bescherming Bevolking

niet voor de hand. Het is essentieel voor een weerbare

samenleving dat burgers hun eigen rol pakken, dat heb ik

zojuist ook aangegeven. Daarbij trekt de NCTV, vanuit mijn

politieke verantwoordelijkheid, nauw op met Defensie en

de veiligheidsregio's. Daarover is ook een motie ingediend

bij de begrotingsbehandeling van Defensie, door de leden

Erkens en Dassen. Dat is ook de lijn die ik vanuit JenV kan

steunen.

De motie op stuk nr. 55 is oordeel Kamer.

De motie-Boswijk op stuk nr. 57 is ook oordeel Kamer.

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-49

De motie van mevrouw Helder op stuk nr. 58 is ook oordeel

Kamer. Ik lees dat als: kijk wat je daar kunt leren en/of

implementeer hier wat er lokaal gebeurt; niet per se dingen

naast elkaar optuigen, maar het moet wel effectief zijn.

vragen. Als je die krijgt, kan je in het traject komen. Krijg je

die niet, bijvoorbeeld vanwege een veroordeling of wat dan

ook, dan kan je niet bij de politie aan de slag. Zoals de motie

nu is geformuleerd, moet ik haar om die reden ontraden.

De motie-Van Nispen c.s. op stuk nr. 61 gaat eigenlijk in

dezelfde richting als die van de heer Aardema. Ik moet dus

ook nu vragen om deze motie aan te houden en bij

mevrouw Schouten in te dienen, want ik ga daar niet over.

Anders moet ik deze motie om die reden ontraden.

Dan de motie op stuk nr. 67 van de heer El Abassi.

De voorzitterVoorzitter

Er is nog een vraag van de heer Van Nispen.

De voorzitterVoorzitter

Dan hoor ik graag een reactie van de heer Van Nispen. Het

woord is aan hem.

SPDe heer Van NispenSP

Ik ga die motie niet aanhouden en ik leg ook heel kort uit

waarom. Ten eerste staat er: verzoekt de regering. In de

motie staat het antwoord eigenlijk al: de minister heeft ook

een werkgeversverantwoordelijkheid voor de politie. Ik vind

het prima dat zij dit samen met de minister van SZW oppakt,

maar om die reden ga ik deze motie niet aanhouden. Ik ben

benieuwd hoe de collega's dinsdag stemmen.

De voorzitterVoorzitter

Ja.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Dan heb ik hier een motie …

De voorzitterVoorzitter

Dan wordt de motie door de minister ontraden, hè?

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Jazeker.

Ik heb hier een motie over tolken en vertalers. Ik weet alleen

even niet welk nummer de motie heeft. Dat staat er niet bij.

De motie op stuk nr. 64?

De voorzitterVoorzitter

Ja, op stuk nr. 64.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Ja, de motie-Van Nispen c.s. op stuk nr. 64. Deze motie

ontraad ik. Hierover hebben we het vaker met elkaar gehad.

Zonder feitelijke informatie uit de monitoring van de vergoeding aan de tolken is het te voorbarig om de systematiek

te wijzigen. Dus deze motie ontraad ik.

De motie op stuk nr. 65 van de heer El Abassi ontraad ik.

De motie-El Abassi op stuk nr. 66 ontraad ik. Over de motie

op stuk nr. 65 hebben wij het uitvoerig gehad, maar over

de motie op stuk nr. 66 niet. Daarin wordt verzocht geen

mensen bij de politie aan te nemen die in de afgelopen vijf

jaar zijn veroordeeld voor discriminatie, racisme of intimidatie. Als je bij de politie wil werken, moet je een vog aan-

SPDe heer Van NispenSP

Ook dat zal ik kort doen. Ik ben benieuwd: kunnen mensen

die bij de politie solliciteren en veroordeeld zijn voor discriminatie, racisme of intimidatie een vog krijgen? Dat is voor

mij relevant om deze motie te kunnen beoordelen.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Dat kan. Het hangt ervan af hoe zwaar het was en hoe lang

het geleden is. Als het heel lang geleden is, kan je in theorie

een vog krijgen.

SPDe heer Van NispenSP

Mijn vraag heeft betrekking op een veroordeling in de

afgelopen vijf jaar. Ik heb het dus niet over een veroordeling

van tien, vijftien of twintig jaar geleden. Ik vind dat interessant om te weten, want dan weet ik hoe ik bij die motie zal

stemmen.

De voorzitterVoorzitter

Dat gaat de minister u vertellen.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Ja. Maar dat is dus niet op die manier te zeggen, want dat

hangt per persoon af van wat er is gebeurd. Of die vijfjarentermijn dan wel of niet past, kan ik niet beoordelen. Het is

altijd de verantwoordelijkheid van de werkgever om vervolgens die weging te maken in een uniek geval waar we het

dan hier over zouden hebben. Het is gewoon gekoppeld

aan de vog. Dat is mijn antwoord. Daarna zal het altijd

afhankelijk zijn van een concrete situatie.

De voorzitterVoorzitter

Een korte vraag van meneer El Abassi.

DENKDe heer El AbassiDENK

Het antwoord van de minister is dus dat het theoretisch

gezien kan dat iemand die in de afgelopen vijf jaar is veroordeeld voor discriminatie, gewoon bij de politie wordt

aangenomen. Begrijp ik dat goed?

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Als die persoon een vog krijgt, dan wel.

De voorzitterVoorzitter

Prima. De minister continueert.

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-50

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

De motie op stuk nr. 67 van de heer El Abassi ontraad ik

ook. Wij moeten nooit politiek gaan bepalen waar beveiliging en bewaking komt. Ik vind ook echt dat de Kamer dat

nooit zou moeten willen, en ik ook niet vanuit mijn rol als

minister. Dat moet altijd gebeuren op basis van objectiveerbare criteria, maar nooit vanuit de politiek gestuurd, vind

ik. Om die reden ontraad ik deze motie.

De motie op stuk nr. 68 van de heer Van Dijk krijgt oordeel

Kamer. Dat is ook in lijn met de gesprekken die ik gisteren

heb gevoerd met politie en justitie en zoals ik het ook in het

debat heb uitgelegd.

De motie-Van Dijk c.s. op stuk nr. 69 verzoekt de regering

te bezien hoe de uitvoering van het werkplan van de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding structureel

gefinancierd kan worden. Daarmee wordt erg vooruitgelopen op de vraag of ik dat überhaupt financieel kan regelen

als het werkplan inhoudelijk beoordeeld is. Daarom moet

ik de indiener vragen om deze motie aan te houden. De

heer Van Dijk kent mijn inzet en hij weet wat ik ervan vind.

Anders moet ik deze motie ontraden omdat er geen dekking

is. Dan de heer Van Dijk ...

De voorzitterVoorzitter

De heer Van Dijk houdt 'm niet aan, dus dan is die motie

gewoon ontraden.

De voorzitterVoorzitter

De heer Van Dijk bevestigt dat.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Mooi. Dan hoop ik dat de ambtenaren trots op me zijn.

Dan de motie op stuk nr. 71. Ik moet aan de heer Van Dijk

vragen om die aan te houden, want dat is iets van de

staatssecretaris van Binnenlandse Zaken. Dus als hij 'm

aanhoudt en daar wil indienen, dan kan zij 'm beantwoorden. Anders moet ik 'm om die reden ontraden.

De voorzitterVoorzitter

Op verzoek van de heer Diederik van Dijk stel ik voor zijn

motie (36410-VI, nr. 71) aan te houden.

Daartoe wordt besloten.

De heer Van Dijk houdt 'm dus aan.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Oké. Dan mijn laatste: de 35ste motie, die op stuk nr. 72

van de heer Eerdmans, die gaat over de anbistatus. Hierop

hetzelfde antwoord: aanhouden, want dit is aan de staatssecretaris van Financiën, de Belastingdienst. Anders moet

ik 'm om die reden hier ontraden, want ik ga daar niet over.

Ik hoor dat deze wordt aangehouden, voorzitter.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Ja. Ik heb hier een motie over een "norm wijkagent". Daar

heb ik ook het nummer niet bij. 33?

De voorzitterVoorzitter

De heer Eerdmans houdt 'm aan.

De voorzitterVoorzitter

Ja, de 33ste motie, die op stuk nr. 70.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Ja. Meneer Van Dijk, voor deze motie krijgt u oordeel

Kamer, als ik — en hier staat van de ambtenaren bij, met

hoofdletters: "DIT ECHT VOORLEZEN!" — deze context erbij

geef.

De voorzitterVoorzitter

Haha, goed opletten, meneer Van Dijk.

Minister Yeşilgöz-ZegeriusMinister

Ja, ja, ja. Maar ik heb ook goed moeten opletten. Daar gaan

we. De wijkagent speelt een belangrijke rol in de verbinding

van de politie met de wijk, uiteraard. Daarom is die interne

streefnorm dat wijkagenten 80% van hun tijd in de wijk

werkzaam zijn, en die steun ik. Wat ik vanuit mijn eigen rol

hierin kan doen om dit te bevorderen, is het belang uitdragen in het gesprek met de gezagen en de korpschef. Maar

het kan niet worden gezien als een harde norm; het lokale

gezag gaat namelijk over de inzet. Daarbij moesten de

afgelopen jaren ook scherpe keuzes worden gemaakt, omdat

de basisteams onderbezet zijn. Dat zal helaas de komende

jaren ook het geval zijn, maar daarvan weet de heer Van

Dijk dat we daar fors in investeren; we doen ons best. Met

deze context, die een beetje aansluit bij de interruptie van

net, kan ik 'm, dus vanuit die tekst, oordeel Kamer geven.

Op verzoek van de heer Eerdmans stel ik voor zijn motie

(36410-VI, nr. 72) aan te houden.

Daartoe wordt besloten.

Dank aan de minister. De heer Weerwind.

Minister WeerwindMinister

Voorzitter, dank u wel. Laat ik beginnen met de vraag van

de heer Sneller over de standaard evaluatieparagraaf: hij

hoort graag wanneer de Kamer wat meer informatie tegemoet kan zien. Rond de zomer, is het antwoord.

Een andere vraag was de timing van de evaluatie, een vraag

van de heer Van Nispen. Najaar 2024 gaat de evaluatie naar

de Kamer.

Ik heb met de heren even een discussie gehad over het

indexeren en over de herijking. Ik moet natuurlijk wel het

verschil maken. De indexering wordt per jaar via een formule voor elk jaar vastgesteld. Ik heb u daar een brief over

gestuurd van een x-aantal pagina's. Naast informatie zitten

in die formule ook andere elementen; denk bijvoorbeeld

aan die arbeidskosten. Herijking is de aanpassing van de

vergoedingen aan de daadwerkelijke tijdsbesteding van

advocaten en mediators aan zaken. Dit werkt niet automatisch door in de begroting. Daar ging uw vraag ook over.

Die indexatie wordt elk jaar vastgesteld op basis van

gegevens van het CBS. Voor die herijking heb ik die com-

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-51

missie-Van der Meer 2 ingesteld. Die komen eind dit jaar

met hun onderzoeksresultaten. Dan hebben we een politiek

debat, hebben we de financiële consequenties helder en is

de Kamer weer aan zet. En een brief over het punttarief

kunt u van mij tegemoetzien. Geeft u mij daar een x-aantal

weken voor. Ik heb gezocht of er een commissiedebat

Gesubsidieerde rechtsbijstand gepland was, zodat wij daar

uitputtend over kunnen praten, maar die is niet gepland.

SPDe heer Van NispenSP

Maar nu legt de minister uit hoe het nu gaat. Onze vraag

was nou juist: ja, we hebben nu altijd dat politieke debat

nodig, terwijl je wilt dat er iets logisch gebeurt, namelijk

dat het doorwerkt in de rijksbegroting. En de heer Sneller

had gevraagd: zorg er nou voor dat het klaarligt voor de

formatie. Dus ik vind niet dat we nu moeten gaan wachten

op een commissiedebat Rechtsbijstand. Ik plan dat best

graag in, dat maakt niet uit, maar volgens mij is het

belangrijk dat de minister die informatie levert, want nu

doet hij geen recht aan de motie van de heer Sneller.

Minister WeerwindMinister

De motie op stuk nr. 44. De Kamer spreekt uit, dus ik hou

mijn mond.

De motie op stuk nr. 49. Laat ik beginnen met dat dat plan

van aanpak in april 2024 volgt, zeg ik via u, voorzitter, tegen

PvdA-GroenLinks. U stelt iets over de politiecapaciteit. Ik

weet hoe krap de politie daarin zit. Ik zeg u wel dat ik bereid

ben om te onderzoeken wat u mij vraagt. Daarover wil ik

ook terugkoppelen in dat plan van aanpak. Maar zoals de

motie nu geformuleerd is, ga ik 'm ontraden.

De voorzitterVoorzitter

Eén korte opmerking, mevrouw Mutluer.

GroenLinks-PvdAMevrouw MutluerGroenLinks-PvdA

Ik wil even aangeven dat dit een hele stevige wens is vanuit

onze zijde, maar ik snap de opmerkingen en de argumentatie van de minister. Hij mag het onderzoeken. Dan gaan we

gezamenlijk het debat met elkaar aan.

Minister WeerwindMinister

Laat ik vooropstellen, om deze discussie te beslechten, dat

ik ga kijken wat ik hierover aan papier kan toevertrouwen,

wat ik aan data heb. Moet ik constateren dat dat nul komma

nul is, dan ga ik dat gewoon constateren en aan u vertellen.

Maar dan gaan we gewoon even de stand van zaken weergeven.

Minister WeerwindMinister

Dank u.

De voorzitterVoorzitter

U continueert.

De voorzitterVoorzitter

Ja. De minister continueert.

Minister WeerwindMinister

Dank, voorzitter. Dat waren de vragen die mij gesteld waren

en die ik nog open had. Of ik moet iets vergeten zijn, dan

hoor ik dat graag.

Ik ga naar de moties. Ik heb een debat gevoerd met de heer

Ellian over de vierde motie, die op stuk nr. 41. Ik heb hem

ook aangegeven hoe ik daarnaar kijk. Over de spreiding

vinden we elkaar per direct. De begrotingsregels: ik ben

minister, ik moet me houden aan bestuurlijke regels.

Daarom moet ik 'm ontraden.

De motie op stuk nr. 42: oordeel Kamer. Als ik een "oordeel

Kamer" geef, dan ga ik geen motivatie geven, voorzitter.

De zesde motie, die op stuk nr. 43. Even vooropgesteld,

want hier loop ik eigenlijk in vast: ik weet niet of er kosten

aan zitten; dat moet uit het WODC-onderzoek volgen. En

dan kom ik met een dekkingsprobleem. Daar ligt mijn grote

probleem. Dan kan ik eigenlijk niet nakomen wat we

afspreken, want daar kan ik dan geen invulling aan geven.

Als u mij de ruimte geeft om die stappen allemaal te volgen,

dus die randvoorwaarden, kan ik het appreciëren als: oordeel Kamer.

Minister WeerwindMinister

De motie op stuk nr. 51 is afkomstig van de heer Sneller.

De gedachte achter het recht op een vergissing sluit nauw

aan bij de doelen van het wetsvoorstel versterking waarborgfunctie Awb. Dat behoeft eigenlijk geen betoog, met

name als je praat over de regeling voor het herstel van

kennelijke fouten in besluiten. Voor dat wetsvoorstel ben

ik samen met de minister van Binnenlandse Zaken en

Koninkrijksrelaties verantwoordelijk. Dat heb ik voorbereid

en is sedert 1 februari in consultatie. Na de zomer zullen

we al die reacties, adviezen, opmerkingen en toetsen verwerken in een wetsvoorstel. Ik wil het element van het

vergisrecht daarbij betrekken. Tegen de heer Sneller zeg ik

dus via u, voorzitter, dat de motie te vroeg komt. Mijn verzoek aan u is om de motie aan te houden.

De voorzitterVoorzitter

De heer Sneller houdt zijn motie aan.

Op verzoek van de heer Sneller stel ik voor zijn motie

(36410-VI, nr. 51) aan te houden.

Daartoe wordt besloten.

De voorzitterVoorzitter

Het is niet echt van harte, zie ik aan meneer Sneller, maar

toch!

VVDDe heer EllianVVD

Dat is goed. Dank aan alle collega's die eronder wilden. Dat

wordt geregeld via de Griffie plenair.

Minister WeerwindMinister

Dank. Ik ga snel verder naar de motie op stuk nr. 52!

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-52

De voorzitterVoorzitter

Snel door, snel door.

We zijn er. Hartelijk dank. Dank aan de beide ministers voor

hun inzet vandaag, en het mooie slotwoord van minister

Yeşilgöz eerder op de dag. Tot zover.

Minister WeerwindMinister

De motie op stuk nr. 52 geef ik oordeel Kamer.

De algemene beraadslaging wordt gesloten.

De voorzitterVoorzitter

Dinsdag stemmen wij over de moties en donderdag over

de begroting en de amendementen.

De motie op stuk nr. 56 ga ik toch ontraden. Mijn beleid is

erop gericht om reclame vergaand aan banden te leggen.

Dat is de praktijk, zoals ik het uitvoer. Een volledig verbod

staat echter kanalisatie naar legale aanbieders in de weg.

Dat is mijn argumentatie om 'm te ontraden.

Mag ik door, voorzitter? Dan ga ik naar de motie op stuk

nr. 59. Oordeel Kamer.

Dan de motie op stuk nr. 60, voorzitter. Ik heb tegen alle

betrokkenen gezegd dat ik de zorgen en de gedachten over

het beter beschermen van de speler van harte onderschrijf;

al die zorgen. Er ontbreekt nu een wettelijke basis voor

overkoepelende limieten en de mogelijke technische

oplossingen vergen gedegen onderzoek. Ik ben mezelf aan

het herhalen, merk ik op. Daarnaast onderzoek ik hoe ik

overkoepelende speellimieten zo effectief mogelijk kan

inrichten, zodat we die spelers maximaal beschermen. Dat

vergt tijd. Het gevraagde gaat mij gewoon niet lukken, dus

ik ga de motie ontraden.

ChristenUnieMevrouw BikkerChristenUnie

Ik kom eerst toch terug op het heugelijke feit dat de minister

de motie op stuk nr. 59 oordeel Kamer gaf. Dat is de reden

dat ik het amendement op stuk nr. 34 definitief intrek.

Over de motie die de minister nu ontraadt, hebben we

genoeg van gedachten gewisseld, lijkt mij.

De voorzitterVoorzitter

Goed.

Het amendement-Bikker/Diederik van Dijk (stuk nr. 34) is

ingetrokken.

Minister WeerwindMinister

Dank. Ik ben bij de motie op stuk nr. 62. Ik verwijs naar al

die recente investeringen die we in het ondersteuningsaanbod voor geadopteerden hebben gedaan. Ik verwijs ook

naar het expertisecentrum interlandelijke adoptie dat we

hebben opgestart. Ik ga niet in herhaling vallen. We hebben

er heel veel over gediscussieerd. Ik heb de motie gelezen

en ik ga 'm toch ontraden.

De motie op stuk nr. 63 zie ik eigenlijk als een ongelofelijke

steun voor het beleid als zodanig. Er wordt flink geïnvesteerd in de toezichtstaak. Dat zal ik ook blijven doen. Ik blijf

ook doorlopend in gesprek met de Ksa. Ik geef deze motie

oordeel Kamer.

Naar mijn idee waren dit de moties in mijn portefeuille.

De voorzitterVoorzitter

Begroting Justitie en Veiligheid 2024

8 februari 2024

TK 40

40-11-53